Isaaci Vossii Variarum observationum liber

241쪽

CAP. IV.

De oraculis Sibilinis, quando, a quibus fuere

conscripta. DE Herode & Herodianorum secta sustus aliquanto

diximus, ut liquidius constaret, tantam de futuro rege suisse Iudaeorum expectationem, etiam pluribuS antequam ille adveniret annis, ut impium tyrannum pro Vinro maluerint agnoscere Messia, potius quam de veritate sacrarum dubitare praedictionum. Attamen licet ille runmor sub Herode multum increbuerit, altius tamen ali, quanto est repetendus, ab eo nempe tempore quo Hierosolyma occupavit PompeiuS, quinquaginta novem annis ante natum Christum, completa exacte sexagesima secunda Danielis hebdomade. Argumentum clarissimum quo id confici possit, exinde habemus, quod jam tum in Vulgus spargi coeperint carmina sub Sibyllarum nomine a diversis toto orbe dispersis conscripta Judaeis , quibus adventus magni regis contineretur; cui, licet sane pompa & militibus esset adfuturus, totus nihilominus esset subjiciendus terrarum orbis. Illo ipso enim anno quo capta a Pompeio fuere Hierosolyma, prodiit Sibyllinum istud oraculum, Regem populo Romano naturam parturire. Quanti momenti visum sit gentibus hoc oraculum, Vel inde colligas, quod Suetonius in Augusto scribat; Senatum exterritum cen uisse,

nequis usi anno genitus, educaretur eos qui gradidas uxores haberent, quod ad se quisque spem traheret, curasse ne Senatus consultum ad aerarium deferretur. Eodem anno idem hoc oraculum excitavit P. Cornelium Lentulum, qui illud ad se pertrahere conatuS est, Ut testantur son Appianus modo & Plutarchus, sed & Salustiuita

242쪽

diso DE SIBYLLINrsi ius & Cicero III Catilinaria, cum alibi, tum quoque his verbis; Lentulum autem fibi confirmasse ex fatis Sibuivis aruspicumque responsis, se esse tertium illum Cornelium, ad quem regnum hujus urbis atque imperium pervenire esset necesse. Cinnam ante se s Sullam fuisse, eundem dixisse fatalem hunc esse annum ad inferitum hujus urtu atque imperii, qui esset decimus annus post virginum absolutionem, post Capitolii autem incensionem vicesimus. Recte addit aru

spicumque responistis: in fatalibus quippe Sibyllinis scripti id

tantum continebatur, si quando AEgyptus Romanis pareret, tum adVenturum magnum regem, tumque tres futuros

qui Romanam affligerent & perderent Rempublicam. Istos vero tres fore Cornelios,, id ex aruspicum verisimile est accessisse interpretamento. Versus vero Sibyllini, quibus haec continebantur, sunt illi ipsi, qui etiamnum hodie occurrunt, circa finem libri secundi,

IDE D P αγην οιέ Di metex Miri Tor M. Vide quoque sequentia. Aptius vero haec intelligas de triumviratu Augusti, Lepidi, Sc Antonii. Sed Vero cum ex iis quae diximus, manifeste pateat versus istos fatidicos jam exstitisse totis viginti annis ante triumviratum, si qui S credere nolit haec sutura potuisse praesciri a scriptoribus Sibyllinorum, per me licet ut credat, quemadmodum ante Cornelius Lentulus, ita quoque hujus exemplo istos triumViros ad inVadendam Rempublicam instigatos fuisse versibus illis Sibyllinis, quorum tanta apud Romanos esset auctoritas. Nec successu caruit tam speciosus prae

