장음표시 사용
311쪽
De nominibus meretri cuna sententi e Graeco.
unam meretricem nuncuparunt , quod una plebs ab initio vocata fuerit. quoniam vero regnante Roboam secta est diuiso,& hi Ephraim ,& Israel nominabantur, hi vero Iuda, ct Beniamin; iure etiam vates secundum eam diuisionem usus est parabolica, &translationis forma, vocatque ipsos a pri inariis urbibus; decem quidem tribus a Samaria , ludam autem.& Beniamin a ierusalem: asseritque eas unius matris filias, non solum propter unam generis stirpem, sed etiam quia secundum impietatem, communem habuerunt parentem Aegy- Bptutu, sciat de sipra per translationem, matrem ipsorum Chethaeam, di patrem Amorraeu a puellauit. Eadem sere Theodoretus scribit: ει Is i-
ea aestini in Ae o,in sublesentia sitias iturastini .s siosam stius libera raram, crfractae sitio Mammae pubenatus earam. Theodoretus e Patres enim ipsi rum Abraham,& Isaae, di Iacob pietate splenduerunt, earumque filii ita permanserunt, ut idololatriae ritibus minime contaminarentur. Verum qui ex illis procreati sunt, cum in Aegypto commorarentur, gentis impietatem didicerunt. de adolescentiam eorum vocat initium, unde tanta creuit multitudo; corruptionem vero,& mammarum casum impiorum do.matum doctrinam. quemadmodum enim violatam virginita tein mammarum laxitas consequitur: ita cum quis a Deo defecerit; sequitur eius partis, quae in nobis principatum obtinet,calus:cuius veluti tegumen ta,& indumenta sunt mammae: tum quia per similitudinem mulieres ipsas noni nauit . mulierum quoque quarundam in Aegypto ob intemperantiam insignium is iis nomina imponit, a Itque: A
minιν, idem: Cum superiora aenigmatice dixisset; ad id, quod a ertius est, transtulit orationem, demeretricum illarum mentionem fecit, acci ii nem amplificans, dum cupit in ipsis, exemplo illarum mulierum, impietatis suae sensum ingener ri. Scholiastes: Has meretrices aiunt maxime in-s es in Aegypto suisse; quarum nomina Samariae, ae leto: lymae imponit, quod illarum fornicationem imitarentur. Polychronius : Alij dicunt meretrices lias in Aegypto fuisse.& ad contumelia in comparare cum illis ciuitates id autem idcirco ipsos opinator existimo, quod propheta illorum impietatem quarti in Aegypto prae se tulerant, arguat. Alii vero dixerupi Oolla irris nem fgniticare, Ooliba irrisam, veluti quae apud omnes viles essent ,& irriderentur. Ego vero H braeum quemdam audiui,cum diceret OollaTabernaeulum, Ooliba Tabernaculum meum significare. & Tabernaculum quidem a poellare decem tribus, quippe quae ipsae quoque essent in terr promissionisi Tabernaculum vero meum appella re Ierusalem, quod ibi Templum esset constitutum . Posterior interpretatio fuit et lain Hieronymi. A Samaria, in qu it, appellatur oesia, quod in
lingua nostra sinat Tabernaculum, Ierusalem vero Ooliba, hoc est Tabernaculum meum . in ea si quidem, & in decem tribubus erat Tabernaculum non Dei, sed idolorum. aureos enim vitulos Ieroboam, ut populum auerteret a cultu Dei, collocarat in Dan,&Bethel . consentit& R. David n, 9 Aliolati, inquit, idem significat, quod
Tabernaculum eius, ' est sensus: Deus non habet partem in Tabernaculo eius, id est in vitulis aureis,quos iecit Proboam Reet Samarix,& mihi Ahohbah valet Tabernaculum meum in ea et erat enim in Ierusalem Templum Domini in quo ipse habitabat . itaque secundum Graecos tangit historiam quarundam seminarum Propheta,eam que in exemplum proponit eorum, quae dicenda sunt. At vero iuxta Hieronymi. de Hebraeorum expolitionem parabolam usurpat a se confictam ex analogia ipsius historiae Israelitarum: quam coaenigmate explanare instituit . di quidem utra sit sententia probabilior: non facile dixerim. nam utrinque sunt,quae saueant, de quae obstent. Gra cis Auent circunstantiae loci ,& nominum, vi vibdentur, propriorum; quas ubi sacri scriptores dijeiunt, historiam illos narrare multorum patrum opinio est in illud Lucaede diuite Epulone di Lararo mendico, qui ex ratione appo ita nominis Larari eam historiam esse , non parabolam
probare nituntur. Aduersantur autem Graecis nominum interpretationes a Hieronymo,' Hebraeis assignatae, quae satis indicant illa esse accomm daritia ad rem quae tractabatur, neque Aegyptiarum meretricum sui illa umqtiam propria, prae terquam quod Hebrae e sunt voces, non Aegyptiae, ut ex earum Etymologia videre licet, atque ex libro Paralipomenon, ubi ducis cuiusdam Idumaei nomen ponitur nua, nes alia libamali . ac sentiamur ergo Hieronymo,& R. Davidi,ti Polychronio, qui etiam opinionem aliorum, quam recitat,minus probare videtur: en hasti, eas, pererant filus, Ilias: Septuaginta, & suerunt
Hebriottiati Hierony mi sententia de eiusdem miti M.
312쪽
adiiciendum, ut Hebraicus idiotismus elucidetur. AScholiastes: Hoc est uxores meae appellatae sunt, quippe nostra prouidentia dignatae Theodoretus: Coniunctionem vero, & societatem appellat leorum per legem consensum a is enim lesem illis tu Iit : ipsi leges sibi latas obseruaturos sunt professi. Illud vero ρ perirant filios, ostias, declarat ad quoddam tempus eos, sub lege degentes,pietates hos imbuisse. Hactenus ouidem eorum utrisque adhibuit accusationem, deinde veroicta tribuum diuisione, Samariam praes accusat, quam Oollam nomin uit. etenim prior in vitulorum impietatem collapsa est, Dauidis Regno in duas partes diuisb. Hieronymus: Maior Samaria dieitur,di senior,vel propter multitudinem decem tribuum, vel quia , B
rost mortem Moysis, de Ephraim tribu lesus fia
us Naue populo praesuit; unde & leroboam, qui abstidit eas a domo David, fuisse legimus.
