장음표시 사용
111쪽
Cap. V. De syllogismis grtrae secundae.
Quando unum Cidem huic quidem omni illi autem nulli, aut utrisque omni aut nulli inest, haec agura dicitur SECUNDA . Medius in illa figura dicitur, qui de utroque termi-II praedicatUr eximna autem dicuntur termini , de quibiis ille praedicatur, maius extremum, quod li propius est, minus autem extremum, quod a medio est remotiUS. Mediiis hic collocatur extra extrema primUS autem est collocatione.
Per eliis in hac figura nullus fit syllogismus.
Possumus in hac figura colligere tuni universalem , tum particulZrem. Quando maior fuerit universalis, particularis autem minor, SI contradictoria propositionum forma i. e. altera assirmativa , altera negativa fuerit, erit syllogismUS. Si propositiones tinius fuerint qualitatiS, i. e. Utraeque assirmativae, aut utraeque negativae, non erit syllogismUS.
Syllogismus assirmativus in hac figura nullus fit,
Cap. VI. De filogismis tertiae gr/rcte.
Quando uni, eidem hoc quidem omni, illii autem nulli inest, aut utraque omni aut nulli figura haec dicitur TERTIA. Perfectus syllogismus nec in hac figura fit. Perficiuntur syllogismi huius figurae etiam per impossibile praeter reciprocationem , inper expositionem. Minore negativa in hac figura nihil sequitur. Universalis conclusio per hanc figuram non infertur. Cap. VII. De tribus Auris omnia O. In omnibus figuris, quando syllogismus non fit seu affrmativus, seu negativus, inparticulares sunt propositiones, nulla est consequentiae necessitaS.
112쪽
Si una negativa sit, inaltera assirmativa, ac negat va universalis, maioris de minore conclusio infertur. Indefinita pro particulari posita eandem vim, quam
particularis, in syllogismo obtinet. Omnes syllogismi ad syllogismos primae figurae Un
Capp. VIII. IX. X. XI. De filogismis, in quibus
In necessariis eodem modo se res habet, ut in simplicibUS. In prima figura, etiamsi altera necessaria, altera simplex fuerit, maiore necessaria, sequitur conclusio necessaria. In secunda figura, si negativa sit necessaria, altera simplici, sequitur conclusio necessaria. In tertia figura, utrisque universalibus, altera simplici, altera firmativata utracunque necessaria fuerit , conclusio sequetur necessaria. Si vero altera assirmativa, altera negativa fuerit, negativa necessaria exstiterit, conclusio erit necessaria. Universali altera altera particulari, utrisque assirmativis, si itidem universalis necessaria fuerit, erit conclusio necesiaria. Manifestiim est, simpliciter inesse aliquid, non comcludi syllogismo, nisi utraeque simplices fuerint; Cnecessarium concluditur, etiamsi altera tantum necessaria fuerit. Utrobique necesse est propositionum alteram similem esse conclusioni.
Capp. XII. XIII XIV De Fllogismis ex propos-
tionibus contingentibus , ex prcositionibus, vires implici, altera contingenti, in prima Fgurα.
contingerem contingens dicitur, quo, cum necessa-
113쪽
rium non sit, posito , quod sit, nihil sequitur indecim possibile.
Propositiones contingente Omnes inter se reciprocari accidit. Contingere aliquid dicitur tiobias modis, Uno, quod uiplurimum contingit,in tantum deficit a necessario, altero, quod infinitum est, .modo sic , modo aliter, se habere potest. Scientia, syllogismus demonstrativus non sunt infinitorum, quod non sit ordinatum medium ; at eorum, quae naturaliter contingunt, est demonstratio .rationes ac quaestiones fere de his instituuntur.
De fortuitis quidem sy logistariis fieri possit, at non solent de talibus quaestiones ins itui.
Cum contingere alterum alteri dicitur, id duobus modis intelligi potest, aut de eo, cui iam insit, aut cui contingat inesse. Minore negativa, ex utraqUe contingente in prisnafigura aut omnino non sit syllogismus, aut non fit perfectus, cum per reciprocationem perficia fur. Minore negativa, utrisque contingentibus, in prima figura est syllogismus, sed per reciprocationem, Ulle fiat eo modo, quo contingente rOciprocant Ur. Si maior fuerit particularis, aut utraeque merint particulares, alit utraeque indefinitae, nequaquam erit syllogismUS. Si haec quidem contingens, illa vero simplex fuerit propositio, quando maior merit contingens, Omne erunt perfecti syllogismi, inqui contingere aliqii id concludant, adeUm modum, secundum quem contingens definitum est. Quando vero minor contingens fuerit, omnes illi
syllogismi erunt imperfecti, Qqui negativi fuerint syllogismi, non erunt contingentis secUnclum priorem de finitionem, sed illius tantum, hi aut nulli, ut non Cir ni, ex necessitate inesse concludatur. Si maior particulari fuerit, aut utraeque particulares sint, syllogismus non erit.
