장음표시 사용
191쪽
Secundum quadrantem servatis mensuris quibus Persae, Indi & Seres terrarum suarum metiuntur spatia, sic consti
A meridiano Spatiani ad meridianum qui occidentalis.ssimum Indi stuminis transit ostium gradus 1 8 Ab hoc Indi oitio usquam ad ultimos Indiae mari adsitaeterminos, ad meridianum nempe qui transit urbem Chatigam gradus -- - 36Hinc ad illum meridianum sub quo murus Sinensis exit in mare, cui subsunt etiam Philippinae & luctae insulae graduS-- -- 3 Inde ad meridianum qui stringit initium magnae Iaponensis insulae graduS - ---6Simul conficiunt grad. Tertius quadrans sic sese habet. A meridiano qui tangit initium magnae Iaponensis insulae, usque ad meridianum qui transit ultimum hujus insulae promuntorium dictum Nabo, gra
Hinc ad finem terrae Iesiensis graduS ---- i Transitus steti inter terras Iesienses & Americam est
192쪽
DE EMENDATIONE Ut vero eo unde digressi sumus redeamus, ad meridi anum nempe Tenari , superest quartus idemque ultimus quadrans, qui continet quidquid ab hoc, quem diximus meridiano, usque ad Mexicanam metropolin terrarum mariumque interjacet. Sic vero illum constituimus. A meridiano Mexici usque ad meridianum qui transit. per maxime Occidentales regni Peruviani partes,
Ab hoc meridiatam, usque ad Orientalissimum Brasiliae promontorium, quod S. Augustini dicitur gra-
A promontorio S. Augustini, usque ad meridianum
De medio hoc intervallo graves inter Hispanos & Lusitanos fuere controVersiae. Vastum istum tractum qui a promontorio S. Augustini extenditur usque ad Limam aut Portum Veterem, recto itinere nemo emensus est hactenus. E navigationibus per flumen ut vocant AmaZonum institutis nihil certi ne nunc quidem possit confici. Maritimis tamen confici intervallis, contendebant Lusitani integros quinquaginta quinque gradus spatium hoc continere. Hispani tamen certis ut dicebant eclipsium rationibus sustulti,non nisi quinquaginta & unum longitudinis gradus inter cedere affirmabant. Verum quantum lunaribus istis observationibus tribuendum sit, vel exinde conficias, quod i ii ita pridem Margravius, sola Eclipseon ratione permotus, quadraginta quinque tantum graduum longitudinem, huic intervallo adsignarit. At Vero Lusitanorum senten. tiam confirmant tam maritima quam terrestria, illa quidem
obliqua, sed quae facile ad normam reducuntur. Quinctipsi Hispanic
193쪽
Hispani quando a portu debuenos Ayres sito ad os iuni fluminis Argentei terrestri itinere petunt montem Polosi, &oppidum Platam, cum quingentis Hispanicis leucis intervallum hoc taxant, satis nos docero possint, vastam istam Americae peninsulam, ampliora mulao continere spatia,quam, ipsi in tabulis suis expresserint geographicis. Ad emendandas terrarum mariumque longitudines &cognoscendam Veram orbis universi faciem haec dicta suffciant. Qui non omnino hebes & ad tractandas istiusmodi
res imperitus accesserit, facile ut puto intelliget quanto meliores nostrae sint mensurae, ac sint istae quae Vulgo in tabulis &sphaeris passim obtinent geographicis, in quibus &Seres &Indi & pleraeque scre orientis gentes, adeo longe extra fines suos exulant, ut ubivis potius quam in illis, quas Deus & Natura iis concessit, invenias sedibus. Ubi
continens est ibi invenias insulas, ubi vasta Occurrunt regna, ibi omnia sunt maria: denique tanta in illiS terrarum,
marium insularumque facta est confusio, mutilatio & di storsio,ut magna pars Asiae mille & quingentis pass. millibus loco suo avulsa alio migrarit. Tantam nempe geographim labem intulit aromatarium istud Hispanos inter & Lusi tanos dissidium S consecutae exin deliquiorum solis & lunae
observationes, quibuS utrisue ad promovendos commercii ct navigationis suae utebantur terminos. Lis erat de Mo- . Iuccis ut diximus. Peritiores nautae & geographi affrmabant sitas esse eas in opposita parte meridiani qui per AZores transit. Sed qui pro Hispanis stabant contendebant illum oppositum meridiani semicirculum transire non per Moluccas,sed vero per insulam dictam Tuba,quae gradibus duobus aut ut plurimum tribus occidentalior sit Moluccis .L itani Vero multo nobis viciniores csie affirmabant Moluccas, sic tamen ut si hic substitisset controversia, de ducem Telocho aut etiam paucioribus lis fuisset gradibus. Postquam Veroi ad astronomos res delata sust, longae aliae prodiere mensurae. .
