장음표시 사용
481쪽
Graecos ἐπιτυμεια. coluisse Venerem; quinadeo cur haec fecerint additur : ut eomnioneserent homines pereundum esse omnibus quae nascerentur. V uus , quae amore omnia gignit atque parit, su-ueribus quoque, ae interitui praesidet. Quam interpretationem secutus , ostendit ille Creuterus hanc Aphroditen cum Dione , cum Pasiphae , eum Proserpina, unam esse ac Pamdeni, hancque Omnes
ad partum pellicere, et rursum interitus ope , illius fieri omnia animantia. Haec inter quercus , quippe qute leti arbores sint, late regnat. Idem Creuterus alio in loco Venerem Lib linam agnovit sub Pasiphaes nomine latentem, vid. p. 98. Gyraldus ait: Histor. Deor. , Syntagna. XIll.) u Nescio vero an haec eadem sit quam M. Varro Libentinam Venerem vocasse videtur , a libendo denomin tam. n Meminit et Cicero, de Natur. Deor. : i. Eadem sane suit; nam Festus , qui eadem Libentinae appellatione utitur, lucum illi Romae fuisse asserit, qui certe idem est de quo supra Dionysius. ra Horatius Pro, mortem e gere, Libitinam νί ane dixit. Α Libitina quoque li-hilinarii apud Latinos dicit, qui a Graecis υεκροθαπται et νεκροέροι VΟ
cantur. Caeterum si ad aegyptiacas rediremus superstitiones, eamdem inveniremus doctrinam. Creuterus, Comm. II erod. , P. DI,
ait. re Atlior, sive Venus Libitina allicit, et infra ad se rapit Osiridem. Tellus vim humoris vegetantem combibit. eoncipit semen, et ad tempus occultat. . Idem doctus vir voci telluris hane subjecit notam, quam integram transcribere lubet. a Sire Ventis inferum. . Venerem enim AEgyptiis dici Allior diserte testatur Orion apud η Etym. Magn. p. α'i, qui idem mensem anni tertium ei tognomi η nem fecisse dicit, Αθυρ. Caeterum qui Plutarchi verba de tenebris D legerit eo mense crescentibus , is commode explicatam a Jablons
482쪽
, kio esse dixerit Deam Athor, nimirum noctem. Vide ejus Panth. M IEgypt. I, I; et ejusdem Voc. aegypt., p. 2I. Hine mus inn ejus Deae manibus visitur in nummis apud Zoegam, Num. AZgvpt. n Imp. rab., XXI, n' 8. Recta autem ratio docet, si rem diligen- . ter excutias , ipsam Isidem in Deam Allior quasi resolvi, quando is quidem terra supera et insera contigua est. Λc reapse Isis AEgyp- is liis et ipsa dicta est Αθυρί. Vid. Plutarch. , de Isid. et Osirid. , quin eam vocem inquit significare domum ori mundanum, addens :η Ως καὶ Πλατ- χώρ- γειέσεως καὶ δεξααAors. Rece iaculum autem n et locus ortus quantopere liue pertineant, nemo est quin intelli-n gat. is Venus itaque non solum apud Romanos nomine Libitinae, sed etiam apud Graecos nomine λι μιαe, denique si altius rem repotas, apudIEgyptios jam Athor dicta, laneribus praefuit. Non mirum itaque si Tibullus, qui facilis tenero fuerat semper amori Venere, potius quam Mercurio pro G υχοπι πιτν uti vellet. Par erat eum qui subhujus Deae tutela vixerat, morientem sese ejusdem manibus Committere , ut Dea ipsum εχουσα χaμς εἰς eυσροι--duceret.
