Logologiæ sacræ

31쪽

cessit Dominus vilaginem matrem; nam in principio,qVahilo dis minus coelum terramque eondidit, jam erat Verbum in ab

ternitate.

utrobiq; igitur,4 in Genesivi ho eloco principium initium temporis significat; sed in Genesi habet respectum adsequentia,

quae ordine quodam in tempore producta sunt in Iohanne vera ad praecedentia,ibe aeternitatem, antequam ulla res creata est: a, lioquin si Deus primum creassetVerbum, quod volunt Ariani, dixisset Iohannes: In principio fecit verbum, vel in principio factum est verbum, sicut illud observavit Hemmingius ad haec verba. cum Fac in consonant alia dicta scripturae, ut psalm. 9o,, IIo.V. i. pro V.8. V. 22 seqNol. I.13 Ioh. 8. g. cap. II. v. . icthesis et a I. In quibus aeternitas divini verbi ostenditur, quod a in erat in principio ante omnia : Quia autem ante mundum conditum nihil erat temporariu , consequens est,quod si verbum jam erat in principio,cum mundus conderetur,temporarium

test quam verus Deus. LII, sed sublimiori modo videtur hoc principium Iohannis, non inconvenienter summi posse, pro quovis principio extra Deu. quod ante creationem a Mose deseriptam cogitari potest. Ut sit sensus: In principio quocunq; quod animo vel ore signaveris, jam erat Verbum,adq; adeo erat sine principio. Unde Hilarius lib. 2-d Trinit. pag.37. Quid est, inquit,istud in principio erat Transe- unt tempoha, transcenduntur secula, tolluntur aetates. Pone ali-q fodi quod voles tua opinione principium, non tenes tempore erat enim. EtNati angenu stra ct de Fide inodcunq; Principium Verbi assignare volueris,praejudicatum habebis, quia in principio VII.

Ne absurdi quid,aut nologiae fidei contrarium statuerit,qui ii dixerit Iohannem per principium hetes intelligere aeternitatem, qua

32쪽

bl nisis est, lux, sed estprincipuam sine prinespio omnium p in .

cipiorum durationis mundi. Ut sit sensus: In princi qao, in aeternbtate, quae prima omnium durationum est,erat Verbum. Hinc phra sisco ei, civellet, ite cῆς, nonnunquam notat aeternitatem ut a. Tesa. v. is chacie, aeterna patris existentia in dicatur I Job et is sie ut de aeterna Filii existentia hunc locum explicat ipse Ich. i, E pist.cap. 4.v I cum quo concordant illa Mich 1. v. a. proq. 8 3I. Ecelesiass. q. io ubi explicite Spiritus Sanctus semel per Michae . in sebi, per Salomonem si illi alias asscribendus est Ecclesiasti cus inculcat per Principium aeternitatem ipsam esse intellige ii LIV. Atq; hac ratione occurrit Evangelista hac prima propositio. ne, de aeternitate Αογου & aeterna Filii generatione, Haereticis Ebioni ' Cerinstes, te consequenter etiam Photino cum omnibus suis sectatoribus, Christum negantibus aeternum esse Deum, statuentibus eum creaturarum esse primam, vel ante Maria non exstitisse. Occurrit Iudaeis dicentibus: so annos nondum habes, di Abraham vidisti Iob. I. v. 7. occurrit Gentibus oggerentibiis Paulo Ai7.v.i8 dicendo quid vult garrulus iste dicere, Novo. xum 'eorum annunciator videtur es e. Occurrit Machomethoidivinitatem Christo & aeternitatem neganti. ccurrit deniqi Alo rianis& Arianis qui blaspheme&impie dicebant: Non semper Deus Patet fuit,ereatura enim estin factura Filius.

