장음표시 사용
211쪽
rent in Vitra objectiva, eoq; pacto essicerent ut Annuli
sese contraherent atq; dilatarent; Contractio vel Dilatatio cujusq; Annuli, quae consequebatur hoc modo Coloris sui variationem, celerrima erat in colore rubeo, inviolaceo lentissima, & in intermediis Coloribus celeritate intermedia comparate. Porro , cum id perscrutarer,soanta esset Contractio illa ac Dilatatio in omnibus gradibus uniuscujusq; Coloris; inveni maximam eam esse
in colore rubeo, in flavo minorem, in caeruleo adhuc minorem, & in violaceo omnium minimam : Utq; harum Contractionum ac Dilatationum proportioneS quam Possem accuratissime aestimarem ; observabam totam Contractionem aut Dilatationem Diametri cujusvis Annuli in universis gradibus coloris rubet, esse ad Contractionem aut Dilatationem Diametri ejusdem Annuli in universis gradibus coloris violacet, circiter ut ad 3, aut sad ; S. quum Lumen esset coloris medii inter flavum& viridem, tum Diametrum Annuli esse quamproxime
Mediam Arithmeticam inter maximam Diametrum ejusdem Annuli in colore rubeo extremo, & minimam Diametrum ejusdem in extremo colore violaceo ; Contra, quam evenit in Coloribus oblongae Imaginis Refractione Prisnatis exhibitae; ubi color rubeus maxime contractuSest, violaceus maxime expansus, & in Medio colorum
omnium est confinium Viridis ac Caerulei . Atq; hinc id porro videor mihi colligere: crassitudines Aeris inter Vitra Objectiva interjacentis eo in loco, ubi Annulum exhibent tua qui'; vice Limites colorum quinque praecipuorum, rubet, flavi, viridis, caerulei & violacet, hoc est, Limes extremus coloris rubet, Confinium rubet iaflavi in medio coloris aurei, Confinium navi & viridis, Confinium viridis & caerulei, Confinium caerulei & violacet in medio coloris indici, & Limes extremus coloris
212쪽
violacei; eas, inquam, Aeris crassitudines, esse inter se quamproxime ut Sex Chordae Longitudines, quae sonent Notas illas musicas in Sexta Majori, sol, la, mi, fa, sol, M.
Verum cum Experimento conveniet aliquanto melius, si dicemus, crassitudines Aeris inter Vitra interjacentis eo in loco, ubi Annulos exhibent sua quis'; vice Limites colorum septem, rubet, aurei, navi, Viridis, caerulei, indici & violacet; eas, inquam, Aeris crassitudines, esse inter se ut Radices Cubicae Quadratorum octo longitudinum Chordae, quae sonent Notas illas musicas in Omva, sol, ta, fg, sol, la, mi, fa, sol, ; hoc est, ut Radices Cubicae Quadratorum, numerorum X, i, , i, i, L,
O B S. XV. Hi Annuli non fuerunt variis Coloribus, sicuti illi qui
in aperta Luce apparuerant; sed toti videbantur eo uno colore, qui esset in se a Ρrismate projectus. Praeterea, projiciendo colores Prismate cxhibitos in ipsa Vitra Objectiva directo, comperi id Lumen, quod incideret innisra Annulorum coloratorum interordinia, Transmitti utiq; per Vitra sine ulla Coloris sui mutatione. Etenim super chartam albam ultra collocatam, depingebat id Lumen Annulos, eodem colore atq; eos qui Reflexi ensent, magnitudine autem eadem atq; Intervalla reflexorum Annulorum comparate. Atq; hinc manifesto apparet, quae sit horum omnium Annulorum Causa atque Origo: Nempe, Aerem inter Vitra interjacentem, pro eo quanta sit crassitudine, ita esse comparatum , ut Lumen unius cuiusvis coloris aliis in locis reflectat, in aliis transmittat, quomodo rem in quarto Schemate delineatam videre est;) itemq; eodem in loco Lumen uno Colore reflectat, ubi id quod alio sit colore transmittat.
