장음표시 사용
281쪽
versiones, nihil quod ad rem faciat, nihil nisi scopas invenies dissolutas, meritoque Christus ludibrio fuisset Phari,is si ex illis Esaiae verbis, prout hodie leguntur, istum
quem intendit, conatus fuisset exsculpere sensum. Resipiscant igitur nostri seculi homines, & si LXX. interpretibus, si denique Apostolis & Christo non credunt, credant saltem illis quibus blandiuntur Judaeis, caecis quidem ductoribus, in hoc tamen recte sentientibus, quod unanimiter agnoscant periisse linguam Hebraeam, nihilque praeter mutas superesse literas, nescirique vim & potesta tem vocabulorum. Si quid Hebraicae linguae superest , totum hoc LXX interpretibus acceptum seramus necesse est. Tollantnr illi, simul quoque tollitur qualiscunque linguae Hebraicae superest scientia. Absque illis ne unum quidem Verbum recte interpretari possimus, & quod sacris veteris testa menti libris fruamur, totum hoc illorum est beneficium. Si quis dubitet, adeat ille quaecunque hodierna lexica & versiones ab ipsis Iudaeis, seu ad men
tem Iudaeorum factaS, nullaS omnino bonas in Veniet expositiones, quae non sint a LXX desumtae interpreti bus. Ubicunque vero rin his sensus aut vtiabulum aliquod occurrat, quod non Intelligant , haerent miseri, frustraque se torquent & mirifica ipsi sibi fingunt somnia, idque in minimis saepe facillimisque. ProVerbiorum Cap.
nullo sensu sic redditum legislent, quemadmodum aditum trahit intitile &c. Mirum in modum in LXX debacchan tur interpretos, & non id quod habent isti interpre tes, sed quod iidem alio posuere loco, nitrum nempe, reducendum esse contendunt. Sed quid quaeso sibi vult quemadmodum acetum nitro inutile P Quis sen erra hocp ediat Quis puer non videat esse dativum ab via. uticus 3 sic nempe Vertendum fuerat; madmodum ace-
282쪽
161 DR S I B Y L L I N aestum ulceri inutile & fumus ocuos, sic incidens in corpus
noxa, cor contristat. Ut enim Graecis 'Auic Hyet, ita quomque Hebraeis & Chaldaeis, a fluore & ebullitione nominatur. Ne hoc tantum loco, sed & ubicunque non in tellexere LXX interpretes, ibi Videre est hodiernos interpretes meras promere ineptiaS, & quod mirere, quanto minus illos intelligunt, tanto magis illis irascuntur. Integra possim adducere capita, praesertim ex obscurioribus sacrae .scripturae libris, qualis est Ecclesiastes, Iobus, Osesis,& alii, in quibus ne unicus quidem occurrat Versiculus, qui a nostri seculi interpretibus recte acceptus & redditus fuerit. Ubicunque deseruntur LXX interpretes, ipsa quoque ibi deseritur veritas. . Magni facio Bochartum, cum propter in signem viri eruditionem, tum quoque eo praecipue nomine, quod multum his tribuat interpretibus, &sicubi in scriptis ab iis dissentiat, 'pudenter & modeste id
sectat. Attamen siquis omnia ejuS eVol Vat Opera, ne unum quidem inveniet locum ubi recte ab eo antiqui illi reprehensi fuerint interpretes. Nusquam eos acrius sugillat, quam in istis locis ubi nar reddiderunt Sirenes, ac si hoc de fabulosis istis, quas memorant poetae, accipiendum sit tribus sororibus. Sed sane, ut semper &ubique, ita quoque hoc loco optime Verterunt interpreteS. Σιφηνε; enim non sunt id quod vulgo putant, sed est
genuS Vesparum seu crabronum ViVens in eremo, cUjUS etiam meminit Aristoteles cum inter noVena genera animalium mellificantium recenset tria quae non faciant examina; cmιε,ἀναζ nempe minores, qui sunt fusci coloriS, aliOS ση ναζ majores & nigri coloris, & tertios praeterea ColutcυA us , qui sunt omnium' maximi. Si quis loca Sacrae conterat scripturae, Videbit omnia quam exactissime convenire cum hac expositione. SaeVUm enim & in stum esse hoc animal, utpote quod ipsas
quoque animas in Vulnere ponat, notum est omnibUS. Cantum vero lugubrem, seu Pyrorum Sc Ut loquitur
283쪽
quitur propheta, & is quoque notus. Itaque Eustathius ad OA,M, istos Sirenas Dicit por Tr. . CAP. XIV.