Hanc primam propositionem excipiis unda quae hae est 1 α όγγ - - Θεον pro cujus, ut sequentium duarum,genuino intellectu observandiim heic est, vocem ωεῖο Dei in sacris monumentis summi partim modisi ita:

proprie quidem quatenη ipsum caesi terraeq; conditorem 16 notat,ita ut is sit independens,in creatus,infinitus a caeteria us apti )ri& posteriori, ut ita e tali Dei appellatione ad Deitatem apodi ει- ce argumentari pos imus: Ubi vicissim notandum Detini in pho-pria ista significatione inniti vel essentialiter,brout essenti metiu-

33쪽

Me tribus personis est communis παρίσως nulli vero εξιωχιχως

accipi, tur, ipse contextus facile ostendit, arguuntq; attributas vina quae cum voce Dei proprie accepta in quolibet sacrae Scriae turae bco conjungunturi qualia sunt tum ονεμαΠκἀ tum

odis eat porro se improprie accipitur vox Θεοῦ Dei,

vatenus illud sive ιιοναδικῶς in numero Singulari, sive πληθυν' ακὼς innumero pharali,etiam creaturis&Idolis tribuitur, partir in bonam,partim in malam partem,in qua acceptione ab appsss3tione Dei addis initatem non valet consequentia, sed solumodo M ossicii divinitatem, sive veram sive apparantem.

G ubi notandum fundamentum talis denominationis, esse aq- eigeniala extrinsecum superveniens, idq; contingens vel με- φν e/wως,sve ob veram analogiam similitudinem rei creatae cum e eatores: Sic Magistratus Dii vocantur quod Dei vicem gerant Iustitiamq; loco Dei administrentiexplicante Paulo Rom. IJ. 1.2. . 6 ad quem modum Moses non absolute sed limitate Deus μοναδικῶς appellaturi, ita ut fuerit non Φυσω seu Sέσω eonstitutus De

34쪽

κῶςExod .ar. 8.&e. sive ob effectus aliquos apparentes divinos. potestatemq;m rem aliquam: Sic Diabolus dicitur Deus hujus seculi Cox. q. q. quia potestatem suam in hoc seculo exserit, praeset-xim in infideles, quos idem,velut laqueis constrictos, detinere diacitura. Tim 2. I Iacob 3. 2 2, Pet. 2. I 2, doli 3 8. 4. 6. quo sensu etiam mundi Dominus appellatur Joh.i6. ii Epes 5.ir: Sic,obmmium curandi studium, Venter dicitur Deus impiorum pseu-poprophetarum, quippe qui hunc magis quam verum Deum c/ius gloriam curant spectant Rom. 6. 8 Phil. 3. 9. vel καβῖ : -κῶς, quando accipitur pro DiisGentilium seu dolis. LX. Qvaudo autem dictis jam modis sumatur vox Dei, ipsa vocis sive appellationis ratio, accurata locorum consideratici haud obscure monstrat, ex ἐξηγέ r in συνκρ quidem in metaphor 'cis, sicut etiam in Catachristicis ex eo, quod nunquam ληθλνοως licet aliquando δοξα δεκως scriptura de Diis Gentium loquatur

gloriose, sed temper ignominiose denegans illis attributa gloriosa soli Deo competentia: tribuens illis talia, quae sunt ignomini Osa

vero q, De propterea non competentia. LXI.

His positis statuimus in secunda hac propositione vocem Θεῖ summi proprie,quod ipsi etiam photiniani non negant, quidem nonEssentialiterin absolute pro essentia communi tribus personis,

sed Personaliter&relate, pro Persona Patris, ut ita non referat simpliciterin abstracte Deitatem, sed in concreto Deum I: Patrem habentem Deitatem: id quod indicat sensus .verborum,praeter Articulum praefixum, de quo talem habetRegulam Stapulensis: Quando Θεοζponitur eum Articulo plerumq; notatur 'tartam ac, quando sineArticulo respicitur ad communem essentiam Utitur autem heic voce Θε potius quam et si Iohanne quum in prima propositione non adhibuerit voce t ό, cui, ceu coris relato, respondet vox tet O , sed Λογου,8 Vae magis ustate dici-aur Θεῆ quam αικος Praeterquam , quod hoc verbum fina-la hujus propositionis conveniat cum verbo initiali sequentis pro rositionis,ubi Patris vox locu m non invenit LGl I. --

35쪽

LXIII.