Cap. XV De syllogismis ex aropositionetbus nixtis,
contingenti l siecessctrict. Si propositio significet Lita quidem, ex necessitate in-
114쪽
esse aut non inesse, altera autem contingere syllogi mil erit qUoque perfectus, eodem modo se habentibus terminis. Si minor sit necessaria, inpropositiones fuerint ara firmati, aes conclusio erit contingens, non autem Nnplex, sive universales, sive non universales positi fuerint termini. Si altera assirmativa, altera negativa fuerit, erit sy Iogismus; si assirmativa necessaria fuerit, erit conclusio contingens, Cnon, quod non insit. Si vero negativa necessaria fuerit, conclusio erit, , quod contingat non inesse, , quod non insit, sive niverstiles fuerint, sive non universales temini. Si utraque fuerit assii malivata non fit conclusio ne cessariA. Minore negativa, si eadem contingens fuerit, syllo gismus est per reciprocationem contingenris. Minor si contingens non fuerit, ex utrisque negativis nihil sequitur; si contingens fuerit, ex utrisque negativis per reciprocationem minoris aliquid sequitur. Et Particularium similis est ratio.
Cap. XVI. De filogismis ex utri seu propostioni
bus contingetitibus in sectindiflgura. In secunda figura, si ambae fuerint contingenteS, nullus erit syllogismus.
Cop. XVII. De filogismis ex alter propost no implici, alter contingent , in secundα Πατα.
In secunda figura, si haec quidem propositio simpli citer inesse, haec autem contingere significet inaffr- stativa simpliciter inesse aliquid dicat, at negativa contingere, nullus erit syllogismus. Si vero negativa inesse aflirmativa contingere significet, erit syllogismus. Si utraque negativa fuerit S altera quidem, contingere non inesse, altera, simplici re non inesse, significet, per reciprocationem contingentis erit syllogis mus. Si vero utraeque assirmativae fuerint, non erit syllogism S
115쪽
Si utraeque particulares aut indefinitae fuerint, nouerit syllogismuS.
Cap. XVIII. De filogismis ex alter proposuione
Necessaria, iter contingenti, in secunda gura. In secunda figura, si altera propositio necessaria, altera contingens fuerit,m negativa necessaria fuerit, non tantum, quod contingat non esse, sed inquod non insit, syllogismus erit. Si affirmativa necessaria sit, non erit syllogismus. In particularibus res similiter se habet, cum, ut sequatur aliquid, non tantum necessariam negativam, sed, universalem esse oporteZt.
Capp. XIX. XX. XXI. De sillogi is ex irtrisiue
pro 'ositionibus contingentibus, ex rulteria simplici s. absoluta, alter contingeriti, rex alter necessctria, iter Cori tingerimitu in uerti Aurα. in tertia figura, utrisque contingentibus, Waltera
contingente , syllogismus est. Utrisque negativis, propter reciprocationem contingentis aliquid sequitur; at Utriique particularibus, Illindefinitis, nihil sequitUr. Si altera contingens, altera implex fuerit, conclusio erit contingens, non autem simplex, syllogis imus
erit, eodem modo se habentibus terminis, ut ante. Si inino fuerit contingens negativa, Ut tiam tra- vile negatiVa, propter reciprocationem contingentis erit
syllogismus. Ex puris particularibus neque hic aliquid sequitur.
In tertia figura, si altera necessaria fuerit altera contingens, semper quidem contingens erit conclusion atrii assirmativa necessaria, tantum contingens erit; si negativa necessaria, bontingens, ita , sinapliciter non inesse, significet, conclusio inferetur.
Si negativa minor contingens fuerit, sequitur aliquid ob illius reciprocationem hi nece laria fuerit, nihild quitur similiter quoque, si utraque negativa fuerit.
116쪽
Capp. XXII. XXIII. De illi ione filogismoraim,
eorunmqtieducllit ite da riti uri titute. Omnis cmonstratio, omnis syllogismus aut, ne se aliqii id , aut, non inest e, demonstrat, hoc , aut iverialiter, aut particulariter, , aut recta probatione, Ut ex hypothesi.
