장음표시 사용
51쪽
reparata omnia cognoscamus,perquem secula facta & condita .
VII. Quicquid igitur praeter Deum triunum est,sive spirituale, sive corpora lex, ν Λουον, seu permanum ejus,ut phrasi Hebraica habet Syrus, factum est: Non quasi Λογος Creatori causamo praestiterit mundanae creationis, juxta Valentinum invi ratione omnia a Verbo per Patrem facta dicerentur Neq; quasi per artem alienam quae non esset in Patre; quod nihil prima persona accipiata secuiada, sed quicqvid habet secunda, accipiat a prima Nec tan. quam per inseriorem Ministrum aut instrumentum: cum Particulata non tantum instrumentali, verum etiam principali Essicienti inbuatur Gen. I. Proverb. 8, S. I. Or. . . . Io Gal. i q7.IL Cor. i. v. in paulus Col. l.v.46.17 dicat, mi/- crum iamcyη, κε ωHebr. Z. v. 2O. non tantuml , sed etiam ν - mrim occurrat. Sed Particulari sits esse videtur Johannes deΛογι loquens, utpote illi nomini optime conveniente,qua etiam indicatur ordoti distinctio interpersona Trinitatis:ut enim Filius est a patre per aeterna generationem, Psal. 2, 7. Hebr. I, S. Operans propterea ut videt Patrem operantem, Joh. .i'. sic pater per Filium secula condidit Heb. I. V, 2, . VBI. Atq; ita per ipsum omnia facta,tanquam per Filiu essentia a Patre habentem,natusc. ab aeterno exessentia aeterni patris, se, coaeternum illi,ac omnia quae pater facit aequaliter facientem: quia sicut a Patre omnia, sic per Filium omnia, unica virtute operandi, quae in Patre a nullo, in Filio v. a Patre cum divina essentia communicata. Quod etiam haud obscure significavit Moses initio Genes toties verbum,DIXIT, repetendo. IX. Significat igitur hic character secundae personae Trinitatis, qvod per Filium a patre omnia condita praedicentur, I Cor. 8. v. 6. non separabilem substantiam Patris: Filii, sed in confusibilem diastinctionem, quod alius sit 'paterialius Filius: sicut Paulus Rom. n. 16. distincte hasce notas ponit,in haec prorumpens verba : Quoniam ex eo patre tanquam primo divinitatis fonte, per eum Filium tanquam omnipotentis Patris dextram, ac ita medium P in illos Spiritu sancto tanquam causa movente4 fine lum omnia. Quod
52쪽
tamen ita intelligendum,ut non magis aut minus ab una persona quam altera statuantur est e omnia, quum omnis Creatura,opus Dei ad extra existens,aeivaliter sit opus Patris Filii & Spiritus Saneti cui Deus aqualiter dicitur de patre,Filio Spiritu sancto. Et hinc Ambrosius lib. a. de Spiritus ancto cap. io. hoc Pauli dictum ita interpretatur, ut totum conveniat Christo principaliter, ex scopo Λ-poitoli,totum Patri, totum etiam Spiritui sancto. X. Utitur autem Evangelista de Creatione verbo ἐγένε , cum
Verbi hoc comune sit, dicaturq;,inter alia ejus significata. de iis quae ex aliquo, de iis quae exnihilo fiunt; unde etiam primus liber Molis Geneseos nomen obtinuit. Quam ultimam acceptionem huius est pr cipue loci innuit 'postolus Paulus efferens rerum harum per Λογον productionem verbo ἐμὰ col. i. v. id scutri na, de eodem negotio in Vet. Testamento occurrunt, illud Gen. i. v. i. hoc Psalm q. v.8. 'Vae utraq; verba septuaginta Interpretes
XI. Non agitur ergo ei de generis humani per Christum resti-stutione,sed de prima rerum nihilo productione, id quod etiam
haud obscure indicat Propositio se vens Negati va, his comprehensa verbis: - ιγνε ουδὲ ἔν D. Hanc enim mediam horum verborum,cum Graecis plarisq;, Luthero&aliis, lectinem, tanquam optime sibi constantem,&perspicuum ac facilem, sensum ad mutentem,quam Graecum Relativum postulare vid tur, amplectimur;rejectis duabus extremis, tum illorum, qui post
puncto finiunt hanc Propositionem,referentes verba postreisma ο γεγονεν adsequentia, cum quibus tamen aptὸ non coli: rent tum horum,qui, non absq; autologia,ex sequenti propositione ad hane referenda censent verba quasi haecesi et Propositio ' χωρος εγενε GA; γέγονεν να- Quae non videtur satis convenientem tolerabilem admittere interpretationem XII. Nostrae autem propositionis sententia est expedita Nam ut
magis exprimeretur praecedens rerum omnium comprehensio, ac excluderetur pater cum Spiritu sancto,qui,perinde utA.
