장음표시 사용
201쪽
AD IN Dos NA v IOATIONE. IS' oras septentri males& nondum detectas orientis oras, quas utriusque Indue non frequentaret societas, idque tanto magis, quod jam ante tot annos ipsi procereS magno etiam
proposito praemio quosvis ad aperiendam per septentrionem ad Sinas &Japonetura viam invitassent. Praefecti societatis Indicae rem suam hic agi existimantesct ipii libellos obtulere supplices, rogantes ut istiusmodi
mercatorum postulata ad te remittantur. Multas enim
turbas orituras si quid iis deseratur. Quod vero praemium attineret a proceribus propositum, sese hoc in se recipere, ct judicaturos prout ipsis bonum videretur. Mercatores
ubi suppresses esse intellexere libellos suos supplices Regem
Daniae adierunt, qui illico postulatis ipsorum annuit. Subrius itaque auspiciis paravere duas aut tres Galeotas itineri huic suscipiendo maxime ut credebant idoneas. Hoc ubi cognovere societatis Indicae Praefecti annumerata aliqua pecunia summa facile persuasere nautis, ut omisso tam perii culoso itinere dc sibi consulerent & simul mercatoribuS camsas querelarum praecluderent. Nautae dicto audientes ubi se mari commisere postliabitis mercatorum mandatis recta Spitabergam se contulere, unde otiusti piscibus domum reversi sunt.
Attamen neque societati Indicae defuit studium o dii
gentia etiam ab altera parte tentandi itineris quod ab Iadis& Sinis per mare septentrionale naviganteS in Europam reduceret. Rumor quidem erat de freto Anian per quod in mare Tartaricum pateret aditus & ex Iaponensibus &Lusi. ranis nonnulla intellegerant de terris Iemo supra Iaponiam sitis, verum soli rumori non acquiescentes, anno hujus siculi 33. aliquot e suis explorandi gratia ad has oras imiserunt. Provecti illi supra Iaponiam usque ad quinqua.gesimum borealis latitudinis gradum adierunt terras Iemo dictas, & detexere fretum latum satis & commodum per quod borealis possit adiri Oceanus. Terras oppositas het compagnis lant appellarunt. Insulam autem in medio sitam insulam:
202쪽
aeso DE PATEFACIENDA PER SEPTENT. insulam ordinum. De harum terrarum conditione non nulla in lucem prodiere longe tamen plura habentur in ipso nautarum diario, quae studio supprimuntur. An vero laaec terra JeZZo annexa sit tJaponiae, dubilantaeque Japonenses ac IeZZenses propterea quod vasti &inaccesti intercedant montes qui tranulum impediant. Sed neque satis censtat an haec JeZZensis terra portio sit Tartariae, an vero freto ab eadem dirempta & separata. Sinenses affirmant Tartariam supra murum usque ad trecentas leucas Sinicas orientem VersuS excurrere, adeo ut
terra IeZZo rosaque Japonia, si hos sequamur, possint videri Tatariae esse annexae. Sed vero ipsi IeZZenses affirmans inter suas terras ct Tatariam fretum intercedere. Horum sententia ex eo confirmari videtur, quod Hollandi illi qui ante sex vel septem annos naufragium passi sunt ad Coream Sinae peninsulam observarint balenam cujus tergo infixus esset hamus Vasconicus. Horum Vero fides cum a nemine in dubium vocetur, utique Verisimilius per vicinius fretum a Spitsberga balenam istam huc enatasie, quam per illud quod remotius est, de quo paulo ante diximus. Ut ut sit
verisimile satis hinc colligi possit, indicium, id quod Japorumniam & Spit,bergiam intercedat mare esse perVium. At tamen quo minus hoc argumentum urgeam, facit quod &Japonenses capturae balenarum sint addicti, utpote a quibus trecentae Vel ducentae minimum singuli S annis capiantur ba lenae, facileque fieri potuerit, ut similitudo hamorum impo. fuerit. Sed & a Jesensibus multae capiuntur, licet ipso. rum liami sint ex ossibus ferro acuminatis ut affirmant qui illorum lustrarimi terras. Post inquisitionem factam anno ut diximus hujus seculis et AEST 33 ulterius inquirere destiterunt Profecti societatis Indicae, tum quod Iaponensium imperator ut affirmant, non permittat navigationem in terras JeZZenses, utpote equarum argenti sedinis haud exiguum singulis annis percipiat tributum, tum quoque quod pretaesecti societatis minime
