Diui Petri Chrysologi archiepiscopi Rauennatis Sermones nunc primum in vulgus editi Agapitus Vicentinus

281쪽

i Vras ne mortale pectus tinicae charit ill tis erga nos magnitudine capit Putas ne terreni corporis pondere mens deprecta erga nos diuinum intelligat, ac --kntiat affectum e Nam quicquid caesi micat. radiat, S spledet ornatus,quicquid rerra se, grat in floribus,sapit in fructibus,in animatibus gaudet, nostro amore sacru, nostrae addictu e seruituri. Sed quis magna, parva ranae sunt ad supernae i uos dilectionis inclicium. Nobis principatus caesoru, no his aetheriae potestates, nobis supernae dominatiora, nobis Angeloru ossicia excubiis militant indelassis. Sed ista adhuc afferendae in nos diuinae necessirudis nis parua sunt, & minora,rantuml infima, quatum

creatore lao minor est creatura.Deus uultu inconteptabilis. uila Uerspicabilis. nullo sensu aestimabilis: inaccesta mente, ne ipso quidem ad plenum notus

auditu ,quotiem,qualiter qua uarie,q diuerse,se hominis aptauit obtutibus e qua se comunioni, qua se Gen.6. familiaritati praestitit & concessit humanae Cu Noecosilii sui facit esse participem: et expiado titudo di Iuuiu pmonet inlinere: et totu saeculu' ipso eustode Cenas . paruo arcae designat in semine. Cu ad Abraha uelut nospes aduerat,nuitatus tota dignatioe succedit:oblata non respuiri. apposita uelut esuries,& lassius assi mitta diuina collacione uelut egens suscipit,et acce Gen. U. ptat humana. Hinc est et emortua mox senis mebra reuiuiscutisterilis uetulaeta uiscera suscitatur extimcta:et natura i uiuo cadauere psepulta proditura sua

282쪽

resurgit auctore: et generat pIurimos trafacto iam remporePer unum quem crediderat conditore. Ad Moysen igneus Deus glomeratur tru :deinde co/ Exo. I. fert facieda cum servo: exerectur uariis in Aegypto Exo. s. uirtutibus:& paresit ad nutu famuli: irrogat flagella. uel tollit:& in mari quatus sit, quantu ue homini de derit,ultricis und. e demostrant obsequia: cu siccato Exo. l . gurgite cedit unda piista liquore durato muru prae stat,munimen exhibet liberassis: ac tota naturae suae uirtute de hoste saeuissimo triuphatura decurrit Mi ..ro colubernio Israeliticis Deus couersatur in castris: Deu. 2 I. numerosas gentes nunc ferit fulmine . nunc tangit ΙOLlo grandine nunc solo tubarsi clangore prosternit: ut Ioco. 1me costictu, sine uulncre Deus ducat uictriccs acies.

quas praecedit:affuit desideriis uotis annuit singulo tu:mox ad interrogata re odit: culta .didit:prae dixit futura quaestra patefecit regnum contulitidonauit opes: temperauit pluuias: Recnudas praestitit ter ras: coniugia ipsa filiorum copia, & honore decora uit. Sed adhuc parum esse credidit,si affectum suum erga nos praestando prospera tantum, & non etiam aduersa sustinendo monstraret. Post omniamumdum suum pauper ingreditur: iacet in cunabulis ut homo et uagitu suo implorat, inquirit, exigit quam tibi praestitit ipse pietatem. Parens omnium usus est te parente: subiectus ribi extitit, cui omnis sub /iacet altitudo: timuir, quem timcnda metuunt: su gir,ad quem cuncta confiigiunta .aelorum arbiter est

hospes in domibus peccarorum: pane pascitur . qui

pascet omnes: & quid plura ανTρκρατωρ tenetur i.ovotis saeculorum : sistitur terrae findaror : iudicatur hu/nianae largitor ueniae:discutitur cordis scrutator: pu