facti sed Factores&socii fueruntΛουκ in glorioso admi bilio. pere Creationis, quod dictum erat per assirmationem OHnκ
53쪽
confirmatur per negationem, repetit iterum iterumq; aliis at
bis verbis re tam gravi,& necessaria, more alias in sacris non infleta 'venti. I Sam ἶ, IS. Esa. 39, ser. 2. q. e. XIlI. Sed& nequis Λογον dictum esse fecisse omiria arbritaretur, quia plurima fecit,phrasi etiam scripturael. Cor. 9. v. 2 . Phil. 2. V. 2 r. vel ογον ipsum heic excipi, qui non per seipsum, sed per Patremia, ctus esset vel Λογον etiam reliquisse suam Creaturam a se ita divino modo creatam adjunxi Evangelista generalem Negativam in singulari: Nihil quod factum est, sive spirituale, sive corporale, i ω- sine,absq;, praeter, citra, haec enim significata habet particula χωρ ς cum Genitivo Λογου factum esse ex omnibus quae sunt facta, aut ab eo non pendere ac conservari vulΠ sine Λογω sustentante, ac quasi manu tenente singula, omnia in nihilum redigeretur. Et sic haec Propositio non tantum Λογι omnia cor didis ei verum etiam per illum singula: gubernari ines e suo,& Providentia ipsius adfines se os perduci, haud obscure indicat id quod etiam obseravavit Lutherus Tom. a. Iste b. sol εχ ηῖ. XlV. Removetur interim heic peccatum, quod neq; creata sub ἡstantia, neq creatum Accidens, sed defectus potius, quam effectus appellandum, vi vocis etiam,tam Latinae peccati, quod derivanti 5
nulli ab Hebraeos a titubare,vae illare, quam Hebraica nNς ab erravit a praefixo scopo,&Graecaeάριαρτὶ quasi haere rita ab et par ticula exinκη verbo uάρ sim quod est assequi, apprehendereta: quodq; Creatione rerum jam absoluta perfectaq; per Satanam
auctorem subintroivit Gen. 3. v. I. Rom. I. v. a. Et hinc est quod
nonnulli persoλεν seu 1 δἐν quas putant Particulas esse aequi pollentes, utut prior magis Hebraismum f. 39. V. Io Et Machab.7.v. 6. Occurrentem spirare, ac Gniversalitatem exprimere videatur pee. catum intelligant,quod est pura privatio rectitudinis debitat inessi
actui humano, peecatorem ni halum faciens Psal. 3, 4. Erech et g. v. 3q. Ut nihil dicamus de Manichaeo, praeter, imo contra scripturantia
blaspheme statuente per Nimili intelligi Mundum, cum corporeis secorruptibilibus, quod a malo Daemone profecta parum habeant Entitatis,&in nihilum tendant sintq; in coparatione ad spiritualia, quae excellum. Nihil:sicut nec de Origene,per nihil extorte intelli-νn
54쪽
gente Daemonem; qui quanqliam quoad substantiam si factus per
Λογον initio bonus, non tamen ab ipso factus Diabolus, sed ipse talem se fecit sua voluntate, in veritate non persistens Ioh. g. V. A XV. Et sic hisce binis etiam propositionibus exprimitur Λογ, verus Deus consubstantialis Patri, cum Creatio sit vera nota,& certum argumentum Divinitatis: unde etiam Prophetae ad ostendendam veram Divinitatem, ad Idolorum s mulacrorumq; gloriam tollendam, signum Creationis coeliin terrae, sive Mundi, adducere&producere solebant. Nehem. 9, 6, Iob. 9. 8. 9.Ρca', Ia,il. 9o,&io2,23. 26.&Ι2I, 2. I24, 8.&I46, 6. Prov. 3, Ι',&8,2ῖ, seq. Esa. 4O,28&qr,&qq,Ι9 &4J, Ia.