장음표시 사용
581쪽
συμ.m ασμα αναγκ ίον. N; ἐπι το πολυ καὶ ordinis, syllogismusre demonstrat . Verumtamen non ita, ut neutrum extremoram de neutro medio dicatur; necesse enim est, uni alicui utraque inesse oportet vero nos per alias figuras praeter primam considerare, qtio modis contingat eiusdem rei fieri syllogismum.
Piobatur, rertim fortuitarum non se scietitiam. Illius autem, quod est a fortuna, non est scientia per demonstrationem. Neque enim, quod a fortuna est, ut necessarium est, Ut Ut contingen Utplurimum, sed tanquam id , quod praeter haec sit deinonstratio vero alterutrius horum est. Nam omnis syllogismus aut exsistit per necessarias propositiones, aut per Utplurimum veras. Et si propositiones quidem sint necessariae etiam conclusio necessaria erit. Si vero . propositiones utplux
582쪽
mum verae sint, etiam conclusio talis erit. Quare, si, quod a fortuna est, neque utplurimum contingit, aut verum es , neque necesssarium est; non fuerit illius demonstratio.
A P. XXXI. Probatum, per sensum non haberi scietitiam,
ino friatiνct m. Neque per sensum aliquid scire licet. Etiamsi enim est sensus rei talis, nec certae huius rei tamen sentire saltem hoc aliquid s. certam rem nos oportet, reerto loco, ac certo tempore. Universale vero in omnibus sentire non possumus; cum ri id non sit hoc aliquid, neque certo tempore sit alia enim non Universale esset; nam id, quod semper, ubique est, universale dicimus et Quoniam ergo demonstrationes sunt universalesa haec vero universalias sensu cognosci non possunt, apparet, nos per sensum aliquid scire non posse. Immo manifestum est, quod, etiamsi sentire li-
583쪽
ὴTι σηκοὶ, αιτιον. σπε πgo Tαν οιουTων η καθoAου τι λιωTε α αν α θητεαν, και η νοητεα; δτων γε-8ον α:Tιον. rapi A αν π ατα αAAos o oc Loα-ceret, triangulum duobus rectis aequales habere angulos; quaereremus tamen demonstrationem , nec Ciat nonnulli volunt, sciremus. Sentire enim nos necesse est singulare scientia autem ex universalis cognitionctexsistit. Iropterea quoque, si supra lunam essemus videremusque terram obiectam, non intelligeremUS causam lanae defectus. Nam sentiremus quidem, UOd(luna nunc deficeret, .causam plane non .int. Ageremus nam universale sensu non cognoscebatur. Verumtamen ex contemplatione crebra illius, quod accidit, ipsum universale investigantes, demonstrationem haberemus. Ex pluribus enim singularibus universale fit manifestum. 6 Universale autem magni habendum est, quoniam aperit causam Quare de talibus, quorumcUn-que alia est causa, maiore digna honore Ocognitio Puniversalis est, quam vel sensus, vel intelligentia. De primis autem principiis alius est sermo et Manifestum igi-
584쪽
Casaub et Zoorum, OυrαTo To 'Lν λογικα αεω8ου μ. ωιtur est, fieri non posse, ut quidquani demonstrabilium per sensum sciamus nisi quis Sentire dicat hoc scientiam habere per demonstrationem. 8 Sunt tamen quaedam e problematibus, quae ad defectum sensus reducuntur. Nonnulla enim si videremus, utique non a sitis quaereremUS, non, quod ea sciamus per sensum, sed quod liniversale videndo comparemuS Ut si sitrum perfor tum esse videremus, Numen transiens per itrum e forattim x manifesta quoque esset causa, curre per vitrum lumen transmittatur, per visum quidem rata esset causa seorsim de unoquoque vitro), at per intellectum simul, quod ita in omnibus sese res haberet.
A P. AE X VII. De diversitate principior rem secundum diversitatem Iillogismorte N.