Fornicula ris θιον βρὸν me costa.Septuaginta Et fornicata est Oolla a me. Hebraice in tactitat.
hoc est sub me, vel subter me, quo modo vertisse Hieronγmum veris mile est ; tamen in nullo Codice vulgato eam lectionem inuenimus a sensu tantummodo innuente,diuina naus. utcumque autem sit, super, vel subter me, valet post me, pro me, vera me, ut septuaginta verterunt. nam Hebraea particula interdum significat, pro me, vel loco mei. ut ibi: misi ι ergo Asne, nun a Dama prase, id est loco sui. Sane quidem fornicationis no mine intelligi idololatriam diximus multis sipra. Cor Insaniau is amaroris μοι. Septuaginta : Et adiuncta est ad amatores suos. Scholiastes , di Theodoretus 1 Tamquam de muliere loquens, amatorum posuit nomen ; innuit autem, significatque Daemonas, quos colere peseuerauit. Tum etiam impietatis penera docet R. David diffaghathb, adamare significat, seu ardere,ae deperiis te aliquem, importatque turpem, de inhonestum amorem, seu concupiscentiam potius dixeris. praeclare ergo Hieronymus traduxit, insaniuit , s oriri propi ou reric septuasinta Qui appropinquabant ei. scholiastes: Iplorum enim idolola.
triam imitati sunt, quas diceret proximos sibi in- senio , & moribus. R. David: Quasi suisent propinoui, vel quos reddidit sibi amicos , quemad- D modum secit Achaet, quando accersio Rege Acsyriorum, ut sibi esset auxilio, Dijs Syriae inam lare caepit in ara structa, instat altaris, quod Damasci viderat, cuiusmodi se gessit Oolla, id est Imrael. Sed simplicius est, propinquantes, id est v nientes ad se, ut versu duodecimo interpretatus est Hieronymus . vicinos transferunt alij, sed ni de . longe enim distat Asoria a Palestina . The doretus: Per aenigma iuuenes electos indutos hyacinthinis idola vocat,ita ab ipsis picta ac figurata. etenim consueuerant omnes antiquitus impietati dediti, habilibus in sua republica consuetis, Deos suos vestire. Graeci squidem& Romani Martem secundum propriam sui habitus armant figuram rversae autem secundum suam , di aliter Indi, ali- Eter Aethiopes. Attamen docet ipsos priore, sibi auxilio Assyrios accersisse, neglecti Dei societate accersio enim Phul erat hie Rex Assyriorum)in auxilium contra Siros, tributum vectigal ips pendere polliciti sunt: hine deinceps commercium impietatem introduxit. haec illi. Verum di pluiu quod asserunt de Achar non est ad rem. nam de Colla, hoc est Samaria serino erat vati,
non de Ooliba, id est Hierusalem. Actar vero
pex erat Hierusalem, non Samariae, Mane heia
Rex Israel voluit dicet ei de quo stilicet scriptum
char aliquot post annis, auxilium poposcita T slath Phul Assur suceessore ipsus Phul.
VHI us f nison ne, s. se ncciit R. David. exponitque princ is es vestitos hyacintho,qui cum rege Assyriorum ad eam venerunt , quos adama uit, atque ipsis permista, didicit eorum mores, di insituta. Atque hoe illud est quod subiungitur:
est cum eis, qui Assyriorum erant electissimi. de
maxime expetendi quos textus vocat. Dum cupia nu , Septuaginta vero electos, Hebraice nun 3 na bachure chemed. iuuenes appeti
tionis, vel desilet italoe est appetibiles, desiderabiles, illecebrosos, ut istias ait: Super omne, quod visu putisrara es. Hebraice , super pieturas, et sculpturas desideri . hule voci allinis est illa altera muri Chamuis apud Danielem , θώυ τήν δε- o, ex Hebraice dioniam appetitio tu, id est i tus amabilis, desiderabilis, atque item alia ununrachnud in canticis, o festi abitis ,hebraice: Et totus ipse expetitio,ves amor. Irisopo ct fratri oras ι, qtias sanoaι in Ae
ei is , o siserant f nuutisn m suam si per eam. Theodoretus: Copulata inquit, cum Astyrijs, rumque superstitione perfusa, ne Aegyptiaca quidem instituta neglexiti immo tilla studiosissime obseruauit: Hieronymus: Tantaque suit fornica tionis abundantia ; ut non sernicati cum ea, sed fornicationem suam super illam effudisse dicantur . eadem Polycles, ut impietatis magnitudinem
ante oculos ponat, hoc adiecit: Magna enim erat
Aegyptiorum superstitio . Scholiastes hoe ait, quia cum defecisset a Babyloniis ad Aegyptios se
contulerat ; & rursus ex societate, & consuetudia ne,illorum cultum consectabatur. Atque ita huius consuetudinis Israelis cum Aegypto extat memo
Mortim Ose , OMNI Iare nuens misi sis nan ros ad Sua retem Aer 'linc Ceterum de veteri comme
cio istaelis cum Aegyptiis ante tempora Moysis, non de nouo foedere loqui videtur Propheta. EGso ea est versus sententia: amplexa quidem est Assyriorum superstitiones: nihilominus non reiecit Aegyptios Deos, quippe quos a triauerat a virginitate sua, de quorum immundis institutis ab in fantia imbuta sierat.
in manus sui um Αὐφώγ, βρον 3,oram sesamais Iu Pinem . Theodoretus: Cum enim leges meas non obseruauelit, sed inibi dedicata alios antauerit e mea ipsam prouidentia destitui, tradidique eam illis, quos meae praetulit societati. Hieronymus :propterea tradita est ipsis amatoribus suis Phul,
ct Thelgaiphalnassis , di Salmanassat regibus Assyriorum, de quibus seriptum est: o sisse. ι is
alisio. Theodoretus. & scholiastes: Ita,inquiunt, a me proiecta experientia didicit ; qualis nam
313쪽
improbitas a statim enim ut ipsam in seruitutem redegerunt, primum suppliciis illius enudarunt adulterium . deinde et delissime,& absque ulla misericordia interfecerunt, filiosque ipsus,&filias bello captas abduxerunt. Appellat autem Imrtranslationem sitos,& filias, subiectas illi urbes , di pagos: ae s dicati Non modo Samariam, sed etiam finitimas ciuitates, ipsi subiectas, ceperunt.
D facta sanuamosa Mia ἡγes , o ιad Da perperνau νιηι in ea. Hebraice ad literam: Et fuit nomen mulieribus, vel inter mulieres. septuaginta:Et s
cta est sermo apud muricres, hoe est, ut scholi stes exponit, facta est in opprobrium alijs ciuit tibus, Hieronymo idem confirmante: Ipsam, in--μui Asnorum. pactum Achar cum Astyriis, commemorat liber Regum, & idola gentium in templo Domini posta a Manasse. O ιιδ, quod
fias. Apollinaris,& Scholiastes: Etiams earum et senismilia institui , non tamen paria.etenim I da Samariam scelere: superauit ; quod non solum externis cultibus operam daret, sed etiam illos in
regionem induceret. camque via ses Oras depis, inti e e. - si res Chaldassem. R. David: In parietibus Templi intellige iuxta illud, Eec ab Aquilone pona a aris dotam rati in j o , .ua i& iterum, olim,emsa id Ia
quit, trucidarunt; ita ut in omnium mulierum B ium . diximus autem eodem capite, idolum zeli ri fuisse Belis Babylonii simulacrum,cuiu: modi pie'raque alia vel sculpta, vel depicta in muris templi si isse videntur . quae fuit venerata stulta plebs lsraelitica . Apollinaris auic ira, ac Theodoret se philosophantur e Pterclare quidem, di valde apte idolorum imbecillitatem comice describit, docens nihil esse aliud. nis colores, & figuras, di artis opiseia. hos, inquit, cum conisexisset, nihilque aliud cerneret, quam picturae artis imagines , eorum amauit consuetudinem; & . bique idolorum innuit cultum. quod argumenti genus fuse persequitur teremias in Epistola Baruch adstios Israel, qui abducebantur Babylonem, ne exemplum iugulata si, di in malam partem cunctarum sermone celebretur. pauet etiam huic versioni, quod subditur, o Adicia, vel ultiones ex septuaginta, perperraueranι in ea. nam relatiuum illud numeri singularis praedistim Oollam resertiantummodo, non duas meretrices. quod ergo Hebraice habetur :Fuit nomen mulieribus; intelligendum est de praedicta meretrice nomine Samariae, ut intellexerunt septuaginta,&Hieronymus; quin & Chaldaeus ipse, qui sic transtulit: Factum est nomen eius inter prouincias; cuius metaphrasin interpretatus R. David, se habet: Et peruenit nomen insaniae eius usque ad ceteras aures mulie- xl.