Syllogismus per inpossibile pars est syllogismi hypothetici. Necessarium est in syllogis ni aliquid sumi ad utra
Ue extrema commune, idque tribiis modis fieri contingit aut enim ita, ut medium maiori subiiciatur de minore praedicetur, aut ut de utroqUe praedicetur, Aut ut strique subiiciatur. Hae autem dictae tres sunt Auriae.
Omnes syllogismi per impossibile concludentes falsuna quidem colligunt, propositum attrem ex hypothesi de monstrant, quod impossibile quid sequatur admissa contradictoria. Omnes syllogismi ex impossibili per dictas, tres figuras Uncludiuntur; similiter vero etiam alii omnes syllogismi ex hypothesi. In reliquis ex hypothesi concludentibus syllogismus fit ad assumtunia; at principium pendet a consensu, Atit alia hypothesi. In omnibus figuris necesse est aliquem terminum universaliter sumi, Waliquent esse terminum amrmative
Nisi universalis quaedam in syllogismo sit propositio,
aut syllogismus omnino non erit, aut non erit ad prOPOsiritim ait principium petetUr. Universalis propositio infertur ex utrisque praemissis universalibus at particularis, hoc modo, illo vig. si altera talatum sit universalis. In omni syllogismo aut utramque, aut alterUtram prO- positionem similem esse necesse est conclusioni.Capp. XXIV XXV De numero terminorum impro
porum itionum in s misi iis c de pro syllogismis.
Omnis demonstratio fit ex tribus tantum terminis
117쪽
Cnon plurihus, nisi per alia, alia media eadem conclUsio probetUr. Si plitra sitit naedia, plures sunt syllogismi. Manifeltima es , omnem demonstratiostem duabus non pluri bus constare propositionibus. In quacunque oratione pares non fuerint propositiones, illa oratio aut syllogistice nihil colligit, aut plura interrogat, quam necesse fuit. Omnis syllogismus cum ex paribus sit propositionibus, ex imparibus est terminis.
Quando per prosyllogismos vii quid colligitur, alit
per media non continua, multitudo terminorus similiter uno superabit propositiones. Non autem semper propositiones erunt pares in tali ordine mediorum non continuorum termini impares, sed vice versa, si fuerint propositiones pares, erunt rermini impares, si termini pareS, propositiones erunt impar . Conclusiones uno pauciore erunt, Uam termini. Longe plures sunt conclusioneS, quam propositiones, S hae plures, quam termini, assumto semper a dio
Cap. XXVI. De problemate in quaque Ela a d
fruendo vel evertendo. Quaestio, quae per plures figuras confirmari potest, per plures modos, facilior est . quae per pauciores figuras, modos probatur, dissicilius confirmari potest.
Assirmativa universaliter per primam tantum figuram, reno tantum modo probatur; at universalis negans per primam, secundam, semel quidem per primam, at his per secundam. Assirmans particularis per primam tertiam, semel per primam Ctribus modis per tertiam probatur; at negans particularis per omnes figuras, semel per priamam, bis per secundam, ter per tertiam concluditur. Universalis assirmans dissicillime construi, facillime refutari potest. Omnino, quae iniversalia sunt, facilius refutantur, quam particularia.
118쪽
Coiuirmari facilius possunt particularia problemata,
quam Universalia. Facilius omnino est refutare, quam confirmare.
Capp. XX II XXVIII De inpentione tedii.
Omnium eorum, quae sunt, alia de nullo alio pra dicantii vere universaliter, dicuntur autem de ipsis alia quaedam vero de aliis quidem dicuntur, at de ipsis alia prius non dicuntur; quaedam vero. ipsa de aliis dicuntur, talia de ipsi praedicantur. Sensibilium unumquodque fere tale est, ut de nullo alio dicattir, nisi ut aliquid secundum accidens. In eleetione proposition im primum oportet ipsusnproblema supponere a definitiones, inquae rei propria simi. Deinde illa, quae ad rem sequuntur Cadqtiae re seqUitur, quae non contingit eidem inesse; quibus autem res non inest, de his non necesse est esse sollicitum, quod negatio reciprocetUr. Ex iis, quae rem sequuntur, distinguendum est inter ea, quae ratione eiu quid est in quid praedicantur,i quae propria rei sunt, quae iit accidentia praedicantur ex his iterum distinguendum est interea, Uaenam secundum opinionem, quaeque secundum
veritatem praedicentur. Quo quis plura media, quae conseqUantUr habet, quae secundum opinionem vera sint, Eo citius ad conclusionem perveniet; Uo autem veriora, eo magis ad demons irationem perveniet Oportet eligere non, quae particulariter rem sequar tur, sed quae totam rem sequantur.