Eadem autem principia ut sint omnium syllogismo rum fieri non posse, primum quidem logice conside-
585쪽
rantibus manifestum est . Sunt enim alii syllogismi veri alii autem falsi. Nam licet ex falsis quoque verum possit colligi, at semel hoc tantum fit ut ti A de verum est medium autem B falsuili; neque enim et Ainest, B, neque o B T C. Sed si media harum propositionum stimantur, falsae erunt, quia Omnis conclusio alia ex falsis sit; at vera ex veri colliguntur. Diversa autom sunt falsa invera et Deinde, neque falsa ex iisdem cum iis ipsis colliguntur). Sunt enim falsa mutuo etiam contraria, inquae simul esse non possint. Ut, et iustitiam esse iniustitiam , aut timiditatem Chominem esse equum, aut bovem uaequale aut maius esse, aut minus 3 Ex iis autem , quae posita sunt sica sequentibus ratiotribus flendetur, non e se ac em Omnium principia). Neque enim verorum omnium eadem sunt principia; nam diversa sunt principia eorum, quae genere multa(6 diversa sunt, neque . ad propositum convenientia. Aristot. VOLII. M
586쪽
Ut monades non conveniunt cum punctis. Nam illae quidem non habent situm chaec vero habent. Necesse vero est saltem , aut ad media convenire principia , aut in superioribus, aut in inferioribus, aut alios quidem terminorum intus in ipso Edillogismo' habere, alios
autem extrari sillogismum . do neque communium principiorum ulla esse possunt, milibus Omnia demonstrentur. Dico autem communia, ut Omne assirmare, aut negare. jam genera rerum diversa sunt; inhaec quidem quantis , illa autem qualibus insunt solis, quibus cium demonstratur aliquid per communia. CPorro, principia non sunt multo pauciora conclusionibus. Principia enim sunt propositiones; propositiones vero Ut assumto termino medio consituminit , aut interiecto inter extrema'. Insuper, conclusiones infinitae sunt terii lini autem finiti Deinde, principia alia quidem sunt necessaria alia vero corningentia. 8 Hac igitur ratione
587쪽
(principia , si quis dicat, id ridiculum fuerit, quod ipsa
cum ipsis eadem sint; omnia enim sic fiunt eadem io Atiaeque , si quis dicat, ex omnibus principiis demonstrare quodlibet, id idem est, ac si qui quaerat, num omnium eadem sint principia. Haec enim valde rudis esset opinio. Nam neque in manifestis disciplinis hoc fit, neque in resolutione fieri potest immediatae enim propositiones demonstrationum principia surit alia vero fit conclusio assumtari aliae immediata pro Iositione. II Si qui vero dicat, tima propositiones immediatas ipsas esse principia re respondebimus, unam esse tanttim in M m a
588쪽
cipiis , tanquam oporteat, monstrari Uodclinque potest, neque ita ex alio s. principis , ut citiusque scientiae sint alia principia crelinquitur, principia omnium esse congenea; attamen ex his quidem principiis haecce, ex illis auten illari demons annir). Manifestum vero etiam est hoc , quod non contingit, omnium eadem esse principia; demons ratum enim est, quod principia genere diversa sint eorum, tiae genere disterunt. Principia enim sunt duplicia, alia quidem, e quibus, alia vero , circa quod Principia quidem, e quibus est primo demonstrario , communia lint. Illa Ero circa quae propria sunt, ut numerus in Arithmetica , magnitudo in Geometria ).
A P. XXXIII. De disserentia scientiae A, FimomS. Id vero quod sub scientiam cadit, ipsa scientia
disserunt ab eo, quod opinamur .ab opiniones quod scientia quidem est universalis, viper necessariari ex-
589쪽
re. Sunt autem nonsatilla vera quidem quae in rerum natura sunt, quae tamen etiam aliter se habere
contingit Manifestum igitur est, quod circa haec non sit occupata scientia, essent enim haec, quae non possunt aliter se habere, eadem cum his, quae aliter sese habere contingit; at neque intelligentia, dico enim intelligentiam principium scientiae, neque scientia absoque demonstratione est; illini Atero intelligentia est notitia immediatae propositionis; vera autem est intelligentia, scientiata Copinio, , quod per haec(cognitum dicitur. Quare relinquitur, opinionem esse circa verum, aut falsum, quod tamen contingit aliter quoque se habere. Hoc vero intelligentia est notitia immediatae propositionis, nec necessariae et Et consentit hoc iis quae apparent. Nam opinio est aliquid inconstans si natura eius talis est. 3 Praeter haec ne-
590쪽
mgetet; et g , ψηθη μεν,ναι, ου 'οι αυT αυ-nao arbitratur, se opinari, quando arbitratur, fieri non politie, ut aliter re se habeat, sed . tum putat, se scire. erUm, quando arbitratur , esse quidem rem ita, vertim nihilo minus quoque esse eam aliter, nihil impedit, eum tum opinari ut quia talis quidem rei sit opinio necessarii autem scientia. Quomodo ergo non licet clem opinarii scire in quamobrem opinio non est scientia, si quis ponat, quidquid scit, illud idem contingere ut opinetur Consequetur enim hic quidem, sciens, hic vero, opinans, per media, donec ad imme diata pervenerit; quare , si ille scit, etiam, qui Opinatur, scit. Quemadmodum enim, quod res sit opinari licet, ita etiam causam rei Haec vero Ioel 'ogismi medium est. s Aut, si quidem ita opinabitur ea, quae aliter se habere non contingit, quemadmodum se habeant definitiones, per quas demonstrationes sunt , non Opbnabitur, sed sciet si vero, esse quidem vera, at non