장음표시 사용
471쪽
DI VOLUCCIO SALUTATI. SI extolli a riculturam Cicero φ nec inepte innocentissimum enim Certo onesta co-
ministerium est ad privatos tamen privatim spectat. diViniora s. ' .i '' ά b autem Sunt que pro multi fiunt nec velim quod honorem ac Non accellidun
ceptes, Ol etiam quod recuse ad gloriam, sed ut honeste vivaS, V/nix , clucreris innocue multis prosis, nec solum tibi vivas, sed patrie, 'n i ς gi QVRrς consanguineis et amicis ' nec metuas, si fueris qualis debeas erogator, quod illa dec terrae te decipiat et corrumpat; nec putes sine penitentia per eleemosyna tolli posse peccata. nam per sar elemosina, quod pridie tibi scripsi non contingit omnibus penitentia peccata Io tollere, sed eleemosynis datur multis illa delere non sic simpliciter intelligendum est; neque enim susscienter expressi quod volui, imo quod debui; sed pro ea solum parte penitenti debet intelligi, que est operis Satisfactio, quam multi facere non OSSUnt, aliqui iero redimunt eleemosynis, si tamen concurrant cordis e cosi cooperare
IS compunctio et ori confessio, que sunt huius morbi necessaria δ*ςR Q medicina AE . Consoleris aitur et hos conquestus quos holliciemque di COM insin d l
mitte. nec fingas ad subversionem contra spiritum OSSe carnem concupiscere vel moveri, Si Semper contra eam, Sicut debeS, ar-2 Matu Steteri ratione. nec horreas, Si te exhorter ad honeStum e non disdegni oc
ossicium et exercitium virtuosum; nam, ut inquit Apostolus, qui ςxςiyi de conscientia tanti hospitis loquebatur: qui episcopatum desiderat, bonum opta desidera non corrumpunt enim hominem dignitates, sed perficiunt nec cavilleris de pecuniiS, que cum aD multis sanctissime fuerunt Vale. Venerabilem virum azistrum Petrum de Senis, nunc pro Visito i m e-
vincialem Tuscie, visitavi si , non tuo nomine nondum enim 'i
1 Cf. CIC. De senect XV-XVII. come gi si disse ep. XVII, p. 44 di a Cf. 1C. De si I, II, 22. questo volume col Ommasucci, ecco 3 Cf. p. XVIII, p. 49 di questo quanto crive ISIDOR, UGURGIERI- Volume. AZZOLINI, et pompe sanesi, Tistola, C S. AUG. Enchir cap. LXX 649 par. I, it XV XXIX, p. 4ΟΙ in opera, VI, 263 g. re Fra Pietro Tomasucci a Siena re- s S. PAUL. I Ad Tim. III, 1. religioso detrordine de' Servii Maria 6 Di costui, chemo identifichiamo, et sempre vergine, si Segnat altamente
472쪽
EPISTOL ARIO litteras acceperam tuas. profecto Vir bonus est et ultra scientie claritatem omni honoris cultu dignissimus fuit de te nobis multus sermo avide quidem tui dilectorei de te vicissim audiebamus
ritornera a edor et loquebamur. moxque cum ab io discessi. in ecclesie sue
platea J littera tua michi data est iterum, sicut iube S, visitabo. et tu iterum vale Florentie, undecimo kalendas sextilis.
