Opera quae supersunt omnia;

101쪽

ACADEMICORUM PRIORUM II. III II6. 63 site:itur ut omittam iliti, ne duo, do quibus agitur, quis umquam dixit aut veteris eademiae aut Peripateticorum, vir id soluin pereipi OSSe, quod esSet verum tale, quale falsum CSSe non OSSet, vel sapientem nihil opinari certe nemo horum neutrum ante Zenonem magno opere defenSum Si ego tamen utrumque verum Puto, ne die tempori causa, sed ita plane probo illud fiferre non POSSum tu, Cum me ineognito adsentiri vetes idque turpissinnim esse dicas et lenissimum temeritatis, tantum tibi adroges, ut expona di8ciplinam sapientiae, naturam rerum omnium evolvas, mores fingas, finis bonorum malorumque OnStitua8, officia deScribas, quam

vitam ingrediar definias, idemque etiam disputandi et intellegendi iudicium dicas te et artificium traditurum, perficies ut ego ista innumerabilia conplecten nusquam labar, nillil opinor quae tandem ea est disciplina, ad

quam me deducas, si ab hae abStraxeri88 Vereor ne ub- adroganter facias, i dixeris tuam atqui ita dicas ne- CPSS QSt; neque ero tu soli18 Sed ad Suam quisque rapiet age, reStiter Peripatetisti8, qui sibi cum oratori 115bu cognationem 38e, qui laro Viros a Se instructos dicant rem publieam saepe rexiSSe Sustinuero Epieui QOS, tot meo familiaris, tam bonos, tam inter se amantis Viros Diodoto quid faciam, Stoico, quem a puero audivi qui mecum vivit tot annos qui habitat apud me quem et admiror et diligo qui ista Antiochea contemnit. nostra' inquies Sola vera sunt. certe Sola Si vera plura enim vera di8crepantia esse non posSunt utrum igitur

nos inpudente3, qui labi nolimus, an illi adrogantes, qui

sibi persuaserint seire se solos omniam non me quidem,' inquit sed sapientem dico scire. optime nempe Sta Seire, quae Sunt in tua disciplina hoc primum quale QSt, a non apiente explieari sapientiam sed discedamus a nobismet ipsis de sapiente loquamur, de quo, ut Saepe iam dixi, omnis hae quaestio St. In tris igitur partis et a plerisque et a vobismet ipsis 116 distributa sapientia St. primum ergo, Si laeet, quae de natura rerum Sint quaeSita, videamus, vel illud ante: estne quisquam tanto inflatus errore, ut sibi se illa scire

per3ua3erit non quaero ratione EaS, quae Ex Coniectura

102쪽

6 M. TULLI CICERONI Spendent, quae disputationibus hue et illuc trahuntur,

nullam adhibent persuadendi neeeSSitatem geometrae provideant, qui e profitentur non PerSuadere, Sed cogere, et qui omnia obi8, quae deScribunt, probant non quaero ex his illa initia mathematicorum, quibus non concessis digitum progredi non OSSunt: Unotum CSSE, quod magnitudinem nullam habeat extremitatem et quasi libramentum, in quo nulla omnino ora53itudo sit; liniamentum longitudinem latitudine carentem hae cum vera SS COIICESSero, si adigam tu iurandum sapientem, nec priu8, quam Arehimedes eo inspectante rationes omni de8cripserit eas, quibus efficitur multis partibus

Solem maiorem esse quam terram, iuraturum putas si fecerit, Solen, ipSum, quem delam cenSE ESSE, Ontem-i1 Pserit quod si geometricis rationibus non est credituruS, quasi Vim adferunt in docendo, vos ipsi ut dieitis, ne ille longe aberit ut argumentis credat philoSophorum,nut, Si S crediturus, quorum potissimum omnia enim physicorum licet explicare; sed longum eSi quaero tamen quem Sequatur finge aliquem nunc fieri sapientem, nondum ESSE: quam potissimum sententiam eliget et disciplinam etsi quamcumque eliget, insipiens eliget. Sed sit ingenio divino, quem unum e phySicis potissimum

