장음표시 사용
331쪽
NuPERAE CR,ITICAE SACRAE. 3I' vox haec tam multiplici sensu apud Groecos occurrat scriptores, nullum tamen invenias locum, quin statim agnoscas quomodo accipienda sit: quod ipsum quoque hic observare licet, cum ApE; Opponuntur montibUS perenni bus. Sensus vero loci & ipse est manifestus. ctiam vis enim Srs. sint instabileS & natura sua incerti, eorum ramen cstabiles S perennes proventus posteritati Iosephi optat Pa triarcha moriens. od si quis quaerat quare Deuti XXXIII. I s. ubi similis de hoc ipso Josepho Moysis ocucurrit prophetia igum non Arbetis iidem posuere interpretes, is mihi causam expediat, quare Moyses non iisdem istieusus sit verbis, atque hoc loco Iacobus. Siquis causam dixerit, idem quoque causam habebit, quamobrem & LXX.
non iisdem utrobique utantur Verbis. Quod autem doctissimus Simonius malit immutare sequentia Verba Graeca, &sic vertere, g super caput ejus qui fratrum dux fuit id minime probo. aenam enim limc balbutiei, & super caput Josephi, is sper caput Iosephi, qui fratrum dux fuit p vero quid planius eo quod anticipii posuere interpretes, ubi Josepho promittit pater felicitatem in stabili & instabili
tellure, cupitque simul ut benedictiones istae non in ripsum . modo, sed & in fratres, quorum princepS suerit, , redundent 3 Porro siquis in versionibus hodiernis totam hanc do Josepho prophetiam excutiat, mera inVeniet aenigmata
nihil omnino significantia,& ne ab ipsis quidem intelligenda
interpretibus. : Minus tamen mirum id Videri debet, ideo,
quod Iudaici codices insigniter hoc in loco sint depravati. . At vero ut siepe alibi, ita quoque in hac de Josepho pro phetia, integra & sincera sunt illa Hebraea exemplaria qui . hus Samaritae utuntur. Illa si quis adeat, inveniet exactis, sime & ad unguem cum LXX. conVenire interpretibuS. mPsal. XXII. v. a. Cum alloquitur Propheta Deum & dicit, vocato te interdiu , non exaudies: Tocabo te nocles, . non cedet in amentiam j Non Video qua ratione ali
quis possit pertendere hanc expositionem non esse clariorem
332쪽
omnibus aliis. Vetus interpres ανοιαν Vertit vanitatem, quod eundem efficit sensum. Post multa deinceps ubi vulgatam examinat Versionem, nescio quare sequatur versionem Hieronymi in cap. Gen. XIV. s. cum nec ipse nec Hieronymus probare potuerint Ham esse loci nomen. Quod vero sequenti dein Gen. cap. v. II. occurrit & sedit cum eis Abraham, de eo dixi.mus in appendice scripti de LXX interpretibus. Cap. XIX. V. I . Male Hieronymus reprehendit LXX interpretes, quod generos pro sponsis reddiderint. Non
hoc illi excidisset si Graecae fuisset peritior linguae. Quis enim nescit passim a Graecae sponsos appellari
Quod Vero cap. x x III .V. 6. HieronymuS reprehendat LXX.
quod regem pro principe substituerint, nimis id leve, ne dicam futile, cum nemo nesciat regis & principis in omnibus linguis promiscuas esse appellationes.