runt peccata Hierusilem, quam Sarara
rum, sue prouinciarum. In eamdem sententiam sorte deciperentur. conspectis elegantibus De interpretanda est vulgata lectio jactis suis imissis C rum sinula s. Ialm,inquit, 'asanrascibus murum i Samaria scilicet cum Sorore saeia est in cta sint, in sua λάρνακι ns id, quia tante et
υνά res, &e. Expressas color sus. Hebraice 'adat: ppn chaqu ain balasar, depictas minio. scribit Plinius de minio in hune modum: Inuenitur in argentari s metallis minium quoque, & nunc inter pigmenta magnae auctoritatis, di quondam apud Romanos non solum maximae, sed etiam sacrae. Enumerat auctores Verius, quibus crederest necesse lovis ipsus simulacri iaciem diebus seni, minio illini solitam, triumphantumque corpora. sic Camillum triumphasse. Hae religione etiam nunc addi in unguenta caenae triumphalis, de a Censoribus in primis Iouem miniandum locari. Cuius rei quidem causam miror ; quamquam signis, & celebris sagitiis suis; omnis enim ciuitas ea, quae ipsi acciderunt , in ore habet, & ubiq. diuulgat. Suadeo Didises μνον eias Gohsa ,pus tiam Hai in au titiaene. Hieronymus: Videns Ooliba, id est Hierusalem, in qua erat Dei Tabernaculum, plagas sororis, non est etiemplo commonita, ut retraheret ab errore pedem suum, sed auxit germanae fornicationem. illa enim semel,& soris id la fabricata est in Dan, & Bethel; ista autem crebro di in excellis, & in inso Templo Dei adorauit statuam Baalis, ct cum Assyriis fornicata est. idolum enim Belis AssFriorum religio est, consecrata a Nino Belis filio in honorem patris Graeci. ea. D di hodie id expeti constat Aethiopum populis,et
- tosque eo tingi proceres, huncque ibi Deorum smulachris colorem esse. & paulo inserius: Auctoritatem colori suiste non miror: iam enim Troianis temporibus tubrica in honore erat, Homero teste, qui naues ea eommendat; alias circa picturas . pigmentaque rarus. Hactenus Plinius. F cit etiam preciosum minium Ieremias dicens mine Tyranni cuiusdam: qai duis a Mago mihi a mam latam eo eoaetiti parios. ρus aperis si bis ne- Bras , c fecit laquearia cedrina, ρ nosque sinvide, humin s. Vides credrinas reg iarum trabes,ali quin auro graues,minio induci alitas amquam preciose, atque exquisito pigmento. Cuius quiadem rei ea causa assignari potest; quod aurum s E ipsum non lueete inodo, sed ardere potius videatur,coccineo minii coloridamquam prunis acce ss. permissum. Cur a uicin Deorum facies illo in nungerentur, quod Plinius mirabatur, ex ipsus verbis intelligi valet; neque enim alius est color, qui in picturis proprie sanguinem reddat . quare introitum cuin cerussa roseum, carnis hutnanae colorem ad viuum refert. quem in Iouis iacie dentia grata ex sacrificiorum suligine, puluereque ingredientium in templum aenouare volentes Romam, vel crus,
dem Hierusalem commisit; quae Samaria, & smialiter Violato foedere, quod mecum inierat, Syriorum Deos mihi ante tulit . uirorum etiam fiducia fieta,opem meam contempsi . nam per duces,& praesectos initam cum illis societatem signiscat. R. David, Maiora ista commilit crimina, tum confidendo in ope regum gentilium, tum etiam eorum immunditias, ae idola venerando extat apud Ieremiam egregius huius ordinis commemtatius, quem his lubtexere libuit. FI desu D. n. ad me in Hesus I ' :κα Didiiisti, Dissererisa, si rixis a. as i ae s sui iuris esset ver nem monsem excelsam, c ab omni tigno se Aso, o sinitati estis . o P aes, tuis feragra hae omnia:
314쪽
veteres minium admisti m eeresse adhibebant. A ctum, ne sorte concupisceret,&comederet, H idemque in vici tui Te Babyloniis, propheta testante, cognoscimus . deinceps vero eund cm colorem, ut alia pleraque a Diis mutuati sibi usurpa runt proceres tum Chaldaeorum, quod hoe l. co patet, tum etiam Aethiopum, ut Plinius ipse auctor est: atque duces postremo Romanorum, cum triumphum agebant , quod apud eundem verrius scriptum reliquit.
omniam . R. Dauidi sunt cidares pendentes ac tinctae,ornamentum, Ze indumentum capitis, a quibus extremitates de luctant a tergo. Polychr nius: Tiaras vocat mitras, quibus capita vincirete , i solabant . t forma ducum , conuertit Symma.
stea fecit , simulatque vidit . at donis iustitiae originalis gaudebat. quid ergo nos non timere oporteat , sui ab ea cecidimus i di qui semite peccati phiantia. non allicimur modo ad malum, sed trahimur, de quasi cogimur, captiuante, nos, ut ait Apostolus, '
panem satirat in me Deus ' subaudis talia patra ias . magnum ergo scelus esset cogitare de Vi sine, quoniam ad inagnum scelus inducit ea cogitatio . quod si ita est, foederatas habere cogitationes oportet, ne deficiant ad illicita. ita plane ; sed beatus Iob pactum inierat cum oculis no- . - chus apud Theodoretum, spectus praedonum om B tius, quippe cogitationum legatis; alioqui suspe- . . nium. Septuaginta: Aspectus triplex, hoc est va- ctam habebat fidem cogitationum. Vide Eecle rius . vi idem reddit Theodoretus, atque Schim. Eius . liastes . alius autem Scholiastes se interpretatur locum, Vittas in capite plexas gestabant, plexus vero triplex erat. hoc enim lex Chaldaeorum praecipit . ut iuuenes capite gestent ; de ut videtur lex etiam Indorum praecipit, ut gestent linteam cidarim . Hebraea vox tren ei salisam, ternarios, vel triarios significat. scilicet qui vel corporis robore , vel animi virtute triginta aliis praestant, de respondet triario, super cuius manu nitebatur rex. vulgatus , imu de ducta s. alibi sepro ecerunt mi Lies, se Ares. Hebraice milites, de triarii, vi sensus sit Vidit iuuenes tiaras gestantes in capitibus,siasticum de hoc argumento sese differentem. O mi se nc os ades, in Charriam.Theodor.lp- τ Morisa enim, inquit,cum ipsos,ut sibi opem ferrent, accersisset, de ex eorum commercio contraxisset impietatem: rursus ab illis defeeit. desectionem autem hie non a daemonibus dicit, sed ab ipsi, Babyloniis etenim Ioacim di Ieconias, di Sedecias scedera, auae cum Babyloniis percusserant, violarunt. - , le Hummarum. Septuaginta: Diuertentium . quoniam de hospita muliere loquitur. eiusmodi autem seminae solent non solum appositis eduliis, sed prostituto corpore sacere quaestui , ut supra satius diximus. Hebraice: Cubile amo' supral. i
instar ducum, aut triariorum ceterorum Babylo- C rum, seu amantium . nam eadem vox z dodim
ter, atque sonti consentanea. addit autem ιιnctus, vi eos distinguat a regibus, quorum tiarae candi- Supra c. l. dae erant, ut diximus supra. magnatum vero tinc colore aliquo, quem non declarat Vates, sortasse, lauta varius erat, de pro cuiusque arbitratu eligenous simitti, ne oram gag, a , o CALGertim. in qua orti sum. Appositio est, ac si dicat: suae Deorum tiarae similes erant i s, quas gerere solebant iuuenes nobiles Babylonis, di aliarum urbium Chaldaeae, in quibus nati erant. Porro illud ores AH, s respiciat iuuenes Chaldaeos significat, quod diximus, illos scilicet more gentis orna Dios, atque id ornamentum proprium suillae patriae suae, ut sentit R. David. si vero reseratur ad viros depictos, innuit Deos illos non esse ab alia natione mutuatos, sed a Chaldaeis ipf, electos,qua si dicat aemulabantur deorum simulacra, habitum iuuenum terrae Chaldaeoruin, in qua ii iis primum decreta est diuinitas, de s acta constituta. Sed de hac re egimus plenius in commentario ad caput
octauum. In nisu spereos concupiscentra oculorum stiorum.