probabit nec plus uno poterit non perSequor quasiStiones infinitas tantum de principiis rerum, e quibu omnia conStant, Videatim quem probet est enim inter magnos di homines summa dissensio princeps ThaleS UDUS ESeptem, cui Secreliquo stonoessisse primas ferunt, ex aqua dixit constare omnia. at hoc Anaximandro, Popu-hiri et sodali suo, non persuasit is enim infinitatem naturae dixit eSSe, e qua omnia gignerentur. POS eiuSαuditor Anaximenes infinitum aera, Sed ea, quae EX EO orerentur, definita gigni autem terram, aquam, i Em, tum ex his omnia Anaxagoras materiam infinitam, Sed ex ea particulas, simili inter se, minutas ea Primum ConfuSaS, OStea in ordinem adductas mente divina Xenophane8, paulo etiam antiquior, unum ESSO Omnia neque id esse mutabile, et id esse deum, neque natum Umquam et empitemum, conglobata figura; armenide ignem, qui moveat terram, quae ab eo formetur;

103쪽

ACADEMICORUM PIIOI UM II. 11T 12o. 6sLeucippiis lilomnia et inane Democritus huic in io similis, uberior in ceteris Empedocles hae pervolgata et nota quattuor; Ieraelitus ignem Melissus oe, quod

esset infinitum et inmutabile, et fuisse Semper et fore; Plato ex materia in se nini: reeipiente mundum factum CSSe censet a deo semiliternum; I ythagorei ex numeris et mathematicorum initiis profistisci volunt omnia. EX his eliget vester sapiens unum aliquem, CrCdO, Uem sequatur ceteri tot viri et tanti res miliati ab eo condemnatique discedent quameumque Vero OntCntiam Pro iis

baxerit, eam te animo conprehensum habebit, ut ea, quae ensibus ne magis adprobabit nune lucere, quam, quoniam Stoicus est, hune mundum ESSE Sapientem, habere mentCm, quae et se et ipsum fabricata sit et omnia modorotur, moVeat, regat erit ei PergunSum etiam Solem, lunam, Stella omnis terram, mare EOS ESSE, quod

quaedam animalis intellegentia per omnia a Permeet et transeat; ore tamen aliquando ut omnis hie mundus ardore deflagret. Sint ista vera, vides enim iam me 38 sateri aliquid esse veri , conprehendi on tamen et percipi nego cum enim tuus iste Stoicus sapiens syllaba fini tibi ista dixerit, veniet flumen orationi nureum fundens Aristoteles, qui illum desipere dicat: neque enim

ortum ESSE Umquam mundum, quod nulla fuerit novo consilio inito tam praeclari operis noeptio, et ita esse Cum undique aptum, ut nulla vis tanto queat motus mutationemque moliri, nulla senectus diuturnitate temporum effieere ut hie ornatus umquam dilapsus occidat. tibi hoc repudiare, illud autem superius, Sicut capiat et famam tuam, defendere nece3se erit mihi ne ut dubitem quidem relinquatur ut omittam levitatem temere 2'adsentientium, quanti libertas ipsa aestimanda St, non mihi necesse esse, quod tibi est, re Oricere, Ur CUS,

omnia noStra causa eum saceret, si enim Voltis ,

tantam vim natricum viperarumque fecerit cur tam multa pestifera terra marique disperserit negatis haec tam polite tamque subtiliter effici potuisse sine divina aliqua Sollertia, cuius quidem vos maiestatem dedueitis usque ad apium formicarumque perfectionem, ut etiam inter deos Myrmecidos aliqui, minutorum OPUSCuloriam

Ciceronis ol. VI. I

104쪽

66 M. TULLI CICERONIS

agi fabricator, sui3se videatur negas sine deo poSse quie- quam esse esto tibi e transverso Lampsaeenus Strato, qui de isti de inmunitatem magni quidem muneri se et cum Sacerdotes deorum assationem habeant, quanto, est aequius habere ipsos deos V negat opera deorum se uti ad fabrieandum mundum quaestumque Sint docet onmia effecta es3 natura, nee ut ille, qui Speri et levibus et hamatis uncinatisque corporibus coneret haee esse dicat interiecto inani; - omnia Cenget haec ESSE Demostriti, non docentis, sed optantis; ipse aut Em ingula mundi partis persequens, quiequid aut sit nut fiat, naturalibus fieri aut factum esse docet ponderibus et motibus ne ille et deum opere magno liberat et me timore qui enim potest, cum existimet curari se a deo, non et dies et noctis divinum numen horrere et, si quid adversi acciderit - quod cui non accidit extimeseere ne id iure evenerit nee Stratoni tamen adsentior, nee vero tibi di modo hoe modo illud probabilius videtur. latent ista omnia, Luculle, crassis ecultata et circumfu8a