ὸ ζ id λ 'S''V assutSSeS tunc, crede michi te non in terris esse, sed in celis
ELLEM , dulcissime Peregrine, quod in nostra formosissima celestique platea mecum die martis, que te hinc abstulit,
6. I melle et tu iter vale o Cosa ἐς inra 'epistola e nepigra is solo in margine si legge Collutius 3. V non esse
sinella anta predicagione. Netral et bero de convento de Servi di tena si ripost con titolo di predicatore, ma non V e notato in che citia prere dicasse. Ben e vero cli'egli u risi munerato delle sue honorate faticheucon il provincialato di os canassa anno I 393 . Anchesi p. ARCANGEL GIANI, Annalium sacri ord fratr. Servor. B. Maria Virginis . . . centuriat quatuor, Lucae, MDCCXIX, I, 27, c. I,
fa molli elogi di frate Pietro, ii quale, in maggio alle disposigioni prese delI3o dat Servili, era stato mandato agiOVane a studia teologia a Parigi ne aveva riportato laberretio dottorale. 1 La plagga, sussa quale 'ergeVai convento de Servili, era in Firengequella che si chiam della S. Annungiata; a via che vi conduce porta oggi ancora iliome di re via de Servi n. a Fra te scritture de S., che si contenevano in uel quaderno la dicui perdita gli agiorab co me gi si disse e meglio Vedremo se breve,
pres pur quest' epistola it che uoldire che a sua composigione deveascriversi press' poco a uel tempoin cui si nigio a corrispondenga de Ravennate col nostro. Ma none dissicile precisarne anche megliola data Risulta alle prime parole di essa che, quando o Zambeccarila ricevette, Veva appena lasciato Firenge. Ora gli storici di Bolognaci attestano che dei 393 se Pelle-grino ebbe comando di portarsi in corte di Roma per presentare a pon- tefice Bonifagi Iuda parte delia sua
473쪽
proculdubio iudicasses non enim terrestre fuit, sed celicum O uello in salti,
tius quod audivi et sicut de illius pacis gloria dixit Apostolus o R, quod exuperet omnem sensum ' ; sic licet et de hoc, quod, si potero, referam, predicare. Singularis est illa non solum autem hoc singulare, sed unicum transcendit illa sensus, hoc enSuStransvolat et omnem Superat rationem est illa solum in celis, hoc solum reperitur in terris illa beatas recreat inter Sidera creaturas, hoc extra Se rapit in hoc exilio viatores in illa solius Creatoris gloria veneratur, in hoc, cum invisibiliter fuerit Deii digitus in inveniendo et in agendo sine dubitatione cernatur, et hominis inventoris ingenium et exerciti tum dulcedo tum suavitas collaudatur ad summam, tanta Si huius et OV ita et X di tanta novit ed
cellentia, quod, cum illam pacem rationibus aliqualiter attingamuS, suscipiamus et fide presentem hanc, cum auribu insonat ViX a stimarai quasi I credamUS. accedit ad hec, quod, cum hoc humanum inventum sit, nullus illud potest vel doctrina discere vel imitationis conatibus adequare ut hoc totum, sive ars sive natura sive facultas SiVe quoddam exercitium sit, cum inventore videamus et artifice
periturum eXpectas audire quid velim nescio tamen quibUS Non a uindi
Io verbis illud possim exprimere, cum adhuc dignum ante rei con esprimeri a paro'
474쪽
vani, donde per- vennerui suo orece hi una diletiosa, benche tenue melodia. Avendo lorichi esto da quale trumento derivasse
ceptum nequeam reperire dicam tamen ut potero. quod ut fiat, rem, Ut ge Sta St, paucissimi eXplicabo. Dies martis, que cum hinc abiisti perluxit, me multis rebus exercitatum defatigatum et fessum, domui restituit atque cene. pOSi quam pauciS, Ut Soleo, cibis exactam, deambulationem recreandi gratia per plateam, mi est moris assumpsi cum quibusdam viris honestissimis sociatus offendes iuVenum coronam, quam cum pertranSeo, nescio quod cantilene submurmur venit ad aures; Sua V e fateor, sed, cum aliis intenderem, vix perceptum mulcebre tamen nescio quid transeuntis in auribus dereliquit mo autem Hoplate longitudine peragrata rediens, iterum percipi Sonum Umque iam propior factus essem, audiendi cupidus lentis atque raris passibus inherebam. sed idem fere momentum plenum auditum exhibuit et terminum cantilene. ille tunc iuventutis chorus me cunctantem Xcepit. tum ego cum sociis permiscemur illis circuloque I iam refecto quis, inquam, et quod instrumentum inter VOS iam
suaviter personabant at illorum unus Pippus de Saccheltis ' ,
I reperireJ A Xprimere . e parole ut gesta riportate anche in marrine in Abison eguite a questa nota di altra mans Alibi rem quemadmodum se habuit paucis involvam 3. A pro luxit . A exercitum causa A leg eva quibuscumdam ma i cumsu cancellam e reposto onet ile. 7. V iuv. cor oss. II. A peregrata II-I2. cum, messo it que 2. 1 proprior, a corretis. 3-I4. y len. Xib.
