장음표시 사용
311쪽
indeque factum ut Rabbini codices Hebraeos LXXII. lacies habere assicinent.Viderit itaque & ipse,& quicunque sic sentiunt,quibus potius sit sidendum interpretibus; an. LXXII. qui unum & simplicem reddidere sensum; an vero Rabbinis qui verbis Scripturae LXXII. tribuunt sensus, ac si constate possit veritas, ubi adeo est multiplex sensus.
Sed vero quandoquidem totus controver statusbver satur circa LXX.interpretes:& planum sit, si illi admittantur, cessare omnem disputationem,tron erie ab instituto alienum , si argumenta,quibus ad elevandam horum interpretum versionem utitur vir doctus, breviter perpendam . Cum itaque Hieronymum addueit, ut interpretos hos, non Prophetas, sed tantum interpreses, pulta mendat, frustra est omnino. Sy enim Scripturas reci e sillit inter pretati, utique fuere Prophetae, teste non Apostolo tan
tum, 1 Cor. XIV. ubi omnem S. literarum interpretationem vocat prophetiam, sed & ipis Christo postremo Lucae, ubi discipitiis donum confert intelligendi Scripturas. Sic Philo, sic osenes antiquiores seni e uiat Judaei, cum Propheta idem illis sit, quod interpres;
interpretari. Nec aliter locuti sunt Graeci & Latini, cum p -τιν, quodque exinde factum est Asimiliter acri piunt. Nugantur enim graminatici quando a furore M vo.eabulum arcessunt, cum manifeste factum sita ino , id est fugis Nu. Recte itaque Festus Prophetas dicit Dcatos fui ne ab antiquis intes retes oraculorum; ut . non audiendus sit Hieronymus, cum scribit aliud esse Prophetam, aliud latcirpretem, in quo manifeste renitidi est Apostolo, qui pliaribus in locis cep phigor sumsit spho interpretari. Sed N 'Pl o in Timaeo, & alibe, 'Prophetas dici quoscunque o aculd iam Iudices, & cujuscunqtie veritatis testeu, manifeste declarat. Nec apud Graeeos tantum, sed &AEgyptios, sonaniorum, furtorum & sintilium, vel interpretesi vel indice', appet latost fuisse Prophetas, infinitis constat testinsontis od si quis Ethnaeoctim non admit-
312쪽
s RESPONSIO AD OBJECTAtat suffragia, saltem is veterum Iudaeorum, Evangelistarum & Apostolorum acquiescat auctoritate, cum passim in S. literis vocabulum hoc sacerdotibus & sacrorum tribuatur antistitibus. Non illisantum qui futura praedicerent, sed& qui praeterita &praesentia explicarent aut docerent, Prophetae dicebantur. Itaque & Adamus, quod conjugem suam ex suis formatam esse diVinaret ossibus, accensetur
Prophetis, & Christus in Evengeliis jubetur-a quo vapularit. Quin & Epimenidem Cretensium Prophetam vocat Apostolus, ct Cataphas quod illius anni, quo passsus est Christus, pontificatum gesserit, Propheta suisse di
citur. Cum itaque tam late Prophetarum & Prophetiae ctiam apud Hebraeos patuerit appellatio, non admittendi sunt illi, qui LXX. interpretes Prophetas fuisse negant, utpote praecipuos populi Iudaici sacerdotes, ct non praeterita
rum tantum, sed & futurarum rerum interpretes. Frustra
est Hieronymus, cum Epimenidem ironice ab Apostola Prophetam vocari scribit. Sed & nugivendi & figmen
torum prodigi Rabbini, & qui illos sequuntur Christiani,
ridiculi sunt, cum Prophetarum & prophetiarum nestio quos comminascuntur gradus, ac si illis concessum & reve latum esset S. spiritus collatam unicuique Prophetae gratiam funiculo metiri, & tanquam ad stateram expendire. Etiam impiis idolorum cultoribus donum prophetiae saepe contulit Deus, ct si Rabbinorum & Rabbinistarum velimus sequi ineptias, major erid censenda Balaami, &Magorum qui primi Christum natum agnoverunt & adorarunt, quami vel Moysis, Vel cujuscunqueat terius Prophetarum lanctimonia. Iam vero cum scribit Christum non ideo esse secutum versionem Graecam quod ea veritati esset consentanea, sed quod vulgo esset recepta, de eo cum saepius dixerimus, opus non est ut plura addamus. Mirum quoque si cuiquam