in Sis ego e tum Baechi respondet rustica proles. u
rirentes huic tribuunt diversi dive os . Plerique tamen in id consentiunt, Bacchi suisse filium hunc Deum , quem Strabo tamen, lib. XlII, tantum a recentioribus Olympo annumeratum esse dicit. Patet ex Afranii prologo quosdam veteres originem illi minus illustrem concessisse, quippe qui Priapum Panos aut Sileni filium esse statueritit, quin adeo leporis. Nam quod vulgo praedicant hunc aurito parente natum, haudita est. Sed Macrobius est, qui de lepore haec somniavit, idque satis absurde. Qui vero Bacchum ut patrein agnoseunt Priapi , ii de matre dissentiunt, Naida nescio quam adducentes loeo Veneris, vel
483쪽
etiam Chionen Nympham. Crenaerus, qua sagacitate est, in PrIapἱ sabula nexum phoeniceae religionis eum Asiae superioris cultu etου Lingam subodoratus est; quam antequam exseribamus, Dionysius inducendus est. Is AEgypti narrationes cum Priapi ritu arcte nectit
ταις θυσιαις. Ilaee Dionysius; nos integrum locum transeripsimus; nam, praeter sabula originem etiam initio rationem indicat et eausam, cur inter Deos relatus sit Prispus. Nunc Creueterum audiamus breviter, sed ingeniose, disserentem. Secundum sabulam quam hῖe referre operae pretium est, Bacchus , antequam in Indiam proseis ceretur, eum Venere concubuit; haec eo absente, Λdonidi nupsit,
et e duplici coitu Priapus ille horridus natus est, qui in posterum Venori comes ae famulus fuit, quinadeo integrum illa chorum huius generis consecula est; nam poeue de Tychone, de Conigato , de Oribane , de Lordone, de C3bdaso, etc., multa narrant, quorum Di iti e
484쪽
nomina iam satis declarant quales ipsi fuerint. Ut iam notavimus, ili. Creuter de Siva hie meminit et de Lingam , et Phoenieeam religionem rum Indorum ritu cohaerentem ostenditi Idem Siculerum in nota eitat . quἰ in opere Cadmi nomine inscripto , nihil aliud Priapi appellationi subesse putat , nisi sorte aliud nomen e Lampsacenis Mysteriis Pani additum magno, qui in AEgyptiorum
et Graecorum mysteriis celebratur. Sichiems autem nomen derivat aras, fruetus, are, pater, et P, vis. Doctus Hug eodem modo e Phoenicea lingua Priapi nomen explicat, eum fructuum patrem dicens. Ut ut est, hunc Deum Lampsaci natum esse volunt plerique. Lilius Gyraldus, in Hist. Deor. , Synt. Vm , sabulam adducit, quam Stephaniis quoque ex Apollonii interpretibus hauserat . a Venus, ad n Lampsacum sedens, eum quem utero gerebat infantem edere umis lebat. Iuno vero telotypia acta , maleficiis usa , eius ventremn manu alitigit, effecitque ut puerum pareret, quum caetera in is formem , tum maxime ob virilis membri immanitatem , quemn ΡHapum appellavit : quem videns Venus, indignum rata est ut o tolleret, quum propter alia invisum illum habens, tum maxime propter membri supra quam par erat indecentiam. Quapropter V
D nus ipsum suum esse abnegavit, atque hoc est απαρυ-θ, υαι, et
is inde Apamis urbs vocata, quae postea litterae immutatione dictan est Abarnis. n Servius inquit: u Priapus fuit de Lampsaco, civin late Hellesponti, de qua pulsus propter membri virilis magnitum dinem, post, in numerum Deorum receptus, meruit numen esse
,, hortorum. Vir lius, in IV Georg. rao :
. D custos furum atque avium , cum salee saligna, Hellespousiaci servet tutela Priapi. .
. De hoe etiam Horatius, Lib. I, Sat. Vm, c :
. Nam lares dextra coertet, is obscoenoque ruber porrectus ab inguine palus. .