Exorsa vero a Verbo seu Filio potius est quam a Deo seu Pa. tre, quia ejus mens de scopus principali fuit, demons care Filium esse Deum, ac ita primo Verbum Deum demonstrare, per illud Patrem notum quidem ut Deum Iudaeis sal. o. a. quanquam paucis sub hac ratione Paternitati. mundo de elarare, tandemq; per utrumq; Spiritum Sanctum put proinde recte exorsus sit a Verbo per quod deducit nos in cognitionem Patris, apud quem erat Verbum. LXIV. particulam porro quod concernit quam nonnulli subtiliter ωcuriose magis quam utiliter&fructuose, ne quid gravius

dicamus, peradicum Syro, vertunt, quasi sensus esset Verbum ha

bet relationem ad patrem illam potius adhibere voluisse videtur E. v angesista quam particulam ' quanquam apud& in eatenus iisdem sint,ut quum de Deo loquimur ubicunq; dicimus apud dicere etiam possimus in, ut Filius est apud patrem citi Patre sed non ubicunq; dixerimus in dicamus apud ; Nam Patrem in Filio esse dicimus loli. q. ii. apud Filium esse non dicimus ad declarandum ubi fuerat infinitis seculis verbum, quod semper fuisse dixerat Nempe πος τον Θεόν K ud Deum c. Patrem , tanquam apud eum a quo originem ducebat: Ad cujus dextram sedebat Dγ infinitus ante, extra, super: citra omne tempus,non sesnone

locali aliqua, sicut alias in humanis Filius juxta vel apud Patrem se dere dicitur ubi quis 3 propter discretam Essentiam situm cerutum locum physic sortitur sed tanquam persona apud Personam,&quidem summo ac eminentissimo gradu, nimirum in es sentiae unitate, quem arctis imum plenissimum propinquitatis modum comprehendit Praepositio apud , monstrans simul substantiam&subsistentiam Divini Verbi quum Accidens non dieatur es apud Substantiam sed in Substantia; Substantia auten1

benedicitur esse apud Substantiam. LXV. Hine Hemmingius statuit hanc Propositionem tria docere, videlicet, distinctionem personalem,qua Filius a Patre distinguitur:

36쪽

tem &similitudinem iuxta quam pilius dicitur Imago sub Britta iis patris Ut enim me praepositio S disinctioni, Tmilitudi , iis est, ita verbum L, h. e. UφImo subsistentiam realeni r- LXVI.

Unde rationem etiam pura sumi cur Patres adversis Sabe lium usi sint vocabulo Personae in mysterio Trinitatis,quia sc O mne quod substitit in natura intelligibile apud Latinos Person adcapug Graecos xl mm dicitor Quibus addi pestest,quod doceat etiaim haec propositio Verbi consubstantialitatem teni tutam a Patre,qvumVerbum apud Patrem nec tempore,nec loco a ista iis non Pater apud Verbum asia dicatur Simulq; in die et Verbum

non es e creatum, quum creaturae sint extra Deum.hoe autem ver

bum apud Deum,&ita apud Deum,ut&in ipso Deo,&intra ipsum Deum sit. ν

Quamvis enim nos quoq; dicamur esse in Deo Act ir longὲ

tamen aliter quam verbum in Deo est. nos in Deo sumus ille est in Patre, qyia eandem habet cum Patre essentiam, di inde Deus est nos sumus in Deo, quia ab illo conservamur ille Filius Dei est natura,nos Filii adoptione. Et quanquam hac ratione Iohannes dicere potuisset verbum erat in Deo, seu Christus dicit Ioli 1 Io. Non credis quod ego in Patre,& Pater in mea magis tameti perspicue exprimitur distinctio personarum,quando dacitur. quod Verbum erat apud Deum, quia in Deo etiam est Misericordia, S pientia, potentia. Quae tamen non sunt distinctae a Deo personat,

qualis est hoc Verbum. Quae phrasis sumpta est ex 3 cap proverin V,so ubi Sapientia perquam Λογγ seu Filius Dei intelligitur)dicitur fuisse apud Deum vel coram Deo, sic tit& ποῖ usurpatur,

