장음표시 사용
151쪽
consequentiae rationem in definitione notam esse oportet essentiae explicationem. Nec disputationibus, nec definitionibus metaphorae conveni Unt.
Cap. XVI. De concludendis problematibus per
destri VO ZeΠZ. Ut quaestiones dissolvere possimus, oportet nos seli gere divisiones, subdivisiones, ita autem eligere, ut
supponatUr genus commUne Omnium. Oportet etiam nos nonnimquam secundum analogiam
eligere divisiones indefinitiones. Cap. XVII De relatione causae ad essectum. Causa prior est effectu.Causa exsistente, necesse est rem exsistere; at re exsistente, non necesse est omne id, quod quocUnque modo causa fuerit, exsistere, sed causam quidem exsiste re necesse est, vertim non omnem.
Consideranda est causa, considerandum id, cuius est causa, Wid, cui causa es Consequuntur Inter se causa, id, cuius est causa, id cui est causa. Medium est demonstrationis definitio maioris teritani. Omnes scientiae per definitionem fiunt. Fit ut eiusdem rei plures sint causae, sed non eius dem specie. Causa proxima unicuique maxime causa est. Quod proximum sit sub universali, ea vera causa est. Demonstratio S scientia demonstrativa idem sunt. Cap. XVIII. De origine notitiae principiortim. Non potest quis per demonstrationem aliquid cognoscere, cui non sint nota prima immediata principia . Necesse est, omnia animalia habere vim quandam, non tamen talem, qualis divinior est ratione certitudinis. Omnia animalia vim habent connatam iudicandi, qtiam vocant sensum.
152쪽
Hoc est essentia rei, quod totum de individuis ulti-
Oportet eunt, qui villi constituere definitio item retii clividere in individua, specie pruna, inde horum singillorum definitiones ut accipiat, tentare, tum genUS horum Omnitam Ummum requirere .per illud genus inhaerentes passio ite considerare. Divisiones secundum disserentiam utiles sunt ad hanc rationem inquirendae definitionis. Oportet de definitionem, speciem definitam esse UnUna quid . Utilis est ratio dividendi, ut nihil omittatur in definitione. Non necesse est, Ut is, qui definit, ait qui dividit, omnia sciat.
Sine differentiis nihil cognosci S scientia comprehendi potest. Multae differentiae insunt his , quae eadem speciestini, at non secundum essentiam, nec per se. Tria oportet observare, ut per divisionem definitio constituatur, primUm Ut uniantur, quae in quid praedicantur, deinde, ut ordine collocentur, Qui omnia haec cum definito eadem sint. Prinuini quidem consequemur argumentando per locos dialecticos. Alterum consequemur, si a summo genere descendendo nihil sti omittendo processerim ls.
Tertium, ipsum per divisionem generum, diffe
Oportet etiam nos ad similia, indifferentia respicere, prinatam quidem , quid commune habeant a quomodo differant ea, qtiae specie eadem sunt, at inter se diversa. Id eousque faciendum est, donec ad unumquid deveniatur, quod erit definitio ipsuis rei.
Facilius est res singulas definire, quam universale. Oportet nos a singularibus ad universalia progredi. Latent aequivocationes magi in ulliversalibiis, quam in indifferentibUS. Non aliter atque in syllogismo notam esse oportet
153쪽
consequentiae rationem in definitione notam esse oportet essentiae explicationem. Nec disputationibus, nec definitionibus metaphorae
Cap. XVI. De coircludendis problematibus per
destritio lem. Ut quaestiones dissolvere possimus, oportet nos feligere divisiones, subdivisiones, ita autem eligere, ut
supponatur genUs commUne Omnitim. Oportet etiam nos nonnunquam secredum analogiam
eligere divisiones, definitiones. Cap. XVII De relatione causae od essectum. causa prior est effectu.Causa exsistente, necesse est rem exsistere a re exsistente, non necesse est omne id, quod quocUnque modo causa fuerit, exsistere, sed causam quidem exsiste
re necesse est, ver Im non omnem.
Consideranda est causa, considerandum id, cuius est causa, Wid, cui causa est. Consequuntur later se causa, rid, cuius est causa, Wid, cui est causa. Medium est demonstrationis definitio maioris terretini. Omnes scientiae per definitionem fiunt. Fit ut eiusdem rei plures sint causae, sed non eius dem specie. Causa proxima unicuique maxime causa est. Quod proximum sit sub universali, ea vera causa est. Demonstratio S scientia demonstrativa idem sunt. Cap. X 'III. De origine rotitiae principiorrim. Non potest quis per demonstrationem aliquid cognoscere, cui non sint nota prima immediata principia . Necesse est, omnia animalia habere vim Uandam, non tamen talem, qualis divinior est ratione certitudinis. Omnia animalia vim habent connatam iudicandi, qtiam vocant sensum.
154쪽
Cum secundum sensum perceptio facta est, in aliis sensibilis permansio fit, in aliis non item. Quibus memoria non est, his nulla est praeter sensum cognitio.
Aliis animalibus ex permansione talium singularium notionum ratio fit, aliis non fit. Ex sensu fit memoria ex meniona eiusdem crebra experientia. Ex experientia fit, universali quiescente in anima, principium artis scientiae. Habitus principiorum non sunt ab aliis habitibus, sed a sens I. Anima natura sua tale quid pati potest. Ipsum particulare sentitur, at sensio est imaginis universalis. Prima ergo cognoscuntur inductione. Habitus, quibus aliquid veri cognoscimus, aut veri sunt, aut falsum recipiunt.