213쪽
Quadrata Diametrorum Annulorum istorum uno quovis colore Ρrismatico exhibitorum, erant in Progressione Arithmetica; sicuti in βuinta Observatione. Et diameter sexti Circuli, cum is colore flavo citrino exhiberetur, Sc sere ad perpendiculum inspiceretur, erat circiter partes Unciae, aut paulo minor eo ; congruenter Sext e Observiationi. Hactenus exposui quae Observaverim in tenui lamella rarioris Medii densiore terminati; qualis est Aer, vel Aqua, inter bina Vitra compressus. Superest ut deinceps exponam quae observaverim in tenuibus lamellis densioris Medii rariore terminati; quales sunt laminae Lapidis Specularis fissilis e Muscovia advecti, Bullulae aquae, Sc alia similia corpora tenuia Aere undique ter
Si Aqua Sapone ad Lentorem nonnihil incrassata, in Bullam tensa sit inflando; notum est in Vulgus, eam post parvum temporis spatium magna Colorum varietate apparituram. Quominus autem ejusmodi Bullae, Aere externo agitarentur ; qua quidem agitatione Colores ipsarum confusius inter se Sc in ordinati huc illuc deseruntur, adeo ut nequaquam accurate observari queant; bullam, simul ac ad justam magnitudinem tensa esset inflando, solebam Scypho vitreo pellucido desuper imposito circumtegere: quo pacto Colores ipsius, ordine admodum di1creto emergebant; cingentri, tanquam to iidem Annuli concentrici, bullae summitatem : Qui quidem Annuli, pro eo ut Aqua bullam perpetuo tenuabat subsidendo, dilatabant se paulatim, & diflundebant sese per totam bullam ; descendentes serie continua a summo usq; ad imum, ibiq; demum ordine evanescentes. In
214쪽
terea autem, postquam colores omnes in summa bulla emerserant, nascebatur in Centro Annulorum parva rotunda macula nigra, similis atq; illa in prima Observatione; quae porro dilatabat se perpetuo, usq; eo ut nonnunquam amplius t vel : Unciae in Latitudinem haberet, antequam Bulla disrumperetur. Existimaveram primo aspectu, nullum omnino Lumen ab Aqua inde loci reflexum fuisse : Verum postra attentius Maculam illam inspiciens, discernebam in ea plures parviores maculas rotundas, quae multo adhuc quam ipsa nigriores videbantur & tenebrosiores: Unde intellexi, esse utiq; aliquam Reflexionem illis in locis, quae minus, quam istae maculae parviores, tenebrosa enent: Atq; equidem, Experimentum adhuc ulterius prosequendo, comperi Imagines rerum aliquarum, ut candelae aut Solis, non modo in majori macula nigra, verum etiam in illis ipsis parvioribus ac tenebrosioribus maculis in majori illa in- clusis inspectas, Reflexione, quamvis languida admodum, tamen cerni posse. Ρraeter antedictos Annulos coloratos, apparebant etiam 1aepe parvae aliquae maculae coloratae, surium deor sum, ultro citroq; commeantes in lateribus Bullae; quae utiq; orirentur ex inaequali quadam crassitudine Aquae inter subsidendum. Nonnunquam & nigrae quoq; maculae in bullae lateribus generatae, ascendebant paulatim; tandemq; in majorem illam maculam nigram, quae esset in hullae vertice, coibant.
Quoniam Colores harum Bullarum largiores clari re'; erant, adeoq; discretu etiam faciliores, quam Colores lamellae Aereae inter bina Vitra interjectae; visum est mihi hoc in loco distinctius exponere, quonam ordine hi colores apparuerint & contemplandos 1e exhibuerint, Z et quum
215쪽
quum Reflexione Caeli subalbidioris inspicerentur, cor pore aliquo nigro interea ultra Bullam a parte posteriori collocato. Erat autem is ordo hujusmodi: Quor rubeus, caeruleuS ; rubeuS, caeruleus ; rubeus, caeruleus ;rubeus, viridis; rubeus, flavus, viridiS, caeruleus, purpureus; rubeus, flavus, ViridiS, caeruleuS, Violaceus; rubeus, navus, albus, caeruleUS, niger. Tres priores Series colorum rubet & caerulei, valde dilutae erant ac nubilae; prima praesertim, in qua rubeus
videbatur quodammodo iubalbidus. Et in his quidem Seriebus vix alius ullus erat Color, qui Sensu percipi posset, praeter rubeum & caeruleum ; nisi quod caeruleus, praecipue in secunda Serie,) accedebat nonnihil ad viridem. In quarta quoq; Serie, Color rubeus dilutus erat ac nubilus ; sed non tantum, quantum in tribus prioribus.
Huic successit flavi quidem parum aut nihil, sed viridis satis copiosus ; qui porro flavescebat paululum initio,postea autem factus est viridis saligneus clarus & bonus, & dc-
inde convertebat se in colorem subcaeruleum; ei autem successit neq; caeruleus neq; ViolaceuS.
