장음표시 사용
171쪽
L o N o I T u D I N I M. Is 'Libycum, unde praecipue maris hujus petenda est mensura. Quamvis ex iis quae hactenus diximus clare satis confici possit plurimum peccasse eos qui maris Mediterranei longitudinem tam arctis incluserint terminiS, quo tamen manifestius horum cognoscatur error hoc dixisse sufficiat, ut in praecedentibus attulimus intervallis ita quoque in illis quae Syrtin majorem & fretum Gaditanum intersacent spatiis, convenire fere Graecos, Romanos & Arabes, qui omnes cura & impensis prsncipum,magistratuum & calipharum totum Africae dimensi sunt litus, nec obliquorum tantum, sed& rectorum itinerum mensuras diligenter annotarunt. Itavct in Syrtis majoris ambitu & trajectu conveniunt inter se itineraria Romana,Geographus Nubiensis, Ptolemaeus, Plinius&Procopius, nisi quod in Plinio justo amplior occurrat numerus, in Procopio vero mille stadiis contractior, utrunque culpa librariorum. Sed & in mensura totius tractus qui Gadibus usque ad terminos Tripolitanaeprovinciae,cui Procopius nonaginta dierum iter adsignat. satis bene conveniunt omnes, ut nequeam satis mirari Geographum Nubiensem, quod tam arcto spatio mare incluserit Mediteraneum, cum tamen terrestres apud illum mensurae tertia fere parte sint ampliores. Si mutilanda sit maris ongitudo, mutilanda
etiam fuerat terrarum adjacentium mensura.
Quod autem idem Nubiensis refert Marabutenses quosdam quadraginta & uno diebus a Cairo Segelmessam usque penetrasti: nullum exin argumentum duci possit. Qui camelis in Libya iter faciunt aliquando centum & plura pals millia singulis absolvunt diebus, ut Leo Afer testis affrmat certissimus. Cum vero secundum istum Nubiensem inteo Cairum seu Alexandriam & Segelmessam bis mille mini. mum intercedant milliaria: clarum est istos Marabutensesqtrinquaginta sere passi millia singulis absolvisse diebus seu
Licet multa supersint, quibus ea, quae de maris Mediter ranei longitudine hactenus a nobis dicta sunt confirmare possisus s,
172쪽
rso DE EMENDATIONE possimus, siquis tamen ea perpendat, plura ut existimo non desiderabit, cum undique terrarum circEmacentium memsurae, non patia' tur mare hoc ad istas redigi angustias, quas solo eclipseon argumento induxere Arabes, nec tamen OmneS, cum etiam inter illoS non defuerint, qui relictis ob servationibus lunaribus non recte institutis Ptolemaicas amplexi sint mensuraS. Ut Vero cognoscamus non in Europa modo, sed & ubique sere & praecipue in Asiae longe dissitae partibus magno
veritatis S geographice damno adeo mutilatum csse terrarum situm, ut Asiam in a frustra quaeraS; opercepretium fuerit in orientem excus here, & Videre quam longe in Ortum se explicet Asia, & aperire causas quibus contigerit ut
nobilissima pars orbis in plerisque hodiernis tabulis adeo
truncata sit, ut amplissima etiam regna vix dimidiam magnitudinis suae portionem obtineant, quaedam Vero omnino
Admissis ergo iis quas Ptolemaeus posuit mensuris, istinc unde desivimus incipiamus. Ab Issi itaque sinu & ab Aleiandretia vulgo dicta per Aleppum sive Beroeam tritissima est quae Babylonem ducit via. Conficitur ea diebus noVemdecim vel ut plurimum viginti. In longitudine Babylonis, quae est Lxxi se graduum, conveniunt Graeci& ArabeS, cum eam decem fere gradibus Isib seu Alexandretia orientaliorem saciunt. Nam quod Arabum nonnulli Babyloni tribuunt longitudinem LXX vel paulo plus, id inde factum, quod de imensura maris Mediterranei decem seregraduS amputarunt, ut jam ante ostendimuS. A Babylone seu Bagdado in ortum tendentibus quindecim dierum iter est Spatianum usque. Persae huic tribuunt longitudinem grad. 86. scr. O. Ptolemaeo est Aspadana
adsignans ei longitudinem 86 graduum, latitudinem 3 3IO. Unde apparet errare eoS, qui recens esse existimant hoc Vocabulum. Nugantur quoque plurimum cum ciVitatem hanc cum Hecatompylo confundunt, quae quam
173쪽
longissime hinc abes . Chrysococes Spatiano, seu ut ipse
orcperagr tribuit longitudinem grad. J J. EO. contractiorem de qua diximus Arabum secutuS mensuram,quae tamen manifeste vitiosa est, ct magnorum multi S causa fuit erro
rum, ut cum Schiras seu Persepolin in 8 longitudinis collocant gradu & ipsa occidentaliorem faciunt Babylone. Quapropter qui Ulughegi, Abulsedae & aliorum Arabum N Persarum legunt libros, caveant ne a duplici istac mensu ra fallantur, quam non a propriore primi meridiani positione, ut vulgo existimant; sed a diminuta muris Mediter ranei longitudine provenisse ostendinius. A Spatiano pergamus ad Indos & primo ad Candaliar, cui Abuli eda adsignat longitudinem Grad. Sp. scr. O. Latitudinem gr. 33. Sed rectius Persae, qui istam contracti.