&48, IJ Jerem Io, II,ir&27, I 3r, 7. ω i. Is Ion ita, Zach. 2. I. XVI. Considerato ita Λογω in tempore ratione Creationis omnium,pergitEvangelista ad eundem considerandum rationeConservationis creaturae suae& inprimis hominis, cujus potissimum gratia conscriptum Evangelium,&id quidem in Statu ejus,tum initio, integritatis, tum post corruptionem,restitutionis. XVII. DeΛογα considerato ratione Conservationis rerum insta. tu integritatis similiter . . duae afferuntur Propositiones: quarum prima haec est να-ύωήν; quae lectio nobis accuratior vide, tur, quam vel eorum, qui, conne citentes Verba σι αλύ cum praecedentibus , legunt ζω,1ῆν, quasi contineret Propositio hare, ii causam , quare sine Λογιου factum sit nihil , quia scierat vita: vel illorum, qui et ita nec uni nec alteri jungunt, sed
sumunt per se, non absq; violentia, ut sit sensus, Quod factum est iaipso supple est, Ellipsi quidem Hebraeis alias non inustata, hei est,
men minus commoda ad significandum, quod non tantum facta sint omnia per ipsum&cum ipso,sed&in ipsi , ac statim seqv tur,Vita erat, i. e.hoc etiamVerbum vita erat:vel homeliam,qui,ex praecedente propositione huc referentes Verbum ο γέγονεν,legunt sive ο γεγονεν ιαπύηουηM: G. Quanquam&illae praeter Manichaeorum, Eunomianorum, Macedoni, orum, Arianorum pravas&haereticas expositiones , sive de rebus
quibusdam vitae expertibus non factis perΛογον sive de vita omni um rerum etiam in animatarum: sive de Spiritu sanct o facto petA γ ν vita existente; sive de ipso Λογα facto; veras etiam, sed coa-
55쪽
cta sinimis longe petitas interpretationes admittere posse videau tur, non dissilente etiam Luthero in Postilia Ecclesiastica,quas brevitatis ergo scientes&volentes taciti praeterimus.
X v III Nostrae v. lectionis,in ipso ita erat,siimplicissima interpretatio videtur esse haec; e esse fontem&originem vitae omnium,dum omnium essentia,&vita sustentatur&conservatur per ipsum, sicut Paulus docet Act. 7. v. 28. Col. I. v. 7. Heb. I. v. s ut ita agat haec Propolitio non de speciali vita spirituali hominum, , sed de universali rerum conservatione per Λογον quod etiam imnuere videtur vocul ac Bri sine articulo heic possita. XIX. Est enim Λογ, hic causa subsistentiae, motus vitae, durationis, conservationis omnium rerum existentium, quae sunt, moventur.&vivunt,ac vivifica Virtus, qua omnia & singula, pro suo modori modulo vivificanturo conservantur. unde omnia vitam&vix orem habenti Λεω sine quo nihilum redigerentur,non sicut Accidens in subjecto,sed quia Ais Natura&essentia sicuti 'ater,est Vita,dans omnibus vitam. X Hine Christus duplici ratione dicitur Vita. I. ου notac, quia est resurrectio: vita Joh. ii. ., Verbum vitae, .loh. I.
psa a v. io&c. quae acceptio praecipue huius videtur loci, quare etiam dicit Evangelista, non Ais erat Vita,ut ipse infra de se iaprima persona loquitur cap. H. i . Λογω erat ita. XXI. Neq; tamen hinc efficitur,quod Λογγ Auctor live causa peceati, Pod peccatum est motus vel internus vel externus,pugnans cum lege Dei; quum diseernendum hei sit, inter motum ordinarium.qui est a Deo,&motum aberrantem ab ordine Divino, qui est liberae voluntatis. Deinde quia Filius Dei conservat naturam modum agendi in natura sustentat vult ut naturalia natur liter,&voluntaria voluntarie agant, alioquin destrueret opus suum.
