장음표시 사용
211쪽
genteum Altare , de quo supra Cap. II. num. V. nonnulla adnotabam, peralto Tabulato aulaeis Ornato impositum, augustissima CRUX e X argento cum C Ruci FIXO Domino mirae magnitudinis, & immensi perelegantis operis, cum parvis signis, Sanctos viros referentibus, statuitur, ut ab omnibus adoretur ; ne quid dicam de reliquis pretiosis ornamentis , quae in eodem perinsigni argenteo Altari anaglyphis ex argento Historiam S Ioannis Baptistae exibentibus ornato, publicae ostensioni exponuntur . Tanti aestimatum est hoc admirandum Opus , ut a Florentina Republica summo belli discrimine vexata, ingenti pecunia oppignoratum fuisse constet ex nostrorum Historicorum Monumentis , de quibus alibi sermo erit. Nec dubito hunc ipsum sacratissimum ritum exponendi in medio Basilicarum Cnuci pixi Imaginem in thronis, atque in sublimibus fastigiis , vel in Altaribus ornatissimis, apud alias Europae Ecclesias adhuc vigere ; qui ritus a primitivis Christianis acceptus est, qui Crucem, ut ostendimus . eminentioribus in locis exaltare consueverunt et quare solemnis fuit penes Orientis Ecclesias, & apud Graecos Crucem adorandam exponere in IV. Dominica magni Ieiunii, quod apud Ecclesias Occidentis Feria
VI. in Parasceve obtinuit; quia ea die Redemptor noster operatus es salutem in medio terrae. Quod vero a primis ipsis Christianae Religionis saeculis , ut ostendimus , ante conspectum Fidelium , non Cauci vixi Imago, sed sola nuda CRvxe oneretur, colligi etiam potest ex prisco ac solemni ritu in Feria VI. in Parasceve in omnibus Ecclesiis usurpato, qua CRvX DOMiNICA Velo contecta ter ostensa , et ab Antistite, sive Cleri Prin
cipe ab imo gradu in terrae planitie per alios
212쪽
siones et adorationes elevatur, et eXaltatur . quae
mox ab omnibus utroque genu flexo adoratur tum ab Ecclesiasticis, tum a Saecularibus, atque etiam linumillima devotione osculatur; postquam cantatum est i Ecce LiGNvM CRVcis, in quo Salus mundi pependit: Venite adoremus .
IX. Saevientibus impiis Christianae pietatis hostibus Ieonoctastis , & CRVcEM DOMINIcAM & Cavinci FixI Imaginem ex Ecclesiis auferre ac diripere conantibus , sacra Diptycha in usu fuere , quae dum perageretur in Altari divinum Mysterium,eXponebantur ἰ mox eo peracto, in Sacrario diligenti cura recondebantur. In his praesertim ex ebore Diptychis, vel etiam pictis plicatilibus Tabulis , adiectis antiquis historiis ad eius vitam, mortem , et gloriam pertinentibus, CRvcIFixI Imago exhibetur . Petrus Cluniacensis, qui floruit saeculo X. ubi Petrobusianorum errores refellit, de iisdem haee scribit: Post Baptismum negatum, post Cruces exu
sas, pos Templa defructa , ut nihiι sacrum pu
niendum vesra temeritas relinquat; quarto iam Ioco ad ipsum C stuci FixvM , o Templorum DominMm,
o Baptismi largitorem se extendit: ct non tantum , quae eius sunt, sed ipsum Ecclesae suae
auferre molitur . Hinc penes non paucas Galliarum Ecclesias mos obtinuit non exponere in Altari Crucifixum Dominum nostrum, & ad haec usque tempora servatur. Carthusiani & Dominicani Monachi, qui prae ceteris antiquorum rituum tenaciores fuerunt, quod sacrum Mysterium peragentes non eant ad Altaris medium, ut dicant
serie eleemon ete. Claudius de vort inde id ortum opinatur , quod olim in Altari vetustissima
213쪽