la sera in plagga era consuetudine
antica de Florentini; i armi or citati
de Doni stanno a pro Vare com 'eSSaperdurasse ancora in pleno se colo de
a Filippo detio abituat mente Pippo, ian de figliuoli che Franco di
pubblica poco ci e noto; et 4O4 addi 1 novembre ebbe a podesteriadi Portici, Bocconi, a Benedetto in Alpe Reg. it. c. 9 A); et 4IS perta prima vola su de priori, e per lase conda dei 3 BOTTARI, p. cit. p. XLVIII GIGLI, I sermoni evangelici &c.
di P. S., irenge, I 8S7, p. XX). Ebbei moglie una Cilia di Francescod Agostino di Nic colo Cini, che il
mento de Idas Che Filippo vesse
collivata a poesia volgare risulta, Ol-
475쪽
DI VOLUCCIO TALUTATI. J9 inquit, qui novum et inauditum concinendi genus et modum 'ebbe in risposta
inVenit aSt se mirabundus ad illa respondi, me putare fuisse ei uovo melodo di
tibi e quam Urdam Vocant, Seu cithare, que rebecha transversa pp ς' . ς' dicitur, Onum, non Ori concentum nunc enim hoc, nunc illud, L nunc utrunque nescio qualiter Videbatur Philippus autem, quo ii quale si die tosto
niam hoc est inteprum eius nomen. sicut est familia nobilis et irgli conte cid
humanissime conversationiS: si, inquit, non intellexisti, non miror. ego quidem cum in Montanea Florentina nescio quam arborem tedium depositurus ascendisSem, forte Sonitum hactenu non per- Io ceptum, sibilum conatuS, emisi retracto mecum X animo Onum, quem casus effecerat, lingue plectro, tenoris equalitatem effringo, per Omnem cantu varietatem notuli tum graVibu tum acutis, tum tardis tum concitatioribus sensim hinc inde discurro placent moduli, miror Sonum, Sentio melodiam denique qui Philippus ascen-1 deram, novus canendi mecum artifex descenden eVaSi nec scio, nunquam enim percipere potui, qua lingue complicatione, UOStat quave percu SSione seu Vibrationis ordine Succentus iste contingat flatus est qui clausis ferme labiis per lingue sinulum sese explicans, illum animatur in Sonum effectum agnosco de causa a vero, que illum possit efficere, nil habeo penitus exploratum. quo sit ut huius rei nequeam recepta tradere, nec sum OSSim hoc, quodcunque Sit, artificium edocere. Sed iam, inquit, accersito socio qui sibi cantu solido succinebat, aliquid audiamus in gli gno
cipit socius et post modicum statu vocis, quem commodioremas putaverunt, electo, sequitur mirabili prorsu Philippus ille canore. meravi gliosa olire
Deus One, quo compresse Ocis Onulos, quas notularum fracturaS,AEUantam temporum ObSerVantiam, quantam Spissitudinem et
4 A contentum 6. I nom. eius integr. 2. Innanri a gravibus A da cum 18. 21 labris e per Sese 25. canoro
treche alte ensatiche asserinagioni det venula e si che, se merita ede Co- Bottari op. it. p. XLVIII), heci Gigii luccio egit avrebbe diritto ad uiluo goripete, da certo suo sonetto in cino agguardevole in eget agi re inven- Rinuccini conten ut in i codici e re toriis florentini, assai piuti parecchipiu 'una volta stampato cf. io m. saltati a D. M. ANNI in uel suo stor delia letter. t. XV, 476, nota ); curioso Ilibercolo De forentinis iuventisma elle sue mirabili altitudini usi coimnenturius, terrariae, MDCCXXXI cali ni una memoria 'era in qui per ove non si a pur ni otio di tui.