tenebris, ut nulla aetes humani ingenii tanta is, quae penetrare in caelum, terram intrare possit corpora noStra non novimus; qui in Sitia partium, quam vim quaeque

pars habeat ignoramu3 itaque medici ipsi, quorum intererat ea DOSSE, aperuerunt, ut viderentur Ite eo tamen

aiunt empirici notiora esse illa, quia po38it fieri ut patefacta et detecta mutentur sed ecquid nos eodem modo rerum natura perSessare, aperire, dividere POSSUIDUS, ut

videamu3, terra penitusne defixa sit et quasi radioibus t2 suis haereat an media pendeat habitari ait Xenophane8ii luna eamque esse terram multarum urbium et montium portenta videntur, sed tamen ne ille, qui dixit, iurare poSSet ita se rem ubere, neque ego non ita. VOS etiam dicitis esse e regione nobis, in eontraria Parte terrae, qui adverSis ve8tigiis stent contra nostra veStigia, qUOS αντε εοδα Vossatis cur mihi magis EuscenSeti8, quii tu non Sperator, quam eis, qui, cum audiunt, deSiperevo arbitrantur Hicetas Syracosius, ut ait Theophrastu8,

Caelum, Solem, lunam, Stellas, supera denique Onania ture EDSet, neqtie Praeter terram rem ullum in mundo moveri P quae eum mireum axem se Iumma CPleritate

105쪽

ACADEMICORUM PIIORUM II. III 12b si

convertat, torqueat, Cndein effiei omnia, quae sint ante torra afflum movet Otur atque lio etiam Platonem in

Timaeo dicere quidam arbitrantur, Sed Paulo obseuriu8. luid tu Epicure loquere putas Solem,SSe tantulum egone ne bis Piidem tantum .' et vos ab illo inri-

domini et ipsi illum vicissim cluditis libor igitur a tali inrisione Socrates, liber Aristo Chius, qui nillil istorum

seiri putat Po3se. Sed redeo ad animum et Co US. R 12 tigne tandem ea nota Sunt nobis, quae DerVorum natura

Sit, qua Venarum tenoniu3ne, quid sit animus ubi sit denique Sitne an ut Dicaeareho viSum est, ne sit quidemutius si est, trisne partis habeat, ut Platoni placuit, rationiS irae, cupiditati8, an implex unusque sit si simplex, utrum Sit igni an anima an sangui. an ut Xeno- CratES, numeru nutio corpore V quod intellegi quale Sit ViX Potest, et, quie(iuid est, morsale it an aetErnum nam utramque in partem multa dicuntur horum aliquid vestro sapienti certum videtur, noStro De Uid maxime quidem probabile it occurrit ita sunt in pleri8que contrariarum rationum Paria momenta.

Sin agi Vereeundius et me aestusas, non quod tui orationibu non adsentiar, Sed quod nullis, vineam animum cuique adsentia deligam quem potissimum quem DCmocritum; Semper enini, ut citi8, studiosus nobilitatigi vi urguebor iam omnium vestrum convitio tune ut inane quiequam pute eSSe, cum ita conpleta et conferta Sint Oninia, ut et, quo quid movebitur corporum, O MSeediit, Et, qua quodque esSerit, aliud ilico subsequatur aut utonio ulliis, e quibus quicquid efficiatur, illarum it dissimillimum aut sine aliqua mente rem ullam effici POSSE Praeellaram et, cum in uno mundo matus hietam Sit mirabilis, innumerabilis supra infra dextra Sini- tra, ante OSt, alios dissimilis, alios eiusdem modi mundo ESSE Et, ut nos nune simus ad Baulos PuteoloSque videamus, si innumerabilis paribus in locis Ase, ei8dem nominibus, honoribus rebus gestis, ingeniiS, Ormi8, uetam tibiis, isdem de rebus disputantis et, si nune aut i etiam dormientes aliquid animo videre videamur, imagine Extrinsecus in animos noStros per corpus inrumpere tu vero ista ne asciveris neve meris conmenticiis rebus,d-