rigebatur. Secutis temporibus invaluit, ut CRvCi- Pixus initio recitationis Canonis adlatus publicae adorationi exponeretur, ut hodie sit apud easdem Ecclesias : qui in medio Altaris tamdiu retinetur, donec totus Canon absolvatur, vel usque ad exactam Panis & Vini consecrationem. ut salvificae I Esu C RisTi Passionis memoria altius Fidelium mentibus , & cordibus infigatur, quod & in Missa declaratur : Haec quotiescumque feceritis, in mei memoriam facietis: atque iuxta illud Pauli Aposto-Ii : Luotiescumque manducabitis Panem hunc , ct
Calicem bibetis, Hortem Domini annuntiabitis etc. Aeditui vero Ecclesiarum ac Presbyteri, vel Diaconi , ut ab eo onere vacarent, nempe , ne ad quodlibet Sacrum adserrent Diptycha, leu pictas Plicatiles Tabulas, vel Cauctrixi REDEMpTORis Imaginem, sensim posthabita hac cura, perpetuo mansuram eandem Imaginem in Altaribus statuerunt. Veteres Liturgite decernunt , ut Quadragesimalitempore ex Altari cuncta auferantur ornamenta, Cruces , Imagines etc. quae vero auferri nequeunt, velentur. Nunc vero aqvd quasdam antiquiores
Galliarum Ecclesias ad Altare adfertur velum vel nigri , vel violacei coloris . in quo pictus est Dominus I Esus in Cruce suspensus: & quia oblivione& temporum vario cursu sensim sive recedunt, sive non expenduntur verae sacrarum rituum a CCaerimoniarum rationes, in nonnullis Ecclesiis ratio huius moris ignoratur: quapropter in quibusdam Ecclesiis velum picturis vacuum adsertur, &Diaconus C Ruci Pixi integro opere exstantem Imaginem ad Altare adfert. In aliis quibusdam Ecclesiis velo tectus Crucifixus in Sacra Synaxi expOnitur a
214쪽
vite copia factum fuisse, Alii post me doctiora,
et luculentiora praestabunt; mihi vero humanissime veniam ipsi dabunt, qui multis distractus atque disturbatus curis pauca haec, ut mei Commentarii scopo intervirem, in medium adtuli.
D Licvo Sanct imae Caucis , quod in Thesauro
Baptiserii Horentini adservatur, IEsvs CHRisTusCRuci Fixus cur CAPiTE MiTRATo sculptus , inquiritur, er expenditur.
I. I IIS haud inutili, ni fallor , labore, expensis
revertor ad praecipuum huiusce mei Commentarioli argumentum , ad expendendum videlicet inlustrandumque MiTRATVM CRvCiFiXi CAPUT,
quod non sine ratione, & mysterio a sacro Caelatore , & . ut simile vero est, non sine Sanctorum aliquot Patrum, sive alicuius Ecclesiae Antistitis praescrptione & iussu, & quidem praevio alio aliquo exemplo factum arbitramur , uti superius Cap. II. iam diximus . Quod enim in vitali Sacrosanctae C Rucis LiGNO apud Orientales mos aliquando fuerit Christum in Cruce suspensum, additis etiam Sanctorum Imaginibus , insculpere, testatur , & docet praeter alia iam exposita exempla, ea pretiosissi- .ma atque insignis Vivifici Lis Ni Sanctae C Rucis Particula, quae Romae adservatur , & visitur in Sacrario Apostolico, quam eidem Praefectus Fr. Angelus RoccA primus omnium adtulit, & Com
215쪽
ryx Da Mi TRATO CApi TEmentario suo inlustravit, de qua pariter supra sermo habetur in g. IV. Cap. IV. Illud vero notandum , quod lamellam auream , schedulae instar, compendiariis hisce notis insignitam, B Is. Xs. hoc est et Iesus Chrissus , posteriori aevo additam, &ab Italo artifice scriptam fuisse existimamus. Hinet coniecturae locus, ut subjicer, & hanc insignem Sanctissimi Ligni Crucis Christi portiunculam, quae in Florentino Baptisterio colitur , ex Hierosolimis, vel ex aliqua orientis Ecclesia prolatam fuisse , &dono datam CAROLO MAGNO