243쪽

ORACULIS. 2Irtrates, cum & tres simul oppresserint Rempublicam, id que tempore magis opportuno, capta jam quodammodo a Caesare AEgypto. Quid autem moverit Agyptios & Alexandrinos Iudaeos, ut regiis magni adventum minentur, si quando fasces Romani assigyptum & Alexandriam in trent ; ejus rei causam infra explicabimus. Per virginum absolutionem intellige Fabiam Vestalem, de qua vide Asconium Pedianum. Quare vero decimum & Vicesimum

annos Vocet fatales mox dicemuS. Aptatum deinceps hoc oraculum Prolemaeo Auletae, quem cum Romani regno Vellent restituere, reposuerunt Alexandrini sacerdotes, reducendum regem esse ex Voluntate Sibyllae sine pompa & multitudine, ut est apud Ciceronem lib. I. Epist. ad Lentulum. Vide quoque Dio

nem.

De Orsare intelligendum esct hoc vaticinium multi postea

credidere, uti docet Cicero, cum alibi, tum quo que libris de Divinatione editis statim post mortem Caesaris: Siblia verasus observamus, quos it furens fudisse dicitur, quorum interpres nuper falsa quaedam hominum fama dicturus in Senatu putatatur, cum quem revera regem halelamus appellandum quoque esse regem, si salvi esse velimus. Vide quoque sequentia, ubi ex eo, quod Versus illi crebras continerent acrostichidas,eVincere conatur, eos non inspiratione divina, sed vero adhibita cura suisse compositos : quod ipsum eodem tempore Ciceronis aequalis scripserat quoque Varro in libris rerum divinarum, negans acrostichidas istas esse Sibylli nas, uti constat ex Dionysio Halicarnaseo lib. q. Pergit dein Cicero & concludit; Cum antistitibus agamus, squidvis potius ex illis libris, quam regem proferant: quem Romae posthac nec dii, nec homines esse patientur. Huc quoque facit L. Cottae xv viri sententia apud Suetonium; Uuoniam libris fatalibus contineretur, Parthos nisi a Tegenon posse vinci. Casar rem appellaretur.

244쪽

131 DE SIBYLLINIS Ad Augustum deinceps relatum idem oraculum. Cum enim eodem anno quo a Pompeio capta fuere Hierosolymaeditum, ut diximus, suerit oraculum, Naturam orbi regem parturire, paucisque postea mensibuS natus fuerit Augustus Caesar; ecquis dubitet aut neget, astrologos justam satis habuisse causam, ut quod de Christo intelligenduncisset, postmodum Augusto rerum potienti attribueretur vaticinium Satis itaque clarum, id quod toto orbe sparsum erat oraculum de nascituro e Iudaeis rege, qui universi orbis frueretur imperio, admodum fuisse Vetustum, utpote e. sacris sacerdotum literis depromtum, ut Suetonius & Tacitus testantur. Frustra aliquis in illis, quae Sullanis temporibus una cum Capitolio consumta fuere Sibyllinis scriptis, istiusmodi quaerat oracula. Si quis ea quae supersunt priortim Sibyllarum excutiat loca, longe alterius inveniet ea suisse generis, & quidVis potius quam regis alicujus praenuntiasse adVentum: ut manifestum sit aron potuisse haec ab aliis, quam a Judaeis vulgari, qui sub nomine fatidicarum mulierum, & quarum apud gentes magna esset auctoritas, ea in lucem edidere, quae ipsi e prophetarum suorum hausissent oraculis. Nec successus horum defuit vaticiniis, & quidem tantUS, ut caeterarum gentium protinus cessarint 'racula. Quippe cum

alia plurimum inter se discreparent, & qui illa dicta rent, non fallarent tantum, sed & fallerentur: soli Judaei

unum omneS clamabant, praedicenteS adventum regis servatoris orbis, & cujus imperium in omnes esset suturum gentes. Etiam illi qui Vaticinia ridebant, cum viderent tot millium hominum in illis quae edocti essent a suis prophetis unanimem consensum; non poterant non existimare aliquid subesse arcani & tamen divini, quo mentes ad tantam compellerentur concordiam, ac si uno

spiritu, eodem numine, & iisdem sensibus omnes inspira

rentur.