283쪽

nitur uitae dator. redditor: cunctorum resurrectio, sepelitur ut tarda mens hominis, & intelligentia s, ris pigra uel morte in se Dei probaret affectum,quae

praedictis.& innumeris Dei beneficiis Dei erga se noIntellexerat, non senserat charitatem, Qui ergo esse sedit.dedit uiuere,docuit & orare:quia totum uoluit

Mar.6 , praestare, qui sua sibi prece uoluit supplicati. Pater ,, noster q es in caelis. Ecce homo rua te uoce CHRI STVS hodie ut sibi faceret cohaerede Dei patris ado,, ptat in filiuni dum ait. Pater noster. Quod suae dis gnationis est, tuae esse uoluit potestatis: iuxta illud. Ioa. i. Quotquor receperunt eum dedit eis potestare filios Dei fieri:& tamen iubet dicere,ur dignatio donantis ,, sit,non temeritas praesumentis. Qui es in caelis. NoQ non sit in terris sed te qui caelestem patre iani uo

vas ad caelestem uult tendere, et repetere ia natura: ut generi tanto uita nostra reipodear:ne terreni mo res degenerent,quos caelestis donauit, et contulit ia, , natura. Sanctificetur nomen mumi Non et cita sit

prece sanctificandum quod te sanctificat nonae sed quia CHRISTI nomine uocatus es Christianus pe tendum tibi est,ut actu tuo nonae hoc sanctificetur, et honoretur in te. Quia sicut uirtutu fama nominis tantam respodet ad gloriam, ita male coversantis i

famia ad eiusdem nominis redundat iniuriam: dicε Rom. 2. te Apostolo. Nomen Dei per uos blasphematur i ge

tibus. Et revera filii timc gentilis nomini derogat Christiano.quando allicr si profitetur, et dicitiir uisia uere viderit Christianum. Veniat regnum ritum. Non ut Deo ueniat regnum habenti semper sed po/stulas ut tibi ueniat no haberi: ct pcipias illud quod Mat. 1 f. tibi aifcctu suo Dominus pollicetur:cum dicit.Venis

284쪽

lxx trate benedicti patris mei, percipite rediuiti quod uoi

bis paratum est a constitutione mu .venite hentet dicti non dixit ueniamus percipite, non dixit perci, piamus.Nemo miretur quia patrem uocat qui noradum natus estutam si Iohannes exultar et Iacob col l . luctatur in utero, prudEs aestimet quid possit natura Gen.3s.

diuina si tantu potest per Deu humana conceptio IN EANDEM. SERMO. LXX. Mnia quae diuinitus dicta factam reserunt .sunt miraculo, sunt tapoti,sunt patienda mortalibus ipsis etiam cases stibus sunt tremeda, sed nihil tam stu per caelum pauer terra, expauescit uniuersa creatura,qua quod uos estis hodie nobis dicεν tibus audituri. beruus Dominu patre uocare audet: iudice suu reus nucupat genitore: pditio terrena sua

se uoce adoptat i filiu: qui terrena perdidit aestimat se diuinitatis haerede. Sed audemus: qa praesumptio dicentis non est,ubi auctoritas est iubetis: ipse enim a nos hodie dicere sic uoluit, qui nos docuit sic orare. Et quid mirum si homines Deiconsecrauit in filios, quando se hominis dedit, et aptauit in filium e Car/nis tunc naturam transtulit in diuina,destatem qua do humana detulit ad natura:tunc hominem sibi in cati estibus praestitit cohaerede, quado se participem reddidit terrenorii. Aut homini negare quid amo ris potuit quid muneris e qui rorum quod erat hos

minis etiam peccatum suscepit, et morte e aut quo

modo hominem in suis proieris socium non habebit, qui in aduersis hominis te fecit esse consortem