Cap. xxiv. V. Iterum hos interpretes male carpit Hieronymus, cum Vertendum censet; ut loqueretur in agro
declinante jam vespera. Quis ita improprie loquentem aut ferat aut intelligat P Cum declinat Vespera nonne nox est , Quid denique sibi vult istud loqueretur At Vero quis neget perspicue& fideliter reddidisse LXX. interpretes,cum dicunt Isaacum inclinante jam die rus concessisse, ut cum famulis, villicis & amicis confabularetur, quemadmodum solent sacere homines labore sessi, horis praesertim & locis calidis 3 Vocem Hebraeam pluribus in locis AiAlis exposuere
iidem interpretes. Est Vero PE si tempus pomeridianum. Quamvis Vero totum tempus pomeridianum hoc nomine contineatur, qui tamen Graece norunt, hoc quoque sciunt, tempus a meridie ad vesperam trifaria divisum suisse, ita ut medius dies, id est, hora sexta seu tempus prandii,. dicere tur quod prandium sequeretur, PasAn Vel Aici, simpliciter; quod Vero occasum solis praecederet
tempus, PasAn x. Unde calidissima pars diei quae prandio peracto sequebatur, a Xenophonte & passim ab aliis
333쪽
NuPERAE CRITICIS SACRAE. 3ιr dicitur. Sed & Gen. cap. III. v. 8. cum Deus dicitur obambulasse in Paradiso ad spiritum diei, quando intensissimus est calor, recte iidem interpretes reddidere muAino . Vim vocabuli ipsa saris declarat origo, cum P&Ah, uphiros & sa ,s; factum sit a se .seu orat, unde PisAimis meridiari. Quod vero alteram spectat vocem, nempetum quoque frustra suar,cum ei Asa mora, hus viri sancti non convenire existimant. Vel ipso attestante vocabulo, chAs ac idem est quod Nec putandum eam esse semper vitiosam & intempestivam, pret tertim cum servis, pueris & mulieribus, quae verbosa gaudent loquela. Cicero ad Atticum x II, Garrimus qui uidis buccam. Est profecto quiddam, quae habet, etiamsi nihil
subest, cocucutione ima suavitatem, Origenes tamen in imo lexico, hoc loco interpretatus es , Iudaeos nempe secutus, qui nec Graece, nec Hebraice satis docti, significationes verborum divinabant potius, quam fideliter reddebant. Cum pluribus in locis vocem radita istae reddiderint LXX, nusquam tamen hoc sensu ab iis accepta
fuit. Gen. Cap. xvi. v. 3χ. Iterum male &ab Hieronymo &a P. Simonio reprehenduntur LXX interpretes, quod Verterint, nou inveni g aquam. Siquis Rabbinorum legat scripta nihil nisi meras inveniet cavillationes. Cum verba Haebraea eam quam LXX posuere contineant expositionem, quaestioque solum circa id versetur, quomodo Isaacus nomen dicatur dedisse pureo, cum jam antea nomen indicum fuerit ab Abrahamo; non operosum est satisfacere. Si quis enim locum examinet, facile quoque deprehendet, ab Abrahamo quidem prius dictum fuisse puteum juri urandi;
sed idem postea nomen confirmatum fuisse ab Isaaco, addito quoque eo, ut adsitum oppidum eodem appellaretur cognomine. Calumniandi causa ex eo tantum peritur, quod idem quoque vocabulum saturitatem noter, unde volunt conficere, puteum seu fontem istum non fuisse siccum.
334쪽
RESPONSIO AD OBJECTASed hoc est vitiligari. Abrahami quidem tempone non fuerat siccus, sed cum semes & siccitas,quam Isaaci tempore in illo tractu supervenisse sacrae tradunt maior suetit illa, quae Abrahami contigit tempore; non misrum, si quoque tunc exaruerit puteuS. Eccl. cap. I. V. d. Recte praefert P. Simonius Versionem
antiquam Latinam Versioni Hieronymi. Sed quod sentam putet dissicilem, id aliter se habet. Κ--o
ponitur pro ἀναα , id est, reducitur, retrahitur, seu reVertitur. Oritur sol, ct occidit sol, &ad locum suum priorem
reVertitur et ubi iterum oriens ad austrum deflectit, donec meridianum contingat unde denuo ad boream in eodem declinat circulo, ut obliquae exigit ratio sphaerae. Ventum
quoque circulatim circumire, & praeterea amnes seu torrentes omnes in mare devolVi nec tamen mare redundate, quod ex mari oriantur amnes & ad mare reV retantur, ita ut in circulum moVcantur omnia, sitque perpetua rerum vicissitudo. ibus addit Ecclesiastes, metr 5; οι- sy si tr.