Illi quippe habita ratione eclipsium diversis in occidentali hemisphaerio,
194쪽
181 DE EMENDATIONEhemisphaerio locis observatarum, certum esse assirmabant Hemispaerium Hispanicum producendum esse ad Malaccam usque, quam viginti duobus minimum gradibus occidenta liorem esse dicebant Moluccis. Lusitani vero & ipsi diverusis in locis in suo hemisphaerio subducentes horas & momen ta eclipsium, centesimum & octogesimum gradum reserebant ad finem Iaponiae, viginti duobus gradibus, ut affrumabant, remotum a Moluccis. Sed Vero non Viginti duo bus tantum, sed integris Viginti octo gradibus absunt ulti. ma Japoniae a Moluccis, ita ut inter Malaccam & orientalissima Iaponiae intercedant gradus quinquaginta duo, licet non plures quam quadraginta quatuor spatio huic vulgo tribuantur. Facile hinc conjicias, quantum in metiendis
singulis hemisphaeriis errarint Lusitani & Hispani. Quod siquis illos studio putet abbreviasse mensuras eclipsium, ut contractiora faciendo singula spatia, id quod suo deesset
hemisphaerio, id de altero auferrent, non quidem is male argumentabitur 3 errabit tamen si alia quam qua semper fieri solet ratione eclipseon momenta eos subduxisse existi mei. Si quis totum terrarum metiatur orbem per spatia ex eclipseon observatione emergentia, semper & trium fere horarum invenietur desectus. Quod siquis dubitet, consulat is eclipses,quam cum alii,tum praecipue praestantissimus& diligentissimus astronomus Io.Bapt.Ricciolus collegerunt adeo contractas in illis deprehendet omnium fere terrarum mensuras, ut Oceano Pacifico a Peruviano litore usque ad Philippinas insulas relinquatur spatium centum & sexaginta minimum graduum. Atqui certis documentis ostendimus mare hoc non patere ultra centum & sexdecim gradus. Si itaque residui isti quadraginta quatuor gradus perperam causa eclipsium Pacifico attributi Oceano, ab eo auserantur, &ea qua diximus ratione terris reddantur, jam omnia recte se habebunt. Servet itaque Mediterraneum justam mensuram, gentesque mare hoc accolentes Graeci inquam,
AEgyptii, Cyrenaei & reliqui Afri, ne tam iniquis inclu-- dantur
195쪽
LONGITUDINUM. I sdantur spatiis, Ut terrarum suarum non agnoscant sermas ct figuras : Persis,Indis & Seribus restituantur quae a dempta sunt: id si fiat, jam Vera terris redibic facies, & parteS partibus & totum cum suis conveniet membriS. Nulla vero est causa ut iis moVeamur argumentiS, quae ex eclipseon petuntur apparitionibus, quamdiu earum Umbrae, ea qua vulgo fit, subducuntur ratione.
