장음표시 사용
151쪽
i32 DE Mi TnΑΥo C Ap TE Interdum postrema littera Graeca N scripta non est, ut in Gemma Christiana adlata ibidem a Cl. Eq. UiCTORIO pag. 92. dc apud MARANGONivM , Iisdem litteris una pariter iunctis , compositisque. vox Graeca conficitur , Latine Piscis .
De his Sigiis, sue Notis, ac de ipso sanctissimo
Monogrammate consulendus quoque est Vir doctrina , di pietate praeclarus , Eduardus COR siNius, in Pisana Academia Prosessor, a quo egregia etiam priscorum Fidelium monimenta illustrantur, & multa ex his nondum ab aliis observata in lucem proferuntur . Sed de symbolico Pisce sacro Dissertationem se parare satis luculentam ad me nunc scribit Vir Clarissimus P. D. Anselmus COSTA DONius, Monachus Camaldulensis , Litterato orbi iam valde notus. Piscis CHRisTi typus, quot mysteria contineat, ex antiquis Patribus, Optato Mileuitano, Hieronymo, Augustino , Prospero , Paulino, Beda , aliisque , tu culenter exponit Aringilius Rom. Subterr. Tom. II. Lib. v. Cap. xx. Iidem quoque Christiani frequenter sculpti visuntur piscium forma, tum in Geminmis sacris, tum in Coemeterialibus Sepulcris , una cum C Ruc , vel cum Anchora, vel etiam Coronamore prae Cerentes, ut videre est apud eundem Arin-ghium ibidem Lib. VI. Cap. I. pag. 678. Cum navi Ecclesiam referente, dc CHRisaeo super undas maris gradiente, de Petro dexteram porrigente , ne fluctibus demergatur , dc cum pisciculo ex aqui caput extollente, sculptum est Sacratissimum I EsuNomen, hoc modo , IH C , in annulari Onyche primorum Custis Τl Fidelium, quem Commentario illustrauit Hieronymus Aleander iunior, quem post Aringitium Rom. Subterr. Tom. II. Lib. v. Cap. IX. Pag- 473. iterum produxerunt, atque illustrarunt eximius Praesul Bottarius Tora. II. pag. Is 6. dc egre-
152쪽
Igsu CustisTi Cauci pixi 133gius Franciscus Eques VicTonius de Monogrammate SS. Nominis I Esu p. 37. Perinsigne quoque Cameum
anulare antiquum veteruin Christianorum , ex albo,& nigro, e ditissimo Museo suo idem protulit, & illustravit in Comment. Nummi aedet veterum Christianor. Par. II. Cap. xl x. p. IO s. in quo anchora C Ruc EM emormat, & sub transverso hastili pen-dhnt duo pisces. Superne scriptum est : IHCOIC , infra vero: XPεICI Dr C, hoc est IESUS CHRISTUS. Una cum Monogrammate , & Anchoraua FH . vel IH , vel ISC sculptum cernitur Admirabile Nomen IEsv in Christianis Epitaphiis , &Monumentis adlatis ab eodem ViCTORIO pagg. 9.Io. & II. in praelaudata sua Dissertatione nuper edita , magnoque plausu ab Eruditis subscepta , de vetustate , & forma Monogrammatis Sanctissimi Nominis I Esu ; de quo nil dicendum superest. Silentio tamen haud praetereundum est veterum Christianorum monumentum, iam a Cl. Bonarrotio in Observ. ad Numismata Max. Moduli pag. 39s.
Editum , nempe anaglyphum ex ebore , in quo sculpta navis; intra eam vero tres piscatores , quo Tum unus trahit rete cum magno pisce in qua navi ita scriptum est SS. Nomen , IEsus , nemPeIHCUC . Adcedunt Numismata Augustorum ChrisIanorum apud Da-Cangium . & Bandurium , in quibus , quum caeleste Monogramma ita etiam sculptum occurrat, & non raro etiam in editis Sepulchris, & Titulis veterum Christianorum, puto non solum Custisaei Nomen , & CRUCEM referre ἰ ve . . I 3 rum
153쪽
I34DE MiTRATO CApiΥΕrum etiam hasta illa in medio posita, CRvcEM , &ipsum Nomen IEsu designari . Sed prisci Fidelesn salutare illud fgnum , quod primum receptum est , quod a Prophetis iam diu ante
praenuntiatum , CH RisTVM referret , utpote etiam Gentibus vel probatum , vel notu in nam Magis quaerentibus natum Dominum, Herodes a Principibus Sacerdotum, & a Scribis proprie sciscitatur CD RisTus, ubi nUceretur. & Pilatus: quid igitur faciam de IE sv , qui dicitur CustisTus Z frequentius expresserunt in suis monumentis , ac, summa religione , & cultu devenerati sunt .
