장음표시 사용
61쪽
DICO LUCCIO SALUTATI. Suiolatorem. Tarquinium Superbum, qui res ali fastiui, Rome e quegli errori che
finem imposuit, Appium Claudium, qui, usurpato contra facim iό'0β' perio, Virgini cecatus amore, in expugnationem pudicicie per ''Vdi',
calumniam est abuSUS, Omittam recordare, precor, Sicliem, prin- Sichem,
cipem Sicla imorum, qui, compressa in libidine sua Dyna, filia
Iacob, sibi urbi et populo SUO OrtiS, Vastationis et servitutis causa fuit recordare Neronis, qui impatienti ire furii agitatu Nehone, in crudelitate sua fratrem, XOreS, matrem et Senatum XtinXit, Urbem incendit et ipsum Romanum imperium fermes delevit. 1, Sardanapalus, deliciis effeminatus, ultimu ASSyriorum reX, U Sardanapaloliebri mollici a suis contemptus, victus demum et fortius moriens quam ViXerat, ab Assyrii regnum tranSVeXit in MedoS Antio ἈMioeo
chus etiam, Assyriorum rex, dum in Eube insula, positis aureis sericisque tentoriis, tibiis et fidibus delectatus, floribus et rosis 1 medio hiemis tempore ad delicias et luxum estusis, cum Romanisque mundi Victoribus gesturus bellum, instrumenta libidinis, virgines et pueros diligenter eligeret, impetu per Acilium Glabrionem facto, metu, qui facile mentes luxurie deditorum invadit, insulam dereliquit, nec apud Thermopylas, ubi quondam Xerxi 2 regi parva manu restiterat Leonidas, quin terra marique fugeret, potuit contineri J ut manifeste detur intelligi aurum illud in
Sceptrum pilamque conflatum reges et principes admonere, tali temperamento debere reges versari cum subditi talemque Secum humanarum paSSionum moderamen atque mensuram in cunctis a suis actibus adhibere, quod Sicut aurum sue complexioni beneficio diuturnum est, ita Se et regnum cunctis temporibu conSerVet illesum non enim decet reges de suis solum temporibu cogitare, sed remeditari debent qualiter subditos qualeque regnum suis heredibus derelinquant ut illos bene et illud bonum suarum 3 Virtutum meritis post fata dimittant, huius rei beneficio per famam ternaliter duraturi quid autem sidereus ille color in luce QNςi'ψyψ 'R
3. T virginis . T tralascia omittam . Titana 2 3 Medios corretio in Medos 5 medie 17 impetu paracilium Galaburnum M alaburtium I 8. Metuque messo qui I9. M terremopylas 24 T OF meΠSuram aggiunge habere 25. sue T sine
62쪽
refulgens de regia dignitate figurat, nisi quod decet reges in luce, hoc est in oculis intuentium, omni virtutum lumine resplenderes quid etiam sibi vult quod aurum, quant magi percutitUr, tanto magis in nitorem conspicui luminis deferatur, nisi regum esse in adversitatibus sic obtundi, quod clariores emergere com Sprobenturi quid autem admonet illa auri miranda duratio et quod sepius liquefactum purius relinquatur, nisi quod rege debeant tali tantaque virtutum integritate pollere, quod in terne
vivacitatis longevitatem evadant et quod quanto magis inter Or-rUmpentia, Sicut aurum in igne, Versentur, tanto magis reddantur Ioa cunctis humane conditionis sordibus mundiores Θ ut hec vel iuxta superius tradita aut alia meliori consideratione tractantibus, satis appareat aurea illas virgam et pilam, non fortuito, non solum exornandi proposito, Sed optimo conSilio magnoque mysterio inter apparatus regio adinventas. IJ
Et ut diadema paulisper attingam, quid aliud geminatus ille,
ut nunc habet consuetudo, turritusque circulus aureus impositus capiti prefigurat aut, sicut olim, pannus ille tenuis gemmisque pretiosissimis redimitus, quo reges crines obvolvebant, niSi mentem regiam, cuius sedes in capite sit, debere cunctarum Virtutum olumine, sicut diadema lapillorum splendore, mirabiliter refulgere nec mirum, si per gemmula illas preciosas et rara virtute regie designantur habent enim singuli lapides, si tractatoribus illorum credi oportet, Vim maXimam et Virtutem, ut facile possint
singuli singulis virtutibus adaptari ' . J
I. T resplenderi si vult 4. T victorem desecatur 7. T debent 9. evadant M condant Io T versetur 5. T adnumeratas I 6 T Omette ut 19 31 quid quod crinibus 21. M lumen corretio in lumine
explicit si Suprascripta epistola Sin gularissima et satis notanda delegatare et destinata extitit per famosissimum si laureatumque poetam dominicum re Colucium de Salutatis de Florentia illustrissimo et gloriosis simo principi regique felicissimo regiv Karolo Neapolitano Sicilie Hierusauciem c. effecta die I novembris Q 469 n. Segue una nota de Verani, ii quale avverte esse PepiStola, mancante delia fine, inedita, e la data deli 6 quella in cui fu tras critia et s.