orem maris Mediterranei non admittUnt mensuram, eam collocant in longitudine grad. Iob. Et hanc positionem esie veriorem exinde patet, quod inter Spatianum & Canudahar intersint paras angae 2'2, quae mens Ura cum iocti passuum millibus convenit. Verum hu)uS urbis nomen est Scandar, quomodo Persae ct ArabeS Alexandrum Vocant; ut videri possit eadem esse, ac sit Alexandria in Ariis, quam Ptolemaeus collocat in I io longitudinis, 36 Vero latitud. gradu, utrinque nimiS excurrente mensura. Minus recte de ea accipias Alexandria quae est in Arachosiis, utpote quam
a Canda har distinguat Alpherganus. De situ autem Canodahar nequis dubitet facit Ulugbegi & aliorum auctoritas, cum aflirmant eam distare ab Alexandria AEgypti gradibus ili, scr. 6. Hinc facile colligas, quam lAte Persarum pateat ditio, utpote qinae a Babylone usque ad Candaliar ad
mille trecenta & decem passivum millia in Orientem excurrat. In iis tamen qllae Vulgo prostant chorographiciS tabulis videre est Persarum terras ad multo etiana m Morem por rigi amplitudinem. Fateor sed pudendo plane errore, cUm complura etiam maxima Indorum re a Persici regni terminis includant. Inde nempe hoc factum, quod Persicae Y ditionis
174쪽
1 DE EMENDATIONE ditionis terminum Indum fluvium esse crediderint. Illum Vero adeo longe in ortum promoVerunt, ut in media demum compareat India, ct in Cambriensi exeat sinu, cum in sinu Canthino, vulgo dicto Golso di Jaquetia, ostia esus collo canda sint, ita ut quadringentis minimum passi millibus remotior sit Indus, quam situs ejus postulet; reliqua vero Indorum ditio ita contracta sit, ut in plerisque hodiernis
mappis, Vix tertiana amplitudiniS su:E partem obtineat. Ut vero cognoseamus quantum sit magni Indotum regis impe rium, & quam longe in Ortum porrigatur perseqtiamur iter& videamus quantum spatii intercedat inter Candaliar &ostia Gangis. 'A. Candaliar itaque ad Cabui numerant Indi Cossos 1 1 o. A Cabul ad Lahor costas et q. A Lahor ad Deli cossos is T. A Deli ad Agram costasA8. Simul conficiunt cssbs 6is.
Sed vero brevior & rectior est via, quae per Multan ciVitatem ducit Agram, quae continet cosioS 31s. Cum vero singuli cosis duo minimum conficiunt pastium millia,
habemus via pene recta mille & quinquaginta passimillia. Ab Agra vero ad Dacam sitam ad maxime orientale Gaia, gis ostium haud procul a mari, numerant Indi costas gy1. Si utramque summam componas habebis costas i OI . seu millia passuum Eo Ulterius tamen producendum hoc Gangis ostium nempe usque ad Bander oppidum & fluvium Caor vel aliquanto etiam longius: id si feceris habebis intervallum a Candaliar, usque ad remotissumum Gangis ostium M M C circiter pass millium. Si emendata locorum Indiae latitudine, in qua non sere quam Veteres pecearunt hodierni etiam scriptorcs,solam longitudinem & intervalla spectemus, prorsus cum hac quam dedimus mensura convenit PtolemaeuS. Si enim hac ratione summam colligas, habebis millia passuum M MCXXXI.