Christiano persuaserit id quod mox subsungit, Stephanum do Marirrem non Graeco aut plebeo Syriaco,sed Hebraico
313쪽
sermone ultimam suam absolvisse concionem, aliosque quam quos Evangelista posuerit,expressisse sensus. An ergo plebs tempore Apostolorum gnara veteris linguae Hebraeae An mentitus Evangelista 3 id demum integrum in Evangeliis supererit, si istiusmodi admittamus commenta pCum vero Aristori de LXX. interpretibus historiam se bellam vocat Iudaicam, per me licet ut suo fruatur judicio, aliisque errantibus comitem se aggreget. Si quae adducit argumenta, ad evertendam Philonis, Iosephi, omniumque Veterum Judaeorum autoritatem suffcere existimet; nihil est quod ipsi non feliciter succedat, nunquam gravem habituro adversarium, si secum tantum litiget, & sabulosum dixerit, quidquid suis non convenit rationibus. Quis non
miretur argumentum quo adstruere conatur Aristaei scriptum ideo esse commentitium, quod Judaeis semper solemne tuerit fingere &scribere incredibilia, ac si non longe magis sint incredibilia, quae Moysis& Prophetarum continentur scriptis 3 Sed & quis concoquere possit, id quod considen. ter non uno assirmat loco, Aristobulum laudatum Origeni,& cujus tam praeclara & prolixa apud Eusebium supersunt fragmenta,ideo inter spurios & supposititios esse referendum scriptores, quod idem quod Aristaeus prodiderit, libros nempe MoysisGraece fuisse conversos,antequam a LXX. Verterentur interpretibus P Argumentum hoc si valeat,)am quoque &Philo & Josephus spurii erunt scriptores, utpote qui Mipsi Aristaeum sequuntur. Dicit Aristaeum hac in parte sibi
contradicere. Hoc Vero ut quis intelligat, pulchram addit rationem, nempe quod versio ista quae fuerit antiquior
LXX. virali, sibi sit incognita, ideoque sabulosa. Sed hac ratione pro fabulosis etiam habendi sunt plerique illi libri
quorum in S. Scripturis fit mentio, siquidem nec istos vidit P. Simonius. Verum ut aliquanto sortius premamus P. Simonium, velim significet unde suaru de regibus Judaeorum hauserit historiam Demetrius Phalereus, si hujus aetate
neutra S. literarum extiteri: Versio, neque illa LXX. interpret
314쪽
G1 RESPONSIO AD OBJECTAterpretum, nec altera ista antiquior Cum scriptum hoc Demetrii viderint non tantum Clemens & Eusebius, i sed &ipse quoque Josephus, qui id laudat,proximeque eum verita
tem attigisse testatur ; alterutrum admittamuS necesse est,aut
plerosque S. Scripturae libros versos a LXX fuisse interpreti
bus,aut aliam antiquiorem extitisse Versionem, quam Phalereus iste secutus sit Demetrius. Cum neutrum admittat Si
monius, necesse est, uti& hoc quoque Demetrii seriptum pro spurio habeatur, aut ut mentitus sit Iosephus. Cum utrumque perquam sit absurdum, superest ut vera esse credamus, quae & Aristaeas & Aristobulus & Josephus de antiquiori istac S. librorum scripserunt interpretatione, quae tamen minus exacte fuit expressa, ac fuerit ea quae jussu& impensis facta sit Ptolemaei, - ε
νοί- γ βα i tu ris i ta sic Aristaeas, sic quoque Jose.phus, nisi quod pro habeat quod idem notat. Quis non miretur hoc demum seculo reperiri homines, qui salsa esse pertendant, quae tot & tantiS fulciantur testibus, quique vel interfuere, Vel saltem proximi iis, quibus haec facta sunt, vixere temporibu S SiquiS quaerat Utram Versionem Demetrius iste expresserit Phalereus, sine haesita tione respondeo, proculdubio illum secutum suisse LXX.