Priapus multa commisit libidinose , neque omnia hic narrare possumus , quae de eo circumseruntur. Lubet tamen Laetantii locum ei lare , qui, postquam dixit ad Lampsaeum Priapo litabilem vi elimam esse asellum , subjicit: u Quum Dii omnes ad sestum Matris Magnae . eonvenissent, epulisque satiati, noctem lusibus ducerent, qui
485쪽
B visse humi Vestam , somnoque indulsisse: ibi Priapum somno eiusn ae pudieitiae insidiatum e sed illam intempestivo clamore aselli, quon Silenus vehebatur, excitatam: libidinem vero insidiatoris esse deteen tam . Hae de causa Lampsacenos asellum Priapo quasi in ultionemn mactare consuevisse : apud Romanos vero eumdem Vestalibus is sacris in honorem pudicitiae conservatae panibus eo nari.... Ren serunt ii, qui ραυομεια conscripserunt, quum de duabus Cancrim stellis loquuntur, quas Graeci siovi vocant, asellos suisse qui L
,, herum patrem transvexerint, quum amnem transire non possit:
is quorum alteri hoc praemium dederit, ut humana voce loquere M tvr : itaque inter eum Priapumque ortum esse certamen dem obsemni magnitudine: Priapum victum et iratum occidisse victon rem. n De his tabulis utram eligas, parum reseri; fortasse etiam idcirco asellum immolabant, quia magnitudo membri virilis enormis est. Non potuit certe ei monstro aptior victima inveniri, quam quae ipsum, cui mactatur, posset imitari. Ilae Creuper, priorem narratiunculam recitans, addit hinc fieri ut lucernae domesticum ignem servantes, asini uis rapitibus insignes essent, utpote quas Vesta in tutela haberet. Idem memorat mensi Iunio pompam Vestae, asino coronato diaei. Ε lusibus in Priapum constat hircum etiam vel po cellum ei mactatum fuisse, quin adeo et minoribus donis contentus erat, ut apparet a carm. 85 :
Mihi eorolla picta vere ponitur ;Mihi rubens arista sole servido ;Mihi virente dialeis uva pampino ;Mibi glauea duro eoeta oliva frigore
Noli mirari eumdem qui propagationis Deus esset, hominum generi, etiam agrorum, vineae, et hortorum sertilitati praesuisse. Causam iam Dionysius, loco quem transcripsimus indigitavit. Gyraldus addit: n Ponebatur porro Ithyphallus i θύραλλος est arrectus Priapus in
π hoetis ad generationem ubertatemque eorum : iis ex im praeesson dicitur, propter tacunditatem, cujus ipse symbolum putabatur. . Nam, ut ait Servius, in not. adv. IIo, Georg. IV, Virgil. quum v alia terra semel creet aliquid , horti nunquam sine fructu sunt.. Hine ergo Columella in carmine de Hortis. lib. X, 3r :
. Sed truncum sorte dolatumn Arboris antiquae, numen venerare ilh3 phalli. 3
486쪽
Immo vero palus ille obscoenus ad aves areendas adhibebatur unarum salee. In Lusibus eeetuit aliquIs r
is Sed ruber hortorum eustos, membrosior aequo. .
Tibullus, lib. prina. Eleg. I, 17:
α Pomosisque ruber custos ponatur in horiis, Terreat ut saeva salee priapus aves. NHoratius, in sermone de Priapo , Sat. I, VIII, I r.. olim traneus eram seulnus, inutile lignum: Qtium faber, ineertus somnum saceretne Priapum , Malυἱt esse Deum : Deus inde ego , surum aviumque Makima formido : nam fures dextra coereet, obscoenoque ruber porrectus ab inguine palus; Λ1t importunas volueres in vertice arundo Terret sxa, vetatque novis eOnsidere in hortis. ω
Sub dio plerumque Priapi icones erant; qua de causa avἱum contumelias saepe experiebatur. Poeta vetus, in Priapeis :. Abegimus voce saepe . quum tibi Senexve eorvus , impigerve graeulus Saerum seriret ore corneo Caput. NHoratius, in satyra supra laudata , vs. 57 :α Mentior at si quid, merdis eaput inquiner albia Corvorum, atque in me veniat mictum atque meatum Julius, et fragilis Pedialia. . . N
Divus Augustinus, in C;v. Dei : α Quid hoe di eam , ibi sit et
v Priapus. nimium masculus, super cuius immanἰssimum et turpisti simum sascinum sedere nova nupta iubebatur 3 is Matronae no nunquam in raeAmoniis obscoenam Priapi imaginem cum risu ludoque circumferebant. Caeterum fascinum saepe dicebant veleres