Quod

245쪽

ORACULIS. 233

Quod siquis scire desideret, qualia praecipue ea suerint

quae in istius temporis Sibyllinis vulgarentur; adeat is sa-ctos libros, re sciat quaecunque ibi de Servatore nostro oc currunt oracula, similia quoque illis contenta fuisse carminibus, sinem regni Iudaici, desolationem templi, eversionem religionis gentilium, instaurationem templi sed spiritalis, consummationem & conflagrationem mundi, partum insuper Viginis, novam progeniem caelo delapsam, abolitionem peccatorum primi parentis, aliaque qualia in quarta Eccloga canit Virgilius, secutus oracula quae sub nomine Cumaeae vatis is o passim legebantur tempore. Satis Vero mirari neque , quid impulerit nostri & su perioris seculi eruditos, ut versus istos Virgilianos alienissiimis sensibus interpolare, & tam praeclara religionis Chri stianae argumenta eludere fuerint conati. iid quaeso Sari Babylonici ad rem faciunt, aut quis Veterum dixit, aut somniavit annum magnum AEgyptiacum impletum fuisse, cum ista scriberet Virgilius, qui ne nunc quidem impletus este Percurrantur omnia astrologorum & chrono. golorum monumenta, nihil usquam occurret, quo tam sutile possit adstrui commentum. Profecto si Vel temporum colligamus momenta, manifeste cognoscemus, non potuisse aliunde illa liatrire Virgilium. quam ex Judaeorum oraculis, quae illo ipso, ut diximus, tempore sub nomine Sibyllae Cumaeae praecipue Vulgabantur. Scripsit quippe Virgi lius istam Ecclogam circa initia Herodis magni, Olympiadis CLXXXV anno secundo, quo nempe Asinio Pollioni natus fuit filius Saloninus, eui istos Sibyllae versus aptare suit conatus. Sed operae pretium fuerit ipsam Sibyllam per os Virgilii tofluentem audire.

246쪽

CAP. V. I merpretatis IV Ecclogae Virgibu

Uni itaque hac Sibylla inspirante seribat Virgilius,

adesse ultimam aetatem, renovationem prisci seculi,& quae sequuntur; quis in his verbis constantem veterum Iudaeorum non agnoscat sententiam, unanimiter E Sacris libris credentium, postrema 'mundi aetate adventurum Christum, & instauraturum omnia, proditurumqvirgine, redempturum sanguine suo peccata mortalium, & virtute patris sui recturum orbem universum Licet autem haec ipsa quoque occurrant in iis quae hoc tempore supersunt Sibyllinis, quia tamen illla admodum confusa, ct passim interpolata vulgo leguntur, ut postea palam siet; nec in iis aetates per metalla distinguantur, nec item eadem ratione& ordine, atque in Versibus olim Cumaeae attributis Sibyllae, secula procedant; necessum est & pauca nonnulla quae de vatis Cumaeae libris explorata habemus, & quibus cognitis clarescat mens Virgilii, in medium prose

In versibus itaque quae Cumaeae olim adscribebantur Sibyllae, tota mundi aetas non inquatuv. ut apud Hesiodum& Ovidium, sed in decem distribuebatur partes, quae &ipta aetates appellabantur. Istae autem aetates per metalla suere distinctae. Cum vero vulgo placuerit septem esse planetas, unicuique suam attribuentes metallum, sep-Lem quoque finxere metalla. Nec est hoc recens Chemicorum commentum: Veteribus quippe Iudaeis &AEgyptiis idem placuisse, non tantum ex hoc Sibyllae, sed & multorum aliorum constat testimoniis, quibus addi possit locus iste ex antiquo Pindari Seboliaste ad Od. . Isthm, o