Ovod igitur voluntarie agimus a Deo est; at quod abutimur hac potestate Diabolo di nobis ipsis est,suxta illud Iohannis s. v. I. Ethine, quod Diabolus homines peccare possim, Deo est atqvod peccent,ab illis ipsis est sicut hoc observavit Hemmin-
56쪽
XXII. Altera, quae hane excipit Proposuio, - ου,1 ην τὶ ι
- άνθρωπιάρ videtur Hemmjngio. quidem non injurii, potissimum referenda est ad homines primos ante lapsum, qui vita luce singulari iiij Dei vixerimi, originali ustitia ornati, clara Dei notitia illuminati unde etiam haec vir a vocatur ζων - haec lux .*ως ναν csm di , uua per Vitam intelligatur spiraculum Vitarum de perlucem imago de similitudo Dei, quae lucebat in primo homine vi Vitae tu Lucis essentialis Λογου. ΣXli I. Nam ut Λογγ dupliciter dicitur vita. ita similiter duplici ratione Lux in digitatur, tum absolute sibi, qua ratione Patrii Spiritui sancto etiam Lux tribuitur i. Joh i, 3. tum relate hominibus quibus per Creationem erat Vita lux singulariter per queatavi eissim recuperatur vitai lux amissa unice Esa. 2.7. qq. 6. Joh. 8. 72. sa. 6. Act q7. XXlV. Quanquam . haec ita simplicissime se habere videantur, non desunt tamen qui, analogia fidei non repugnante, ambas has Propositiones referendas censent ad tempus, quo in carne Christus vixit&conversatus est , ac sermonem heicesie de ea vita lucebis,
quam Christus hominibus, qui ipsi post lapsum fidem habent, largitur; imprimis cum de tali luce Multa sermo sit Iohanni in sequentibus. Unde Lutherus, Erat, quod ei coccurrit,refert ad tempus vitae Chr sttin conversationis, quam in mundo habuit cum hominibus: ut ita propriissime dictum sit, in ipso vita erat, non est,no quod jam non existat vita nostra sed quod modis non faciat , quae tunc
propter nos vivincandus,& salvandos faciebat& gerabat, quibus omnia perfecta sunt, quae de ipso oportet credere ad consequenda
vitam aeternam Joh. 2 o. V. 3I.
XXV. Allia observant Erat illud duo significare, tum aeternam Dei dispositionem&voluntate in , de qVa Paulus i. Timoth. I. v. q. vi Eph. I. v. q. tum etiam hominibus datam se vitam a Munia principio, etiam ante Carnem assumptam a Aογα, juxta dicta f.
XXVI. Hisce expeditis progreditur Apostolus ad Λογγ consideratum ratione conservationis hominum, in statu post lapsum Resti,
57쪽
tutionis invidem ratione temporis tam ante incarnationem in Vet. est quam Incarnationis in Nov. Testam. XXVI l. Qv o ad Vetus Teilamentum tempus ante manifestatum Λογον in carne itidem duas adducit, 3. Propositiones, priorem quidem illam: γ τὸ φῶς c. τῆ οπιαί . Posteriorem v hanc:
oset αυτό. κατέλαβεν, quibus videtur Evangelista respicere ad statum hominum post lapsum , in quo remansit, non modo ali.