Augusto, a quo Μaiores nostri, non tantum eius praesentia, Verum etiam liberalitate ornati, acceperunt, quod eX e Tum traditione, atque ex adlatis superius Inscriptionibus in vetustis Thecis insculptis didicimus . Quia vero Redemptor noster in nostra Clluc E sine barba emctus est, & sine capillis, si quis hanc sculpturam non Graeco, sed Europaeo Caelatori tribuendam esse censebit, minime repugnabo; &si quis etiam sculpturam hanc ad aetatem eiusdem Caroli Magni referre voluerit, & ipse calculum addam. Habemus iussu eiusdem CAROLi MAGNi Imaginem Chricti sedentis in throno pictam musivo opere in tholo Aqui ranensis Basilicae ,
ab eodem Rege constructae circa annum DCCCv. in
quo Christus veluti Pontifex in solio sedens sinistra
librum tenens, dextera elevata benedicens, talari tunica amictus est , cui impositum paludamentum rubri coloris , ante pectus geminata fibula apte nectitur. Nulla in re differt eo Pontificio , sive Sacerdotali amicta a Pluviali , quod in usu adhuc est. Pictura haec Musi vi operis adfertur a Cl. CiAM-piNio Tab. XLI. Par. II. veter. Monum. & Pag. 134. luculenter describitur . Quare liquet, eum CHR FTvM DoMiNvM tanquam summum Pontificem , sum
216쪽
mumque Ecclesiae . Sanctae suae Sacerdotem divino consilio exprimendum curasse; saelo undique stellis distincto, ac radiante. Si igitur eiusdem C Α-i οὐ AususTi iussu, Christus Dominus Pontificalibus i vestibus Pictus est ; non erit improbabile &MixRATvM eius CApuae in hoc SS. Crucis Lis No eo tu n*e- sculptum, fuisse. Eodem . Pontificio. paluda 'mento si v et pluviali ornatus sedet M solio Custisaeus in aeternum Sacerdos, & Pontifex Magnus secundum Ordinem Melchisedech, eXpressus in Cruce imaginata Stationali ex argento, quae larvatur in Ecclesia Lateranensi, & describitur, atque ad-.fertur a Ciampinio Vet. Mon. Par. IL Tab. . XIII
pag. 47. quem vide. Praeterea saecylo Oflavo, nono, & decimo suim morum Pontificum Romanorum.
imagines tonsis capillis, sine barba' in . sacris eius aetatis monumentis exhibentur, dc spectantur cquod nuper pererudite in Pontificum perraris Nummis observavit U. . C. Ioseph Comes Garampius is Patricius Ariminensis, in Dissertatione de Nummo argenteo BENEDicTi III. P. M. pag. I 29. Adce dit Picturarum ex musivo opere auctoritas, in quibus L Eo III. Summus Pontifex vultu i inberbi exhi- .hetur apud Nicolaum Alemannum de Lateranensibus Irarietinis pag. Io. & To. & cum eo Pictus est ea quiridem aetate CAROLUS MAGNVs , qui etiam , ut in fronte Bibliorum, eius iussu exaratorum & Pictorum , sine barba, mento ram , Vel detonso exhibetur. Illud etiam in nostra, quae in Florentino Baptisterio exstat CauciFixi Imagine, obierVandum est, nec in manthus, nec in pedibus , . qui scamnulo, sive subpedaneo assercula insistunt, adparere clavorum
fixuras, nec in latere vulnas. Praeter haec animadversione plane dignum est, Redemptoris Caput Mitra Pontificia ornatum; quod factum vide- SYMBOL. Li T. VOL. 1II. N tur,
217쪽
tur, ut IE svs CustisT.s iuxta orditiem Melchis , decli non tantum . sacerdos, &' Pontifex Magnus designetur; verum etiam ut cimi gloria, & honoare dignu habbatur οῦ colatur adoretur; quamvis a persidis Iudeis' Omni ignominia , omnibulque Op-mo briis saturatus fuerit; iuxta propheticum ilhad David Getis de eo oraculum i f. ct honore' 'eoronasti. εὰm: Domine; pos si in evite eisscoronati lapide Iretioso.