De Elevatione , er Exaltatione glorios Mono- 'grammatis CilnisTi apud primitivos Christianos . I. I E Admirabili Custifri Domini Nostri Mono se grammate, seu Nomine, multa, ut supra vidimus . egregie, ac luculenter ab Antiquitatum sacrarum Interpretibus observata sunt , ac depromta; de eo Vero peculiari , laudabilique priscorum Fidelium in sublimi , atque honori ilico loco illud ipsum erigendi, statuendi, atque eXaltandi ritu, a multis nihil, a Praestantissimo vero Senatore Boin narrotio , quod ad alias reconditae eruditionis sa crae observationes Properarer, perpauca sane dein promta sunt pag. 67. & 92. atque etiam summis digitis indicata . Iamdiu mihi in mentem Venerat praecipua Dissertatione de eo ritu fusus disserere ς quod iam indicavi V. Cl. Ioanni Dominico BL TOLio , Canonico Aquileiensi , qui insigne monamentum Musei sui ex aere , clypeum nempesse
156쪽
RENTιNAE , & mihi inscripta; sed nunc , quum locum
heic valde opportunum videam, nonnulla ex adnotatis delibanda esse censui pro ingenii mei tenuitate , ne Vagando, ab eo, quod mihi primum expendendum proposueram , longius discedam. 11. Permultis exemplis trium , vel quatuor seculorum ab ipsis Ecclesiae Dei primordiis , & quidem genuinis, atque indubitate fidei, constat, veteres Christianos tanta, ac tam mira pietate , &devotione coluisse adorabile hoc Fidei, & Salutis nostrae SiGNvM , ut sublimioribus in locis statuere,
atque erigere studuerint . Primum monumentum ex aere vetustistinuim, & nunquam ante editum.
quod nunc in lucem prodit , exhibeo in subiecta Tabula num. i. depromptum e meo Museo. Cern nitur in clypeo sculptum venerabile CustisTi NO-κ men, adscriptis hinc inde Graecis Litteris A,& e. Quum frequentissime una cum Monogrammate Oc- Currant hae litterae, venerationis , & maiestatis Plene, perlubet adnotare ex Libello orationum Gothico-Hispano, edito a Celeberrimo Viro , mihi amicissimo, Iosepho BLANcui Nio , Presbytero COngregationis Oratorii Romani , quod prima oratio Canenda vDI. Idus Ianuarias in die Adparitionis Domini ad Vesperum , ita se habet pag. ψ7.
itus , ct praesinitus, erc. miserere nobis, e c. Sequitur mox Benedictio , his verbis: Lenedicat bis A , ct Ω , cognominatus , Omnipotensis Dei
Patris Unigeritus Filius: qui es Initium , ct Fi- is , i se τοι secum victores ADTOLLΛT temporibus
157쪽
i36 DE MITRATO CApIΤEinsnitis, atque ereptos a malis , ita inlustret Iumine claritatis , ut vos , or gloriae praemiis , σdonis ditet aeternitatis . Sed illud observatione dignum, quod clypeus ille in sublime erectus , &adfixus, quoddam, ut ita dicam, ostensorium in modum Coronae , columellae impositum referre videtur, pendentibus hinc inde lemniscis . Circa imam partem adiurgit ansula , e qua catenulas in ectas crediderim, quibus suspendi posset in sacrorum Coemeteriorum usum cum Lucerna . Frequenter occurrit
benedictum CARIsTi Monogramma in sacris Lucernis antiquorum Christianorum vel pensilibus, vel statariis expressum, vel in clypeis, vel intra cinronas , & gemmas super ipsas positum ; sed hoc emblema plane est insigne , ac singulare , quod
quidem Lucernae sacrae aereae pensili, ut iam notavimus , superpositum fuisse non ambigimus. HI. In laeva parte Monogrammatis eminentiore iri loco spectatur iuvenili aetate sculptus I Esvs CHRisTu SDominus noster, tunica, & pallio amictus , qui dextra , concionantium more protensa , eloqui videtur ; sinistra divinum volumen gerit. In dextra parte adest B. Paulus Gentium Doctor , sinistra Olumen praeserens ; dextra vero intento digito indicat augustissimum Custis Ti Nomen , quod ubique Iudaeis, & Gentibus praedicavit. Quanti sit faciendum hoc tam eximium veterum Christianorum monumentum , vitreorum vasculorum picturis pidne coaevum, nemo est, qui . non videat . in
qao, quod praecipue est animadvertendum , Paulie milies tam assabre sculpta est, ut ipsum , qualem fuisse capite recalvastro , naso aquilo , ac promissiore barba , qua a B. Ρetro differt , nobis describunt synchroni Scriptores, in hoc archety-
158쪽
IV. Aptissime vero una cum CunisTo Domino , & cum eius divinissimo Nomine coniunctius est Beatissimus Paulus ἰ nam de eo ex Persequutore, minas, & caedes spirante in Discipulos CHRisTi , iam iam in Apostolum consecrando, CH Risos Do minus ita adloquutus est Ananiam , ut legitur in Αα Apost. Cap. IX. ver. Is . Vade, quoniam vas electionis es mihi se , ut portet NOMEN meum coram gentibus, ct regibus, ct Aiis Israel. Ego enim ostendam illi, quanta oporteat eum pro NO-MiNE meo pati. Cum Petrus, tum Paulus .summi, atque admirabiles Nominis CilnisTi Praecones fuere , ut divina oracula testantur; nam Petrus ipsa Pentecostes die, in prima, quam habuit conciOne , Spiritu Sancto plenus, pronuntiavit. Act. Apostol. Cap. i I. V. 2t. Et erit: omnis., qui invocaverit NOMEN DOMINi salvus erit . In altera Vero, quae memoratur ibidem Cap. Iv. v. 8. & seqq. habita in Hierusalem coram Anna Principe Sacer dotum , & Caipha, & Ioanne , & Alexandro , di quotquot erant de genere Sacerdotali, pariter repletus Spiritu Sancto , pronunciavit: Hic es lapis, qui reprobatus es a vobis aediscantibus , qui faetus est in caput anguli : ct con es in alio aIiquo salus. Nee enim aliud NOMEN O sub caelo δε- tum hominibus , in quo oporteat nos salvos feri .