Ioh .v. 3.' explicatur phrasis Iob. I. v. s. Glorifica me starii quam habui apud te. LXVIII. Lutherus autem in Postilia Ecclesiast, in haec verba ita eom. mentatur Ubinam, inquit nisi apud Deum esset quando extra Deum ante res creatas nihil fuit. Johannes haec ita extulit,

37쪽

ut distinctionem indicet Personarum, alium esse quem ver

bum vocat, quam Deum qui illud dixit, is apud quem erat. Eithyc loco utemus fieri non posse, ut Deus sit solitarius, quum dicat apud eum aliquid fuisse, ne inpe Verbum suum. Nam si soluistunicus Deus esset, etiam secund ma personam, non dixis et erat. Vesbum apud Deum etenim aliquid apud Deum cs e, non est ip. sic istum esse.

Notandum Avoq; est pergit Lutherus 9 Evangelistam urgi

re.hac 'raeposui Oue, apud qua in paulo post repetit , personarum distinctionem, quam ita voluit exprFmere, atq; ita per hoc obvia ἀire rationi naturali atq; futuris tunc Haereticis 3 Nam eo quod ra tio facilius, capere potest unum Deum esse id tot Scripturae loea trilini urat ver una est secundum substantiam; adiso dum aegre ad. mittunt, qui sola ratione nituntur, distinctionem personalem Gitplures personae unus Deus sit.

At , hi ocinata est Haeresis Sabelli j qui patrem Fimum k

pirituan Sanctum unam Personam esse asseruit. Contra Arius, ii stet concederet Verbum ab initio apud Deum fuisse, tamen nega. vi id verum Deum esse Alter confitetur docet nimiam simpli citatem in Deo. Hi nimiam diversitatemh Alter permiscet Perisonas Hic secat naturam. At eritas Christi media via incedit confitetur 4c docet Personas impermixtas, naturam indivisan, Alia persona quidem est Filius, quam Pater, at non alius Deus cir co concludit Lutherus Pratio Haereses concitat errores. Fidei docet servat veritatem Scrip rura n/mq; illa haeret, quae ed; fallit neq; mentitur. LXXI.

Ethlae spe stat elegans locus Tertulliani ex lib. contia praxean cap. 3 pag. 3 7, Sermo ergo in Patre semper est, sicui dieit Ego in Patre, Wapud Deum semper, scut scriptum est &Sermo erat apud Deum; nunquam separatus a Patrς, aurcius a patrei quia ego& Pater unum sumus; Hic erit probolieveritatis , custos uritatis, qua prolatum dicitia us Filium a Patre, sed non separatum Piptati v enim Deus sermonem, quemadmodum

38쪽

dum etiam Paracletus locet, sic a radix fruticem' sons sitivium, α sol radium. Nam&istae species probolae sunt earum substantiarum ex quibus prodeunt, Nec dubitaverin Filium dicere: radicis fruticem,&fontis fluvium, solis radium quia omnis origo parens est, in omne quod ex origine pro sertur progenies est; .mulio magis sermo Dei, tui etiam proprie nomen Filii accepit: nee frutex tamen a radice, nec fluvi4s a fonte, nee radius a sole discre nitur, sicut nec a Deo Sermo igitur secundum borum exemplorum formam,profiteor me duos dicere: Deum Seruionem ejus,

ratrem& Filium ipsius Nam& radix frutex duae res Rhi, sied conjunctae . Et fons &flumen duae ecies sunt sed indivisae:&solvi radius duae formae sunt, sed cohaerentes. Omne quod prodit ex aliquo secundum sit ejus necesse est de quo prodit, non ideo tamen est separatum Secundus autem ubiis, duo sunt Et teritiis tibi est, tres sunt. Tertius enim est Spiritus a Deo in Filio, sicut te tius a radice fructus ex frutice; tertius a fonte rivus ex flumines&tertius Sole, apex ex radio. Nihil tamen amatrice ali natur . qua proprietates suas ducit. Ita Trinatas per confert's connexos gradus a patre decurrem: monarchiae nihil obstrepit idciΜω νοάμ statum protegit.