63쪽
DELECTAT Us sum, frater optime, libello tuo, et quedam ride Firenge, 1381-8αῖ solita vel correxi, forte tamen corrupi, sed Saltem michi h f ,h b ἡ:
I stilus et ipsum edendum arbitror, patrie tibique et tot illuStri P si1jάAbii ''
6. Os I, ope te parole eguenti enner erase Responsio suprascripte; cio alia lettera de Villani, che in essi precede quella de S., a contrari di quanto ν-venga in A, operi Dylio che la contione e stato aggiunt at s. mediante una rachetia membranacea. 8. GL corrumpi A saltim 9. I secondo placet no=r si Dygem A a capione 'un tarm. Io G arbitrio et ibitque chei corresse in arbitror et tibi quidem, pol illustris emendato dat in illustrissimissi Come altrove ho accennato cf. La iovin di C. Salutati p. Ι), Filippo Villani, quand'ebbe compluto lsu libro De oririne civitatis Florentie
et eiusdem sumosis civibus, a fretios si atras metierio a S., richiedendolola' ungiudigio Riavulo quindicit S. Suo, tutio cosperso ne margini di osser vagioni e postille di Varia natura, glivi pose in fronte, tras critio Opra n glio volante, ii vigiletto col qualei S glie Paveva ac compagnato. iutardi pero, Filippo tesso o hi altri si fosse, OSSO da agioni a no ignote, eras diligentemente i nome de S. cos in calce alia poligga sua come in quant'altri luoghi et s. esso i- correva nella dedicatoria, cloe, et prologo me congedo cf. ALLETTI, Op. cit. p. 2, 3, 4 I, 2), e in sua Vece so stitui, a non pero dappertuito, Ponorifico epitet di musebius , chedal MEA Us prima Vita A. Traversarii, p. XXV e dat GALLET Τ pol op elo c. cit.), per tacerta'altri parecchi fucredulo Un nome proprio, angi quellod'un fratello di Filippo tesso, ii quale Vana mente si ricercherebbe traci figliuoli di atteo di illano Stoldii
Chiarita cos e iustificata instemerattribuetione cli io accio a S del-l'anonimo vigiletio registrato in fronte a cod. Laur.-Asliburnii. 942,aeSterebbeora da indicare a data di esso impres a questa per deficieraga di sicure prove al- quanto dis agevole. In ogni modo altrova ricordato come a tu recentesta te opere et S. ii traitato De saecul et religione, chemo dimostram mogia esse uscito alia luce circa it 1381 α nuper etiam , scrive ii VILLANI,
Op. cit. p. 9, si rogatu per Sanctae
64쪽
Gli accomanda ius civibus Juturum o lorie. rogo tamen quod orthoaraphiam
gior cura ς VOrxo aori neglisas, 13am cum opus sit lepantissimum, deforme foret
vitiis illis puerilibus inquinari, precipue cum sepe mutata illabitati et elementorum iunctura sensum omnem intellectumque perVertat i Ceterum de Turrisiano, Brulaetio et Paulo tecum Velim, Si placebit, aliquando conferre ' ubi vero tractas
leti e errata; su alcuni punt pol desidera secolui intratteners a Voce.
et vale felix octo, studio et ingenio tuo, quorum duobus primi Sinvideo ' , tertium vero miror et laudo.