247쪽

F s. 'Apsi, oi N F, ηAeae et . Prima itaque mundi aetas apud Sibyllain, di sta aurea, Soli fuit attributa. Secunda argente , quae Lunae. Tertia ab electro, quatenus pro metallo accipitur, denominata Jovi sacra; & sic porro, ita ut Marti serrum, Veneri aes Mercurio stannum, Saluxno vero plumbum adsignaretur. Sed cum non septem, sed decem aetates descripserit Sibbylla, quaeri potest quo nomine octava & nona aetas fuerint signatae. Quamvis exin, ut nunc, ita quoque Olim multis placuerit plura quam septem esse metali , ct propterea aliquis existimare possit, etiam octavae & nonae aetati aliquod fuisse attributum mepallum, ego tamen, ut diiter sentiam, inducor his praecipue Iuvenalis versibus Sat. II. Nora aetas agitur, pejorague scula ferri Temporibus, quorum sceleri nou invenit ipsa Nomen, S a nullo posuit Natura metat . Vulgo haec non recte exponuntur, eum nullusn dubium sit quin poeta hoc loco CumTam secutus hie vatem, quae nonam aetatem, nullo signotam metallo, deseripuerat velut

Omnium aetatum teterrimam: ut contra decimam aetatem Veluti omnium optimam, utpote qud futura esset Ara Rac ,-

more per Christum. Sed Iuvenali', cum istam inmcxetab

Grip non admitteret, scribit nonam etiamnum fluere aetatem. Patet itaque in libris Cumaeae SibyllT άνε maeαφον &sine titulo fuisse octavam & nonsim sex tem, aut ii id non sit, verisimile est ab octava sphod octaV; aetab, a tellure

vero cognomen additum fuisse nonae, cum constet aliquot

Pythagoreos, eosque secutum Philonem Judaeum, istoc oracine caeli digessisse regioneS. Absoluta hac periodo denuo fit aureum seculum, & denuo regnat Apollo seu dol. . Hinc est quod denarium nu-

248쪽

DE SIBYLLINIS merum Pythogarici & complures ex Veteribus Apollinem seu Solem, & item A inae seu integrum appellarint aevum, utpote quo fiat restitutio prioris seculi. - Clarum est itaque quare u irgilius dixerit; Ultima cummi venit jam carminis aetas, &su elat ; Magnus ab integro se lorum nasiitur ordo. Recte itaque Servius Cumaei interpretatur Sib ini, a Sibua quae Cumana fuit, X secula per meta a divi t. Dixit etiam quis quo seculo imperaret: s Solem ultimum, id est deci mum doluit,odimus autem eundem esse Apollinem ; unde dicit tuus jam regnat Apollo. Dixit etiam, /nitis omnibus secu.

As rursus eadem renodari: quam rem etiam Philosophi hae inputatione colligunt, dicentes completo magno anno omnia sidera iv ortu suos redire, & referri rursus eo em motu.

Quod si idem strum motus, necesse est ut omnia quae fuerunt,

habeant iterationem.

Patet itaque quare Sibylla Christianos suturos vo, carit gentem auream, utpote qui decima aetate aurea, veluti Solis, sint prodituri. ' Nonnulli tamen verbis Sibyllae inhaerentes, quae& Virgilius expressit, cum di.cit, iam nova progenies caelo demittitur alto, ita haec sunt interpretati, ac si e throno Dei, id est ex Sole pro diturus esset Christus. Haec nempe vetus Iudaeorum opinio profluxit lex eo quod in Psalmis legitur: si Sole postfuit tabernaculum suum. Versus autem Sibyllini, quibus hoc adstruitur, exstant apud Lactantium, & occurrunt quoque in illis quae supersunt Sibyllinis. Sunt vero

isti;

Sic quoque complures olim sensisse Gnosticos, colligo ex Theodoti excerptis apud Clementem Alexandrinum : Th