m. L. . vel hos ut 'Mt-, animo deperire capit e--rie uiati rum propheta concupiscentiam oculis ascribit, M. quod ipsi sint animi internuncii, quibus vi seruiss deliis mis fidem habet, di se ipsum credit. Sed il-
rissau. cum Babylon ij Hiero lymam venissent
Deorum vanissimorum instituta, ae ritus inuexerunt: quibus delectata pleb Israelitica a rectavia declinauitute versum intellexit Polychronius. lib. Hieronymus autem ad tropologiam pre conuer- Huron. tit. An non mittimus,ait. nunc os ad Chaldaeos Θrui interpretantur quas daemones, quando pamimus eis, atque praebemus frangenda in petiore ubera, ubi mentis hospitium est, de saturati voluptatibus , ab ali s transimus ad alias, di non tam fornicationem, quam meretricum num trum des-
Et rece rummam ualea. Theodoretus i Peria XVIII. specta impietatis ipsus exuperantia ; mea prouidentia illam orbavi. nam secundum allegoriae spe ri . iaciem, animam meam dixit, non quia in animum, eius. ct corpus numen diuisum sit, quod de a corpore, de Iriodoria compositione vacuum est: sed humano, de vittato hominum more loquitur, dic Anima hoe loco voluntatem sonat, vel affectum. quam, inquit, olim fidelem mihi amore prosequebar, deinde scedi agam exosam habere coepi. Aecordans dies ari corii Dis. Hebraice Ad te. XIX. cordandum , hoc reuocans mihi in memoriam In memoriasPelera illius olim in Aegypto patrata. sc etiam habet Theodoretus. Obliuioni, inquit, tradid smitiaram, quae tu in Aegypto deliquisti. verum tu
li non raro pulchrum mentiuntur, quod deforme E eorum memoriam pollerioribus tuis institutis te es. praeterea quia raro, quod placet oculis,duplicet animo, natura l. que connexio est visus ad voluntatem . vi merito insani iugi eandi sint illi, qui, quod concupiscete non licetvibi licere putant aspigo x ,ε cere. ι , inquit Moles, reciso Zomum, quia pulchram es . a se le Iabile,ct ιιι O comis s. Sed quando vidit postquam a serpente exti inulata est. nain antea neque tangere, neque aspicere
debat quod Dei itae sciebat tibi tale interdi-
uocasti. consueuit enim saepe pristinorum peccatorum memoriam refricare improbitatis similitudo. exempli gratia ἰ esto seruus ille nequarn, cui de-ccm millia talentorum remiserat princcps: qui tamen illius aduersus conseruum inclementia si vh uocatus, uniuersam a debitore summam exegit. R.attem David: Recordata dies adolet entiae, ut '
315쪽
Nolotu cultum e tratist mntum eorruptela,
fiscina ei a pe in eius. d. in culpae vina res assuriit Deus
e oes sum τι turnes a erum. Septuaginta Pu- A ex libris Regum, ubi legitur Nabuchodonosor & i .denda equorum, pudenda eorum. Polychronius accusat illos hoc loco non solum de idololatria, sed etiam de intemperantia di tibi landi necessario enim consequitur idolorum cultum vitae corruptela. Sholiasses. Libidinis insaniam ante oculos p. nens, ostendit idololatriam omnis impudicitiae, atque luxuriae illis occasonem fuisse. Theodore tus: Multam autem ipsorum impietatem, multorumque Deorum superstitionein pudendis equorum. de asinorum comparauit, quandoquidem idolorum cultum vocat sernicationem. animae enim, quae Deo coniunctae.&dedicatae sunt iam deinde, eo relicto, daemonum consuetudinem amplectuntur. merito adulterae nuncupantur.
filios Sedechiae capite Uultasse, oculosque illi
eruissu L. iam aures a praeci M. Caelius legis
cuiusdam Aegyptiae meminit contra adulteros latae,ad quam videtur allulisse propheta. In Aegypto, inquit,qui in spontaneo deprehensus adulterio seret, virgis ad plagas mille caedebatur, muliere natibus demutilata. Resert etiam Diodorus Sieulus, atque Strabo Actis em Aethiopum,r gem latrocinantium maleficia non interitu, sed nati mutilatione coercui illa; ut propter oris de r-mitatem peccare deinceps non auderent, releg tosque inultima deserti Rhinocoruta, urbem fiedicta in ab excisis naribus, incoluisse: quem Per-xo.
ptia adulte ris mulieri bus rasum
o: risu sinisa uis. idest vistari sedi- B sarum regem vult eis Senecat quibus haud diui- H -- D mile est quod de Zopyro ieribit lustinus, qui ut se simularet transfugam, nasum tibi, labra, & aures praeeidi fecit . atque illud losue: Sepra ima reges amputatis perim, manu sti is an . Vnde constat vel legem , vel consuetudinem suisse apud varias gentes pro dedecore, di ignominia maxima hostibus, transfugis, atque adulteris amputare nares, labra. & aures, pedum ve, atque manuum summitates. ad legem itaque Aegypti rum,uel Assyriorum consuetudinem alludens propheta vaticinatur adulteram Oolibam mutila sit, vel in memoriam reuocasti, vel ex R. Dauide, iterasti cultum idolorum, quae olim in Aegypto venerabari rediisti ad veterem consuetudinem.