Nec parva occurrit dissicultas, si huic vitio mederi veli-mu S. Cum enim nesciamus quantus sit Sol & quantum a nobis absit; nescimus etiam ubi interior umbra, quae in co-nUm desinit, terminetur. Nescimus principium S sinem dilutioris umbrae, quae longe latiuS patet, quam oculorum sensus possit percipere, cum integra fere hora abeat, antequam ditiquium appareat, nec minuS intercedat spatii, antequam debilior umbra praetereat, quam tamen jam praeterisse putamus. Nescimus quantum sit spatium, quo in orbe magno singulis horis terra promoVeatur, interea dum observatio es instituuntur. Scimus quidem quotam hujus orbis partem singulis horis seu momenti S percurrimus, sed quantum sit istud quotum nescimus. IgnoramuS etiam qualem motu suo luna, dum circa terram nostram fertur,
describat orbem. Defectus quidem hujus sideris beneficio
Chaldaeorum exacto satis calculo praenoscuntur, Verum parum id prodest, cum non ex certa scientia, sed ex eVentuum observatione notae sint ejus anomalice & prosthaphaereses, quae tamen hactenus non suffecere ad demonstrandam orbi tae ejuS rationem. IgnoramuS praeterea leges refractionum, suae semper efficiunt, ut quanto obliquiori angulo res quaeq;
a nobis conspiciuntur, tanto omnia adpareant Viciniora.
Quas nescit ex editioribus locis Solem videri etiam cum viginti duobus gradibus infra horigontem depressus latet Eadem caeterorum quoque siderum foret ratio, si pari ac Sol splendore pollerent. Concedunt quidem multi etiam
in eclipsibus refractionis esse habendam rationem, cum certum sit sole & Luna duobus gradibus supra horiZontem
196쪽
constitutis, Lunam tamen pati deliquium; negant tamen tantum in subducendis eclipsibus posse committi errorem, ut in metiendis singulis hemisphaeriis, totis viginti duobus peccetur gradibus. Verum quid opus est Verbis, experiantur calculum, & Videant, num quod Hispanis & Lusita nis, idem quoque semper contingat. Utrique eclipsium secuti rationes invenerunt in singulis hemisphaeriis gradus
ut plurimum, Is 8, secundum quorum mensuram orbis uni versi ambitus non continebit plures quam trecentos & sedecim gradus, manifesto quadraginta quatuor graduum errore. Ut itaque tandem absolvam, hoc dixisse suffciat, ex terrestribus intervallis & ex singularum gentium demensuriS terrarum suarum sententia, longe tutius & certius
longitudines colligi, quam ex solis, lunae, aliorumque sidinrum apparitionibus Vel deliquiis, quam diu, ea qua Vulgo
sit ratione, coelestes ab astronomis observationes instituuntur. Ut autem illae emendentur,necesse est ut refractionum damna pro intervallorum compensentur magnividine, utque ex terrestribus intervallis, veluti certis magis & exploratis, corrigantur & suppleantur desectus umbrarum, qui in omnibus hactenus tam Solis quam Lunae deliquiis geographiam & longitudinum turbant scientiam. Qua autem ratione in singulis vicinis aut remotis intervallis instituendae sint istiusinodi aequationes, id satis clarum fiet si ipsa
cognoscantur intervalla in quibus obserVationeS peraguntur. Quanto enim spatio radius Verus, quem terrestria ostendunt interValla, excedit radium apparentem, qui h siderum umbris & refractionibus colligitur, tantundem semper addendum est temporis, quo defectus iste compensetur. Terrestria autem intervalla satis tuto subducentur, si eam quam diximus insistamus viam, & singularum gentium in metiendis suis terris sequamur fidem, id enim si fiat, habebimus ambitum terrarum nullo Vel hiatu vel excessu laeborantem, sed per convenientes numeroS & mensuras in sua membra &kg timai partes quam exactissime dispertitum.