Quod si relicta Ptolemaica latitudine spatium a Candaliar, id est Alexandria in Artis, usque ad remotissimum Gangis ostium
175쪽
LONGI T U D I N U M. 3ostium per rationem triangulorum sphaeraeorum exactius subducas, invenies passi. millia MM CCLXXXVIII. Nec imultum auferendum erit de hac mensura, si cum Barroso ultimum Gangis ostium continues usque ad Chatigam, ubi demum eluctatus omnes insulaS apertum flumen hoc aspicit
Verum alia quoque, & quidem multum rectiore via In dici imperii magnitudinem exploremuS. COnVeniunt
omnes Indi inter ostia Gangis & Indi fluminis intercedere minimum cosses mille sive bis mille passuum millia. Indi
occidentale ostium collocat Ptolemaeus in gradu longitudi nis II O. scr. EO. Persae tamen & Arabes huic adsignant longitudinem grad. IO 1. aut non multo plus, persuasi nempe eclipseon argumento. Longius tamen ostium hoc Indi ab
esse tam terrestria quam marina conVincunt intervalla. Pro
montorio Carpellae, quod Vulgo dicitur Cabo de Iasque Peris adscribunt longitudinem sil graduum, ita ut octo
graduum inter hoc promontorium & Indi proximum ostiuum disterentia relinquatur. At Vero cum alii Lusitani, tum praecipue Barros, intervallum hoc faciunt leucarum. Hispanicaruna EOO, qtiae in hoc parallelo conficiunt gradus pene tredecim. In antecedentibu S etiam nonnihil pecca tum. Retenta itaque Ptolemaica mensura, de qua qui ilse iaciendum sit postea dicemus, si calculum ineamus intervalli inter occidentale Indi ostium & orientale Gangis, cui tribuit longitudinem graduum 1 8. cum semisse, habebi
mus millia passuum 1118. Quod si ab orientali Indi numinis ostio mensuram colligas, habebis passimillia is 6, ita ut & sic quoque roOO pasi conficias millia,si quidem con
stat costium Indorum aliquantum excedere duo pastium millia. Ex his facile aliquis conficiat, ut nunc, ita quoque Olim terrarum suarum mensuras Indos collegisle, Sc Ptolemaeum longe rectius partium Orientis longitudines posuisse, quam vulgo fiat. In latitudine locorum & praesertim litorum 1 1 T sorma
176쪽
xs DE EMENDATIONE forma plurimum peccasse, negare minime debet. Dum discrepantes sequitur sententias easdem urbes diversis posuit locis, longitudine quidem quam latitudine rectius ob
servata, Ut cUm Caspiriorum civitatem Vulgo Cachemirodictam, sub Caspirae & paulo post sub Gagathairae nomine
recenset. Agrae hoc tempore Indorum primariae urbis, quam ipse Agaram nominat, longitudinem satis bene cae pressit, verum in latitudine tribus fere gradibus aberravit. Si tum quoque Gangis fluvii rectius multo descripsit, quam vulgo fiat, cum eius sentes tam longe ab Indi tantibus remo vent. Hinc factum ut in plerisque fere hodiernis Geogra phicis tabulis vix aliquid intervalli inter Seras & Gangem relinquatur, cum tamen amplissima intercedant regna, qui bus in hodiernis mappis vix tantum superes: spatii, ut vel sola notentur nomina. QuamVis enim Ganges innumeris& multum inter se dissitis oriatur sentibus, nulli tamen ejus lantes aut nulla flumina quae tritic miscentur adeo sunt orientalia, ut inter illa & terminos Serum, quos Vulgo Sinas vocant, immensuS non intercedat terrarUm tractus.