I GL oriographia 2. a sinate di opus sit e alciιne lettere ella parota che eguenon si Dycono piti in A. omettono foret . In A illis non si legge. . e snali di illabitatio son indecifrabili in A. 6. GL G Bruneto conferamus Quanto egue enne diligentemente eras in A, alche manca anche in L. Mme, Oltreche i tractas, pare di aver ilevato opo ubi vero e parole de me Io. GLlesse non per vero e lo egue G. II. Seguis in Mia segnatura erasin; alle propor-rioni di essa mi sembra potersi arguire che a tuus, a fatica discernibile, non ovetterprecedere pii ci due parole probabilmente Colucius Pieriss vitae Hieronymum heremitam li- cirum composuit eleganti SSimum n),potremmo trarre uo argoment a concludere che i De origine ella re-dagione conservatane a cod. Laur.-Asliburnii deve esse stato Scritio VerSOil 1381-8a e che allo tesso tem p ri-
sale quindi epistola de S. 1 Un aggio di questi errori, assai
breve perci, d messo innangi da . MARCHESINI, Due Is autogra i di P. Villani in Arch stor ital Ser. V to. II, p. 366 gg. Essi Son quelli appuratoche deturpano comunemente i codd. de tempo.
ram mentate presenta ne cod. Laur.-Asliburnii traccia di rimaneggiamenti cf. GALLETTI, p. cit. p. 28, . XVI p. 3O, Π. XVIII p. 33, De Semi poetis, Π. IV), si Otrebbe arguirne heci colloqui, cui qui si accenna, non VeSSerpo luogo o rimanessero infruituOSi. Ma nulla si uo in proposito Sserire Senga conosce meglio a redagione
de De origine, offerta a cod. 898della Barberina di Roma, sulla quale invec sappiam si qui poco o nulla. Cf. per BONCOMPAGNI, Intorno ad al-citne opere di Leon. Pisano Roma, 8S4,
3 Qui non da in gannarsi ilS partava di se medesimo. 4 Filippo erasi unque sotiratio da qualch temporalle fatiche de cancellierat perugino, che copri Va, comevedemmo lib. IV, p. VII, Ol. I, p. 263), dei 377 ed aveva tenuiore piu e i anni, Si come appare in molle Sue epistole scriti a diverse persone n nota di frate Sebastiano de Bucelli et cod. Laur. S. Croce Pl. XXVI in I, c. IOIA); e quali non essendoci Ur troppo perVenute,no restiam parecchio aliuio sui casidella vita sua innangi a ritorno in patria. f. MANNI, Ossertiar Storiche
65쪽
Reverendo in Christo patri dopno ... abbati dignissimo Sancti Salvii. ENERAs1L1 in Christo pater Scribunt, Sicut VidebiS, pater b is, v nitati tu maynifici domini mei in favorem abbati de Rag Gli raeeomanda
giolo ' , nec possem exprimere quanto littera conficienda man Ragauolo,
. Cos U M GRR Abbati sancti Salvii f. cancella in parte magnifici Parolo
numenta Florentiae MDCCLVIII, II, I 226Sgg.), A ZUCCAGNI-ORLANDINI Noti testor detrantico m0nast di S. Salvi stι-burb. a Pirenete, Firenete, I 83 S), Passedio dei 3 12 avrebbe arrecato si gravi dannia queSto celebre convento, chesi Val-lombrosani, i quali vi dimo ravano, sene allonianaron per passare in altrimonasteri delia loro religione. In causa di questo abbandono a serie
de gli abbati di S. Salvi sarebbe rima- sta interrotta dat 3Ι a I 39O, perche,
essendos delle entrate de monastero formata una commenda, gli ecclesiastici cheme ventuano investiti, Si appropriavano glandio a dignita abbagiale. M a codeste assergioni non is pondono certamente a Vero, po iche epistola presente i attesta chelae 138a vi eraun abbate di S. Salvi e che questipo apparienesse ali ordine allombro-Sano riSulla olire che dat Pepistola della Signoria solio citata, da moltissimi documenti inseriti et registro delle Missis di Simone ministro generale delPordine dat 37 at 387, conservatoci dat cod. Conv. 0ppr. G, 6, 13o delia Nagionale di Firenge Essici apprendono che artolo, abbate di Ripoli ne I 37o, aspirava at abba-gia di Vallombrosa, res asi Vacante e che, data questa da Urbanos a
Simone, cercti Vendi carsi, tramando
a danni de rivale fortunato continui intriglii sui quali te lettere di costul