stymodo dissutandum cum Ju ais, P a praecipue
INfinitum suscipiamus laborem, nec brevi hoc scripto , absolvendum, si singula persequi velimus: hoc solum dixisse sufficiet, si in expositione sacrarum literarum Iu daeis hostibus Christianae fidei adhaerere velimus, perire &
in nihilum recidere pleraque ea quae adventum Servatoris nostri praecessere vaticinia, adeoque ipsum Christianismum. Quamdiu una versio & unus tantum sacrorum librorum fuit sensus, non infinita tantum gentium multitudo, sed c& maxima Judaeorum pars ad fidem compellebantur Christianam: at Vero nostro hoc tempore, ubi Judaeis permi- xti vivunt Christiani, vel nullos vel paucissimos Iudaeos uinvenias, qui ad Christianorum transeunt castra, cum plum rimi passim Christiani, vel clam, vel etiam palam Judaeo-rnm fiant Proselyti. Commentitia Rabbinorum grammatica istud jamdudum essecit, ut cum tam multiplex sa- ctus sit sacrorum literarum sensus, ut alia expositio aliam destruat; . soli tamen exulent sensus quos LXX posuere cinterpretes, quosque & Christi & Apostolorum confirmavit & sanxita auctoritas. De Judaeis minuS mirandum, . rem suam faciunt cum suis adhaerent commentis & incautos circumVeniunt Christianos, eosque sub disciplina habent sibi vectigales. Sed vero quis non obstupescat tam multos Christianos, quorum erat officium Iudaica ista Vertere commenta, obstinatius tamen illa tueri, 'quam ipsi , faciant. Rabbini Solo hoc Iudaei telo imprudentes confi-
284쪽
et x D E SI B v L L I N I sciunt Christianos, & sola Rabbinorum sufficit Grammatica ut de Evangelio & cruce Claristi triumphare sibi videantur. Haud semel intersui nostrorum cum Iudaeis de religione conflictibus, qui tamen parum prospere Christiani S cessere. In altercationibus nempe cum Christianis eo semper utuntur artificio 'Iudaei, ut unum tantum disputationi poni postulent standamentum, quod utrique admittant, vetus scilicet testamentum. Hoc si concesserit Christianus, illi. Cum enim. in tota Vita unum hoc agant Iudaeorum magistri, ut sese exerceant in praeceptis & legibus Grammaticae a Rabbinis stabilitae, to tamque Hebraicae linguae cognitionem in ea collocent, admittentibus id ipsum Christianis; fieri aliter non potest, quin totus controversiae status ad Grammaticam devolva tur, quaestioque fiat utri in lingua Hebraica sint doctis res, Rabbini videlicet, an Christiani eorum discipuli. At ve ro si quis cum Judaeis congredi velit, longe aliam necesse est insistat viam, nec permittendum ut VetUS testamentum separetur a Novo, utpote sine quo ne VetuS quidem possit subsistere. Ostendendum iniquum & stultum esse ali quod adstruere & stabilire fundamentum, cui ne ipsi quidem credant, utpote qui Christum praedicto multis Pro
phetis tempore adventile negent. Christianos vero recte vetus admittere testamentum , utpote credenteS Novum testamentum esse demonstrationem & complementum Veteris. Hanc disputandi rationem tenuere primi Christia ni, qui nunquam perpessi sunt Novum a Vetere avelli Testamentum. Eccaesiastica regula & fundamentum fidei semper fuit veteris & novi Testamenti concer us, & Utrius que scriptorum consonantia. Quicunque hac conditione cum Judaeis se committit, certa illum manet Victoria, ei scietque ut aut discedant aut obmutescant Iudaei, cum sublato Novo tollatur quoq; Veteris tostamenti auctoritas, ct nulla sit causa ut huic credamus, si nec dum advenerit
Messias, & necdum impleta sint Prophetarum Vaticinia.