285쪽

Hoeno redi ad Deum sic amatus a Deo: & ad ilIIus

gloriam da totum te.qui se totum propter te ad sua

deduxit inuriam: ci uoca patiem sidens. quem lato amore tuu probas.senta Jntelligis esse geratorem. ι' is Pater noster. Quia nodum natus patrem uocat, nemo miretur:Deo nata sunt nasciturauutura facta sue E L. 3. Deo.Quae futura sunr,inquit a merui.Hinc est quod Luc. i. in utero suu I ohanes sentit auctore: & extat nuntius

Cen. 1 F. matri. q erat suae nescius uitae Hinc est Q Iacob ante legitur bellare A nasci: ante triuphare si uiuere. Hineti in iam sunt Deo qui sibi adhuc no sunt. qui electiis sunt ante constitutione mundi. Qui es in caelis, Noq, ille non sit in terra, sed ut tu per hoc germen esse noueris te caelesteta si te Dei filium esse latetis. uiuequasi Dei filius:ur actu,uita uirtutibus,tam possis re M spondere genitori. Sanctificetur nomen tuu. Quia a CHRITO uocatus es Siristianus petis ut praerogatiua tanti nominis sanctificetur in re: qa nomen Dei quod per se.& sibi sanctu est aut sanctificatur in n

his nostro actu aut nostro actu blasphematur inge/Lu. I.,, ribus. Veniat reguum tuum. Ipse dicit:Regnu Dei intra uos est: si intra nos est,ueniat ut quid oramusexst in fide, esti spe est i expectatione .sed ut in re ue niat iam precamilr.Veniat autem nobis non illi quiscmper coregnar patri suo, semper regnat in patre, Mat. 1 F. kd ueniat nobis.Venite benedicti patris mei percipite regnum quod uobis paratu est ab origiae mundi. Dicimus: Veniat regnum tuis . Vt sic Deus regnet in nobis. quatcnus in nobis desinat mors regnare:de Rom. s. sinat regnare peccatum . Regnavit,inquit,mors ab Rom.6. Adam usq; ad Moysen.Et alibi. Non regnet peccatu

286쪽

,, in uestro mortali corpore. Fiat uolutas tua sicut in ,, caelo,et in terra. Nunc in terra multa fiunt pro dixiboli uoluntate pro saeculi nequitiaWo dcsiderio earnis i caelo uero fit nihil praeter Domini uoluntatem: petimus ergo .ut interempto diabolo Ut nouo saecise Iis,ut mutato corpore,ut destructo mortis imperio ut abolita dominatione peccati ,in caelo, et in terra, in Deo, & hominibus,una Dei sir, eadeo uoluntas. , Panem nostrum cotidianum da nobis hodie. Post i. tegnum caeleste terrenum panem petere non iuberimur prohibente ipso, cum dicit. Nolite solliciti esse, Mat.6. animae uestrae quid maducetis. aut quid bibatis. Sed quia ipse est panis qui de caelo descendit petimus, R IOa. 6.

Precamur,ut ipsum panem quo cotidie. id est iugi ter sumus in aerernitate uicturi, hodie id est in prae senti utra de contiiuio altaris sancti ad uirtutem cor porisInientis capiamus./ Et dimitte nobis debita δε nostra:sicut & nos dimittimus debitoribus nostris. Sie dicendo homo indulgentiae modum,mensura' 'ueniae tu tibi dedisti qui a Domino tantum tibi peris dimitti quantum dimiseris ipse conseruo. Dimiti ergo delinquenti in te totum, si uis ipse de tuis nihil Domino debere delictisun altero dimitte tibi, si uis

ipse uindicem uitare sententiam. Et ne nos inducasia in tentationena. Deus sicut scriptum est. neminem Iacit Ptentat,sed tentare dicitur,cum contumaciter euntes

ad tentationum laqueos derelinquitiSic Adam tem Gen. 3.tatoris incurrit insidias,dum sui praecepta deserit coditoris ride aur-a quo tcntaretur lio .mit sic diceis do. Sed libera nos a malo. Hoc ea diabolo,q to tius mali et auctor est & origo:diabolus natura caelestis fuit nuc e neqtia spualista rate maior saeculonio