nuti particolari. Costretto et 384 a legare it apo avanti a suo V-Versario, artolo moriva due annid opo, e gli succedeva Delia dignita
bre 1386 un atteo Anche intorno ali istiiugione delia commenda lo Zuc-cagni-Orlandini accumula errori suerrori pol che deli' integrita dei benidi S. Salvi, minacciata ne 14o dat-r investitura che Bonifagio X au evadue anni innangi data a cardinale di Bari della chi es urbana di S. Iacopo tra te fosse, aggregata in dat sec. XII a S. Salvi cf. SOL DANI, His t. mon. S. Michaelis de Passiniano, Lucae, MDCCXLI, I, lib. VI, p. 269), si se coli aggior gelo utrice a repubblica. f. Arch. di Stato in Firenge, AVSS. reg. 2S, c. 8 A.
66쪽
EPISTO ARIO daverunt affectu unum, quod illorum littere tacent, privatim
di ut egi e per edis eram. fertur, de quo pro honore auctoritatis tu plurimum
mato ii emico doleo, te huius sue persecutionis auctorem quod si est, ut illi qui de te obloqui volunt, attestantur, magna iudicio meo reprehensione dignus es licet enim carnalibu motibus tu, et ceteri
etiam viri sanctissimi, dum in hoc fetido corpore degitur, agi teris, licet indignationum alterius culpa tibi materia re beatur,
Sissati senti non decet tamen Virum bonum, non chri Stianum, non religio Sum,
d'u ri xi RQ, contra caritatem et contra illud naturale inculum societatis hu-
2. forte fertur 3. R Omette si . R obliqui dismette magna e meo 5. I reca motibus in corretione; non si discerne per qua fosse la terione primitiva. 9 L naturalem
quot fu i tergo convento fondato das Giovanni Gualberto. Era collocata in un et vaggio tuo go deli'Appennino
1 Dalla missiva della ignoria, cui qui si allude, derivano maggioriragguagii re Displicenter audivimus ,
scrive va questa it 3 margo, in RO- mana curia et apud Sanctitatem apore stolicam venerab. Virum dominum
Matheum, abbatem de Raggiolo, re emulorum suggestionibus infamatum re ipsumque fuisse solenni citatione
Vocatum ad curiam et multos contrare eum satis inimicabiliter surrexisse. et quoniam credimus hec de intra si OrpUS Ordini S potius quam extring Secu provenire, et scimu Vos tam vite meritis quam profunde scientie admiratione in sacratissima religionesi Vallisumbrose fore unicum reVeren- tie et autoritatis exemplum, pruden- tiam et paternitatem vestram inflare tuo se requirimu et rogamVS, quare tenu amore nostri placeat in eius favorem et excusationem pro viribus
C operariis c. Arch di Stato in Fi- renZe, Mi S. reg. 9, c. 223 A. Sebbene uom di vita incensurabile, Odest' abbate atteo aveva molli nemici; lx repubblica ovette infatii intervenire di vovo in favor suo et Id Oa, quando ei fu citato in is pondere di-nangi alia curia deli apposta gli usurpagione de' beni di Antonio Mannini:
removeat humanitatem apOStolicam , scrisse ratiora in papa Coluccio hoc minix rita SP octogenarius quidem est moveat religionis cultus seXasi ginta quidem et octo annis monare Sticam vitam duxit moveant vite C merita, quoniam unicus inter abba- te nostri temporis, cum iam annisu quadraginta dictum monasterium C reXerit, repertus est ecclesiam sibic commiSSam auXiSSe, imo, quo QO- quamur verius. duplicasse c. La cosa Stava si a uore alia ignori ache si scrissero in proposito lettere anche a cardinales Cossa et a Ba
67쪽
DI VOLUCCIO SALUTATI SI mane et, quod pluS St, contri fidei chri Stiane precepta, proximum etiam provocantem offendere vel iniuriam pro iniuria compensare. recordare illud divine vocis oraculum diligite inimicos vestros: si enim diligitis bona facientes vobis, quod meritum vobis erit Θ3 iam ethnici et publicani hoc faciunt ' christiane quidem per o quali ε debito