203쪽
AD IN Dos NA v IOATIONE E re sita esse existiment, ut compendiaria haec innotescat navigatio. Ut itaque de Australibus oris, simili quoque ratione de Ieriensibus& aliis adsitis terris edicto caverunt ne ulterius investigarentur. Tractum vero Pod attinet intermedium, spatium nempe quod Spitabergam Novam Zemblam & Ieriensia interjacetmta; de eo non est ut dubitemus non tantum quod balena transitum invenerit, sed & quod Mos vitarum complura expertaenia confirment, litus Talaricum a Nova gembla non in Boream sed in Eurum potius declinare ita ut vertex novae Zembre omnium Tatariae locorum longe sit borealissimum
in & ex tabulis chorographicis Sinensium &eorum historiis idem colligere est, affirmant quippei illi a muro
Sinensium in boream tendentibus spatio quatuordecim die rum ad mare perveniri. Ipse quoque Tatariae tractus qui est ultra Samuedas viciniam maris satis testatur, quanto enim quis longius in orientem proeedix tanto omnia mitiora, cultiora occurrunt. Flumina illic vasta & navigabilia civitates insum magnas remultarum rerum copia assilienites observavere Mosco ire, quod sane secus se haberes, si
longe in boream tractu excurrerent terrae.
Superest ut inquiratur; qua via & quo potissimum anni tempore navigatio haec sit instituenda. Siquis brevissimam velit carpere viam quae ad fretum ducit Iessense, transeundus utique polus est borealis relicta ad dextram Spiissberga. Cum enim hoc fretum sit in longitudine graduum et Ir, ubi finiuntur terrae Iesienses, pateatque ad Americae proxima litora sita in longitudine x Is, satis colligi potest, liquis ex eo auod Britannos M Belgas interjacet mari eum dem semper persequatur meridianum, illum neeessario huic occursurum i elo. Sed vero sub polo inutilis est acus
magnetica & amittitur meridianus, ct magnum ab Oecur,rente plerunque glacie imminet perieulum. Nescitur prae-terea: num terrae ibi sitae transitum permittant. Tutius.1Laquea
204쪽
DR LATE FACIENDA PER SEPTENT, itaque huic se committere inui, quod hi ergam & N vani Zemblam interjacet, cujus Iam magnam Partem investigarunt Belgae, constat enim plurib*s quam centum laucis praetervectos fuisse Novam Zemblam Orientem versus, nec ullam observasse glaciem. Consultissimum itaque fuerit horum premere vestigia & relicta quamproximead levam Spiis berga ad octogesimum usque gradum navigationem aer,
gere, aut etiam uiceriui aperta P sequi maria, donec comverso deinceps ad eurum di euronorum cursu Iesiense tandem attingas fretum. Pertransita Nova Zembla scitq xemedium itineris confecisse. Quanto propius polum accesseris & minus discedas re illo meridiano qui ab hoc nostro mari per polum transit, tanto breviox & rectior erit navigatio, cum polus iste sere Isit medius inter nos & istum Iesse e. Tempus quod huic navigatio ni fuerit commodissimum,
bifariam considerandum est. Primo Nere, mense nempe Martio, ventos & maria favere tendentibus ad Spitabedigam & oras polo adsitas, totumque illuda alium absol viui qecim duodecim aut tredecim dierum spatio in confesso est apud plerosque. Sed vero pertrainsito eo uti ervallo,siquis stela Ieriensia petere in animo habeat, omnino ad meridi, em instituendus est cursus ; unde fiet ut iidem illi ventorum& marium motus qui navigantibus boream versus erant propitii, fiant contrarii tendentibus in austrum. Diu vero expectandum erit, priusquam aquilones siue incipiant, qui ut plurimum provecta jam aestate & demum mense Augusto solent favere. Quapropter siquis brevissimo spatio iter istud conficere velit, is haud multum aberrabit, si illud eligat anni tempus, quo & aditus & reditus ad Sptistergam brevissimo possit abselvi tempore, quod ut puto fiat
aestate. Tutius tamen illam praevertere, & cursum navi,
gationis quoad licet & fieri potest promovere.