476쪽
46O EPISTOLARIO perfectioinem quantamque percepi per hec omnia melodiam audivi calatus, audivi citharas, testudines, organa, tibias et infinitis
tale a superare Variata modiS, Omnia genera musicorum nulla o dulcior,
qualsias strumen fistulatio nulla suavior, nulla fidibus aut cordis en eis, plectro vel
arcu sonoritas impreSsa commodius nulla notularum acie cucurrit inter illa velocius, nulla perfectius illic sentias semiminimas habere sine tempore tempus breve et longa sua perfectione compleri mirabiles ars es, quas elevatione distiniunt, Stupendas theSes, quaS depositiones, celeste prorsu inter hec protractionum tenoreS. denique, mi Peregrine, repete tecum, si remini Sci poteS, cum iam Io ricordante i gor declinante hieme, solent avicule caveis incluse, Si solis radio,
poris et veris dulcedinem recordari secumque clauso gutture in ipsius rostri cuspide nescio quid dulciter sibilare, ut apertus cantus non sit nec Sine modulatione suspirium talem profecto Sentires Sin Philippo succentum nec vox est illa nec SibiluS, non cantuSexpedite, sed sonus inter utrunque diScurrens neutrum St, com-pOSitum e utroque nunc Surdam tibiam dicas, nunc citharam arcu tactam, nunc cantum, nunc aliud instrumentum; et cum hec inter similitudine multa versentur, singulari tamen OnUS et OBen comprende cantu CSt. Sentio 'e nondum expressisse quod volo nec hoc
cile descrivere cos posse cuiquam, nisi Subiciatur sensibus, demonstrari. invisum,
inauditum, singulare prorsu et unicum est et tale, quod si audias, mecum indubitanter affirmes te, cum nichil unquam mirabilius, tum nichil gratius nichilque suavius audivisse nec mundiore a SperfectioreSque posse vel ore vel fistulis vel cordis aut fidibus nota Si V Vocum particulas aut fragmenta vel exprimi vel sentiri. invenerit licet Samius originis procreatione Pythagoras, quem Magna Grecia docentem habuit et incolatu potentis Itali plurimum celebravit, forte fortuito per malleorum sonus et pondera qua proportione O
. Maneis 6. 1 semiminimas sic linguas ars 12 M minorisI4-I5. AF aperi non sit cant. I7. sed A non I9. op il primo nunc in Merastato Acritis arcu, mi esprinto o. A similitudinem intrabilius 26. A per aut recava prima vel che tu spunto. 28. e parole quem Magna in sono aggiunte in margine. 3o. A malorum
chi non ne e Stato spetiatore; ma non tacera glituitavia che, se a Grecia anta itagora,
477쪽
DI VOLUCCIO SALUTATI. 46 Inaturali sonorun concordia resultaret, quantumque ab invicem dissiderent addiderint tetracordo, quo usque in Orphei tempora musica tota con Stabat quod Hermetis Egyptii, testudine relicta per
Nilum, quam siccis nerVulis comperit resonare, creditur in Ventum extitisse Corebus Atyides quintam cordam Hyagnis PhryXSeXtam Corebo, agni, Lesbius Terpander septimam, erraticarum Stellarum numerum emU Terpandro, latus octavam Pythagore compatri Ota Lycaon et auxerint alii cor Licaone; darum numerum ' dicatur Veracissimis litteris Iubal pater canen e Iuba ta naetione
tium cithara et organo fuerint inter musice principes an fistuleio multiplicis inventor reppererit vel receperit tibiam Pallas Marsias Phryx acceperit ac coniunxerit duas obliquaverit Midas iactet Orpheum Thracia, Beothia Amphionem; alii Linum et quisque Suis a Tracia Orseo,
tum inventoribus tum propagatoribus turn magistri sine livoris ac ig; cendio glorientur nobis sufficit Philippus noster, in huius rei asta cera Filippo
I culini ne sibimet discipulus et magister ante sublimitatis et X- cessentie, quod, sicut doctorem non habuit in hoc quod doceri non valeat per doctrinam, sic et imitatorem non sit Xtra patriam, imo, quod mirabilius est, nec in patria reperturus nec hoc Velim arroganter dictum plane quidem quod in aliquo Florentinorum patria de' piusqui-
ao omnino non fuerit, fruStra, 1Ve bonum 1Ve malum Sit, apud alias Scruteri exteras nationes. hec satis aliquando siquidem spero te preSentem hausturum propriis auribus sonum huius mirabilis fringu-tire dices profecto dixisse me nichil pro laudis debito aut pro rei maiestate musta magis dicere potuisse. Vale felix ac mei memor. 24 dulcissimum Zanichinum alvetium totum meum saluta et hanc ima Z nichino
I Cf. BOET. De instit mus. I x. s)Pel valore dique Sto verbo cf. FOR- a Questi nomi provengono tuti CELLIN e D CANGE S. V. frigutire. da BOET. p. cit. I, XX, De addi 6 Due personaggi di questo nometionibus chordarum eorum Vissero ella seconda meta de Treque nominibus; ma f. anchem cento in Bologna de' quali uno figlio PLIN. Vat. In St. VII, VII, 3. di Giuliano Malveggi ei adreta' un Gio 3 Genes. IV, 21. Vanni, di cui it GHIRARDACCI, p. cit. II, 4 Cf. PLIN. Nat hist VII, VII, 13. 477, paria otio anno I 9 ed e ri-
478쪽
Reverendo patri opia Iohanni de Sancto in late ordinis Camaldulensis.