mos populos excitatos Babylonius incitauit ad bellum contra eum, quod reliciis Chaldaeis adhaeserit Amypt ijs. Theodoretus: Ab ipsis,inquit, robus perspicies, quis nam ego sitim L qui nam ammtores tui .ego enim a te neglectus longanimitatem exhibui ; isti autem sinulatque tuam desectionem didicerint,' armorum apparatu adueniunt,equis,& cuilibus instructi , subiectosque sibi homines
pheta dam esse naribus: quod supplieij genus in viris quidem turpe est, in seminis autem ignominiosis simum: quippe quae in eo vno suam se licitatem loconducentes, vallisque,& agger bus tuos aditus C catam habent. ut appareant hominibus formosae. circumdabunt; hoc enim significauit, cum dixit: Ο D Le es t --
PHAripes Irin pari. Hebraeos a 2 bo,satilini, id est, triarios ut diximus supra, vel ut Septuaginta conuertunt τροπις, tristatas, quam vocem lac explanat Hieronymus: Et tristatas, quos nos principes principum interpretati sumus, de quibus & inexodo legimus 1 EIectos ascensores re statur . pro quibus Latina simpsicitas erans aures transtudit. Tristatae autem nomen est apud Graecos secundi
gradus post regiam dignitatem; de quibus set,ptum est: Verumtamen aΨ Iris p mos non peraenerat,
qui principes equitum, peditumque erant, de tri butorum, quos nos magistratus inius lucini litiae, di praesectos annonarii tituli nominamus. Vorem conrra re Ino vi Arar ,σ rata. Sunt qui vertant in the la,curru, & plaustro. sane ran, Lot-sen, peregrinam vocem, Rabbi David sumit pro rheda genere currus, vel pro omni armorum apparatu,quo modo intellexit Hieronymus, & Chaldaeus: vel ex patris sui sententia pro , choisen, hoe est humero brachio, & metaphorice exercitu, seu copiis; pro quibus ea Latina vox bis usurpatur amnicie. Et dabo coram eis ad eram. Sholiastes: Per hos iudicabo te, inquit: permittam illis caulae huius cognitioncm , sententiam , di vitionem sceleris tui. Et ad aluus te ad iis βί quandoquidem e
Porro veritatem allegotiae iis verbis detexit Theodoret vir Alios,inquit bello captos abducent,alios in praelio iaculis consedient aliis extremas partes summo odio,& crudelitate amputabunt,di omnia, quae ad te pertinent, praedabuntur. Sed multo accuratius Rabbi David: Metaphorice, inquit, per nasum Regnum signiscitur quemadmodum enim nasus reliquis iaciei panibus praeeininet, sic Rex uniuerso populo; per aures autem summus face dos nam ille cum sancta sanctorum ingrediebatur, audiri faciebat vocem tintinnabulorum a fimbriis tunicae pendentium, ideoque per auditum summum sacerdotium repraesentatur: vel potius quia per eum, tamquam per aures, populus vocem Dei D audite consueuerat. Ei Hatidastini Dite mentis suo scholiast. Omnes tibi diuitias, inquit, eripient Gilear vasa gloria suis. Scholiasses alius,& Rabbi David: Quae erant in templo ad diuinum cultum pertinentia, licit.
Ei re se res iam et ri rati, de re. Theodor tus. In illis malis cum ver aberis, Quae calamitatem istam tibi inuexerunt. ειν elabutir Quam n afore rurionum suarum: ijs suppliciis tuam impietatem Omnem detegam: liscent enim ij qui tuas conspexerint calamitates, earum caulam tuam iniquitatem siisse, ideireo subiecit. ΦTe erunt hae r g , 'tuus nitura es p 'gentes. Septuaginta: fornicatio tua seeit tibi haee. In ura roris tuae a stilam, uti ea remotis irarum amplexata es religionem, dilexisti consue- E manu . .c 1lix mensurasgniscat poculentorum
rum,qua si dicet arcii it telinus in conuiuio singulis partitur. 'troque nomine significatur quicquid apponi iolet conuiuis edendum,vel balbendum ; atq; adeo per translationem quicquid ad singulos h mines quoquo iure pertinet, ut in Psalmor Dem nti pars h. ν ά tu portionis ) meae, o res eis mei, id est ipse mihi est pro cibo, & potu, omnia ad vitam necessaria in eo uno habeo. Aliquando vero tudinem, ipsorum subiacebis legibus, de potestati, vel iudici si uis,non incis quali dicit Crudelissime tecum agent; multo seuerius excruciaberiς, quam si in manus incidisses meas: tametsi enim prouocatus sum,' ardeo Zelotypia, Deus ego , di non homo. qui casi igo, sed non perdo; ipsi artem non se arbitrabuntur, sed ad conterendum erit cor eorum . hoc argumentum late peii equitur Isaias. His libriam huius allegoriae petit R. David
David. Naso regnii auri sacerdotium inde decus leo solymae auferendum piae dicit.
316쪽
cet vinum certimer. I. mur. 32.
cessario tolerandam, ut in Psalmo: Cutixo mana mura Gai meri plenus m Io , Attiis Is ex hoc iu hoc, meram amenso eos nanes exta raras sem -- nes pectores Ieraa. & alibi non raro z cuius tran sationis originem varie assignant doctores. quadam metaphoram praedicta conuiuii in ea etiam locutione obseruatam credunt: ut aflictio sit quasloculum a Deo nobis propostum,& decretum: sed repugnat significatus . nam haustus conuiuarum laetitiam afferunt , ' fgniscant a potio autem ista maestitiam grauem haurientibus parit. alii a veneficis, vel prauis cauponibus, qui militonibus purum vinum inficiunt, & corrumpunt. Verum psalmista vino meraco potandos dixit peccatores, impii ex eo sese potandos esse sciant. Sed quoniam hic sumus, nonIraetereamus Dei nostri pijssina misericordiae viscera, ct clementiam inauditam. Iudicis nempe seuerissimam capitia sententiam a se serendam declarat ossiciosissimo, di suauissimo poeulo vini meraci generos, non solum quoniam is potus praecedebat, atque significabat mortem; sed quia id ossicii genus libentius eYhibuisset tu seu ipse reis quam damnationem. dum itaque seueritatem iustitiae suae occultare voluit, vsus circuitione, misericordiae magnitudinem detexit et dare, inquit, ad epulonem Jh, qara res Lura ιε Πι lana in ursa sua. Iam ad nostrum redeamus in- as.