id est, omnes rationes & disceptationes de talibus esse perdissiciles, nec cuiquam explicabiles. Ut enim Hebraeumma et , ita quoque Graecum & verba & res, seu disputationes quae ex Verbis constant, notat. Passim in S. literis p &-promiscue accipiuntur. Sed neque quod sequitur, rei hius ab Hieronymo redditum, nihil subsoli vovum, quam id quod habent LXX. interpre- res, nou es omne Tecens sub sole, quod es Haebraeis convenenit Verbis, ct quomodo prudentiores loquuntur. JuVene ct indocti, qui iis quibus vivunt solent favere seculis, omnia nova & meliora esse suis jactant temporibus. Sed vero
qui etiam praeteritorum scientiam habent seculorum, negant id ipsum, dicentes. non omnia esse nova & meliora. Cum vero Hieronymus Vertit, non saturatur oculud vise,
335쪽
nec auris auditu impletur, ne hoc quidem tam bene, quani quod LXXII. non saturabitur oculus visu, nec auris auditu implebitur. Quis enim non videat non hic poni, pro numquam uet passim, & propterea versionem hanc ampliorem
continere significationem. Sed & illud, quod mox postea
oecurrit, recte se habet. Quis enim, qui aliquem Graecae linguae habet usium, nesciat idem esse ' rvmi voluenta, & bic est par mi, et mr. Dicir Ecclesiastes, este qui negent superesse memoriam praeteritorum: ipse vero, licet merito id negare potuisset, sapienter respondet, possito eo ut hoc verum sie, jam quoque necesse consequi, ut neque pnesentium, neque suturorum supersit memoria apud illos,
qui novissimis sint futuri temporibus. Haec sunt pleraque, nisi fallor, loca, quae vel male, vel saltem non satis commode a LXX. versa fuisse interpretibus doctissimus existimat Simonius. Feliciusne ipsis quam aliis
iste successerit conatus, eruditorum libenter permittam judicio. Laudo tamen moderationem, quod versionem hanc magni faciat, nec cum iis sentiat, qui illam ex ossicina
Sathanae prodiisse affirmant, ac si eam quam & Christus& Apostoli nobis reliquerunt & commendarunt Scripturam, auctorem possit habere diabolum. Pia nempe D e gri factum fuisse contendunt, ut Christus tam
pravae & erroneae consenserit interpretationi. Sed apage istam pietatem, & istud cum cacodaemone scedus. Ingentem facilius petram calcibus evertas, quam ut in sacra hac versione aliquid non recte scriptum aut interpretatum invenias, si librariorum culpam omnibus etiam sacris fatalem exceperis libris. Non Hieronymo, non cuiquam hactenus bene successit, ut aliquid in ea non recte positum deprehenderit. Satis id ipsum ostendimus, & si opus fuerit, pluribus alibi persequemur. Quapropter ne inique serat P. Simonius, si nec illius in LXX. interpretes acquiescam
censurae, nec a me exigat ut relicta Veritate totum me
ad illius componam arbitrium. Frustra est cum me in T t et extremis
336쪽
RESPONSIO AD ORIECTA extremis versari contendit, & mediam mihi praescribit viam, ea nempe ratione, ut non plus LXX. quam aliis sacrarum literarum tribuam interpretibus, quod scilicet illi aeque ac alii errare potuerint. Verum cessare ea debet Mestio eatenus, donec liquido eos errasse constiteric Id autem tum demum fiet, cum Christi & Apostolorum ex hac versione depromta eluserit testimonia, & omnes veteres Iudaeos, superstite etiamnum lingua, Hebraice neseisse iostenderit. Si veritatis habenda sit ratio, non media quam dubitantes insistunt, sed recta carpenta Est via: illam Vero tene-himus, si Christi & Apostolorum insistamus vestigiis, &eam quam ipsi velut solam & legitimam secuti sunt, nos quoque sequamur Versionem. Aliter qui faciunt, illi foe
Interea, quae sunt eiusdem generiS,datur meatum. Sed inter bonos & malos interpretes, inter Christum &Rabbinorum Messiam, velle quaerere medium, id demum ridiculum est. Cum tam multae & hoc nostro, & superiosi seculo prodierint Versiones, quas tamen omneS merito damnat doctissimus Simonius, quid attinet errores multiplicare, & novos hariolari sensus, & novam condere versionem, cum Veram teneamus Vet ipso, indice. Christo Et ta men aliamsi tantus deesset testis, vel ipsi, versionis hujus veritas, elaris adeo se prodit argumentis, ut siquis cordatus non praeoccupato a recentioribus Iudaeis hanc accesserit animo, idem etiam Volens nolens agnoscere habeat necesse, nec verba verbis, nec sensus sensibus reddi potuisse meliuae& fidelius, quam ab istis factum sit interpretibus. Sicubi