ETIS, vir religiose, olim fili, nunc in Claristo Iesu frater, si michi se facultas dederit, imitande, quod, cum fueris in Xer-
i 'esercito oren cit florentino, quem pro defensione publice libertatis insultata Io
6. Cos Ly R Fratri Iohanni de sancto miniat in monasterio sancte Marte de Angelis R relig. vir G. V si fac. o. R insulta
elesse con altri re compagni si sopra tuti te forte gge, castella e Ocche de territorio bologiae se emel ennatodello tesso anno io pedi ambasciatore a Faenga GHIRARDACCI, p. cit. II, 36. I 'anno appreSSO, Semprequa rappresentante de Bolognesi, intervenne alle solenni sequi di Bel
trando Alidosi signoret' mola Cron. ii Bologna cit. XVIII, 331 G1npendio
della st d'Imotu, p. 227. Mori ne I 399di est e u sepolio in S. Gia como; GHIRARDACCI, Op. cit. II, SOS. 1 Sulla sede de LAM1 Charilon. et Hippoph. Hodo oric par. I, p. 9O, ilquale non con ob be per e non pubblico della presente epistola se non e prime quin dici righe, te sole cio conserUate dara', cui gli attinge va, gli autoripi volt citati de gli Annal. Camal-duleus VI, 8ι gg. . , a SSeriron Oche iovanni di Duccio a Sammi-niato si res frate in . Maria degli Angeli dietro te es ortagioni et .mel Ι394. Ma che fissando a tale data Pingresso in religione di Gio vanni essia par de Lamici' in gannas sero, risulta manifesto alia chiusa di questa stes saepistola. opo aver infatii rac comandato tramico di rivolgersi per consi-glio a frate Luca Malefici cf. nota I p. 69), C ti dire δε egli continua, di richie dere 'avviso anche mae Stro Luigi de Marsigitos' et non OSSe am- malato η Ornoi sappiam opertesti-
479쪽
IO bello patria triansmisit in ombardiam contra Comitem Virtutum, andato in Lombar
et hostibus Dro ictu tuo necnon et tuorum multa rapueris an in xu, ς'
nunc tota mente per religionem con Versu in DeUm, hoc tibi ' his V. debeas ad restitutionis necessitatem et peccati maculam impu- tare Scribisque quod, Sicut solet, humane salutis tostis rem hanc ante mentis oculos ingerit et adducit ut primum oporteat hanc molestiam X animo, quo parte quieti tranquillus indulgeas, extirpare, cum, ut inquit Boetius,
Qui serere ingenuum volet agrum Liberet arva prius fruticibus Q.