Veri semper habitus sunt scientia, intelligentia , falsum suscipiunt opinio, suspicio.
Non est ullum scientia certiti genu , quam intelligentia. Principia ipsis demonstrationibus notiora esse oportet Omnis scientia est principiorum secundum rationem
ad conclusionem accommodatorUm.
Intelligentia non est scientia. Intelligentia est habitus principiorum. Si omnis cognitio principiorum ad demonstrationes ita se habet, omnium principiorum cognitio ita ad integram philosophiam sese habebit.
155쪽
elementis. PRIMUM dicendum est, de quo, Ccuius rei haec consideratio sit nimirum quod demonstrationem .demonstiandi scientiam attineat. Deinde definiendum est,
156쪽
Postea vero, quid sit in Toto hoc esse, aut non esse aliquid a quid dicamus et pr*edicari de omni aut de nullo et Propositio quidem est oratio assirmans aut negans aliquid de aliquo Haec autem est aut universalis, aut particularis, aut indefinita. Universale autem appello et omni aut nulli inesse Particulare vero Tocuidam, aut non cuidam , aut non omni inesse. Indefinitum denique et inesse, aut non inesse, sine Universalis , aut particularis signo cui, contrariorum esse eandem scientiam, aut voluptatem non esse bonum. Dister autem propositio demonstrativa a dialectica; quod demonstrativa quidem sumtio est alterius partis contradictionis; non enim interregat, sed stim demonstrans; dialectica vero intenogatio est contradictionis. Nihil autem intererit ad conficiendum utriusque Ω-
157쪽
Tαι,' Ucmίθεμενου Aetspουμενου ου γαι monstativa o dialecticae propositionis syllogismum nam .demonstrans , Winterrogans syllogismo colligit sumens aliquid alicui inesse, aut non inesse. Quare erit syllogistica itidem propositio simpliciter assirmatio aut negatio alicuius de aliquo eo, quo dictum est, modo. Demonstrativa autem, si vera sit,i a principio per suppositiones destinata. Dialectica autem sciscitanti interrogatio contradictionis est syllogis in vero colligenti sumtio illius, quod videtur, aut probabile est, Uemadmodum in Topicis dictum est. Iam vero quid sit propositio,i quomodo disserant syllogistica, demonstrativatare dialectica, diligenter in sequentibus dicetur. Ad praesentem usum haec nobis susscienter distincta sunto. Terminum autem voco, in quem dissol-3 itur propositio ut praedicatum, rid, de quo praedicatiir, sive adiecto, sive separato et Esse aut Non I δ
158쪽
cfων, ου Aηπται mporsemων. boA-εινα; ETE OCETE ω και ο καTα πανT- καTd cpει-- αι θάτε ον θατερου ταυτίν et T. AS Toκα, παντο καTηγooεισθαι όταν χη εν του πο- κει Γιενο λαβέ ν, καθ ο θάτε ον υ λεχθητεται καιτο κατα μη νο αφαUTtas. esse s Syllogismus vero est oratio, in qua positi quibusdam , aliud quid a positis Odiversum necessario sequitur eo, quod illa sunt. Dico autem, quod illa tint, quoniam per illa colligatur. Quod autem per illa colligatur, dico, quoniam nullo externo termino opUs sit, ut exsistat necessarium consecutio necessaria . 6 Perfectum quidem dico syllogismum, qui nullo alio indigeat praeter sumta, ut necessarium consecutio necessaria appareat. Imperfectum alitem, qui indigeat aut Uno aut pluribuS, quae quidem necessaria sunt propter terminos subiectos, nec tamen per propositiones Unata sunt. in toto autem esse alterum altero, inalterum de altero omni praedicari, deni est. Dicimus autem de omni praedicari, quando nihil subiecti limi potest, de quo alterum non dicatur, re nullo praedicari, dicimiis similiter.
159쪽
Quoniam vero omnis propositio significat aut et Ii esse, aut necessario inesse, aut contingenter esse earum autem aliae assirmativae, aliae negativae sunt, se-cUndum namqUamque enuntiandi rationem Crursus assirmativarum atque negativarunt aliae universale , aliae particulares , aliae indefinitae sunt necesse est ( propositionem universalem aliquid esse negantem terminis reciprocari velut, si nulla voluptas bonum est, neque bonum ullum erit voluptas; propositionem at tributivam autem reciprocari quidem necesse est, at non universaliter, sed particulariter velut, si omnis voluptas honum est a bonum quoddam erit voluptas; particularibus autem . propositionem assirmativam necesse est reciprocari particulariter si enim voluptas
160쪽
quaedam honum est, 'onum quoddam erit voluptas negativam ver non est necesse s reciprocari); non enim, si homo non inest alicui animali, inanimal non inest alicui homini di Primum ergo sit universalis negans propositio A B. Si quidem nulli, et cinest, nec ulli A et B inerit. Si enim Tobo insit alicui, ut T C, non verum erit, nulli B inesse A; nam, aliquid etων B est 3 Si vero et conanira inest, Ceto calicui inerit; nam si nulli insit, nec culli B inerit; attamen
supponebatur, tis omni B inesse. Similiter vero
etiam, si particularis sit propositio. Si enim calicui, inest, . alicui A necesse est inesse. Nam si nulli inest, nec culli cinerit. CSi vero calicui, non ines , haud necesse QB non inesse s tit, si B est animal, A vero homo homo quidem non omni animali, animal vero omni homini inest.