fectionis est tantam in se caritatem habere, quod non solum ad gio, amicos, sed usque ad ipsos perveniat inimicos, ut securi possimus dicere in oratione dominica et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. si enim, ut pater divus Au-Po gustinus testatur ' non erit qui reddat bona pro malis, non erit et qui retribuat bona pro bonis sed quaiavis hec infamia contra te Surrexerit et eorum qui te timent aut tuis virtutibus invident oblocutionibus adiuvetur, non potest hoc, quod nedum tibi viro religioso atque pacifico non convenit, sed infame foret 1 3 laicis et secularibus reprehensibile, michi quomodolibet persuaderi. fac igitur quod obsequendo dominis te hac infamia purges et Voglia dunque licet ille forsitan non mereatur, utpote qui forte tibi non serVi purg*rβiverit, sed iuxta opinionem tuam in aliquo displicuerit, tu tamen pro non beneficio beneficium reddas et per effectum Operi ma-ao edicorum ora confundas fulcienda quidem est omnibus admini non danneg-
culis fama, quam negligere crudelitati eSt, Ut teStatur Augusti aqjόhάφ' b nus si delicatissima quidem res est fama et que quanto nitidior Π' μηδ' est et quanto celebrior, tanto facilius inquinetur te anum et letum vivere desidero. vale felix Florentie, quarto nonaxmartiaS.
i MATTH. V, 44. par. II, col. ISI7. a S. AUG. Encri . in psalm. CXVIII, 3 S. AUG. sermo CCCLV, cap. I, sermo VII, cap. I. in opera, O IV, in opera, O V par. II, col. IS 69.
68쪽
Venerabili viro domino Anthonio pleban dignissimo Vadi.
FRATER Optime. recessisti properUS et ego, plurimi occupatUS, pro te mittere non fui memor, sicut lepidus iuvenis Leonardus
igitur litteris faciam quod tunc presenti debebam alloquio. decrevisti et verbis tuis ligatus es, ut legendis auctoribus in scolis 'O
grammatice potius famulere quam presis postquam ad hanc humilitatem pellectus es, tu fame consultum puto, Si te alteri non Sten- per distoglierlo dat deri emulari. hoc facies si in eiusdem libri lecturam cum magi-
i Antoni o Antonino, come trO- vas a Volte ricordato, levano di an Martino a Vado piccoletia terra delValdarno casentinese aveVamel 38Ι, non Senga favore, leti privatamente in Firenge a Divina Commedia cf. S. SALVINI, Fasti consol deli Accademiasior. Firenge, IJI7, p. XIII PREZZINER, Sloria dello Studio florentino, I, 37) talcher anno dopo Venne scello a coadiutore di omenico di Bandinota'Areggo, ichiam ato in Firenge a reggere per Undecennio te scuole di grammatica collo stipendio annuo di cento florini d'oro. Par che il levano si acconciaSSe a malinc uore a codesta parte Subalternae che, irgato da certi nemici de pro- ωSSOre retino, pretendesse atteggiarsia suo antagonista di qui a solenne
con cui ebbe una corrispondenga poetica, che Franco conservb et suo i
69쪽
DICO LUCCIO SALUTATI. 3stro Dominico non concurres iandi elegit ipse Thagedias φλ legger in seuola le
inimice facies si eundem librum es endum assumes elis io itur ix 4 Re-
alium Oro, et Sequenti anno tuum sit preeligere quem voles in tempore opportuno. concurrentium fama, Si non mutuo invi ga sua fama ne
deant, si vicissim sibi non detrahant, facilius coalescit scis quot μὴ capita tot esse sententias et omnes libidine potius quam ratione ferre iudicium agiliusque infamiam imponi quam famam gaudet enim detractionibus vulgus et audita refert, im circunfert et circunferendo, Si mala fuerint, adauget denique, crede michi, et Io honestius et utilius erit si ex composito auctores legetis infami egi pol sera os
quidem certamine nunquam plena victoria contigit quod si tibi pro fama pugnandum erat, non ex infimo docendi gradu, sed ex aliqua altioris cultatinis specula congredi decuisset qui enim p-primere Voluerunt magistrum Dominicum, te sibi adversarium I Statuentes, fecerunt eum prudentum iudicio clariorem, quem ab alio quam a te non putaverunt posse devinci crede consiliis meis et quid facturus ex hoc sis, X clareque responde. Valefelix Florentie septimo kalenda octobris.