Quod si contingat ut iter hoc feliciter succedat, opus non finerie ut puro monere ea quae in aditu, illa ipsa quoque in reditu
205쪽
AD INDOS NAVIGATIO M. I 'δreditu esse observanda . Prudentiae itaque nautarum diductorum haec relinquenda sunt. Monendi tamen nautae, quandoquidem magna parehujus navigationis per ignota instituenda sit maria ut quoad fieri potest occurrentes terras ct insulas devitent, proptec glaciei periculum, & ut patentiora semper eligant maria velutique minus a glacie infestantur, & in quibus frigus sit moderatius. Experientia jam satis docuit nusquam reperiri
integra maria concreta, sed oraS tantum & litora terras ambientia, a liquatis in salso humore nas ibus gelu constrinei. Docuit quoque eadem experientia non tantum esse periculia fluitante passim glacie, quam vulgo jactatur, praesertim intractu non magnis tempestatibus obnoxio & semestri seu potius octinaestriate. Si tamen crebrae terrae & insul e praetereundae fuerint, tutius est latiora insistere freta, & tion illa latera quae boream spectant, sed ista quae in meridiem vergunt legere, quae Vel nunquam Vel certe multo minus a glacie obsidentur. Ubi maris hujus & interiacentium fretorum natura penitius investigata suerit, ne dubitandum' quidem Videtur, quin totus ille tractus qui ab hoc nostro mari Japoniam usque extenditur, qffinque vel sex ut plurimum hebdomadibus possit absolvi.
Attamen si vel casu vel errore contigerit, ut nondUm confecto itinere alicubi hibernandum sit, etiam hoc absque periculo siet dummodo vitetur crassus ille Bel Prum stupor, qui in ultimo pene septentrione hyemem transacturi habita- eulum sibi in summa telluris superficie e modicis tabulisi eis exstruxerunt, qua ratione ne apud Jappones qui- sim vita constare possit. Deprimendae sunt aedes infra
terram, eaedemque copiosa humo consternendae, neque enim
in tanta coeli hyemalis inclementia servari homines possint, nisi in terrae visceribus delitescant. Superest ut de . altero quoque nonnihil dicamus freto, quo terrae Iesienses, ut complures scribunt, a magna Tata-
206쪽
pATERA CIENDA PER SRPTENT.&c. rorum dirimuntur continente. Seres tamen hoc nTant, det
Corcam ct terram Iesso, Talariae conjunctam esse amrmant, uti in sup Atlante Sinico testatur P. Martinius. Verum ab istis Seribus, quos secutus est P. Martinius, dissentiunt Coreani, qui Sc ipsi sunt Seres, &Coream insulam esse contendunt. Addunt quoque supra Coream vaste se explicare maria. Sic retulere Hollandi naufragi de quibus paulo ante diximus, qui viderunt ibi balenas, quorum tergia hami insiderent Vasconici, unde certum polumus capere indicium, illas a Spitsberga usque ad Coream enatasse, si . verum sit hamos istos fuisse Vasconicos, ta non I3ponenses aut Iesienses, ut monuimus. Nonnulli ex patribus societatis Iesu qui & ipsi has adierunt oras, Cream ct huic junctas terras Iesienses freto a Tataria dirimi a marunt. Ipsi quinetiam Iessenses terras suas insulam esse testantur. Et sane moribus, habitu corporis & caeteris in rebus tantum a Tataris discrepant, ut alterius orbis potius, quam ejusdem
continentis incolae esse videantur.