interpretum Versionem, utpote magiS accuratam. Nam& historicos & propheticos libros a LXX interpretibus
Graece fuisse redditos, Nunc non dubitamus, licet olim dubitaverimus. Ecquid enim clarius testimonio Aristobuli, cum dicit accurante Phalereo Graece
fuisse reddita p Ipsum hoc patet ex praefatione Syracidae. Quod autem attinet locum Josephi in praefatione Antiqui latum, qui ct olim Hieronymum, & nunc quam plurimos fefellit, longe is aliter, ac vulgo fiat, est accipiendus Ut enim Aristobulus S caeteri cum Josepho conveniant, Sc ut Iosephus ipse sibi constet, omnino necesse est, Iosephum, cum dicit LXX interpretes non universam Iudaicae gentis historiam
315쪽
Nu PER SCILITICAE SACRAE. Iosti istoriam Graece reddidisse, sed solum meo se ita
accipi debere, ut eta Ves, ut habet Aristobvius, volgi -ν-, de OrrinibuS propheticis intelligatur scriptis, cum & in EVangeliis in Vocabuloromnes veteris testamenti comprehendantur libri. Hanc expositionem si se quamur, Jam omnia erunt plana, ct facile intelligemus Iosephum u-EM ut ipse loquitur, ex iis sacris libris quos LXX. Verterunt interpretra, haurire potuisse et sed solum ea, quae undecim prioribus tradidit libris: reliqua vero quae posterioribuS novem antiquitatum memo rat libris: partim hausisse ex scriptoribus exoticis, partim vero ex iis libris, qui in templo adservarentur, Sipsis quoque sacris, sed tamen minoris, ut ipse in scripto contra Appionem loquitur, auctoritatis, ac sint illi, qui ante Artaxerxem fuere conscripti, propter incertam prophetarum si iccessionem. Hunc Vero legitimum esse verborum Josephi sensum, non dantum ex eo quod dixi i potest confici, sed ex ipsius Demetrii Phalerei Verbis qIace refert Josephtis lib. X I r. cap. II. ubi affrinat multos apud Judaeos extare libros dignos qui Graece .reddantur, & bibliothecae addantur
enim solium Moysis: -τωβι νον, multos quisquam dixerit libros. Si quis, nihilominus adco sit refractarius ut verba
Josephi de solo Moysis Pentateucho intelligenda esse per
tendat, unum tantum huic relinquetur subterfugium, illud nempe si dicamus, LXX. interpretes non Vertisse reliquos Veteris Testamenti libros, quod acquieVerint vetustiori, de qua diximus, versioni. Verum istud ut scriptorum con cordiae, ita quoque rationi non conVenit. Neque enim Verisimile LXX. interpretes Vitiosam approbasse Versionem, aut totidem consumsisse dies in solis qumque Mosis . vertendis libris: id hnim si verum fuerit, jam quoque hoc sequetur, illos Tingulis diebus ne quidem singulos e absolvisse versita bs. Haec absurditas cum subolueri et RabbiniS,-,
316쪽
go RESPONSIO AD OBJECTA Rabbinis, ut sunt secundi in procudendis fabellis, istud commenti sunt,non LXXIL sed quinque tantum fuisse inter pretes, qui quinq; tantum Moysis verterint aut descripserint libros. apropter si missis nugis & Iosepho & caetero
rum scriptorum testimoniis satisfacere velimus, omnino statuendum est: LX interpretes omnes veteriS Testamenti vertisse libros, aut saltem emendasse antiquiorem verosionem, quod perinde est ac si ipsi vertissent. De Sibyllinis satis jam diximus, ut &de loco Aristaei,
cujus mentem me assecutum esta negat. Verum uter nostrum melius verba eius sit interpretatus, judicent illi qui Graece seiunt. Nec minusest mirificum quod deinceps sequitur,ubi causam reddere conatur,quare Graeca versio LXX. fuerit attributa interpretibus. Ideo nimirum hoc factum putat, quod approbata fuerit a LXX. judicibus, qui Synedrium constituerent Hierosolymitanum, non autem quod
a totidem sit conscripta interpretibus. Atqui si ab universo approbata fuerit Synedrio, qui fieri potest ut mendosa minimeque fuerit exacta Quid obstat, ut qui fuere approbatores, iidem quoque suerint interpretes Profecto dum impugnat vir doctissimus versionis hujus Veritatem, argumento eam adstruit quam solidissimo. Sequenti deinceps cffite, & passim alibi, dicit Origenem plurima loca immutasse & corrupisse in versione LXX. interpretum, quam Hexaptis & Tetraptis suis inseruerit. Atqui negat hoc ipse Origenes, qui pluribus in locis integram & fideliter descriptam hanc versionem se exhibuisse adfirmat, &Verum hoc esse testantur complura quae supersunt Vetusta exemplaria asteriscis & obeliscis Origenis notata, in quibus integra semper LXX. interpretum exhibetur Versio, addito obelo, si quid in hac versione occurrat, quod non sit in Hebraeo codice; aut asterisco, siquae verba ex aliis interpretibus, & praecipuae ex Theodotione sint apposita, quae in Hebraeis inveniantur codicibus, & absint a Graecis. Ne una quidem possit ostendi litera, quam vel omiserit aut immutarit, Origenes. Errat