285쪽
Quod si negent Iudaei illum veteris Sc novi Testamenti concentum & nihilominus fiat quaestio de intellectu linguae
Hebraeae & expositione S. Scripturae, imprimiS caVendum a spuria ista & commentitia quam diximus hodierna Grammatica, qua multoS creduloS circumveniunt Christianos, cavendum quoque ab omnibus versionibus & explicationibus factis ad placitum Rabbinorum, & firmiter adhaerendum versioni LXX. interpretum & iis expositionibus quae receptae fuerunt ab omnibus Judaeis qui Christi & Apostolorum tempora praecessere: hoc fi fiat, ct tum succumbent Iudaei. Ut autem Veritas LXX. interpretum, & Rabbinicarum intelligatur sutilitas versionum, commode ipsi subveniunt Rabbini. Cum enim quotquot sunt inter eos prudentiores& majoris auctoritatis, fateantur periisse Hebraicam linguam, & laceras tantum superesse reliquias, nesciri signifi/cationem Vocabulorum, codicemque Hebraeum factum esse mutum & nemini intelligendum, eo quod una cum lingua perierint quoque Vocales, ideoque eo redacti sint miseri Judaei, ut ne legere quidem sciant Hebraice: agnoscentibus inquam haec omnia omnibus sere antiquis & melioris notae Rabbinis; quis non ipsis merito credat cum palam profitentur, vere in se completum esse, id quod fore praedixerat Esaias, ut omnis scientia & intellectus Oraculorum Dei ab ipsis tollatur & transeat ad gentes, nec cessaturam hanc. linguae Hebraeae inscitiam, ut ipsi addunt, donec veniat doctor Messias, qui obsignatum reserat librum, & pristinum linguae restituat intellectum. An Messtas instaura turus sit usum linguae Hebraeae ad salutem non admodum necessariae, per me licet ut credant Judaei; interim eatenus taceant & contineant se ab interpretandis sacris libris, quod propria consessione non intelligunt, donec iste adveniat MessiaS.
Sed Judaeis hac in parte quidam obloquuntur Christiani,
dicentes nec periisse, nec perituram linguam Hebraeam, sed N ia vel
286쪽
etys DB Sr B YL LI NIs vel invitis ipsis Iudaeis semper& suisse & futuram ipsi; er. nacularia. Verum, nequid graVius dicam, sic sentientes ipsis Judaeis & Rabbinis deridendos propino: Iterum, instant, si non a Judaeis, unde & a quibus Hebraei codicis petenda sit interpretatio Saepius jam respqndi: sed cum eadem toties moVeatur quaesti , Opportet quoque, ut saepius eadem repetam. Libens itaque concedo a Judaeis petendam esse veram sacrarum litesarum interpretationem; sed non ab istis Judaeis qui Christianae fidei sunt
hostes, quique sponte sua fatentur se nescire Hebraice; sed ab illis, qui florente & superstite etiamnum Hebraica lingua sicros verterunt libros, quique pro Veris & sinceris habiti fuere interpretibus ab omnibus qui Christi tempora
praecessere Iudaeis, ab ipso denique Christo & Apostolis,& ab omnibus Christianis Ecclesiis. Sed inquiunt non superesse LXX interpretum versionem, & illam quae vulgo exstat, ineptam esse & futilem. Ita quidem Christiani nonnulli, ipsi hac in parte futiles & inepti, sed non sic Christus & Apostoli, non denique Iudaei quantumvis huic versioni re Christianis inimici; quapropter ad illos me
Omnes itaque Iudaeos, qui Christi praecessere tempora, agnovisse hanc solam Versionem velut legitimam, & non tantum fideliter redditam, sed & divinitus inspiratam, testantur quotquot fuere vetustiores Iudaei. Usque ad tempora Aquilae nulla alia lecta fuit Scriptura in omnibus Iu daeorum Synagogis, praeter illam LXX. interpretum; perierat quippe intellectus linguae Hebraeae, utpote quam ne ipsi quidem callerent Iudaeorum Rabbini. Diu demum, pest eversia Hierosolyma, cum viderent se hujus versionis veritate premi a Christianis, ausi sunt dicere, interpretes illlos aliqua non satis bene vertisse. Nullus tamen repertus fuit Judaeus, qui negaret illam esse veram & genuinam
LXX. interpretum Versionem. Non OrigeniS, non denique Heronymi aetate quisquam fuit qui hos non agnosceret
287쪽
interpretes: & sene ridiculi fuissent, & mille testibus coii.