pro ingenti PHapi membro virili. Sic Horatius, Epod. VIII, Io:
Quibus locIs hste addit Gyraldus M Muto Priapus etiam dieius a. Latinis : unde mutoniatus, mentesatus ... Idem dicitur et mutinus,
487쪽
. ut habet in Priapeis, Rubricato minare mulino. Tertullianus in is Λ polog. legere videtur Mutunus e ita enim ridens Romanorum is religionem : Sterculus, inquit, et Mutunus et Laurentina prooemitis imperium. Arnobius item in quarto : Etiamne, inquit, Mutunus is cujus immanibus pudendis . horrentique fascino vestras inequi . lare matronas et auspicabile ducitis et optatis. Augustinus etiam n Mutunum et Tufunum legere videtur; tametsi in codicibus Lae is tantii quibusdam, nunc Fulinus legatur et Tufunus. . Non mirum , ait doctissimus Creulare, si Priapus, fabularum de
Adonide partieeps fuit, quippe quae lascivia iusignes Astarten etiam Babyloniae Mytitue persimilem exhibebant, praecipue vero in seriis quae Bybli celebrabantur.
AD LIBRI PRIMI ELEGIAM SEXTAM, v. a 3 :
κ Illam sequar unus ad aras. .
IN nola ad hunc versum Brouckhusium consutavimus, qui serio asserebat puellas male crinitas in sede Bonae Deae ornari olim, ut virorum conspectum vitarent. De Bona Dea vero plura attulit doctus interpres, quae memoratu digna sunt. Sed, antequam de ritu colendae illius Deae disseramus, numen ipsum quale fuerit exeminandum est. Laetantius, in libro quem de falsa religione conscripsit, c. a 2: a Faunus . in Latio sororem suam Fatuam Faunam, eamdemque coniugemis consecravit; quain Gabius Bassus Fatuam nominatam tradit, quod is mulieribus lata canere consuevisset, ut Faunus viris. tamdemVarro is serIbit tantae pudicitiae fuisse, ut nemo eam quoad vixerit, praeteris virum suum, mas viderit, nec nomen ejus audierit. Ideirco illi mutan lieres in operto sacrificant, et Bonam Deam nominani. Et Sextusis Clodius, in eo libro quem graece scripsit, refert, Fauni hanc uxoremn suisse : quae quia , contra morem, decusque regium clam viui
488쪽
is ollam ebiberat, et ebria facta erat, virgis myrteis a viro usque ad is mortem caesam. Postea vero, quum eum laeti sui poeniteret, et is desiderium ejus serre non posset, divinum illi honorem deluis lisse: idcireo in saeris obvolutam vini amphoram poni. . Iveusque Laetantius; Cornelius vero Labeo et Macrobius contendunt Bonam Deam unam ac eam lem esse eum Maia, cum Matre
Magna, cum ipsa Terra, quin adeo cum Ope; et Creusaer, qui nullum attingit locum quin illico lumine clarissimo eum illustret, etsi perpauca de Bona Dea dixerit, tamen perspicue demonstrationem a solvit, cur cum Cerere iungi potuerit illa. Ceres , vetustissima Polasgorum opinione , Ceres Cabcira telluris ac necis numen erat. Tellus D: mones emittit, emittit etiam fruges et varia hona. Telluris autem numina atque interitus , veteribus bona numina dicetiantur et erant; sic quoque Ceres χθουἐα, eamdem , quam antiquae Italiae Bona Dea in mysteriis habuerat, naturam consecuta est. Εοῦ , licet in cultu et vulgi opinione separarentur, nihilominus unius ac ejusdem numinis diversae erant Personae, ratione singularium proprietatum quibus erant insignes. Huic egregii professoris interpretioni lavet certe Labeo, quum reserat, Mnam dici, quod omnium ad victum bonorum causa est , Faunam quod omni usui animantium savere putaretur; inem quod ipsius auxilio vita constare crederetur; Faluam vero a sando, quod insantes partu editi non prius vocem edere, crederentur quam terram ipsam attigerint. Quidam , hanc narrationem aliorsum trahentes, Fauni siliam , non uxorem huc adducunt, adduntque eam a Patre amatam ; qui, quum tithil proficeret e virga myrtea filiolam verberavit : neque vinum prosuit; sed, serpentis formam induens, voti tandem compos factus est. Hanc esse causam dicunt cur myrtea virga a Bonae Deae templis
exulet. Sed Plutarchum audire lubet de hae superstitione in Quaest.