317쪽
NuPERAE CRITICAE SACRAE. Jos Errat dein & in nomine & in dispositione Tetraptorum & Hexaptorum Origenis, neque enim illa dicta sunt a quatuor aut sex columellis, sed Tetrapta dicta sunt quod quadruplicem versionem, Hexapta vero quod sex continerent Versiones. Errat quoque de Octaplis, dum errantem & sibi ipsi contradiceimem sequitur Epiphanium. Nulla enim Octapla unquam scripsit Origenes. Hebrae. us siquidem codex, sive Judaicis, sive Samariticis , sive
etiam Graecis expressus literis, in sensum non Venit Versionum. Itaque priores columnaS Origenis Vocat mi E. velut sundamentum omnium Versionum. In Tetraptis itaque sex erant columellae, in Pentateuchoetiam septem, utpote cui Samariticu S adderetur codex,
prototypis Hebraeorum expressus literis, ut ab Eusebio &Asricano appellantur. Quia tamen in solo id factum Pen.tateucho, ideo Tetrapta sex tantum columellas Vulgo continere dicebantur ; pari ratione atque in Hexaptis, quamvis in Psalmis septima quoque accederet versio, Hexaplorum tamen remansit appellatio, quia septima illa versio in aliis deficeret libris. Interim si quis malit credere Origenem non integrum codicem Samariticum Hexaptis &Tetraptis suis inservisie, sed tantum Variantes annotasse lectiones, non multum adversabor. Cum enim nulla supersint, aut saltem nulla Hexaptorum aut Tctraptorum hactenus reperta sint exemplaria, Velle de his nimium copiose contendere, id demum fuerit hominis nimium inatemperanter otio imo abutentiS. Priorem tamen sententiam libentius sequor. Nam certe Origenem habuisse cc dicem Samariticum, non tantum ex Eusebio, sed & ex ipso Origene, & praesertim a Graecis constat catenis, in quibus saepe variantes Pentateuchi Samaritici notantur lectioneS, quae utique non aliunde quam ex Tetraptis &Hexaptis fuere depromptae. Prototypa S Vero Hebraeortam literas apud Eusebium de aliis quam de Samaraticis interpretari, ab omni prorsus ratione alienum, cum & Afri.
318쪽
go 6 RESPONSIO AD OBIECTA canus S ex illo Syncellus Samaritieum codicem vocent
ro quo Judaei utantur, Iuchus. Quod autem Variantes imis Pentateuchi bamaritici lectiones, noo ex Origenis Tetraptis aut Hexaptis excerptas fuisse arbitratur P. Simonius, sed ex peculiari aliqua Graeca versionet qua usi fuerint Samaritae, quamque non Viderit Origenes, id nulla vel ratione vel auctoritate sulcitur: & etiamsi
talem videre codicem contingat, ne tum quidem credam SamaritaS, ut nunc, ita quoque Olim aeque ac alioS Judaeos certum est habuisse non Versiones tantum, sed&bellos seu tabulas continentes Hebraeas dictiones cum suis vocalibus: absque his enim nec legere, nec intelligere suos potuissent codices; sed vero si quisquam Christiancrum, certe Origenes omnia ista & vidit & habuit, impensas liberaliter faciente Ambrosio. Absurdum omnino est credere Africanum habuisse exemplar Samariticum, nolueautem amaeum eius Origenem. Frustra itaque dicitur variantes Samaritici codicis lectiones aliunde suisse desum ias quam ex Tetraptis aut Hexaptis Origenis. Sed &c tum quoque frustra, est vir doctus, cum scribit me non perce pisse sensundi verborum Eusebii &Syncelli, nunquam enitnessiciet, ut apud Eusebium prototypi characteres non sindSamaritici, & manifeste ipse sibi adversaretur Eusebius, si de vulgaribus Judaeorum intellexisset elementis, cum contrarium in suo scripserit Chronico. Quid multis opus Eecquid clarius verbis Eusebii, cum dicit Origenem comparasse sibi etiam illas Scripturas, quae ipsis prototypis