Eadem constantia, animique ardore Paulus quoque Spiritu Sancto repletus ad Romanos Cap. X. V. 12.& i 3. edixit: Non es dissinctio Iudaei, er Graeci r nam idem Dominus omnium, dives in omnes, qui invocant illum. Omnis enim quicumque invocaverit NOMEN DOMiNi salvus erit . Et ad Philip
159쪽
ipsum factus obediens usque ad mortem. , mortem abrem CRvCis . Propter quod er Deus EXALTAviT ilis Ium , di donavit illi NOMEN, quod es super omne Nomen : ut in NoMi NE IEsu omne genu sectatur . caelestum, terrestrium , ct infernorum: omnis lingua consteatur, quia DoMi Nus I Esvs CHRisTus in gloria est Dei Patris .
V. Quum 'igitur primitivi Christiani ει scirent, de
crederent, praedicante Petro dc Paulo, donatum fuisseCHRisTo a Deo EXALTATO NOMEN , quod est super omne nomen , illud ipsum exaltandum divinisque honoribus adorandum omni studio cura . runt. Petrus quoque id ipium ante Principem Sa-
Cerdotum, nec minas, nec Carcerem, nec mortem
EXpaVelcens , pronunciavit, ut legitur A Apostol. Cap. V. Ver. 3O. 6c 3I. Deus Patrum nostrorum fis scitavit IEsv M, quem vos interemisis , si pendentes in Ligno . Hunc Principem , Salvatorem Deus ExALTAviae DEXTERA svA , ad dandam poenitentiam Israeli, remisonem peccatorum. Praeter adlatum monumentum, alterum num. 2. in eadem Tabula exponere volui. defiuntum ex pictura in ima planitie vitrei Calicis ministerialis, quam immortalis Senator BONARROTius evulgavit observat. in Vitrea Uascula Tab. x Ivo num. 2. Spectatur Sacrosanctum Cunafri NOMEN columellae impositum , adeoque sublimi in loco statutum exaltatumque , ut clarius omnium oculis adpareret, occoleretur . Credibile est oblongam hastam, quae P conficit in ima parte in acumen desiisse, ut incolumnis defigi posset . Id probari potest alio exemplo satis peripicuo , ex pictura nempe alterius Calicis vitrei ministratis , adlata ab eodem
160쪽
BONARROTIO num. 2. in Tab. xv. nam in ea sacri Monogrammatis prior littera X minor est; al-rera vero P maior ἰ adeo ut tanta hastae magnitudo declaret in sublimi loco,& valde honori-sico, ac conspicuo illud statui, ac defigi consuevisse; e quo ritu illum , qui obtinuit in statuenda CRvcE, quae inde Stat natis dicta est , de qua luculenter disserit Cl. Clampinius Par. II. Monum. Veter. Cap. v I. originem duxisse crediderim. Huc quoque Pertinet omni laude digna. vetustissima Ecclesiae consuetudo statuendi super sublimes columnas , vel iuxta aedes sacras, vel frequentioribus civitatum locis, atque etiam alibi iuxta moenia , & portas civitatis, Vivificam Domini Nostri CRUCEM , cuius praeclara exempla adhuc Florentiae perennant, inempe in Platea Baptisterii Florentini,& memorabili in loco, qui ad Trivium dicitur , de quo alibi nonnulla adnotavi . In hac vitrei Calicis sacri pictura medium positum est SANcΥvM MONOGRAMMA, quod CH RisTi, atque Venerandae Caucis , & SΑcRAMEN Ti Passionis eius mystica Imago est, inter Apostolos Petrum, & Paulum, qui in aliis quoque picturis iuvenili effigiem expressi conspiciuntur; di ne de eorum Imaginibus dubitemus , eorumdem nomina pariter aureis litteris scripta sunt, a dextris PAvLus , a sinistris PETRus iut videre est apud eundem Bonarrotium in prae
VI. Alterum perinsgne exemplum Exaltationis Divinissimi IEsu CustisΥ1 Monogrammatis apud primaevos Fideles , exstat apud eundem Celeberrimum Bonarrotium Tab. v m. num. l. ex Pictura
pariter sacri vitrei Calicis ministerialis , in quo CHRisTi Do MiNi exbibetur miracviilia, qui multis plica