106쪽

68 M. TULLI CICERONIS

sensus nihil sentire est melius quam tam praVa Sentire. ae non ergo id agitur, ut aliquid adsensu meo conprobem: quae tu vide ne inpudenter etiam OStules, non solum Adroganter, PraeSertim cum ista tua mihi ne probabilia quidem videantur; nee enim divinationem, quam Probatis, ullam esse arbitror, fatumque illud, quo omnia contineri dicitis, contemno; ne exaedificatum quidem hune mundum divino consilio existimo, atque haud scio an ita sit. di sed cur rapior in invidiam licetne per vos nescire quod nescio an Stoicis ipsis inter se diseoptare, cum iis non licebit dononi et reliquis fere Stoicis aether videtur

Cleanthe8, qui quasi maiorum est gentium Stoicus, Zenonis auditor, solem dominari et rerum potiri putat ita

cogimur dissensione sapientium dominum nostrum ignorare, quippe qui DeSeianius, Soli an aetheri serviamus. solis autem magnitudinem rip3 enim hic radiatus me intueri videtur admonens ut crebro faciam mentionem sui et vos ergo huius magnitudinem quasi decempeda Permen8 referti8; ego me, quasi malis architectis, men Sura Vestrae nego redere: dubium aest, uter OStrumia Sit, leniter ut dicam, inverecundior ne tamen istas quae8tione PhySicorum exterminandas puto; Si enim animorum ingeniorumque naturale quoddam qua3 pabulum consideratio contemplatioque naturae erigimur, ultiores fieri videmur, humana despieimu cogitantesque Supera atque caelestia haec noStra, ut exigua et minuta, Contemnimus indagatio ipsa rerum cum maximarum tum etiam occultissimarum habet oblectationem; si vero

aliquid occurrit, quod veri simile videatur, humani38ima

12 conpletur animus voluptate quaeret igitur hae et ve- Ster Sapiens et hie noster, Sed veSter, Ut ad SentiatUr CrC- dat, adfirmet, noSter, ut Verentur temere opinari Praeclareque agi eoum putet, si in eius modi rebus verisimile quod sit invenerit.

Veniamus nune ad bonorum malorumque notionem. Sed paulum ante dicendum est: non mihi videntur On- Siderare, cum physica ista valde adfirmant, earum etiam renim auctoritatem se, quae illistriores videantur, inittere non enin niugis adsentiuntur nec adprobant lucere

107쪽

ACADEMICORUM PIIORUM II. 126 Ido. Inunc, quam, una Cornix Cecinorit, tun ali suid cani aut iubere aut vetare nee magis adfirmabunt Sigiunt illud, si erunt monSi, CX Odum CSSO, quum SolEm, tuom E-tiri non OSSunt, Plus quam duodeviginti partibus maiorem OSSE quam terram ex quo illa conclu3io nascitur:

si sol quantus it percipi non potest, qui cetera re Eodem modo, quo mo O magnitudinem Solis, adprobat, is En re non OrCipit magnitudo autem solis tercipi non potest qui igitur id adprobat, quasi percipiat, nullam rem Percipit reSponderint posse percipi quantus Sol Sit: non Opugnabo, dum modo eodem Paeto cetera percipi conpreliendique dicant nec enim possunt dicere aliud ullo magi nainuSVe conpreliendi, quoniam omnium Erum inia est definitio conpreliendendi. Eo quod a coeperam quid habemus in rebus boni et malis explorati nempe fines constituendi sunt, ad quos et bonorum Ut malorum Summa referatur: qua de re igitur inter summos viro maior di8sensio 3t omitto illa, quae relicta iani videntur Erillum, qui in cognition et scientia Summum bonum ponit; qui cum Zenonis auditor esset, vides quantum ab eo disSenserit et quam non multum a Platone Megaricorum fuit nobili disciplina, cuius, ut oriptum video, Princep Xenophane8, quem modo nominavi; deinde eum secuti Parmenides et Zeno, itaque ab iis