287쪽

eendi usu ritus:laedendi arte peritissimustande non iam malus,sed malum dicitur,a quo est omne quod malum est. Hinc est quod propriis uiribus liberari

homo non potest carnalibus uinculis illigatus. Pete dum nobis est ergo,in Deus nos a diabolo libereta CHRISTUM terris ut diabolum uinceret comodas uir. Clamet homo.clamet ad Deum, clamet, liberanos a malo,ut a tanto malo sola CHRISTO uincen ., te liberemur. Pater noster qui es in casis. Orandi thema ateriam petendi supplicandi normam pau.d. 'i I . Emmis in uerbis ipse tibi qui tibi est exorandus imdulsit, ut ex hoc tu petendi sumas sensum:intellectu .d postulandicapias: mensuram colligas impetrandi et et breuissimo magisterio orandi latissimam capias disciplinam: simul quia ad amoris indicium rex ipse officio functus est aduocari, ut preces quibus responiurus erat ipse dictaret. Cunctatio ablata est impe/trandi omness,immo fiducia collata est tota prome rendi, quado ipsum se legit in precibus qui rogatur. Metus locum non habet ubi a patre filius pietate in terprete desiderat quae sancta sunt impetrare.

IN EANDEM. SERMO. LXXI.

. , charissimi et uos donauit crede s reape uos docuit et orare:et tota pete di sorma paucis aptauit i uerbis, qa cudis patre postulat multapce filius notaborat: sicut.n.petere cogit necessitas geniin,ita urget charitas dare genitore. Pater ergo o spore pstat,no ta ut perat,et quid petat ostendit: ut mi peredo iusta placear, et pol stulta postulas displicere.

288쪽

Audite patiem & uos filios esse iam credite. ut quae petieritis incucrater impetrare possitis. Quid ualeatndes redulitas quid possit, quanti sit costilio hodiernostratur in uobis:ecce Trinitatis trina consessio in caelestem sobole de terrena uos sustulit seruitute: ce fides quae Deum locuta est patrem, patrem uobis Deum hodie conquisiuit: ecce uox quae consessa est Deum filium uos Dei adoptauit in filios: ecce credalitas quae Deu spiritu proclamauit,de carnis substantia mortali in uitale spiritus substantia uos mutauit. Quis pietatis tantae dignus inuenietur assertor Deus pater homines dignatur haeredes: Deus filius no dodignatur seruulos cohaeredes: Deus spiritus carnem consortem diuinitatis assumit: fit casu possessio ter/renoru: et inseris addicti iurisaictione luscipiuntur isupernis, Apostolo probante cum dicit. An nescitis quia Angelos iudicabimus r Vocate ergo Deum pa trem: uos i de si nondu natos a tamen designatos Olios ce ia credite: et date operam quatenus sit uobis caelestis uita:sint uobis diuini moresta sorma Deitastis tota uestra pr. eseratur in forma: quia caelestis pater respondentes generi filios muneribus dirat diui/M nis:degenerates ad poenale reuocat seruitute. Patet,. noster qui es in caelis. Succuberet costientia serui Iis,terrena coditio solueret,nisi nos ad hunc clamo

re ipsus patris auctoritas ipsius Filii Spiritus excita ret.Misit,ait Deus Spiritu filii sui in corda nostra clamantem Abba pater. Lassescit mens caro descit ad

diuina nisi Deus quae fieri iuber, impleat ipse qui tu

ber. . ado ausa morralitas Deum uocare parre nisi modo, quado superna uirtute hominis animatur in

,, terna e Pater noster qui es t caelis . Homo quid coe

289쪽

SERMO

eum teriis tibi, qui cofiteris tibi genus esse de easue

Ergo caelestem uitantonstra in habitatione terrena: quia si quid in te gesserit terrena cogitatio,caelo ma., culam, calesti generi iniuriam intulisti. Sanctifice