ti. Tertullia nut adversus Iudaeos num. XIV duos cfiristi adv.entus praenotat , ac distinguit: alterum' quum humilitatem conditionis humanae suscepit ε, novissimus virorum factus , ignominia hominum & abietio populi, a Deo percussus. in passione sua, &inter iniquos reputatus propter iniquitates nostras: alterum vero quum omnia in eias potestate tradidit Pater , constituitque eum Iudicem vivorum .
Post multa . haec Tertullianus subdit: Sic er apud Zachariam in persona ipsui Q, immo di in ipsius
nominis S a ramento . verus summus Sacerdos Pamtris: cis stis Tus I Esus, duplici habitu in duos arietentus delineatuH. Primo fori dis indutus est, ides , cunis passibilii mortalis indignitate; quum ct Diabolus adversabatur et , alictor si ilicet Iudae traritoris , qui eum etiam post baptismum tentaverat. Debinc spoliatus prisivas fordes , exornatur PODERE, & MiTRA , θ' ciDΑRi munda. ides fecundi a ventus : quoniam gloriam, honorem adeptus de monstratur. Apertius postmodum secundum Christi adventum ostendit : Sed IEsus isse Chrsus , Dei Patris SuMMus SAcri nos, qui primo adventu suo humana forma ct passibilis venit m humilitatem
que ad passionem; ipse etiam efectus hostia per omMio pro Omibas nobis, qui pos resurrectionem suam
218쪽
1Esv CHRisTI CRuci rixi Isssam indutus podere, SAcERDos in aeternum Dei Patris nuncupasus es. Nihil ad rein nostram diseriatius Eodem Sacerdotali, seu Pontilicali amictu orna tus Igsvs Custis arvs Dei Filius S. loamri Evangelistae adparuit, vestitus nempe podere Sacerdotali, & gona aurea alte succinctus, ut in eius divina Apocalypsi narratur; sed quum Tertullianus eum quoque Ornatum Mitra , cr cidari muno dicat ἰ Opinor, non soluin apud E clesias Orientis, verum & Οecidentis quoque morem deinde obtinuisse , ut Christus Dominus Cruci adfixus CAPiTE Mi TRATO, vel pictus, vel sculptus exhiberetur. In Tabula superius edita Cap. IX. p. IT 2. alterum exemplumnum. II. adiecimus, depromtum ex praelaudato opere Ioannis Baptistae Casalii de veter. Christianor Ritibus Cap..II. pag. 3. nempe alteram C Ruci Fixi MiT ATi Imaginem vetustissimam; qualem etiam ostendit mitra Perparva , atque humilis pileolum reserens: Cuius quidem formae saeculis longe remotioribus in usu fuit; sequentibus vero non solum augustior, atque altior facta est, verum etiam sensim pretiosis gemmis & margaritis, historiis, &Phrygiis operibus ornari mos tuit. IEsv CHRisaeo aeterni Patris Filio, Vero Deo, & vero Homini, a dextera Dei eSaltato, postquam in Cruce Opprobriis saturatus est, & vitam suam, & sanguinem pro mundi redemptione dedit, confusione contemta , tres Coronae adtributae sunt honoris, dignitatis . ac potestatis causa, Sacerdotalis, Pontif-cia, Regia, sive Regalis . quia Sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech; quia Pontifex Maximus , a quo omnes Pontinces, & Sa cerdotes Sacerdotium acceperunt; quia Rex Magnus ex natura etiam oc origine , e Sacerdotali, te
Regia Stirpe prognatus; Rex paciscus magnifica-
219쪽
IDE MiTRATO CA i TE tus est; cuius imperium super humerum eius;