Flumen Peguanum quod & Martabanum appellant, licet propter infinitas insulas intimum sinus Gangetici obsiden res recesum,communia cum Gange ostia habere a nonnullis creditum fuerit; abest tamen ab eo quam plurimum, longissimeque dissitis oritur sentibus. Vulgo existimant oriri ex lacu Chiamay, quod aeque Verum est: ac squis dicat Rho danum oriri ex lacu Lemanno. Illud constat, Mariaba sium fluvium non ut Ganges a Claauro in Eurum, sed a bo. rea fere in restrum profluere. Inter Gangem & Martabanum flumen quod ad mare est spatium intercipitur sere a magna parte regni Bengata & regno Aracan. Ultra Martabatium flumen & regnum Aracan austrum versus est regnum Pachou, Ptolemaeo Besynga vulgo Pegu dictum. Hoc quidem regnum non admodum late patet, siquidema gradu latitudinis 1 . Eo, non ultra gradum latitUd. 18. Porrigitur, esus tamen rex superiore seculo adeo fuit potens,
177쪽
ut duodecim alia regna imperio suo adjecerit, & excepto regno Aracan sibi subjecerit quidquid terrarum ultra Martabanum flumen ad boream jacet, ad plura quam quingenta passi millia. Adempta queque Sinis ea proVincia quae Junnan dicitur, per quam siuit Martabanus. In exercitu ejus numerata suisse duodecies centena hominum millia prodidere Patres Societatis Iesu, qui illo tempbre in hoc
regno Versabantur. Didacus Couto numerum illum auget ad Vicies centena millia & insuper decies mille elephantos, quae tamen summa omnem superat fidem. Interim fre quentiam hominum in istoc terrarum tractu, vel inde
facile conjicias, quod in solo regno Peguano, licet nussquam ducentis & viginti pass. millibus latius pateat, ante famosam tamen pestem quae circa finem superioris seculi regnum hoc pene in solitudinesti redegit, septem
supra ducentas numeratae fuerint urbes, praeter infinitos pagos & Vicos. Caeterarum regionum opeS & magnitudinem memorare non est hujus loci, hoc dixisse sufficiat, in illarum mensura & longitudine explicanda, plus peccari quam usquam fere alibi terrarum. Peninsula illa, cujus cervix a Martabano fluvio & regno Pegu, ad regnum Gannan Sc Couchinclainam exciarrit, vulgo adeo iniquis includitur terminis, ut Vix quartam magnitudiniS suae partem obtineat. Si vulgaribus credamus tabulis, non sussicit illa ut vel solam Sia mensis regis ditionem contineat, qui non minuS terrarum possidet, quam sit tota Hispania. Sunt
tamen in hac peninsula etiam alia regna ct alii populi, qt ius non tantundem potentiae & splendoris, non multo angustioribus tamen ac SiamenseS continentur terminis, qualis
est rex Cambodiae & Cham pre & magna pars populi qui
Loos vel Laos dicuntur, ut de regno Gaianan, Cochincinae & aliis taceam. Verum cum omniUm harum gentium adeo confusi sint termini, ut certas iis mensuraS adsignare non possimus, rectius ad Sinas nos conseremuS, ut per illOS quantum a nc bis absint ultima Orientis cognoscamus; cum si
178쪽
it 6S DE EMENDATIONE mortalibus,certe Sinis in suis rebus credendum sit quam
maxime. Ut tamen illos attingamus, & priores mensuras cum Sinensium conjungamus mensuriS, haud parVa occurrit dissicultas, cum non satis exploratum sit intervallum,
quod Sinas, seu potius Seras ab Indis distinguit. Multi quidem e Patribus Societatis Iesu ab Agra, aut a Casmir Sinas
petierunt, sed Via montosa & per anfractus, ut neminem hactenus invenerim qui certi aliquid de hoc intervallo ausus fuerit assirmare. Incertiora etiamnum omnia fient, si Mosscovitarum sequamur itineraria, & aliquid ex illis concludere velimus. Arabibus quid cin in terrarum suarum descripti, sine multum tribuo, sed in remotioribus si illis credamus, erit ut regnum Tebet occidentalius fiat omnibus Indorum terriS. Tanta praeterea diversitas in illorum occurrit scriptiS, ut aliquando totis viginti, nonnunquam Vero pluribus inter se dissideant gradibus, ut cum Cambaleli, hoc tempore Pequinum dictam, alii in Iet , quidam in 1qq, nonnulli ut Chrysococes in I 8 demum collocant longitudinis gradu. Nempe quanto longius io Orientem recedunt terrae, tanto plus de longitudine auserunt. Mare Medi. terraneum decem gradibus contraci ius fecisse superius Ostendimus. De mari Caspio tertiam fere partem abstulerunt. At Vero ultimas Asiae partes pluribus quam viginti ct aliquando etiam totiS triginta multarunt gradibus. Non aliunde quam ex eclipseon male instituta observatione ista terrarum & marium contigit mutilatio. Verum quae ex eclipsibus petuntur rationes, quam multis sint obnoxiae erroribus, ex iis quae postea dicentur satis siet manifestum.
Nunc ad institutum reVertamur.