Eleatici philosophi nominabantur; post Euclides, Socratis discipuli18, Megareu8, a quo idem illi Megarie dicti, qui

id bonum solum esse disiebant, quod Aset unum et simile et idem Semper hi quoque inita a Platone a Menedemo autem, quod i Eretria fuit, Eretriaci appellati,

quorum omne bonum in Inente positum Et menti acie, qua verum cerneretur Erilli Similia, Sed, opinor, explicata uberius et ornatius hos si contemnimia et iam igo abiectos putamu8, illos certo minus despicere debemuS, Aristonem, qui, cum Zenonis fuisset auditor, re probavit ea quae ille verbis, nihil Ese bonum ni3 virtutem, nec malum nisi quod virtuti esset contrarium in mediis eamOmcntu, quae Zeno Voluit, nulla esse censuit huic summum bonum est, in his robii neutram in partem imoveri, quae δια φορια ab ip8o dicitur Pyrrho autem ea ne Sentire quidem sapientem, quac πάθεια nominR-

108쪽

io M. TULLI CICERONIS

tur has igitur tot sententias ut omittamus, ne nuneis videamuS, quae diu multumque defensa sunt alii voluptatem finem esse voluerunt, quorum Princep AHStippus, qui Socratem audierat, unde Cyrenaici; POS Epicurus, cuius est disciplina nunc notior ne tamen cum Cyrenaicis de ipsa voluptate con8entionS; Voluptatem autem et honestatem finis esse Callipho cenSuit basiare omni molestia Hieronymus hoc idem cum hone3tate Diodorus; ambo hi Peripatetici honeste autem vivere fruentem rebia iis, quas primas homini natura conciliet, et vetus Academia censuit, ut indicant scripta Polemonis, quem Antiochus probat maxime, et AriStoteles eiusque misit hue proxime videntur aecedere introducebat etium Carneade8, non quo probaret, Sed ut opponeret StoiciS, summum bonum esse frui rebus iis, quas Prima natura conciliavisset honeste autem vivere, quod dueatur a conciliatione naturae, Zeno statuit finem esse bonorum,

d qui inventor et princeps Stoicorum fuit iam illud perspicuum e8t, omnibu his finibus bonorum, quo EXPOSui, malorum inis esse MontrarioS ad io; DUnc refero, quem Sequar modo ne quis illud tam ineruditum absurdumque reSpondeat 'quemlubet, modo aliquem: ' nihiltpotest diei inconsideratiusta cupio sequi Stoicos. dicetne omitto per Aristotelem, meo iudicio in philososphia Prope Singularem, per ipsum Antiochum L qui appellabatur Academicus, erat quidem, Si per Pallea UtaViSSEt, germani3Simus Stoicus. erit igitur res iam in discrimine; nam aut Stoicus constituetur Sapien aut veteris Aeademino. utrumque non potest; Si enim inter eos non de terminis, sed de tota posse3sione contentio; nam

omnis ratio vitae definitione summi boni continetur, de qua qui dissident, de omni vitae ratione di8Sident di non

pote8 igitur uterque esse Sapiens, quoniam tanto OPETEdissentiunt, sed alter Polemoneus, peccat StoiCUS, rei falsae adsentiens jam vos quidem nihil dicitis Sapiente tam alienum esse, sin vera Sunt Zenonis, eadem in veteres Academicos Peripateticosque dicenda . hic igitur, neutri adsentiens, si numquam, uter Sit viCNS, i ad UPOrebit, nonne utroque est prudentior in id cum ipse

Antiochus dissontit quibusdam in rebus ab hiS, NUOS

109쪽

ACADEMICORUM PRIORUM II. I3I III. Iamat, Stoleis, nonii indieat non esse illa probanda sapienti placet Stoistis omnia peccata es3 Paria: at hostAntiocho vehementissimo displi eos liceat tandem mihi

considerare utram Sententiam Sequar. Praeeide, inquit

statuo aliquando quidlibet . quid si quae dicuntur in

utramque partem et aetata mihi videntur et paria, nonne caveam ne celia faeiam Scelus enim dicebas esse, Lucullo dogma prodere contineo igitur me, ne incognito adsentiar quod mihi fessum Est dogma Commune CCC isdtinalto maior etiam dissensio Zeno in una virtute post

tam beatam vitam putat quid Antiochus , etiam inquit beatam, sed non beatissimam. deus ille, qui nihil