stitutum. usurparunt frequenter prophetae id pro- non diluto aqua,quale sistent propinare caupones; B uerbium,ut Isaias: Etarie, et re, consuete H --
et que adfinrim eaticis I σιγῶ Abisa, ct Mast. O qua adseras,non est Distia ores eam ex omn vis Gys, qvios genui pro seporis,Hebraice legimus n, n, Taris ghelah, id est tremoris,qualis est ebriosorum: pro qua voce vulgatus noster reddidit compundii nem in psalmo, rusti nos inqua) vos remana s- Τ 19. nucite ut pro cognata eius , , raglial, alibi posuit
crapulam. pomm inquit merviserem supeν II ina- Zachari ore crvuia o-n bus populis, vel super liminare tremu va. lum,uel mobile, ut verterunt Septuaginta. significauit itaque Isaias apposito illo,omnes esctus via Isa. 1 4'. rni furori, Dei, idest ebrietatem, di tremorem, turbationem, S alienationem mentis. quare subiicit neque venenato,quale conficiunt venefici; immo neque missione aliqua adulterato. nam phntis mi
δε hoe loco non si niscat mistionem alicuius liquoris , sed ipsus vini rubentis crassitudinem, &quasi tacem. Hebraeum enim verbum n,chamar, turbidum signiscat, di faeculentum, quale exprimitur ex vuls rubris . nam hae,auctore Columella,& rubellanae dicuntur a colore, di faeciniae a saecibus,quoniam plus, quam ceterae, cis asserant. s- nificat etiam idem verbum effervescere intumescere, ut in Psalmo sonuerant, σιώ Masant aquaereti vel fremant,& intumescant aquae,ut psalmo praetera. Misam signiscet vinum, meracum quidem,& generosum, sed crassum, faeculennam, atque adeo effervescens, di intumescens, quale esse C Aia paventilis ebria aer non a v o, O.Sed illos,at- ID.r .p. solet rubrum. Isaias, taura men sturbidi) eatrahises. Et in Deuteronomio , ct sanguis musa sueres meraci simum. lae, ice turbidum. hoe est rubrum, quod solet esse cicatum, atque adeo seruidum. quod si ita est. non potuit translatio illa calicis p ti a cauponibus, vel venescis; cum Deus vinum meracum,generosum,& seruidum propinet peccatoribus. Hieronymus, & alii translationem ductam putant a potione medica, seu pharmaco, quod aspectum, ingenerat hortorem; haustum, amaritudinem,deinde nausea iii,tremorem, vomitum , turbationem ; coetum autem, grauedinem, ebrietatem,vertiginem,& soporem. Verum pharmacis non adhibetur vinum, sed toxicum. propteque alios espressi fusus ipse vates eum idem at- sumentum tractaret,quod Zacharias, vindictam ZM r. scilicet Dei in hostes nouae Hierusalem. S c ens
rum Koporis . cI HI Maus iobos, cte. Id est potauit vos vino statuoso, & soporifero. Ieremias item irrata s.' . eundem tropum repetit. accepi inquit) calum vi y mana Drim , est ρνopinam omibus gens As. quorsum autem porrexerit calicem,declarat paulo post:
d uinque saetaris a fatis,a d, quem ego mutam in- 'dimrea desumpta potius videri potest ea dicendi ratio D urari. Et iterum , Catiae isti vinum tauum, &a potione, quae damnatis ad mortem offerebatur apud Hebraeus, cuius mentio est apud Amos: Dvinam damnasoram h lam in dums Dri sui, hoc est generosum,delicatum, preciosum, quale propinari solet damnatis a familiaribus,& amicis,quo animos reddantur ad tolerandos erueiatus,& mortis
supremum agonem. Date sidera, maerentibus, ait sapiens) o vinum us , ριι amara sint os . tuam cst ostiuistantis egestatis suae, o soloris si non raris distin amplius . Extat eiusdem potus memoria apud Marcum . Ei duum ei myrrhatam vinum,
cum scilicet peruenit ad locum supplicii a& non accepat,ne dolorum pro nobis sustinendorum acerbitatem leniret vel leuissimo illo testigerio. ergo
toram: de nos ems bderant gentes. quas recitauit cap. 23.) Diaeo commosa Ians, vel insanierunt.
quasi dicat,Babylon Dei nomine propinauit omnibus gentibus vinum damnatorum, hoe est secit in illi; nationibus stragem grandem. ad quem l
sanctorum, o desuam. manyram Iesa , ov. Vlti- ex hoc genere ossicii postremo existimari potest A mo enim versu aperte monstrauit,quid sibi vellet prosectum prouerbium apud Hebraeos vuleo usu patum,calicem bibere. quod perinde cst, atque neci destinari, di ea licem alicui offerri,quas dicant, morti tradere. atque eam esse lententiam praedicti psalini: Catiae m Manis Db-ni, hoc est iam iam morti tradere parat impios; sed non uniuersos immul, ne mundus pereat, sed singillatim nunc uni, nunc alteri porrigit damnatorum vinum. G mrAnauis inquit Mera loe . id est, ab ore alteri poculum in manu mulieris, videlicet ipsam sanctis, atque martyribus Iesu poculum damnatorum praebuisse, hoc est damnasse ad mortem , eo quod, noluerint cum illa fornicati, sicut diceteri iecorant populi gentium. vocat autem fornicationem idololatriam, ut saepe monuimus,& meretricis no priua.uves mine intellisit Romanam Rempublicain , quae, i situri vini tempore imperatorum, Omnium abominationum M. . In terrae smulacra venerabatur.Sed hune Ioannis i A a a cum
317쪽
eum alias tractabamus. est denique similis. tropus A de veluti de uxore adultera, quae suum virum auerapud Euangelistas: Porsu burae coheem,quem egos Aurin siti, Et ille Parer non parea sit talis transis nisi iam Etim, oc. atque haec quidem vetis- milia sunt, nobisque olim non ingrata. Verum postea re melius eonsiderata, credimus eam dicendi formam desumptam esse a bibendi certaminibus; ubi conuiuae coguntur ebibere certas mense . rasusque ad fundum calicis non sine fastidio,&agoneaaesoneque virium corporis,&animi; nam eiusmodi potus initio suaves sunt, sed in fine acer bi . nam quod appetebat sitis respuit satietas, naturaque ipsa perhorrescit, quod videt sibi et O ti xium . Sed exhauriendus omnino calix o sertur ipsus compotatoris manu, ebibendusque est ussata, adulterum amplexatur . eadem querela est apud Isaiam; Iuxta me distis otirati, o si eos, Molu,ti N. quod insolenti illinae impudentiae genus est,cum non tantum clam sponso, sed in oculis eius in ipsiusque cubile adulterum exceperit; hoe
est non solum in lucis de excellis, sed in ipse Dei templo idola coluerit, quod paulo inserius utriaque meretrici improperat. Es hae siserans in meaeo
Namruιdoδeus cogis, o notitiis. scholiastes, XXX Veluti ad prophetam conuertit oratione mi irati schesio, porro depingit habitum, ct figuram cum modo ad ipsas peccatrices. modo ad ipkm prophetam eonuertat orationem. Theodoretus: llludi κιαι-- THUM.
cum Dei providentia crincertamdam volupeatum vinum. cul.