Non admittimus igitur heic figuratum illum socinianorum horum verborum sensum, quo contendunt Evangelistam loqui de Λογου non Ganr 'Ei,sed γνύmi, ac figurate indicare voluisse λόγο*:

antequa veniret ad Iudaeos suos ac manifestaretur , tantummodo notum fuisse,tanquam Messiam, soli Deo, hominibus tamen ignotu: quum hanc expositionem non tantum non admittat vel loci bullii

ejusq; adiunctorum natura, utpote qua glasse apud Deum ri8fer, tur tanquam singulare quoddam solius Messiae pret viles tum, vetalia scriptur, testimonia, eodem sensu& udo accepta oli iras. i. Joh. 1.1 sedin cum argumento subjecto de aeterno ac seoposcriptionis qui est Cerintlai errorem refutare, conjunctis hoc lo. eo, quae proprie intelligenda, non conveniat ut nihil dicamus de

ineptissima glossa malcisqvi explicat tunc lo eum d praesentia Λογu apud Deum peculiari,as tripto se leo post incarnatione ui

39쪽

in coelis,utaeeiperet ibi sua octrinam, utpm Dd inerum in figmentum , quod non tantum e scriptura nulla ratiope proba lri,sed: ex ipso textu praesenti rei esti potest facillime. LXXIII. Tertia propositio sequitur haec scilicet. ι- ο αεγ quae ita integre legenda ex omnibus exemplaribus, non vero post cum Arianis,impi.ωεος a Λόγω sejungendus, qui ibi punctum figunt,ne illos propositio pungat, ac ita legunt: κὰ Θεις ω γλειος Me. ἁρχη πὰ ΘιA;Quid enim opus filii hanc propositionem, Deus erat, extra locum inserere, quum exploratissimum

esset, Deum esse,idq; Iohannes supposiaisset dicendo verbum rat apud Deum: Quomodo vero apud Deum esse poterat, si Deus non erat. Nec certe Iohanni heic sermo est de existentia Dei, quae omnibus nota,sed de natura: existentia qui est Deus verus de Deo vero, Verbum stipatris, seu Filius a Patre genitus,de quo singula quae heic adducuntur praedicantur. LXΛIU. Vox autem ore in hac Propositione, absq; Articulo posita, non significat Deum modificate, per participationem,ac ita minorem patre,seu vero Deo,quod volunt photiniani qui statuunt Christum Deum esse per analogiam,& Filium Dei unigenitum vos

cari,tum propter buccptionem miraculosam Luc. I. a. tum propter dilectionem Math.I. ir tum propter resuscitationem a mortuis Act.is. . rum propter collocationem ad dexteram Dei majest ticam Heb. I. neutiquam vero ob participationem essentiae ivbn infinitae,increatae, ac aeternae: divinitatem in per de Christo explicantes,partim per qualitates&dona insignia ac excellenti

sim in Christo, creata tamen, utpote quae sunt requisita ad Ecclesiae persectionem,partim per perfectam firmamq; Dei cogni0onem,quae fuit tum in Christo, tum in Christi Evangelio' sed proprie,verumst.&essentialem Deum, sumpta eadem hei απλως ismaiaως,quia ponitur sine omni adsectione, illiq; talia, tam in antecedentibus quam consequentibus, tribuuntur, quae non a

dunt in ullam creaturata, sed sent solius Dei propria, passimq;

40쪽

eclamanseriplarqvὸm N. I. attributa ista Divina,ex quin

bu, inrallibilifer colligi potest, iuxta Thesin nostram I. vocem

Osῆ summi inpropria significatione inuit Λογε Filio Dei adser, bunturiuieut illa in Locis Communibus passim sum obvia. Nee hanesententiam infringit illud, si si heid ponarur,qvui zonapodo in aliis tot risy, 'pl imis, imo in

teri ducentis, nomen illud absq; Articulo vero Deo Imbuaturcupp

metis,is omnium udatorum ac Paganorum,m se om7sterior - nitatis sentientium,& ad consolatam ac id sic liqρ ni fidelia