qua luci. e. notitia de Deo naturalis,quae tanquam radius quida i cis Filii Dei in tenebris lucet hominibus,jam tenebris factis propter transgressionem, amisia lucri qua lucebant ante lapsum, per quam tamen non adductissimi ad salutarem Dei cognitionem, de qua luce agit Apostolus Rom. i. v. Iρ seq. Eph. . . ir, is seri in Vet. Test lucebat lux μεσσυ φη statim post lapsum in Verbo promissionis, δί, quidem in tenebris, dum multis erat veluti inanis sonus,hominesq; niaxima ex parte manserunt tenebrae,& lucem Promissionis non comprehenderunt,paucis ante diluvium, post diluvium
paucissimis,in tanta multitudine ex istis tenebris eluctantibus cVerbo promissionis fidem adhibentibus. XXVlII. Hinc per lucem hete principaliter intelligimus lucem
αεσξτηπικην messiam ipsum, qui, ut manifestandus suo tempore in carne ad redimendum restituendum Genus humanum, luce
bat statim post lapsum totoq; Tempore et Test quo etiam ant
incarnationem,ossiciu Mediatoris &Salvatoris exercuit, per quod salvati sunt omnes homines, qui ab initio mundi salvati sunt, comprehensa se hac luce fide salvifica Hebr. II. XXIX. Sic luxit lux illa Gratiae,quae hominibus praeter supra naturalem illam rationem advenit, I rotoplastis in prima Promissione de semine mulieris contrituro caput serpentis Genes , Is ac sacrifici js Gen. ,s ,s. Et per Adamum ad posteros ejus ord mecusq; ad Noachum toti primo Mundo ante diluvium Gen. s. olt diluvium similiter luxit tot Mundo in familia Gachi, donec tandem Abraham accepit promissionem, quod in semine ejus Christo, qui ex Abrahamo secundum Carnem Matth. I. I. Heb. 2. I 6.cuiu, die vidit ille&gavisus est Ioh.8.36. benedicerentur omnes gen tes Geti. I 2. V. . ω13. IS. 22. 3. Act. s. 73. Gal. s. 8. 6. II. Iam
58쪽
promissionem ipse cum posteris Isaacho MIacobo , quibus Mea.dem facta est illi quidem e n. ad. q. Huic, Gen. 28. q. longela tem; propagavit. XXX. Tandem autem in Lege: prophetis ductae sunt primae lineae quasi vivorumin visibilium colorum omnium ferme Christi Mysteriorum,qua de re diducte disserit Apostolus ad Heb facta etiam ad extremum promissione Davidi et Sana. 7. 3. Sed lucebat
lux illa interea temporis in maximis tenebris umbrarum & figura. rum,peccatoribus,&mundo originalis delicti caligine obsito, cce. eis se.&gratiam oblataicontemnentibus hominibus, habetibus metem peccatis obtenebratam, quorum maxima pars resistentes Spiri tui sancto eam non comprehendebant, aut colebant per fidem uti decebat: unde propria voluntate&maluia manserunt tales tenebrae, neq; a Luce illa illuminabantur, dum oblatam Lucem recipere noluerunt, Christo interim manente Luce,lucente in ejusmodi tenebris, omnesq; prorsus homines illuminare volente Mattha 3 AD XXXI. Homines igitur heic dicuntur tenebrae, quod lapsumAda mi quatuor species tenebrarum sint insequutae Tenebrae c. mentis, quibus innuitur ignorantia psal. 8a v. . Esa I, ro. a d 6o. Matth. . o. Joh. 12.ῖ .Eph. . 8.&J.8. Et tenebrae cordis, quod vitiis circumseptum est, qVae dicuntur opera tenebrarum Rom. 43 nTenebrae affictionis. per quas intelliguntur calamitates lLSam. 22.19. Iob II. 2.&3o. 26 Psalmss. 6. miseriae hujus vitae, in qua perlapsum incidimus Esa. . so Thre n. 3. 2, Ioel 2.2. c. Et tandem Tenebrae damnationis, qVae Vocantur Exteriores Matth. 8. 12.&22. I3.&23.3o.QV'omnia&singula non immerito dicuntur tenebrae, cum separent nos a Deo Deiq; Filio vero Iustitia soles mentem ob suscent erroribus cor faciant ut ad bona opera frigeat, tandem
moerorem, angorem cruciatus excitent.
XXXII. Inepta igiturin ridicula est horum verborum subtilis Lla interpretatio Cajetani, qui per tenebras heiclocrantelligit res sensibiles dumine rationis carentes per Lucem vero res Divinas, quas res sensibiles non comprehendunt, quod non possint sensitivae potentiae cognitionem rerum intelligibilium attingere quum hac ratione potius dixissetEvanselista, non valuerunt comPrehendere.