Omnia haec licet' persuadeant esse & ibi fretum quod pervium sit, quia tamen illud non satis hactenus est explor tum, tutius nisi fallor fuerit p*r. alteram orientalius, quia diximus, fretum cursum dirigere. Si tamen, vel casia, Veii errore nautar , illud prius ae obtulerit, non inconsultum fuerit, & hujus quoque situm & naturam non scrutari tantum, sed & adjuvante maris aestu pertransire, praesettim si finiente aestate & potissimum autumno illuc appellant. Tum enim ut in toto boreali oceano, ita quoque illic ven s& aestus in austrum tendentibus favebunt, qui plemnque hyeme M vere sunt contrarii.
207쪽
Uamvis videam plerosque, qui beneficio te- Ieseopiorum caelum penitius contemplantur, in ea esse sententia, ut quae in globo Lunae adparent inaequalitates non montes esse existi. ment, sed vero cavitates seu Valles potius profundas ct alto circumdatas aggere: tantum tamen abest ut sic sentientium unquam me moVerint argumenta, ut contra
istis adparitionibus & istac opinione nihil esse pallacius certo mihi persuaserim. Nam quod ex umbrarum ratione id ipsum ita se habere pertendant, in eo quam longissime illos
a Veritate abesse arbitror. Si quis partem Lunae a sole illustratam contempletur, utique cavitates se Videre existimete sed vero siquis easdem partes in hemisphaerio Lunae umbroso& tamen diu priusquam oriantur a sole illustratas aspiciat, utique montes esse cognoscet. Istas duas apparitiones sibi invicem contrarias conciliare conantur, dicentes este qui, dem cavitates, sed undique praealto ambiri vallo, itaque& montes simul esse & caVernas. Verum haec ratio neutiquam satisfacit& nequidem est probabilis. Profecto Lume corpus non discrepat a nostra tellure, eademque quae hic, occurrunt quoque istic, maria, inquam, flumina, lacus, montes & valles, sed similes nostris. Et sane quem
208쪽
ry6 DE APPARENTI Bus non ostendant valles & aggeres tam circinatae rotunditatis, qualem vel unum frustra in tota hac nostra quaeras tellure. Quomodo fieri possit, si tam profundae istic passim inveniantur Valles, aut antra, ut a pluVitS aut allabentibus aquis non impleantur Sed & hoc quoque qui sieri possiet, ut alti isti aggeres qui in umbroso Lunae hemisphaerio a vice sima lunaris diametri parte sunt conspicui, quando in lucem emergunt & in hemisphaerio lunae conspicuo ver santur, non etiam umbras spargant quam latissime distu fas Omitto reliqua quae siquis perpendat, onamino etiam ut fateatur necesse est, falli nos ab oculis nostris, & quaerendas esct alias causas, quae omnibus istis apparentiis ex aequo satisfaciant. Sic itaque existimo, siquis in Luna versetur, & inde tellurem nostram prospectet, illic constitutis eodem modo apparitura pleraque quae apud nos fiunt, ac nobis appareant illa quae in Luna contingunt. Hoc quo facilius accipiatur, explicanda est primo causa & origo circulorum lucidorum, qui in parte Lunae a sole illustratae adeo frequentes adparent, Ut praeter rotundissimos exactissimae que circinaconis orbes Vix quidquam aliud in Luna vi
Dico itaque illos nihil aliud esse, quam montium a sole illustratorum eversam in aere lunam ambiente imaginem, eodemque prorsus modo generari ac trides in aquis, in aere, aliisque pellucidis corporibuS In aquis quomodo fiant exemplo nobis esse possit num mus vel aliud quid majus eo, quod praecipue fulgeat & sub aquis conspici possit, quanto enim altius sub aquis deprimantur res istiusmodi, tanto semper majores apparebunt. Quod si illae ad hastae longitudinem depressae fuerint, sana in medio incipiunt nigricare & dehiscere. Altius etiamnum si mergantur ad quadraginta nempe aut plures pedes, ut in quibusdam maribus observatum est, jam imagines non integrae, sed everta & in amplum apparent conformam cir
209쪽
IN LuNA C I R C U L I S. ISJIn aere idem contingere patet e lucernis in aere humido eminus conspectis, quanto enim longiori intervallo illae absunt, tanto adparent masores, donec in medio deficiant &dehiseant & tandem in amplissimos abeant circUloS. Nec alia tridum & halonum est ratio, de qua multi multa quidem, nulli tamen quod sciam satis bene scripsere. Neque enim aliud est iris quam imago Solis in speculo aeris evIsa& in circulum deformata. Interior & minor iris eadem ratione fit ac fiant istae irides quae in speculis concavis aut
Vitris convexis formantur, cum imagines a medio aderam seu circumferentiam priusquam inVertantur recedunt.