hec interrogationis tu summa est cogisque quod breVibu Verbi hiede sura elo
debeam quid super hoc senserim respondere. ireViterne meri potest ut tanta reS, maior enim Si quam UteS, UeVe SalUtem Ardua elii est, anime respiciat, Xplicetur an tu, vir non mediocriter erudite '
2. L liostes I-8. extirpare. Et infra c. si ve qui si arresta epistola. Io L prius arva
montange irrefragabili che i Marsigii mori illa agosto et 394 e pol checla
presente recaria data de is Settembre,eSSa non potra assegnars ali anno in cui it Marsigi disces ne Sepolcro, bens a precedente, quando it celebreteologo, Sebbene aggravato alia malattia, era pur Sempre in vita. obbiamdunque ritenere che Gio vanni abbia pres ii partito 'abban donare ii se- colo, partito che non si pub assermare gli osse suggerito dat . come liannalisti affermano, proprio in uel- Panno, in cui era finita a guerra contro it Vis conti, alia quale egliaVeVa res parte come capitanodi soldati guerra di cui alunt scabros episodi, tornandogli alia mente, conturbavano oliremodo, come ivedra, a sua inquieta e ombrosa
Danno molio interesse a queSt' epistola te ivelagioni, che sulle agioni, ond'era nata a guerra traci Florentini ed ii Visconti mette innangi l . at intento di acquietare amico timorosochecla causa per cui aveva combattuto non osse a iusta. i BOET . Phil cons. III, carm. I, Ι-2 ma i testo et liberat . a Da giovane it Samminiates s' eraun colat o occupato di studi ne, vestita a tonaca, i abban dono deltuito, quantunque ne considerasse
unico obbietto 'edificar altrui A talfine egi volgariggo negli ogi claustralii Rimedi deIPuna e deIPaltra fortuna de Petrarca, i sermoni di an er- nardo sui Cantico de cantici, i io- relli di a Gregorio. Di questi suoi lavori letterari, ia isti ed illustrati dat suus Vita Traversarii,pp. CCCXXXIV CCCLXII CCCLXIV gg.),tatuno e stat messo alla luce cos ilp. C. STOLFI ella Colle rione 'opere inedite e rare a pubblicato et 1867la versione detropera petrarcheSca, ma recando poco Onore a suo antico
480쪽
e da vagii arsi sotio molli rispetii;
ma in particolare Sotio questi due se a guerra fosse giusta e se per intimaria occorreSSela concessione del- P imperatore.
Et cerchera di additare ii vero suambedue te questioni, tanto tu che in- torno alla primala Sua condigione gliene concede a possibilita Causa della erra fucinnangi tutiola rabbia de 'Sene. Si ai quali parve male che i Florentini, vinia talite per
sine causa dubita. an et hostis noster te super hoc tentare permittetUr, Si OSSet, ut OStulas, tanto compendio responderi λmulta sunt in hoc, si nescis, quo Verita quam Xigi pateat. X-plicanda. michi tamen mens non est ire per omnia; sed inVenire
conabimur an bellum illud iustum fuerit ex parte reipublice floren stine, cui tunc militabas deinde nunquid principis auctoritas fuerit
neceSsaria, et tandem Veniam ad quesitum in quo quidem, affectione deposita, quam ad honorem habeo patrie disputabo. nam, cum de anime tu salute sermo sit, innitare ne te in aliquem errorem inducam, pure atque Solide veritati video quidem quod os de industria mentia aut temere quicquam affirmaVero, pOStqUam me conSuli S me reum futurum, ut Deus requirat animam meam de manu mea ut sine dubio fuisset consultius tacuisse vel saltem tangere solum belli causas, ut peritiorum posses in hoc habere consilium teque maioris auctoritatis iudicio declarare. Velim 13 autem de primo michi credas. OSSum enim, omnium con Siliorum reipublice conscius, te de belli iusticia certum facere quod forte nec tibi nec aliis facile potuit esse notum reliqua sic legas, ut auctoritati me stare non debeas, sed velim Solidiora requiras. Primum igitur michi constat vicinorum invidiam et quasi rabiem oquandam illorum, qui se hoc bello publice miscuerunt, magnam huius turbationis cauSam extitisse. nam, quanVi aliqui Senensium velint indignationem hanc fuisse conceptam propter litem et iudicium Lucignani, propter favore exhibitos communi Montispoliciani et quod in clientelam receperimus dominum Cortonensem asconstatello e men a se tessori chel uno prende digni momento granchi adornali, non ilevati dat altro, i quale li aggrava angi e li accresce colla tu incredibile negligenga di cui possa macchiarsi in editore Cattivo letterato GioVanni u in si eme emico fierissimo, come in Seguit Si Vedra, degli studi profani e deli imitagione de classici. I Espressione assai frequentemelle
a Cf. l'ep. X de lib. VII, p. 33S
bamur, adiuvimus et nobili vir Ber- tuid de Ursinis comiti Suanensi etsi palatino, filio et censuario nostro, ruptis lige sederibus per Senenses invaso subsidia dedimus, quod iuxtare lige tenorem licitum est et nobis re erat debitum, quomodo dici potest nos ligam, ut pretenditur, violasse n