vincendi, si tam manifestae Veritati contradixissent. Sed& postquam Aquilae prodiit versio, remansit nihilominus apud Iudaeos usus antiquae translationis; cum enim obscurissima & distortissima esset Aquilae versio, merito inultis displicebat, utpote qui verborum quidem aliquam, nullam autem sensus habuisse rationem Videretur. Magis itaque placuit quae postmodum prodiit Theodotionis translatio, quae quod proxime ad LXX. interpretum accideret versionem, ideo & clarior & commodior multis visa fuit Judaeis Attamen & illum rumque ac Aquilam peccasse ubicunque a
vetere recessit versione, licet in promtu sit ostendere, consulto praeteribimus; nunc enim ut argumentum persequam mur, istud monuisse sussicit, Versionem, quae ab omnibus
semper agnita fuit Christianis pro vera & genuina LXX. interpretum Versione; illam ipsam quoque lectam in Synagogis.& approbatam ab omnibus antiquis fuisse I
Superest itaque quaestio, rectiusne S. Scripturas intero pretati sint illi Judaei, qui florente & superstite etiamnum Hebraea Vixerunt lingua, an vero isti, qui vel olim, vel
hoc nostro seculo noVas excuderunt Versiones, postquam
nempe vel ipsis fatentibus Judaeis periit lingua Hebraea.
Veritatis inquiunt nonnulli habendam esse rationem. Sed vero ecqua certior Christianis habenda sit Veritas, atque illa, quam & Christi & Apostolorum sanxit auctoritas liIudaeos vero quod attinet, an non etiam illi tutius credant veteribus Judaeis linguae Hebraicae gnaris, quam Rabbinis recentioribus sponte sua agnoscentibus se non intelligere linguam Hebraeam Instant tamen, non reperiri in Hebraeis codicibus id quod LXX. possuere interpretes. Recte quidem, si apices & novitia Rabbinorum sequamur puncta. Sed vero puncta ista vocalia tollantur, tollantur quoque immutationes quae Christianae religionis factae sunt odio, &illico veritas convenientia versionis LXX. interpretum N n et cum
288쪽
a 6 DE SIBYLLINI scum Hebraeis apparebit codicibus. QEod si ne sic qui
dem in quibusdam locis illa compareat conVenientia, non LXX. interpretum errori, sed suae tribuant imperitiae, &alterutrum agnoscant, Vel Hebraeos codices, Vel Graecam a se non intelligi versionem.
Denuo hic obstrepunt Christiani quidam, sed revera ipsis
Rabbiniores Rabbinis, & negant puncta vocalia tollenda, nec esse novitium Massoretharum commentum, sed vel ab Esdra vel a Moyse tradita, Vel etiam ipsi Deo coaeterna esse contendunt. Eo nempe suporiS vel insaniae quidam progressi sunt, ut Deum ritu humano Hebraice loqui existi ment. Cum Vero lingua Hebraea absque punctis vocalibus muta ipsis Videatur, esse putant necesse, ut puncta ista fue rint ab aeterno, alias enim fore ut Deus aliquando fuerit mutus. Nec tamen de nihilo conficta est haec insania, ha
het enim & illa quo se tuatur. Isti quippe punctorum patroni cum Videant, si Esdras aut MoyseS statuantur puncto rum auctores, lare nihilominuS ut ante eos lingua Hebraea suerit muta; ut hanc absurditatem effugiant, aliam longe absurdiorem sunt commenti, linguam Hebraeam aeternam ct Deo vernaculam statuentes; quandoquidem Vero, ut
ipsi sentiunt, lingua haec sine punctis subsistere nequeat, rem se confecisse existimant, si & punctis quoque vocalibus
Haec est merces, hic denique fructus quem ex viridariis,& ut ipsi loquuntur, ex Judaeorum paradisis imprudentes referunt Christiani. Miseros eos merito dixeris, ipsi tamense beatos praedicant, & infelices vocant, si qui non iisdem
pascantur bellariis. Tum demum pinguescere eoS VideaS, eum veterum Christianorum derident simplicitatem, utpote qui absque ulla Hebraei sermonis cognitione, ausi sunt nihilominus sacras interpretari Scripturas. Sciant nihilominus inter omnes antiquos Christianos neminem fuisse, cui non majus Hebraicae Veritatis affulserit lumen,
quam omnibus simul nostri secuti Rabbinis & semirabbinis, Christianis.