., rur nomen tuum. Nos petimus ut sanctificet nomElaum Deus, quod sanctitate sua totam saluar,et san civicat creatura.Fratres hoc nomen est,quod super

nae potestates pavent: quod tremenda sulcipiunt servitute: hoc nomen est,quod mundo perdito dat s Iutem: sed petimus, ut nomen Dei actu nostro sane crisicctur in nobisuaobis enim bene agentibus benedicitur nomen Dei: nobis niale agentibus blasphe Rom. a. matur. audi Apostola dicentem. Nomen Dei p uos

blasphematur in gentibus.Petimus ergo petimus ut quarum nomen Dei sanctum est,tantu nos eius me 2 . h reamur in nostris memibus sanctitatem. Veniat re. gnum ruum. Quasi non semper fuerit, ac sit hic reAgnum CHRIS i ut ueniat nuc rogamus. Et ubi est Luc. i . illud, Regnii Dei itra uos este Intra nos est fide, sed in re ueniat supplicamusFratres quaesu diabolus ua1ιο nequitiaru genere multimoda arte fallendi res aciem turbat, knsus hominu moreso colandit sabuit idolis.sacrilegiis surit, fallit auguriis,divinatione mentit signis decipit, illudit astris, spectaculis occupat obsideruuiis peccatis uulnerat, criminibus sauiciat desperatione prosternit M RIS T I regnum

.ci ' prolongat. et absentat a nobis. Petimus ergo ut ue triat rempus quo mali tanti auctore pereunte, mun dus totus, creatura rota totam inlius CHRISTI regnet,er triumphet ad gloriam: et stat quod sequi/tur ut sicut in caelo, ita et in terra una Domini sit uoluntas. Sit teria caelumalua Deusaempus aeternitas:

290쪽

patria requi saeenlas innocentia:honor inamoriali instaria castiras: Deus totum 2Iddidita Panem no q. M strum cotidianum da nobis hodie. Postpaternit tem Dei, post diuini nominis sanctitatem, post caeliremusotidianu panem iubemur exposcere. RIISTUS obliuioni non subiacet: CHRISTUS mandatis suis contrariae demandat:ipse dixir.Nolite sol Maticliciti esse animae uestrae quid naanducetis,aut quid.bihatiLSed quia ipse est panis qui de caelo descendit et

legis et gratiae mola aptatus est in farinam, qui cru cis consectus est passione,qui magnae pietatis fermEtatus est sacramento,qui coperitonis leuamentu su stulit de sepulchro, qui ut diuinitatis suae calore co queretur, φω clibanu decoxit inseres,qui ad caelestε cibum cotidianus Ecclesiae desertur ad mensam,qui in remissione stangitur peccatoru quiaedentes se p/petua pascir,er enutrit ad uita:hunc pane cotidie no Disdari petimus:donec illo in die perpetuo perfrua se M vir. Et dimitte nobis debitanostra, sicut et nos diis Maittimus debitoribus nostris.Homo penes re est potestas ueniae:in te est indulgentiae ius:tu tibi remissio nis auctor es costiturusnraus peris.uenia, qui tibi in alio indulgere temnis.Hotu tibi misericordiae fa crus es ipsc mesura: quatri qris misericordiae, fac tiru,, Et ne nos inducas in tentatione. Tetatio in fres species sallens.q ipspat aduersis aduersa occultat i yspe . , ris: humalaam ignoratia dolosos educitii lapsus: peti mus ergo ne peccatis UelIctibus i terationu solicas I-cidamus. Inducere autocus di curreres ad criminais in relinqt. Sed libera nos a malo.Hic mali malacla

signat auctore .hoc c,diabolii. Petimus ergo ut anu nere hoc uno malis ocia cu mali careamus auctore.