Gentes in hereditatem accepit. Hinc quum antiquae CRvC Ei XI Imagines regali corona, & diademate ornatae sint, ut exemplis aliquot superius indicavimus; convenienter etiam Mitra eius capiti datur tanquam Sacerdoti Magno, & Pontifici Maximo , quod modo huiusce Caucis nostrae e UiTALi LiGNO sculptura ostendimus . Quod vero
Id non tam rarum olim fuerit, en alterum exemis plum in pervetusta CR vci Fixi IEsv Imagine ex aere, altitudinis unciarum fere decem, quae servat ut in Museo Celeberrimae Academiae Etruicorum Cortonae ; quam delinea tam , dum hae e scribo , ad momisit V. C. Marcellus Marchio & Eques Venu-tus , eiusdem Academiae praeclarum Ornamentum
Quare optime in divino Libro scriptum de Christo Domino legimus, data sunt ei iadema/a mu -υ ς quia dignitate, potestate, & meritis suis , Omnia, quae habuit, nobis contulit ad salutem . III. Mitrae Pontificiae varias sormas, & ornatus
ut accurate observemus, in tribus Segmentis adlatae ibidem in superiore Capite IX. Tabulae offendunt, quas a meo Pictore ex antiquis sinceris monumentis pingendas curavi. Censent Heterodoxi Mitram ,& Regnum esse summorum Pontificum cum super hiae, tum ambitionis novum inventum : qui quantum in aperta luce caecutiant, & alios immaniώter sellant. & ipsi quoque lallantur, satis superque evidentissime liquot. Illud aegre multo magis fero, quod non defuere aliqui ex orthodoxis Scriptoribus . qui censuere , mitrae usum in Dei Ecclesia haud notum fui te ante saeculum decimum ; quos etiam valde halluc inuri . plurima . quae
ex ipsis antiquis monumentis clarissima testimoniaedfer
220쪽
iEsu CustisTi Cauctrixi I97 adferri possunt, evincunt. Et qua nam ratione ne gari potest summis Ecclesiae Sanctae Dei Hieraris cliis , & Episcopis eximium hoc ornamentum, quod Sacerdotii, Dignitatis, & Potestatis est insigne, quum & apud omnes Nationes, inanium Deorum Antistites, Sacerdotes , Sacrificuli, Flamines caput ornatum gesserit , vel mitra, vel pileo , vel capulo , vel galericulo , vel vittis, insulis , aliisve capitis integumentis, & ornamentis Z quae non solum
spectanda nobis offerunt complura antiqua monurmenta, gemmae, signa , anaglypha , numismata, gemmae ; Verum etiam plurimi Scriptores locupletissimi diserte testantur: quae quam perspecta
sint Eruditis, non memoramus .
IV. Reliquis . omnibus huiusce rὶtus exemplum dedisse mihi videntur Aegyptii , qui Sacerdotum , & Antistitum suorum capita peralia mitra Ornarunt , ' cuius figuram exhibeo in SEGM. I. eiusdem Tabulae num. I. Hanc gerit caput Sacerdotis , quod ex aere inaurato egregio opere fabrefactum exstabat olim in Mus eo Ioannis Nar dii, qui adtulit post Adnotationes suas in Lucretiam Tab. VIII. Fig. iiI. pag. 6s6 nunc vero in meo Museo adservatur . Hinc schema sacrae mitrae desumptum, vel antiquissimi exempli norma petita Videtur, quum eius formam clare imitentur Pontificum Romanorum vetustiores Mitrae, & Regna , quae in Segmento II. & III. in eadem Tabula a me adseruntur. Ne quis vero . eam pro insigni gestasse Sacerdotes Aegyptios dubitet, ecce apud Cl. Clampinium Sacrificulorum Aegyptiorum pom-Pa , qui omnes. adfiniti mitra Ornatum habent cainput , ut exhibet antiqua pictura . quam ipse adsertita Par. I. Veter. Monum. Tab. XXIV. pag. 6o.