489쪽
Auetore P. Victore, duas aedes habebat Romae Bona Dea, ait eam in duodecima, alteram in terita decima urbis regione. Haec quidem erat in colle Aventini, ea parte quae Remuria dicebatur. ut notav t Alexander Donatus , lib. IV Romae, cap. I 3. Ovidius, Fast. lib. V, vers. 247.
sero et Augustus mensis mihi earminis huitis Iti, dabiti interea Diva eanenda Bona est. Est moles nat va : loeo res nomἰna seeit. Appellant saxum : pars bona montis ea est IIuie nemus institerat frustra, quo tempore fratri Prima Palati me x gna dedistis aves. Templa patres illie, oeulos exosa viriles, Leniter aeelivi eonstituere iugo. Ded; l haee veteris Clausorum nominis heres,
Virg neci nullum eOrpore passa virum. Livia restituit : ne non imitata maritum Esset, et ex omni parte seruta v rum. .
Illam vero Suhsa Auzm appellabant in radicibus montis Aventini. Cui quum novam aediculam eum pulvinari atque ara dedicasset virgo Vestalis Licinia, sed populi injussu , rem omnem inritam habuit collegium Pontificum Α. U. DCXXX, Q. Caecilio Metello, T. Quinctio Flaminino Coss. Cicero, orat. pro domo sua , cap. 53. α Quid . quum Licinia virgo Vestalis, summo loco nata, . sanctissimo sacerdotio praedita, T. Flaminino, Q. Metello Coss.n aram, et et diculam, et pulvinar sub sacro saxo dedicasset, non eamn rem ex auctoritate senatus ad hoc collegium Sex. Julius Praetoris retulit ' Quum P. Scaevola, pontifex maximus , pro collegio res
is pondit, quod in loco publico Licinia C. F. iniussu populi de-
ω dicasset, sacrum uon videri. o Ad hanc Subsa nam pertinere opinatur Brouckhusius, cujus haec sunt, verba ex grandi marmore apud Gruter. videndo, p. CCXXVIII, 8.
490쪽
Meerdotes Bonae Deae, sive antistitae, ibidem memorantur, pag.
Est et ine voti suscepti solutio mulieris libertinae, p. LXXXII, 1.
Extra has duas aedes, in Urbe erat et sacellum haud procul, inter Ariciam et Bovillas. Cicero, Orat. pro Milone , cap. 3I: a Nisi sorte
. hoe etiam casu factum esse dicemus, ut ante Ipsum sacrariumis. Bonae Deae, quod est in fundo T. Sextii Galli, in primis h . Desti et ornati adolescentis , ante ipsam , inquam , Bonam Deam , is quum praelium commisisset, primum illud vulnus acceperit, quoi teterrimam mortem obiret: ut non absolutus judicio illo nefario . videretur , sed ad hanc insignem I Cenam reservatus. . Λtiamen sacra Bonae Deae sebant in domo ejus consulis, cuius eo mense fasces erant; ibi ara Statuebatur, et quieunque vir , etiam imprudens, sacra adspexisset, extemplo luminibus oculorum orba batur. De mulieribus , non nisi primariae admittebant, , ut per- spieue ostendit Plutarchus in Caesaris atque in Ciceronis vita. Viros ne nomen quidem Bonae Deae scire fas erat , ut expressis verbis testatur Cicero de Harusp. Respons. e. Iq. Ita viri his sacris are