censuit deesse virtuti, homuncio hie, qui nilia putat praeter virtutem homini partim cara esSe, Partim etiam necesSaria sed ille Vereor ne virtuti plus tribuat quam natura patiatur, praeSertim Theophrasto multa diserte copioseque contru dicente et hic metuo ne vix sibi on-Stet, qui, cum dicat SA quaedam et corporis et fortunae mala, tamen eum, qui in his omnibus sit, beatum foreeenseat, si sapiens sit distrahor tum hoc mihi probabilius, tum illud videtur, et tamen, nisi alterutrum sit, virtutem uestre plane puto verum in his discrepant: quid illa, in quibus consentiunt, num pro Veri probare lapOSSUmus Sapientis animum numquam nee eupiditate moveri ne laetitia eferri age, nee probabilia Sane sint num etiam illa, numquam timere, numquam dolere Sapiensne non timeat ne patria deleatur non doleat, si deleta sit durum, sed Zenoni nece33arium, cui Praeter honestum nihil est in bonis, tibi vero, Antioohe, minime, cui praeter honestatem multa bona, praeter turpitudinem multa mala identur, quae et venientia metuat SapienAneeeSSE ES et Venisse doleat sed quaero, quando Sta fuerint,6 Academia vetere decreta, ut animum nPientiSCOmmoVeri et Conturbari negarent inediocritates illi probabant et in omni permotione naturalem volebant ESSE

quendam modum legimus omnes CrantoriS, Veteris Academici, de luctu est enim non magnUS, Verum Rumreolus et, ut Tuberoni Panaetius praeeipit, ad verbum ediscendus libellus atque illi quidem etiam utiliter a natura dicebant permotione istas animi nostri tutas,

110쪽

T M. TULLI CICERONIS

metum enVendi causa, misericordiam aegritudinemque clementiae ipsam ira eundiam fortitudinis quasi cotem sis QSSe distebant recte Secusne alias Viderimus atrocitas quidem ista tua quo modo in veterem Academiam inruperit, nescio illa vero ferre non POSSum, non quo mihi displiceant, sunt enim Sostratie pleraque mirabilia Stoicorum, quae etταραδοξα nominantur , sed ubi Xenocrates, ubi Aristoteles ista tetigit hos enim quasi eosdem esse voltis illi umquam dicerent sapientis solos reges, solos diviteS, Solos formoSOS Omnia, quae ubique

essent, Sapientis OSSE neminem OnSulem, Praetorem, imperatorem, OSeio an ne quinqueViriam quidem quemquam niSi sapientem postremo solum ivem, solum liberum insipientis omnis peregrinos, EXSUlES, SerVOS, UriO-εο3 denique scripta Lycurgi Solonis, duodecim fabulas

noStras non esse lege3 ne urbis quidem aut civitates, is nisi quae essent sapientium haec tibi, Luculle, si es adsensus Antiooho, familiari tuo, tam sunt defendenda quam moenia mihi autem hono modo, tantum quantumi videbitur legi apud Clitomachum, cum Carneades et Stoicus Diogenes ad senatum in Capitolio starent, Aulum Albinum, qui tum P. Scipione et M. Marcello

consulibu Praetor SSet eum, qui cum aVo tuo Luculle,

consul fuit, doctum sane hominem, ut indieat ipsius historia seripta Graece, iocantem dixisse Carneadi: ego tibi,

Carneade, Praetor esse non Videor, quia ni ten non

SUID DO hae urbs ne in ea civitas. tum ille: huic Stoico non videris. Aristoteles aut XenocrateS,AEUOS Antiochus sequi volebat, non dubitavi8set quin et praetor ille esset et Roma urbs et eam civitas incoleret Sed ille no3ter est plane, ut supra dixi, Stoicus perpauca id balbuttiens vos autem mihi verenti, ne ibar ad opinationem et aliquid ad3ciscam et conprobem ineognitum, quod minime voltis, quid consilii datis testatur saepe Chry8ippus tris solas esse sententias, quae defendi possint, de finibus bonorum circumcidit et amputat multitudinem aut enim honestatem Me finem aut voluptatem aut Utrumque; nam qui stimmum bonum dicant id esse, Si vastemus omni molestia, eos invidiOSum nomen Ohi-Ptati fugere, sed in vicinitate ver8ari; quod necro cos