Iectionum occurrat Varietas, totum thoc librariis, non inisterpretibus, imputandum, Nec est ut offendat quem quam, Vel ut cuiquam Videatur mirum tot labentibus se .lis ortam fuisse aliquam lactionum discrepantiam, quin potius illud pro miraculo habendum, quod cum lubricae, hi fall*ces sint adeo librariorum manus, post bis, trium
re plurium . etiam annorum decurium ,, com servatam
337쪽
NuPERAE CRI TICIS SAC RAE 3 32sservatam fuisse nihilominus tantam inter versionem Graecam ct Hebraeos codices concordiam, quantam Vix inveniaS inter ea exemplaria, quae paucis abhinc seculis fuere
propagata. Denique si quae in Hebraeis codicibus supersit veritatis testimonium requiras, praesta sunt LXX. saticerdotes, totidem testes, quot interpretes. Quapropter si novas sacrarum literarum instituere velimus versiones, istos: sequamur duces, soli illi rectam demonstrant viam, & divortium facimus a veritat', quotiescunque ab iis recedimus. Mutus ess imbraeus cque . & Vel ipsis agnoscentibus Rabbinis truncus .media sui parte, ut te veris destitutus vocalibus. Et tamen etiamsi illi superessent, ne sic quidem aliqua construi possit versio, cum Verborum potestas, & sensuum qui exinde conficiantur , penitus obliterata sit scientia. Ves ipsi Iudaei hanc. interpretandi di
cultatem nore diaetentur, ideoque Messiam iuum expectant & invocant, qui clausum aperiat librum, & codicem mutum faciat loquentem, ita ut suos legere & intelligere possint prophetas. Nos vero qui Verum agnoscimus Messuam, & veram tenemus oraculorum Dei expositionem,
quis veternus, aut PS invasirum dementia, ut relicto duce certo: caecis credamus ductor brum , &ab istis; quibus Deus
omnem eripuit intellectum, sacrarum literarum interpre- rationem .emendicemus Prophetis & antiquis Iudaeorum sacerdotibus sua olim credidit Deus Dracula; postquam
vero per LXX. iliter tetes & Apostolos a d gentes transiit
verborum Dei haereditas, ablata esst omnis scientia & inrellectus a Iudaeis, traditusque est gentibus, ut praedixe rant Prophetae. Si itaque sacros tuos codices intelligere velint Iudaei, necesse est ut ae gentibus M, olim dedere repetant heneficium. Libent, illae Vicem reddent dc pa cicipes facient tam salutaris utrisse depositi. Namdane ut gentium salus olim ae Judaeis, ita nunc. per gentes in vandi sunt Iudaei, utpote quibus nulla salus,i nullum
superest asylum aue refugium, nisi ad Christi se recipiant
338쪽
RESPONSIO AD CNRIECTA Ecclesiam, & in illa discant ea, quae ipsorum majores gemtibus quondam tradidere Dei mysteria.
Rationes porro quae videntur movisse P. Simonium, ut novam instituendam esse existimet versionem, quae exacte cum Hebraeo coliveniat codice; eaedem Hur prorsus, ac sint illae, quae&olim Hieronymum, &nunc plurimos ad idem faciendum moverunt Christianos. Nempe cum ui nicuique in ea quam exerceat arte, censeant esse creden- dum; utique etiam Rabbinis, qui omn* suae 'vitae 'tempus linguae addicunt Hebraeae, non derogandum esse coistendunt fidem. Esto, inquiunt, ut illi plurima singant, non tamen semper mentiuntur. Sed quis adeo unquam mendax fuit, qui non etiam casu aliquando vera sit locutus 3 Attamen in Rabbinorum scriptis adeo peregrina res est veritas, ut neminem hactenus invenerim, qui eam eruere
potuerit. Quantumvis longaria vita deaciar, priusquam aliquid lectu dignum in eorum deprehendas libris. Etiamsi quam diligentissime eos excutieris, nihil prorsus invenies, aut quod etiam deterius est nihilo, temporis scili- cet jacturam. Tanta inscitia & ha baries, tanta figinei torum copia, tantus denique nugarum in iis occurrit apparatus, ut nihil verius sit illo Satyrici dicto.