249쪽

ista in de statione Claristi & Christianorum in sole e Sibyllinis oraculis ad suam transtulerint sellam. Non solos autem Gnosticos, sed & complures olim Iudaeos, ct praecipue Euenos, eorumque progeniem SampsaeoS, solem tanquam Dei stationem coluisse, satis docet mos Esssenorum antiquus scrobem essedientium & eundem po stea replentium, si quando alVum, essent egesturi, ne lucem& radios Dei e sole progredienteS inquinarent, ibin ,σάυγlsu u οιενmo Nugas agunt qui verba Iosephisi vel corrigere, Vel aliter interpretari conantur. Ipse Josephus Lib. V. Cap. XX. de Bello dud. cum describit crudelitatem eorum, qui sepeliendorum cadaVerum facultatem impedi rent, similiter loquitur ;--s

simus script or Judaeus, cujus gnomoe sub Phocsidis legun

tur nomine.

Sequitur deinceps apud Vitellium, iam redit is

quod detAstrea interpretantur. Demus sic intellexisse Viria gilium, at certe non sic sensit Cumaea Vates, seu potius Ju- deus ille qui sub hujus nomine carmima istaec edidit. Ecquis dubitet illum locutum de suturo signo, quod Deus apud Esaiam Cap. V II. promittit, cum dicit parituram Virginem 3 Esto itaque ut de Astrea, seu Pudicitia Dea, haec ac

ceperint Ethnici, & ipse quoque Virgilius, qui tamen suam

hoc loco non expressu sententiam; haesitasse tamen . eos in vocabuli hujus acceptione, VeI ex eo manifestum, quod P. Cornelius Lentulus, ut ex supra memorato Ciceronis apparet loco, per Virginem in Sibyllinis expressana, intelia lexerit Fabiam Vestalem, quae insimulata incestUS, innocens fuit declarata, honori restituta, &. pro virgine habita de-hnnio antequam cum Catalina conspiraret LentuluS. De

cennium i

250쪽

da 8 D R S 1 B Y L L I N i Scennium vero ideo dixit, quod in Sibyllinis omnia tam bona, Mam mala facta, denario continerentur numero, utpote fatali, quamobrem & Pythagoricos constat mae, seu denarium appellasse fatum Eadem ratione dicebatur quoque fatalis annus Viccstinus, Velut ex duobus compositus denariis. Certum est autem combustionem Capitolii, quae contingit anno urbis DCLXXI, praecessisse annis viginti conspirationem Catilinariam. . Jam vero cum dicit Virgilius, Et incipient magniprocedere menses, & haec quoque Vulgo male interpretantur, nec melius Asconiusqui de si intili & Sextili mensibus haec accipit. Ut caetera, ita quoq; & hoc ex Cumaea desumptum est Sibylla. Eius enim liber decem continebat aetateS,quaea prima creatione, usque ad tempus Christi numerabantur. Per de cem vero aetates intellige decem annos magnos, sed non ea

ratione qua apud Astronomos & gentiles, sed quemadmodum apud Judaeos, quibus annus magnus continebat spistium annorum sexcentorum. Docet hoc Iosephus libro imo ubi de longa primorum hominum agit aetate. Causa hujus anni ex Jubileis petenda, quorum duodecim unum magnum constituebant annum. Singuli itaque Iubilei, singulos repraesentabant anni magni menses, utpote qui singuli Jubileum, seu quinquaginta continerent annoS. Explodendi enim sunt qui invito Moyse & omnibus antiquis Iudaeis XLIX tantum Iubileis assignant annos. Unitas enim, ut saepe, complementi & perfectionis numeri gratia addebatur, ut insta quoque dicemus. Nec ossicit quod hac ratione duo Sabbatici anni continenter sibi succedant. Ut enim in aliis Sabbaticis annis ad tertium, ita in Jubileis ad quartum annum suffciebant fructus. Decem itaque

aetates, seu anni magni, sex conficiuut annorum millia.

Omnes Vero antiquos Iudaeos adventum Christi retulisse vel ad medium, vel ad finem sexti millenarii, abunde, nisi fallor, alibi ostendimus.

AEgyptiis