289쪽
o R A C u L I S. et TChristianis. Illi quippe si non verborum Hebraicorum,
attamen sensuum, qui beneficio LXX. interpretum ex Hebraeis abunde redundant verbis, suere intelligentissimi. At vero Rabbinos, cum non admittant LXX. interpretes, illos ne verba nec sensus Scripturae percipere, nec percepturos antequam veniat iste frustra expectandus Rabbini. cus Messias, vel propria illorum constat consessione. Sed quid veteres commemoro Christianos, cur non & in Christum & Apostolos despuunt,mvelut linguae Hebraeae &sensuum S. Scripturae ignaros, utpote qui eadem verba &eosdem quos LXX. interpretes ubique expressere sensus e Si Christi & Apostolorum eos teneat reVerentia, unde
tanta intemperies in illos qui illorum insistunt vestigiis a Sed inquiunt Iudaei secessere ab hac versione. Recte quidem sed ideo recessere quod viderent Christianos beneficio hujus versionis praevalere: antiquiores enim Judaei totis quadringentis & pluribus annis pertinacissime
huic versioni adhaeserunt, nec quisquam repertus est qui vel mutire contra LXX. ausus fuerit interpretationem.
Quod si perstitissent in hac sententia, vel nulli, vel certe quam paucissit ni in mundo superessent Iudaei. Adeo enim, Evangeliis & Apostolicis scriptis concinit haec versio, ut quisquis hanc admittam idem etiam necesse sit admittat Evangelia. Si qui itaque versionem hanc respuunt Christiani, superest ut ad Iudams transeant; aut si nolint, aequum est, ut quod Christus & Apostoli, idem quoque ipsi
de Iiac sentiant Versione. Iterum tamen, qui Judaeis favent, instant & dicunt; posteriores curas semper esse meliores prioribuS,' ideoque versiones hodiernas antiquae Versioni esse praeferendaS. Sic nempe & olim Iudaei faventes versioni Aquilae traditionibus Rabbinorum, dicere solebant oι ut habet Hieronymus quaestion et decima ad. Algasiam , quamvis ille locus vulgo non recte concipiatur. Sessi vero an secundae expositiones &-sint praeseresiam
290쪽
D E S I B Y L U Im I sferendae prioribus, opus non est nostrum vnterponere iudicium, cum ipse Christus satis sentientibus responderit, cujus testimonio si non Iudaei, qui Talmudicas & Rabbinicas expositiones & traditiones verbis & sensibus Scripturae praeferunt, at certe acquiescere debenet Christiani. Aquilam vero non Vertis te sed perVertisse potius Script rah nec amore Veritatis, sed odio Christianorum impiam istam condidisse Versionem, Vel ipsa quae etiamnum supe sunt satis testantur fragmenta. RecentioreS Vero Iudaeos, quibus ignota est, non Aquilae tantum, & aliorum Vet rum, sed & ipsa quoque LXX. interpretum versio, cum nullas certaS sequaneur; expositiones, utpote qui ex iisdem verbis septuaginta & i saepe plures discrepantes eliciunt sensus; quamVis vel ipsa expositionum diversitas erroris possit conVincere; attamen cum omnes istae interpretationes uno Grammaticae a Rabbinis stabilitae fulci antur fundamento, ut & hujus quoque cognoscatur latilitas, velim legantur ea, quae cum alii viri docti, tum praecipue Morinus, de hoc scripsere argumento, quae siquis non iniquo evolvat animo, facile reprehendet, ne ipsos quidem Judaeos tam magnifice de sua sentire Grammatica, quam multi hoc tempore sectant Christiani. Si quis vel ipsa excutiat principia, statim intelliget, quam etiam in his turpiter se dederint. Cum enim potestas singularum literarum ex antiquo Graecorum satis adpareat alphaebeto, quod ex Phoenicio desumtum esse plerique satentur,& res ipsa clamat; quam stultum & ridiculum est crede, re, si auserantur puncta, jam quoque necesse esse, ut Vocalibus Veteres caruerint Hebraei 'An ergo mentitus est Iosephus, cum nomen Dei tetragrammaton ex Vocalibus
constare scripsit 3 Sed & an Samaritae, quod punctis careant, e rent quoque Vocalibus 8 Persuadeant uoc si possint Samaritis. Licet progressu temporum, ut apud alias gentes, ita quoque apud Hebraeos immutata sit literarum potestas, in