Lombardo Patavino. MI frater, mi frater, mi frater, libet enim hisdem affari te verbis, Firenae,
quibus affatur fons eloquenti Tullius uintum fratrem ' Egli si propo-
cium, dum de te diligentius sciscitor, vellit aures pendebam, prov x per
i Intendi di Seneca. 2 CIC.D. ad Quint. fratr. lib. I, ep. 3.
70쪽
morte violenta de frater optime, cupidu tecum conqueri de tumultuaria alaue cruenta
cede communis fratri nostri Guasparis VeronenSi S, quem SeVUS gladius et, quod summe deflendum est, conSanguinea manUSextinxit ' maxima quidem nostre etatis iniuria, que talem tantumque virum, quietissimis humanitatis studiis deditum, mitem, innocuum, benignum, tali genere mortis amisit pendebam equidem anXiUS, pennam tenenS, mecumque dicebam que quibus ante
feram unde principium designaturus litteris tam horribilem
casum accipiam dumque sic licet plurimo intercedente temporis intervallo, et cum iam videretur doloris acerbitas scribendi veniam Io concesSura, adhuc tamen in tam diri casus memoria lacrimabundus hec tacitus meditarer, supervenit vir michi alias iocundissimus,
quando appres da tunc Vero michi plus quam dicere valeam incommodus Paginus
bardo tesso vo noster de ne michi flebiliter nuncians te fratris primum et
deinde nepotis funeribus luctuosum obrigui, frater optime, O IStaque mente cohorrui quo minus admiror poetas inter fabulas adnotasse Niobem bisseno, sicut vult Statius et Homerus bis- Septeno Vero, ceu Sophocles et Naso retulerunt filiorum funere circunseptam, in saxum lacrimi fluum duruisse tuncque manifeste cognovi quanta sit nostrarum mentium temerita atque O
2. R Gasparis et omette quem e cris sevusque M. reca iniuria in margine. 6. L dos genere di νον innocuum cancellato. 8. O liti design. II. O melle tamet in omette tam 12. δ melle vir 16. O corrui in cohorrui et infra c. E qui si arrestita lettera I7-I8.4 omette et e scrive Homerus ero bisseteno I9 Lylacrimis uvium
1 Di questo truce caso tu ricordo hanno serbato e ronache Veronesi. Da quanto soggiunge i S. siricava che Passassinio de Broaspini
a VERG. Aen. IV, 37Ι. 3 Due personaggi nolevolis simidi questo nome orivano allor in Firenge Paggino Stroggi e Paggino Donati; a qui non mi par dubbioche si traiti de se condo, figli uolo dimesse Apardo e fratello de celebre Manno, di cui iure Tombardo erastato amicissimo. Sonien notici rap- porti che passaron fra Paggino Donati ex principi Carrarest almonatie ali Allegri ovette Francesco O-vello Paluto, di cui, opocia sua cac-ciata a Padova gli furo largiti Florentini, apprima assa poc propensi a favoririo. Cf. GATARI, Cron. in Rer. l. Sor. XVII, gg. 4 STAT Theb. VI, II 8 HOM. illud. XXIV 6o2-6O4. 3 SOPH. presso LUΤΑΤ. Ad Stat. Theb. VI, 2S OVID. Metum VI, Ι 82-8 , I9I-92, 3IO gg.