Exterior & major seu potius propior iris est imago Solis sana inversa, ideoque colores trubet priori quoad ordinem con trarios & aliquanto imbecilliores, eadem prorsus ratione qua imagines quae post decussationem radiorum a Vitris redduntUr convexis. Verum cum haec alibi susius simus perse.cuti, iis nunc non immorabimur. Quod rationem umbrarum attinet, quae Vulgo persta asit ut qui revera montes sunt, habeantur pro caVerni S aut profundis vallibus, de illis sic existimo. Idem istic contingere quod sphaerae vitreae aqua plenae quando Soli opponitur. Id
enim si fiat, jam quoque videre est , eamiphaerae Vitreae par tem quae soli vicinior est, ilico obscurari: aVersam Vero partatem a Sole remotiorem clariori luci perfundi, utpote inquam radii solis convergant cum altera parS, quae imaginem solis excipit, opacetur. In pellucidis enim corporibus si imago generetur, jam quoque pelluciditatem tolli Scopacitatem induci, optica docet ratio. In aere Vero idem contingere argumento esse possint pa- retia, quae a parte soli exposita obscuriora plerunque Videatur, lucidiora vero in parte a Sole aVersa. Sed nequis suspiciones vanus&conjecturas facii sati S Vali do nixas fundamento promere me existimet, a latam illustre testimonium unde ipsa haec quae diximus in montibuS evenire manifesto possit colligi exemplo. Picus mons Tenaristae
210쪽
1y8 DE A P P ARENTI B us insulae excelsus, notus est omnibus. Illum ante annos aliquot curiositatis gratia conscendere complures mercatores Angli. Praeter alia quae in culmine ejus constituti observa.Vere, haec quoque quae ex Anglico sermone conversa sub junxi vidisse se testantur. Ab hoc monte Pico, Canaria magna quae quatuordecim, Palma qua octodecim, & Gomera quae septem ales leucis adeo distiκcte cernuntur, ut universis ille qui intercedit maris tractus, non latior videatur quam sit Thamois Londini. Quin m insula Ferro licet plurium quam viginti Dacarum freto dirempta, s longe remotiora exinde spectantur maria. Simulac Sol orto fuit montis hujus umira visa nolis est, non universam solum operire renarissam ius lam, sed is magnam quoque Canariam totum insuper mare ad orietonem urique, uti vertex seu conus Pici montis manifeste intersus adparuit, & in ipsum Aerem umbram suam projiciens, quod haud modicum nobis saporem incussi. Antequam
vero sol alte admodum esset provectus, nullum citato adventu interceptus fuit noster prospectis, ut nec mare nec insula compareret, paucis duntaxat e ceptis verticibis quae supra nubes ext lant. Libenter sateor cum primum horum mercatorum epistosa ad manus meas pervenisset me haud parum gavisum esse cum Viderem sententiam meam quam sola conjectura ductus ante complures annos multis proposui adeo, confirmari, ut nullus omnino dubitationi locus relinqueretur. Ecquod enim clarius testimonium possit excogitari, ad evinccndum circulos illos qui in luna adparent formari in acte a refractione montium lunarium supra nubeS extantium quando a sole illustrantur, eadem prorsus ratione atque hic Videmus etiam in nostra fieri tellure Ecquid etiam manifestius id quod mercatores isti Angli Vocant Umbram montis, revera
non fuisse umbram, quae in occidentem & in partem a sole remotam projici debuisset, sed imaginem montis seu potius ipsum montem in aere refractum ab ea parte qua Sol ori-ttur,neque enim quisquam est qui ignoret Canariam magnam spectantibus