59쪽
praeter quam quod res sensibiles non apte vocentur tenebrae,&heio de rebus Divinioribus sit sermo. XXXIII. Neq; etiam recte per tenebras Daemones hei intellis guntur,quia etsi illis etiam illuxerit Λου ante lapsum postquam tamen libera voluntate facti sunt tenebrae,& Lucis hostes capitales, illos non amplius illuminat, nec post unt, euamsi mari me vestem Liacem comprehendere quum sint sub caligine reservati vinculis aeternis inJudicium magni illius diei. Jυ d. v. 6. XXX lV. Nimivis καπλαβόν hei exponere voluerit per occupare seu Vincere,totamq sententiam accipere de Christo manis sitato in carne,ut sensussit Christum in ipsis tenebris .e inter ipsas quodammodo Diabolici Hostium suorum Maaius agis illuxisse, mavisq; ejus emicuisse virtutem,nec tamen ab illis comprehendi seu vinci potuisse,quum manserit victor Diaboli&omnium hostium suorum Ioh. I so. Quae Gregori Naaianetrarii interpretatiovaulo videtur violentior, sicut etheophilaeti, post Chrysostomu,
qui intelligit per tenebras mortem&errores, quasi sensus horum verborum hic esset,quod Christus in morte sua illuxerit,mortem&suam sinostram destruendo;tenebrae autem mortis eum non comprehederint l.e superaverint,&quod in mediis error tenebrisLux Evomelii&Verbi effulserit,omnes Etlimicorum errores omniam idola profligaveri tenebrae autem errorum eam non comprehenderint i. e. incere aut extinguere potuerint.
Σxxv Alii per Lucem Christum intelligunt; tenebras a. exponunt,vel de anima&natura nostra, quae quantum eunq; illuminetur,quantumve illi Christus luceat, tamen comprehendere eum Opoisit, sed semper inmmparatrone cum illo, tenebrae manet vel
de peccatis quae illum non potuerunt comprehendere Pia peccatum non secit. 'et 2,22. ΣXX VI Nonnuli Lucem,Christi Divinitatem exponunt; tene bras interpretantia vel de Carne in qua luxu Divinitas, quae tamen eam offuscare non potuit Vel de rebus uniVers in quibus luxerit, Quae tamen eam inquinare non potuerunt. Et quanquam ex illis ognosci potuisset Rom. I. I9.2o. Sap. Is ὁHomines tamen Irrege
60쪽
XXXVII. plures hujus se inae interpretationes qui desiderant,poterunt consulere Commentatores Pontificios, Franciscum Brugensem densenium,Ferum, Adamum Congen, Cornelium a Lapideo,
Maldonatum, Baradium Alphon sum Salmaronem, Tolle tum desalios in haec verba qui magnam segetem talium expositionum ex patribus&aliis afferunt,quibus tamen omnibus & singulis non quidem prorsus falsis, aut cum analogia Fidei ex adversa fronte pugnantibus, sed.minus appositis, impeditis, nimis longe petitis, dca Iohannis scopo longius recedentibus, nostra praeferenda cessetur, de LuceMessiae lucente etiam ante incarnationem,s atim post lapasum in Veteri Test in tenebris, hominibus per peccatum obtene bratis,qui in quantum sunt tenebrae,increduli spernentes consiliu Dei, non comprehendunt lucem, neq; per inclusionem, qua ratio-' ne a nulla Creatura,neq; per apertam visionem qua a Beatis in altera vita L Cor. II. v. Ir. neq; per Fidei verae& vivae comprehensionem, qua a credentibus in hac vita comprehenditur,qui tali medio talem Lucem recipiunt,& ab illa illuminantur. XXXVIII Ut ut igitur haec lux luxerit ita omnibus a primo lapsia
in Vet. Test. non omnes tamen ab illa illuminati sunt, sed maxima
pars manserunt tenebrae propria sua malitia, non secus ac Sol lucet omnibus,sed tamen illo non illuminantur e cecorum oculi, aliaeve res sive natura, sive impedimento ad recipiendam lucem solis inhabiles. Unde Augustinus: quemadmodum, inquit, homo positus
in sole coecus, praesens est illi sol sed ipse soli absens est sic omnis stultus,omnis iniquus, omnis impius coecus est in corde, praesens est illi sapientia, sed quum coeco praesens sit, oculis ejus absens est, non
quia ipsa illi absens est,sed quia ipse ab illa absens est.
SXXIX. Neq; tamen ex eo quod homo existat tenebrae ex set , possiitq; lucem affulgentem repudiare, sequitur, qvod eandem admittere&recipere ex se posta quum homo post lapsum pariter se non habeat ad utrumq; extremum,id quod patet tum ex illis dictis, in quibus derogatur homini tota haec facultas,quippe cujus natura peccato originali prorsus est corrupta Ioli 3 6 Rom. 3 9. Intelle'ctus coecus L Cor. 2.r . Eph 4 8. voluntas aversa Eph. a. s. adeo ut nihil boni ex nobis tanquam ea nobis possimus cogitare. I. Cor. 3. ,