que ad taces . talis est potus, de concertatio pec- B d. - , alij interpretes verterunt: Iudicia mea,
catorum cum diuina prouidentia. nam dulce vinum voluptatum bibere volunt, sundum calicis, hoe est poenarum acerbitatem exhaurire recusant. sed ebibant necesse est sia: Culis in manu Dam ni ini 'rii oti turbida Dce, & De uuis eae loe insae ch brat omnes prestores Ierea. Ex hac origine translationis magna accrescit lux superioribus locis Scripturae, maxime vero postremo illi. Trans usa me culi, i i . nam Christo fideiussori nostro propinatur faex calicis voluptatum,quas nos bibimus, cum Babylone meretrice compotantes , ct cum Deo quasi concertantes. Calum sis risu Iibes prefundam, cr Iaram, dici
Polych. Quae passa est,inquit, Samaria,ea tu quoq; patieris. calicem enim supplicium vocat, quippe quod sopore,& ebrietatd bibentibus asserat.Schol. vero Velut per apostrophen oratio essertur pro ita tibi eueniet, ut Samariae. quod autem sententiae deerat,adiunxit effeciae ebrietatem,ut dicat: Eandem, quam illa, poenam seres,ducta captiua . printerea vero latiorem hauries calicem, hoe est mala, quae tibi superuenient, maiorem tibi asserent ebrietatem, idest tenebras ex calamitate natas. Theodoretus autem se: Profundum calicem v cauit ob calamitatis magnitudinem, latum autem propter septuaginta annorum tempus, deletionis vero, sic enim habent septuaginta interpretes, ubi nos legimus tristitiae calicem nuncupauit pro- pter solitudinem,quae urbem occupauerat .& illud inquit,suscepta perlbna, o propheta, sae iudicium de Samaria, di Ierusalem. ara ariti istius, osa vis in munitas earum, X VII insper se frui uos, qasi grauaerant mihi , obtutions eis. Egimus sesus ad care decimumsextum de si
nagogae adulterijs, de nomicidijs ,& parricidijs
filiorum, quibus nunc accumulat impudentiam. na m,ut alias notauimus, sanguinem gestare manibus est de homicidio patrato gloriarii tale illud
est Isitae Mantis Cela, sanguine plena seunt. Et illud. ID. r. si is Intior Heu sanguis in alis suis, vel votis tuis . nam Ier. a st. χα nat', canaph, extremum brachii . volam, alam, atque fimbriam vestimenti, scilicet extremum , abi autem nos habemus: Et ora id lis sui C Septuaginta verterunt: Cum cogitationibus suis. quam sententiam in haec verba enarrat sanctus Cyrillus Cum Samaria,tum Ierusalem non medio crLcriter contra religionem peccasserunt, atque adeo effrenatis cupiditatibus ad summum stuporem, insaniamque redacti, cum cogitationibus suis forni cabantur, hoc est quae cocupierant idola videlicet colentes, tamquam cuiusdam spiritualis fornieationis praetextuna iaciebant, cum deficerent corde a Deo, ut eos loco uxoris acceperat. Sia hae secerans d illis, polluerunι -- XXXIX. Darium meum m die illa, os uasa mea prosanda ναουι. Polychronius,& Theodoretus: Magnus im- Tol M. pietatis excessus; primum enim filios mactare ex- Iheodori tremae est impietatis 1 at etiam daemonibus tales Hatines faces, apposuit, quia extremam pertulit D offerre victima sceleris est amplificatio. haec vero
obsidion . cuius testas de fragmen a 'd oraturam dixit, propter extrema, in quae incidit. mailar Et ubera laceraturam, propter eam prenitentiam, quam pariturae essent calamitates. Hieronymus dixerat serrae eadem Et ipse calix erit prosundus, delatus; prosendus poenarum magnitudine, latus tempore captiuitatis. quando autem ait, inebriata sueris, di alolore comprehensa, de bibetis calicem usque ad iaces, de in tantum hauseris, ut sta menta quoque ipsus calicis deuores; tune tae debit te sornicationis pristinae, & lacerabis ubera, quae stibacta fuerant in Aegypto. pro quo Septuaginta posuerunt, Et celebritates, ct neomenias
etiam sabbato perpetrare, quo etiam necessaria interdicebantur, multo maiorem ostendit impi tatem . sed quod post ciuscemodi facinus etiam sacros aditus, de diuina penetralia conscenderint, quem tandem impietatis reliquit eκcessum Idcirco etiam extremo loco illud posuit i Eliam ho fere κι in Medro domas m a r hoc, inquit, im pium ne inus in domo milii dedicata ausi sunt.
Ecce vexernns, Prius se Lis , Ere nautiat i a Moocatis subs , cr nuru es manάs mutus . Alludit ad consuetudinem meretricum; quae ante epulas solent lauate sese, comere, ornare, atque secare,.
quo placeant suis amasijs. Polychronius,&The doretus omnia,quae dicta sunt, tamquam de Mu-
et a silua es m i , se piateriai me pore corpus E liere meretrice descripsi. signiscat aut ein itiit anitatio. Hieronymus: Vel retrorsum, aut post corporis vitia.Theodoretus Quando meo cultui corporis voluptates anteposuisti a suscipe, inquit , intemperantiae praeinia. per haec autem innuit fundamentum impietatis, scelera suisset inseruientes 'enim voluptatibus, in idolorum prolapsi sunt cultum. Polychronius: Optime vi ut est consi matione , illo verbo mei, i a inquam de viro, qui multa dederi: benescia, di ad honorem cucxerit,
ab ips, cum Assyrii , & Chaldaeis societatem, &impietatem inde inuectam: declarat insus eri sciuos ornatus, ct delicias, quas in daemonum celebritatibus adhibebant, ' vestimentorum permutationes,' reliqua omnia quae in eiuscemodi comitentibus sacere consueuerant. Scholiasses: Tam- s. East. quam in muliere meretrice persistit oratio, qua vus tu pii entis adulterato, de secato ornatu amatores a die idit. sed
318쪽
L sia, in iis istas P .h γν ms, a era fra elata 'ulorum ansera. Aie bonur, natali. quod est extendere, ἡ reclinare. vel inclinare. nascitur nomen nuci, mitia late . a. tali, reclinatorium, stratum, lectus , super quo ho- iis mei aia- moreclinat,incumbit de sese extendit. cum autem
' snt duo lectorum genera, alij cubiculares, in quibus noctu somno. & quieti indulgebatur ; alij tri cliniares, seu diseubitorii , in quibus olim ad men
Septuaginta: Et vestimenta eorum ligantes sunt-bus, peripetasmata faciebant adhaerentia altari, hoc est ex vestimentis consutis stragula parabant ad sternendos lectos, in quibus accumberent, de
Amos ν'. iterum: habit quie uni) ιn Samaria in pla--- sa lectitiis o Damasici abliso, id est, qui primos di ubitus habent in lectis, stratisque inter conuiuas . nam Hebraice est pro plagam angulo lecti,
e , L adest in capite, in loco primario. Et tertio, os δεν-y. . miris i cubatis) m lems esuram, o lassis iis M'.-ris velaris . nam de tricliniari lecto esse sermonem
probant, quae sequuntur; θυι eo-duus agnam is uiae tae medio armen/s, qvi canitis ad ιο-cem Uatim, . nam epulae, de cantijenae triclinio adhibentur,non cubili. hinc triclinium, scut coenaculu ipsum Hebraeis dicitur meu n a, bethmitilior, uret ii . ide'domus lectorum. ut ibi, o I asDus cne d ni inre,apud Graecos varia sortiuntur nomina, secundsi varias illorum strinas, quantitatem,& materiam,
HL- Lb. ex quibus constant; de qua re Pollux, ct Coelius. .cap. a. s Latinis lecti dicti sunt, teste Varrone. a legendis c herbis,& stramentis, ex quibus fierent. nam & - σι , Indorum apud Philostratum in lecto e strari, istis. . mcntis secto accubabat, iuxtaque ipsum ex agna--b 5., tis eius ad summum quinque, ceteri sedentes in sellis epulabantur. tori quoque appellantur a to tis herbis, quae accumbentium humeris suppone- sia .ris a. bantur,ut vult isdorus in etymologiis de Seruius:
ML MEL Vnde& stibadia dicuntur. sue cubilia eae herbi 'in facta, quas Graeci . βάδει, stibadas vocant, vel assipitibus,quas stipadium, ut placet Ilidoro . eius md . nominis crebra mentio est apud Sidonium, Mar-
Manilis tialem,& Seruium, qui in illud Vigilii Mea Gmpa m. ιλ - sis θ adu, stibadia,inquit, antiqui non habebant, , nais iis , sed statis tribus lectis epulabantur, via de de trieti
.ap. , i. nium sterni dicitur . vide Isidorum de vatijs lecto rum nominibus. postea ex lignis, deinde ex materia arte fabrefacta composti sunt primum ab Archia artifice, unde de Archaicos dictos volunt iuniores quidam: alii quasi antiquos, hoc est rudes,
inelegantes, impolito 1 tales enim veteres initiosaciebant, ut archaici sint ex antiqua consuetudine facti. non secundum polletiorem luxuriam . t
les etiam punicani dicti. hoe est parui, humiles, primum k Cartagine aduecti, ut notat Isidorus. r 55 33 deinde. auctore Plinio, victa Asia, Romam pri-
p. a s. mum adducta tricii mi se lectos vocat aerata. p stea crescente luxuria ex auro argento, ebore, de
testudinum Indicatum putaminibus in laminas sectis consecti sunt: ut eodem loco, di alibi etiavi A testatu Plinius , atque Varro. Quocirca Apule- T II.; ius. lectus Indica testudine perlucidus, plumea , t p M. congerie tumidus, veste seriea goridua, de e. sed haec recentiora sunt. eamdem stratorum luxuriam μ' Samaritis, & Hierosolymitanis exprobrat Amos di Regi Persarum tribuit liber Esther. ut supra no 3 ἡμtauimus. neque minor luxus in lectorum appara- tu,quam in materia,vel artificio fuit,eum olim cespitibus seu herbis pelles haedinae vix adderentur,
Homerus quoque collocauit eos in pellibus molia Hem MDlibus in arena maris . considera tali Eusthatius heroi eam frugalitatemuilius Nestoris Regis pere- , stinos colloeauit non in tapeths purpureis , alijs. ti ortim re
que stragulis sumptuoss, sed in arena, ae pellibus, risenda. B mollibus tamen. eiusmodi puluinis insedit ludith, iacum ad caenam Holophernis inuitata est. editio ἔ- enim Septuaginta se habete Et accessit ancilla , eius, distrauit ei ante Holofernem humi pelles,
suas acceperat a Bagao ad quotidianum usum stragula eo suu, ut manducaret accumbens super eas di ingressa recubuit Iudith . Deinde vero stragula conchia yliata,aut purpurea Babylonica lectis insternebantur. Homerus Phoenicem,Aiacem, v lygem,exceia Hemis. M. pios ab Achille tapetibus purpureis memorat. Et x. tisad Virg. conueniunt, linquit raroq. svo domi αν VHIονι ι.εPH, Horatius rasu ait, vis cocco Tum supra i ctos eanderer Testis elaνns . Ciceror Collocari iussit , . hominem in aureo lecto strato pulcherrimo tex- cie. r. Tu E. tili stragulo,magnificis operibus picto. Lucretius: Goritias C Me ratida e litis istedans e vise febre Texι,l las fi liki. in picturis,inraque resemi Iactens, Pam si Meiaria inti P M.A- ijs smilia sunt quaedam in prouer- visuri. . bijs,ubi meretrix apprehensum osculata iuuenem vii
se agatur. In exussisAilas lectatam meam fruar ro
ruruspiciis ex Aeg pro b Atque eiusnodi scorti est soriam producens vates dixit sis iis timus Iero. Hebraice: Super lectulum glori hoc est honoratum gloriosum,splendidum, tum ex materia pretiosa factum tum stragulis auro pictis instruetum.
bus mos fuit ad mensam dis umbendi ρ Respondeo accubuisse quidem olim ad mensam conuiuas,sed non omnes, neque semper, neque ubique gentium eam eonsuetudinem inductam fuisse; D nam antiquior mos fuit sedendi , qua in discum- setandi iabendi. etenim legimus de fratribus Ioseph: S inia mensara an-ram eoram es. quam historiam repetens Philo lib.
de Iosepho se habeti Iussit deinde sedere iuxta ρ ,1.
aetatis ordinem non dum enim discumbendi mos Phiti Ia d. receptus erat mirabantur,ctc. Atheneus quoque I se . scripsi apud Homerum: Epulantur sedentes de ite Athoo
rum Sedent in conuiuio Heroes, non discumbunt. . . .
idem alibit Tum temporis sedebant caenantes: &iterum: Veteres sedentes cibum cepisse vel ex illo itiis manifestum esse dieit, quod Antolyeo,qui ex Ithaca ad diuitem populum venerat. sedenti nutrix cibum apposuit. de alibi: Cum igitur sbi persuaderent Deos esse praesentes; moderate de temperanter dies festos agitabant antiqui. itaque neque soE lebant accumbere sed epulabantur sedentes. Ca. a. tullus quoque ipsos Deos sedentes,non accumben ν es i. stes facit in earmine de Pelei, de Thetidis nuptijs. Tiatia av.
ur ρ ρ m muris, ait, fore ι βάisti, antis rQuare di apud Homerum frequentem in conuiuiis mentionem inuenimus sectam throni, cathedrae,
sella,quae sunt instrumenta sedendi. Et Virgilius. D .
super quo versu Seruius : Perpetuis , inquit,
319쪽
hoe est, longis, ad ordinem adaequatis sedentium. Amaiores enim nostri sedentes epulabantur, quem morem habuerunt a Laconibus,' Cretensibus, ut Ibis Varro docet in libris de pop. Rom. Ouidius idem te
Mis T i. v in accumbendi. Quod Macrobius in illos Virg.
inquit, quod dixit sedili; nam propria obseruatio
est. Herculis sacris operari sedentes. sedentes itaque epulabantur veteres, utpote frugaliores, &temperantiores. postea cum mollitie I luminum Cctus est discubitus: quem habitum corporis compotationibus aptiorem existimarunt, quam seis TIM elisi nem, ut auctor est Plutarchus,dicens Sicut lectusso s. γ . commodior est bibentibus, quam cathedra, pro- Πρὸ pterea quod ille corpus continet, omnique moti ne vacuum praestat: ita maxime conuenit anima in m accubim quiete conseruare. Accubitus memoria sit in librisi' - isti μ' reuum . Aer enim discambem ναί -- hae E e -- xj .Hebraice a m M aonasu. significat autem veram ii. bum ea , seu au , circumdare, circuire, atque adeo distum re in circuitu mense, ut conuiuae solent. Binde audi, meseu, accubitus, discubitus, torus, vel caui ni 1. conuiuium, ut in canticis, dam eses Rex in aeculi suo, atque a zdi, mesu, conitiva in psalmo. pus mi 39.
Grativus Gram. Hieronymus,ses conuiuarum me
rum. Verum apud Hebraeos ustatas fuisse ac ba m --tiones in conuiuiis, ex veteri, & nouo testamento colligere licet, ut initio versus huius notabamus. obseruatumque est in Talmudico tractatu dicto Suca, veterum conuiuia fieri solita eum decubitu, decumbentibus scilicet conuiuis in lectis super i tus snistrum non stantibus,aut sedentibus ut nunc fit atque hunc morem utpote receptismum apud gentiles suos obseruauit Christus,tum cum inuitatus a Phariseo P funis, tum cum postremam cae- - εnam fecit cum duodecim discipulis. ex qua discum 1ao , a.
Iathum s capis reta=e pedes eos, o capillis rapuis si irregelas. Et Ioannes dilectus supra pectus Magistri inter caenandum recubuit, ut oui in snu eius discumbebat ad mensam . quem habitum corporis atque situm conuiuarum ipse discubitus faciebat; nam necesse erat in singulis lectis anteriorem in prioris snu recumbere; eum omnes pectora mollia ter erectaad mensam haberent conuersa, reliquum autem corpus,& pedes extensos retro. alioqui disiselle est alterutrum sactum, sedente ad mensam Christo, comprobarer
Vtriusque coenae subsequentes figuras adiecimus , tum Viliorum locorum notitiae satisfacere melius possit ip-Ia accubitus imago ob oculos posita: tum quia
omneS, quotquot circumseruntur huius rei imagineS, non omnem rei difficultatem exhaurire Videbantur, quarum uberi
commentarium aliquando, si, Deo volente, vita superstes fuerit,