liamque voles iudaei somnia vendunt. Si qua tamen in re credendum sit Judaeis, cur iis non credimus, cum periisse linguam Hebraeam, & se postquam toto terrarum orbe facti runt exules, nescire Hebraice affirmant Frustra itaque dicitur unicuique in arte sua credendum: si enim ad illos divertimus, qui id ipsum, quod docent, ubique & palam se neseire profitentur, unum tantum hoc adsequemur, ut iisdem imbuamur erroribus, &ejusdem quibus ipsi participes fiamus inscitiae. Non
339쪽
Non desunt tamen, etiam doctissimi viri, qui Rabbino rum scripta ad intellectum S. Scripturae plurimum conferre, ideoque & illos audiendos esse acerrime contei dant: odque magis mirere, & unde cognoscas, quam alae Rabbinismus quorundam Christianorum insederit animum, vel exinde colligas, quod non defuerint hoc nostro seculo, qui in ipsa quoque Evangelia commentarios scripserint Rabbinicos, singula propemodum verba, non adi Graecas, sed Rabbinicas detorquentes phrases, ritusque in-mper e Tlialmudicis proferentes magistris, ad quos Claristum & Apostolos allusisse affirmant. Sed profecto istius
modi interpretibus & fidei assertoribus . tuto Christiana ipossit carere respublica. Cum in illorum myrossiectis & commentariis Evangelicis utranque faciant paginam, mi est Graecum, sed Nebraeam, em id aliud inde colligas, quam ivios nec Graece, nec Hebmice scivisse Quod vero ritus attinet, scimus & nos Rabbinos non minus torsin diligenter leger8 Evangelia, quam Claristianos; & quamvis Christum non Hadmittant, ritus tamen veterum Hebraeorum uex Evangeliis Ec Actibus Apostolicis colligere, ta in suos
transferre commentarios. Istos vero ritus cum legunt
Claristiani, velut gemmulay colligunt, existimantra excperenni baditione conservatarii a Rabbinis eorum fuisse memoriam; cum tamen ceri mum sit, nullum scriptum, Hebraeum audi Rabbinteum superesse, quod Misina Tlia imude sit vetustius, adeo ut de toto istoc intervallo, quod Artaxerxis & Justiniani imperatoris aetatem inxercessit, in- . tercessere autem anni plus minus mille, ne quidem quod mentiantur habeant Iudaei, ut recte observatum Mori L. Si itaque exceperis ea, que ex Evangeliis, Aristaeo, Philone,
Iosepho, & gentium hausere annalibus; nihil omnino de toro hoc tempore in illorum supererit scriptis, quod non sit commentitium. Siquid veri de Rabbi Akiba, Hillele, .& aliis in illorum occurrat libris, omne id habent ab O--
rigene & praecipue Hieronymo, cujus saepe in Thalmudea:
340쪽
sit mentio. Absque illis istorum ne quidem nossent nomina. Et undenam habeant miseri, cum nullum istorum temporum habeant scriptorem, vastoque adeo hiatu interacepta sit illorum historia, ut nullis machinis, nullis instru mentis, nulla denique ratione majorum suorum se ista es
gesta contingere & reparare possint i Nisi gentium & illlo rum qui e gentibui Christo crediderunt conservatae fuissent memoriae, ne vel Moysis quidem vel Abrahami super esset nomen: aeque illud ignotum Iudaeis, Samaritis &Saracenis esset, quam illis qui in media vivunt Brasilia. Ad orales, ut vocantur, traditiones confugere, id demum est palam ineptire. Ab ipsis etiam prudentioribus illae exploduntur Rabbinis. Nec tamen eo haec a me dicunt tur, quod Rabbinos omnino negligendos esse existimem, , quin potius laudo, qui & illorum quoque consulunt scri
pta. Non quod aliquid solidi iis subeste existimem, sed
quod falsae hypotheses ad cognitionem Veriratis, non utiles tantum, sed & quandoque sint necessariae, uti norunt qui aliquid in geometricis & numerorum profecere selenaria. Est quidem magna veritatis virtus, ilia ipsa tamen humani ingenii pravitate saepe aut dubia sis, aut pentatus obruitur. Hoc autem ne si an eadem observanda ratio eademque tenenda est via, quam prudentes sequuntur judices, ut nempe utriusque partis committantur & exa. minentur testes. Cum enim simplex & sibi constans sem per sit Veritas, eorum Vero qui eam oppugnant,- vix alio certiori remedbo deprehendatur malignitas, quam si diver. sa, saepeque sibi invicem contraria edant restimonia: siet ut sic quoque triumphet Veritas, quantoque PlureS qu.n
tumuis iniqui audiantur testes, tando major oriatur lux, rarimque magis patescat calumniae Producantur itaque partis utriusque testes. Qui pro Veritate versionis antiquae testimonium edidere, primo sunt LXX interpretes, plerique inter se convenientes, & linguae Hebraeae peritis..hmi, utpote etiamnum superstitis: omnes antiqui Iudaei.