In quinta Serie, color rubeus primum purpurascebat valde ; postea autem factus est clarior & floridior, nec tamen admodum purus: Huic successit flavus, clarus admodum ac saturatus ; sed perexiguus, & qui illico mutabatur in viridem : At viridis iste copiosus erat ; atq; etiam purior aliquanto, saturatior, & floridior, quam viridis in priori Serie. Eum consecutus est color cyaneus clarissimus atq; optimus ; deinde purpureus, qui& minor erat cyaneo, & ad rubeum multum accessit. In Sexta Serie color rubeus, coccineus erat; primo clarus admodum ac floridus, postea autem etiam adhuc
clarior ; utique Purus & excitatus valde, & Colorum
216쪽
omnium rubeorum optimus. Huic successit color aureus floridus; deinde flavus clarus, largus, ac fatur; qui erat itidem colorum omnium flavorum optimus; isq; se convertebat primo in flavum subviridem, deinde in carruleum subviridem : At viridis iste, qui inter flavum i caeruleum intervenit, exiguus erat admodum ac dilutus; adeo ut albus viridicatus, potius quam color vere viridis, Videretur. Caeruleus, qui proxime successit, valde erat bonus ; utiq; color cyaneus admodum clarus ; aliquanto tamen infra caeruleum in praecedenti Serie. Violaceus porro, satur erat ac plenus; haud sere ullo admixto libi rubore : quantitate autem minor erat, quam
In ultima Serie color rubeus, coccineus erat in violaceum desinens; brevi autem factus est color clarior, ad aureum accedens. Cui succedens flavus, initio quidem satis bonus erat Sc floridus; polim autem dilutior evasit, donec gradatim in ipsam tandem Albitudinem desineret.
Atq; haec quidem Albitudo, siquando Aqua valde tenax esset facta & bene temperata, dilatabat paulatim & diffundebat se per maximam partem bullae; pallescens interim a Vertice magis magisque, donec tandem ibi permultas quasi fissuras ageret; quae utiq; fissurae, prout amplius dilatabantur, colore cyaneo videbantur satis quidem hono, obscuro tamen Sc fusco; albitudine interea inter maculas caeruleas assiduo minuento, donec Filis irregularis cujusdam operis reticulati similis esset facta, tandemq; plane evanesceret; tumq; superior bullae pars omnis, obscuriori illo colore cyaneo antedicto tincta via debatur. Atq; hic porro Color, similiter ac antecedenς Albitudo, dilatabat se quoquoversus deorsum, donec . se per totam norumnquam bullam distuderit. Interea autem a Vertice Bullae, qui colore cyaneo magis obscuro
217쪽
erat quam partes ejusdem inferiores, quiq; etiam multis
rotundis maculis cyaneis adhuc magis obscuris inter .stinctus videbatur a emergebat una pluresve maculae valde nigrae, atq; intra eas aliae adhuc nigriores, quas in Superiori ante Observatione memoravi: Atq; hae quidem dilatabant se perpetuo, usq; dum Bulla disrum
Si Aqua non valde tenax esset, maculae nigrae inter Albitudinem prorumpebant, sine ullo coloris caerulei in terventu, qui quidem Sensu percipi posset. Nonnunquam etiam prorumpebant intra praecedentem flavum, aut rubeum ; vel etiam intra caeruleum secundi Ordinis ;antequam Colores intermedii sese explicandi spatium
Ex hac descriptione intelligere poteris, quam valde amnes sint hi Colores Coloribus illis in lamella Aerea generatis, quos in quarta supra observatione descripsimus: Quanquam hi quidem contrario, atq; illi, ordine dispositi sunt; propterea quod apparere tum incipiunt quando Bulla crassior est, & convenientius numerantur ab infima Sc crassiori parte bullae sursum versus. OB S. XIX. Cum Annulos Colorum a Vertice Bullae emergentes, in variis obliquis oculi positionibus intuerer ; obtervabam eos, prout obliquitas illa oculi augeretur, dilatare se satis quidem manifesto; at multo tamen minus, quam dilataverant te Annuli in lamella Aerea in Se ima supra observatione memorati. Etenim Illi se dilataverant eousque, ut quando obliquissime inspicerentur, pertigerint ad locum in lamella Aerea amplius duodecim partibus crassiorem quam eum, ubi, cum ad perpendiculum
inspecti essent, siti suissent visi .' At Ηi quidemi cym
obliquissime in Bulla inspicerentur, eo solum loci pertigerunt,
218쪽
tigerunt, ubi Crassitudo Aquar ad Crassitudinem suam illic, ubi iidem Annuli ad perpendiculum essent visi,
proportionem paulo minorem haberet, quam habent 8 ad 3. Utiq; ea proportio, ex optimis observationum mearum, erat inter is & Isi ad io. Qui quidem horum annulorum Auctus, circiter I Partibus minor est, quam Annulorum in lamella Aerea visorum. Nonnunquam Bulla unius & ejusdem usquequaque Crassitudinis erat iacta, nisi a Vertice suo prope maculam nigram : Id quod ex eo intellexi, quod illa unam eandemq; Totam Colorum suorum Speciem atq; Ordinem oculo in omni Ρositione exhiberet. Atq; hoc quidem in Cassi Colores, qui in extremo ipsius Circuitu per radios maxime obliquos videbantur, alii erant ac qui aliis in locis per radios minus obliquos essent viii. Item una eademq; bullae pars, diversis Spectatoribus Colores diversos exhibebat; cum in diversis Obliquitatibus inspiceretur. Jam autem, Observando quantum Colores, vel in eisdem partibus Bullae, vel in diversis partibus eadem crassitudine, mutarentur per varias radiorum Obliquitates ; Comperi, ope observationum i I6ς &IS quomodo eae infra erunt explicatae; θ crassitudinem Aquar, qua unus idemq; color in diversis Obliquitatibus exhibeatur, ea quamproxime Ρroportione Est iquam in sequenti Tabula expresiam habes.