197쪽
Lo N OI T u D IN u M 18; Ad legem terrestrium intervallorum, reducenda quoque sunt marium spatia. Id enim si non fiat, perit omnis longitudinum ratio. enim miserorum nautarum submuat calculus, si maria plusquam mille passuum millibus sint patentiora, quam in marinis suis quas sequuntur inveniunt tabulis, cujus exemplum dedimus in eo mari, quod promuntorium Bonae Spei Bc fretum Bantamense interjacet: aut si pluribus quam mille passuum millibus contractiora sint marium spatia, . uti in Pacifico contingit oceano 3 Sed vero
si ea qua diximus ratione terrarum mariumque mensurae re formentur, probe cum terrestribus intervallis navigationum convenient ipatia; bene quoque se habebunt triangula toxodromica, vixque erit ut in calculo peccent nautae , nisi negligentes aut admodum fuerint imperiti.
199쪽
IS qui aliquam hujus & superioris seculi navigationum habent scientiam, satis est notum quanto studio & desiderio quantisque propositis premiis sederati Belgii proceres jam ab octoginta & pluribus annis conati sint excitare primi aperirent Viam, qua ad Sinas, Iaponiam orientis insulas brevior & compendiosior per
septentrionem patefieret aditus. Verum primos conatus non semper ex voto succedere satis experti sunt, qui sese huic itineri accinxerunt, quorum opus non est recensere calamitates, cum Omnium manibuS eorum Versentur diaria. Qui proxime illos subsecuti sunt, nihilo fuere feliciores, eadem quippe prementes vestigia, iisdem quibus priores circumventiffuere dissicultatibus. Nempe fefellit eos quod existimarint fretum quod Novam Zemblam & Tatariae continentemrinterfacet esse pervium, ac per hoc patere navigationem ad Sinas, cum tamen Moseovitis hoc tem
pore notissimum sit, novam Zemblam non esse insulam, sed B b a partem eos, qui aliasque
200쪽
188 DE PATEFACIENDA PER SEPTENT. partem Tatariae, cui ab oriente longa cerVice abnexa est, ita ut siretum quod per angustias ostii Caygat aditur, vere non sit mare, sed Rnus maris, seu potius lacus aquarum dulcium. Copia fluminum e media Asia in hunc Sinum exeuntium hanc essicit dulcedinem, ut mirum non sit hi herno tempore aquas has adeo vehementi gelu constringi.
Quod vero hon successe it navi tio Wilhelm, Bernardi
navarchae alias peritissimi, qui latus Novae Zemblae septen. trionale usque ad ZZ emensus est gradum, neque hoc mirum videri debet, cum notum sit omnibus in septentrionem tendentibus terras plerasque ad multas saepe leaeas glacie cingi, quae tamen in aperto mari non reperitur, ne sub polo quidem, nisi casu, quando nempe provecta aestate, soluto quodammodo gelu illa ipsa glacies, quae terras ambit, iis reulictis, passim in maribus stultae. Hoc ipsum obfuit quominus neque successerint eorum tentamina qui aliquanto altius septentrionem VersuS cursum suum instituerunt, repressi quippe ab istac temere & qua qua versum fluitante glacie cursum suum inhibere & patriam
litam repetere fuere coacti. Ante octo demum Vel decem annos Mercatores aliqui Amstelodamenses & Roterodamenses denuo hoc mare tentavere, & longe feliciori successu quam priores. Progressi
quippe ad yd & 8o latitudinis borealis gradum plusquam
centum leucis praetervecti sunt novam Eemblam orientem versus, & quamvis diligenter caverint, .me eognoscerenrurea quae vidissent, hoc tamen in vulgus promanavit, obsedi asse eos mare ultra novam Eemblam purum ab omni glacie& perquam navigati oni commodum. Regressi itaque ad suos proceribus FederatiBelgii obtulerunt di vertas libellos suppli. ees,rogantes eos ut quandoquidem illi totius pene orbis commercium solis orientalis & occidentalis Indiae concessissent praesectis, vixq; caeteris mercatoribus adeo bene de Rep.merictis praeter Mediterranei &Baltici maris commercium aliud quidquam superesset, concederent saltem navigationem ad