Ut itaque feliciter nobis sticcedat iter, tutissimum suerit tritam maxime insis ire viam, & hic quoque ducem sequi Ptolemaeum. Ex omnibus illis qui vel olim, vel hoc ten o re ex India ad Sericam, vulgo Cathayam & prius dinam appellatam peregrinantur, illos constat ut plurimum ex regno Casmirae deflexo sere ad aquilonem itinere eatenus progredi,
179쪽
N GITUDINUM. I 6 progredi, donee transito regno minoris Tebet, perveniant
ad regnum & civitatem Nasgar vel Nacheger dictam. Ad
hanc civitatem omnes genteS & omnes Caravanae ex Indis, ex Tartaris & aliunde VenienteS confluunt. Arabes tri
buunt huic urbi latitudinem graduum , Chrysococes O. 3 o. Ptolemaeus AS Neque enim dubitandum, quin haec sit illa ipla statio, ad quam dicit conVenire OmneS, qui ad Seras proficiscuntur; itaque portam seu illuc
euntium appellat. Cum Vero Caspirae seu Caimirae longitu dinem tribuat graduum Iet , latitudo autem ejus vera sit grad. 36. JO. longitudo autem Cascarae grad. I O, superesst ut intervallum circiter sit A 8O pasi . millium. Hoc tamen spatium pro e ter dissicultatem itineriS, non nisi integro men se conficitur. Sed propter arduos & Vix superabiles montes, multo dissicilius est, quod a Cascara ad Seras superest itine ris, quod non nisi bimestri conficitur spatio, cum tamen ad proximos Serum terminoS haud plura quam Jao secundum Ptolemaeum intercedant pasi millia. Australes Sericae gentes Ptolemaeo fuere ignotae, neque enim alia Via, atque ea quam diximus, quaeque etiam hoc tempore maxime frequentatur, nempe per regna Tebet, ad Seras patebat aditus. Attamen Australes Serum provinciae, multo Indis sunt viciniores, multoque magiS in occidentem excurrunt. Siquidem constat provinciam Junnan sub eodem esse meri diano, ac sit ille, qui transit per regna Dpora, Aracan& Pegu. Aliquanto tamen magis in ortum sunt promovenda haec regna quam Vulgo fiat, Verum non tam longe quam
Ptolemaeus, qui Besyngam seu Pegu ponit in gradu longitudinis 161. Multo etiamnum magis peccaVit in stu Stamensium, qui sunt Veri Sinae, quosque omnium ad Orientem populorum ultimos esse credidit, addens horum terras totum ambire Orientali Oceanum, conec Africae consutas a re . . Quam fabellam jam ab Alexandri magni
temporibus a Judaeii suis Ie confictam alii, ostendimus.
180쪽
168 DR EMENDATIONE Resectis itaque caeteris quae ultra Gangis ostia & provi
mos Serum terminos excurrunt spatiiS, sufficiat orbis veteribus cogniti mensuras secundum Ptolemaeum quosq: illo secutus est hactenus explicasse. Quod ejus numeri tam longe excedant illa quae nostro hoc tempore singulis terris adscribuntur spatia,merito aliqui S miretur : sed siquis consulat scripta Arabum, quibus tamen Asiaticarum terrarum mensurae cognitissimae esse debebant, minus forsan mirabitur, ubi viderit illos longe etiarianum productiores posuissenUmeroS. Caeterum cum paulo ante dixerimus magnam esse varietatem in horum scriptiS, operae pretium fuerit mo nere quaenam husus diversitatis seu confusionis potius fuerit causa. Nempe cum multi illorum offenderentur varietate numerorum in mensura mariS Mediterranei, placuitiis, omisso toto hoc mari aliunde longitudinum principium auspicari, a Mecca nempe & sepulchro Mahomeli, ubi pri. mum fixere Meridianum. Verum cum deliquiorum solis& lunae eadem apud Asiaticos atque alibi sit ratio, successu temporum factum est ut observatione caelestium siderum persuasi, & istic quoque terrarum spatia contraxerint, unde demum duplices isti numeri prodierunt. Si ta men utrasque longitudineS, maris nempe Mediterranei,& quidquid ab ultimo ejus termino usque ad extrema Asiae intercedit spatii conjunxeris, semper conficies sum.
mam, quae Vel sequet, Vel etiam excedat mensuras Ptole
Nunc Videamus quando, a quibus & qua de causa factum
fit, ut relictis Ptolemaicis Iosagitudinaei in numeriS, etiam Europaei Orientis ita contraxerint spatia, Ut Indorum populorumque ultra Indos sitorum intervalla & longitudines, ne dimidiam qu:dem in geographicis tabulis suae amplitu dinis obtineant partem. Quamvis mensurae ex deliquiis itinariis sumptae ad roborandam hanc sententiam multum contulerint, alia tamen & prior & potior fuit ratio, quae depravandis & mutilandiS tabuli S, quibus terrarum situs