219쪽
In duabus prioribus Columnis exhibentur obliquitates radiorum ad Superficiem Aquar; hoc est, Anguli ipsorum Incidentiae & Refractionis. Ubi pono Sinus qui metiuntur istam Incidentiam & Restactionem, esse innumeris integris ut 3 ad ψ; quanquam veri quidem simile est, Vim Restingentem Aquae, posse admixto Sa-
pone esse nonnihil immutatam. In tertia Columna, hullae Crassitudo, qua quivis unus color in diversis illis obliquitatibus exhibeatur, exprimitur talibus Ρartibus, quarum decem tum constituant crassitudinem isti colori exhibendo aptam, cum radii incidant ad serpendiculum.
Observavi aliquando, Colores, qui oriuntur in Chalybe polito, cum is calefiat; vel in Hre Campano, aliisve Metallis, cum liquefiant & in Terram effula sint, ut in aperto Aere refrigescant; mutatos fuisse nonnihil, sicuti Colores Bullarum Aquae, quum in diversis Obliquitatibus inspicerentur ; Et speciatim caeruleum saturum, seu
violaceum, cum valde ex obliquo inspectus esset, convertisse se in colorem rubeum saturum. Verum enim vero horum Colorum Mutationes, multo sunt minores
quam Colorum Aqua exhibitorum. Etenim Scoria, sive pars Metalli vitrificata, quam pleraq; Metalla calefacta
220쪽
vel liquefacta protrudunt perpetuo & in Superficiem suam emittunt; quaeq; Metallum in modum tenuis cuticulae vitreae obtegendo, colores hoste essicit; multo utiq; densior est, quam Aqua : Invenio autem Colorum Mutationem ciam, quae fiat obliquatione oculi, in omni tenui corpore, ut cujusq; materia densissima est, ita
OB S. XX. Quemadmodum in Nona obse atione Lamella Aerea, ita hic Bulla Aquar; quem Colorem Reflexione Luminis exhiberet, ejus semper contrarium exhibebat Luminis Transmissu . Exempli gratia: Quum Bulla Inspecta, Luminis Nubium Reflexu, rubea ab extremo sui circuitu videretur; nubes eodem tempore, vel statiin post, per Bullam Transpectae, colorem caeruleum in eodem ejus circuitu exhibebant: Et e contrario ; quum Bulla Reflexo Lumine caerulea videretur, videbatur rubea Transmisso.
Cum Lapidis Specularis lamellas pertenueS, quarum utiq; Tenuitas tanta erat ut eae Colores similes ac Bulla aquae exhiberent, madefecissem ; colores ipsarum debiliores continuo languidioresq; evadebant; maxime si lamellas ea sui facie, quae esset aver1a ab oculo, madefacerem : Atqui Gradus solummodo, non utiq; Genus Colorum, quod quidem ego discernere potuerim, immutabatur: Ιtaq; id, qua Crassitudine ad certum quemvis colorem producendum debeat esse Lamella, solummodo ex sua lamellae ipsius densitate, non item ex densitate
Medii circumjacentis, pendet. Atq; hinc, ope observationum decimae ac decimae Jextae, inveniri poterit quanta Crassitudine sint Bullae Aquae, vel Lamellae Lapidis Specularis, vel alia quaevis Corpora, ea sui parte, qua