vulgo obtinet quilibet. facile viderit. Qui putant m pro dicendum uisse, saliun tur; est enim idem. Si quis mihi non credat, credat istaceim Grammaticis Graecis Hesyci ct aliis, unde cones
319쪽
stabit elucφευκάνα ζ idem esse, quod seu 3λένα; . Errat quoque Vir doetus cum ubique assirmat versionem LXX. interpretum a solis fuisse receptum He lenistis, cum ab omnibus & Hierosolymitanis, & aliis toto orbe dispersis lecta & approbata fuerit Judaeis. Ne unum quidem possit producere testem, usque ad tempora Aquilae, qui contra hanc Versionem Vel hiscere fuerit ausus. Nescit praeterea quinam suerint Hellenistae. Verum cum de his superiori egerimus scripto, opus minime suerit ea hic repetere. Unum tantum hoc addo, non recte
ab eo reduci a viris doctis explosam merito Hellenisticam linguam, recoctam sub nomine linguae quae in synagogis obtinuerit, ac si in illis peculiaris aliqua exsisterit lin
gua, quae nec Graeca suerit, nec Hebraica. Ideo nimirum hoc illi placuit commentum, ut hac ratione esticiat LXX. interpretes &Graece& Hebraice nescivisse, quod non inoastruere conatur loco. Atqui superest iste LXX. inter pretum labor, &qui Graece norunt, etiam hoc potuerant testari, versionem istam non spuria aliqua esse conscrip tam lingua, sed prorsus esse Graecam, ita ut melior esse non possit. Dicunt nonnulli interpretes hos Alexandri
na potius quam Graeca scripsisse lingua. Sed qui sic loquuntur nesciunt quaenam fuerit Alexandrinorum lingua. Illos Atticae linguae fuisse studiosissimos, vel ex eo constar, quod Irenaeus, sive Pacatus Grammaticus scripserit olim librum quo Alexandrinum sermonem eundem cum Attico esse ostenderit ; omi cri ut habet, Suidas in 'Eι αυα v. Esto ut phrases & figurae aliquot loquendi aeque in hac atque in Evangeliis minus aliis usitatae occurrant scriptoribus, nihil cxinde confici potest, nisi id tantum, interpretes hos non
sua odidisse, sed fideliter Hebraea reddidisse, utpote qui ipsas quoque Hebraeas cupresserint phrases. Aliter si quissentiat, idem etiam existimet I:cet, VersioneS qUascunque Latinas aut Gallicas, esse nec Latinas, nec Gallicas, sed R r et pecu,
320쪽
;o8 RESPONSIO AD OBIECTA peculiari & ut ipse loquitur, lingua Synagogae conseri tas. Sed neque istud probo quod cum Hebraeum codicem &Graecam tralationem in multis deficere astirmet, majori tumen Graecam Versionem laborare, scribat desectu. Hoc autem qui fieri potest, cum demtis librariorum peccatis, integra supersit Versio Graeca, ominbus suis instructa lite ris ; ab Hebraeo autem codice longe maxima Vocalium ab
sit pars, ita ut liber dimidiatus & media sui parte truncus positi videri Verum illud quod sequitur recte se habet,
cum dicit non separanda Hebraea exemplaria a Versione Giama. Ex collatione enim & consonantia Graecae verso nis cum codice Hebraeo certior emergit VeritaS. Ut enim
nauius & paene mortuus & nemini intelligendus codex Hebraeus, & vitam & vocem & intellectum accipit a versione Graeca; ita Vicissim codex Hebraeus licet elinguis &exanimis, a Versione tamen Graeca animatus, certissimum
quoque de husus veritate exhibet testimonium. Nulla unquam filia tam fideliter matrem suam expressit, nec ulbio unquam in scedere tanta fuit concordia, quanta sit inter I cbraea exemplaria & Versionem quam LXX. nobis reli
querunt interpretes, si Rabbinos & qui illos sequuntur ex cluseris. Sed valeant qui dissidium quaerunt. Transit dein ad examen Chronologiae nostrae vir do ctus: sed quod pace ipsius dixerim, nihilo felicior hac in parte ejus est Critica, quam in caeteris. Negat Judaeos studio tuos corrupisse codices. Atqui cum manifesta sit depraVatio in anniS Patriarcharum, qui & ante, & post diluvium vixere, nec mutatio illa facta sit casu aut incuria librariorum, sed consulto & data opera, alterutrum necesse est, aut LXX. interpretes, aut alioS Judaeos crimen laoc commisisse. Ipse mavult fraudem hanc LXX. imputare interpretibus, ct catilam addit, ideo hoc ab illis factum, quod cum crederent mundi natales antiquiores esse quam MoyseS tradiderit, corruperint codices sacros, ct addide rint ea spacia quibus illorum Versio numeros excedit He