Similiter eligenda sunt illa, ad quae tota sequatur
ipsa reS. Ipsum autem consequens non est ita sumendum, ac
Quando vero ab aliquo continetur subiectum ipsum,
cuius consequentia oportet sumere, ea, quae iniversa-ie quid superius sequuntUr, non sunt sumenda , cum in angustiore ipso subiecto sumta sint, ut, quae sequim-tur ad animal, illa etiam ad hominem sequunt tar. Et quae eodem modo insulat, non eligenda sunt; quae autem unicuique propria sunt, illa lumenda, ciun sint
119쪽
unicuique speciei propria quaedam, quae generi non
Neque vero ad universale eligenda sitiat illa, ad quae se lititur id, tiod proxime sub universali continetur, ut ad animal ea, quae homo sequitur. Sumenda illa sunt, quae in plurimum rem seqtiuntur. Conclusio similis est principiis. Quae ad quidvis sequuntur, non sunt eligenda, cuin per haec non sit futurus syllogismus. Universalem assarmativam probaturos oportet ad ea, quae subiectum consequuntur, seu quae de subiecto dicitiatura quae praedicatum antecedunt, de quihus praedicatum dicatur, respicere, ac, si quid tale fuerit, meditim erit. Particularem firmativam probaturUs eliget ea, ad quae utruinque, insubiectum inpraedicatum sequatur. Universalem negativam si qui probare velit, subiecti consequens,, quod a natura praedicati diversum sit, medium eligat. Particularem negativam probattarii ad ea respiciatu quae subiectum antecedant, in praedicati natura aliena sint. Vitiosa est connexio, si eligatur medium, quod ad utrumque, insubiectuna, praedicatum, teqUatur. itiosa est connexio, si consequen praealcari, quod a natura subiecti alienum sit, medium eligatur. vitiosa connexio est, si ab utroque termino alienumelii fatur medium.
Cap. XXIX. De medio in silviffinis 'potheticis.
Syllogismi ad impossibile deducentes, ipsi inferunt
per aliquid consequenS. Quod recta ostension monstratur, id etiam per impostibile quod per inpossibile probatur, id etiam recta ostensionei per eosdem terminos monstratUr. Differt syllogismus ostensivus ab eo, qui per impos sibile probatur, quod utraeque secundiam veritatem ponuntur propositiones in syllogismo ostensinu, at in eo, qui per inapossibile, altera alia ponitur.
In reliquis syllogismis hypotheticis, ut illis, qui se Arisor. Vol. II G
120쪽
cundum transsumtionem, aut secundum qualitatem y logismi dictuitur, medii consideratio est non in principio, sed in assumtis, Cest consideratio eadem, quae in ostensiviS.Cap. XXX. Derasti tirus do ctrinae.
Non tantum omnes syllogismi per hanc methodum fiunt, sed, per aliam fieri non possunt. Prodest haec methodus ad omnem philosophiam, a tem disciplinam, ad veritatem ac demonstrationem, Cad dialecticos syllogismos inopinionem.
Propriae circa unamquamque scientiam propositiones plurimae sunt.
Principia circa unumquodque suppeditare, id experientiae est.
Astrologicae demonstrationes inventae sunt, observatis suffcienter iis, quae apparent in coelo. Si nihil eorum, quae ad historiam, observationem sensuum pertinent, praetermissum fuerit, poterimus de omni illo, cuius est demonstratio, ipsam demonstrationem invenire, demonstrare, cuius aUtem non est demonstratio, id nihilominus manifestum facere. Hic universaliter dietum est , quomodo propositiones eligere Oporteat, exquisite autem hac de re agetur intractatione dialectica.
Cap. XXXI. De methodo syllogimini per di
visonent. Divisio parva quaedam particula est dictae methodi. Divisio est velut infirmus syllogismus. In demonstrationibus, si oporteat ostendi, aliquid inesse, Oportet medium , per quod fit syllogismus, semper minus esse, non universale respectu primi
Divisio universale sumit medium. Per divisionis methodum neque refutare aliquid pose sumus, neque ad omnem quaestionem apta est divisionis via, Win quibus maxime videtur convenire, in his non est utilis.