장음표시 사용
51쪽
tates rubeae T & t : Et consequenter, qui radii maximam in primo Prismate refractionem passi, ad caeruleum extremum ae Imaginis π et proficiscuntur ; eosdem iterum in secundo Prismate, plus quam reliquos, refractos obtervabiS. Eo . t 7. Rem eandem iterum hoc modo expertus sum: Per ' duo parva rotunda foramina F & . in senestrae operculo pertusa, Lumen Solis in cubiculum tenebricosum immisi; appositiiq; ad bina ista foramina Ρrismatibus singulis ABC & α β , inter se parallelis, binos Luminis radios in oppositum Cubiculi parietem ita refringendo projeci, ut binae coloratae imagines Ρ T & M N in parietem depictae, interjunctis in directum extremitatibus, in una cademq; linea recta jacerent; extremo rubeo T unius Imaginis, extremo caeruleo M alterius, se inter se contingentibus. Cum enim bini isti retracti radii, adposito in transversum tertio Ρrismate D Η, iterum refringerentur in Latus; imagine'; eo pacto in aliam partem parietis transferrentur , puta Imago P T ad p r, , Imago M N ad ml: Hae Imagines jam alio transsataep t & m n , non amplius interjunctis in directum exu initatibus in una eademque, ut prius, linea recta jacebant ; sed disjunctae erant, & inter se lactae parallelae: Quippe caeruleum extremum m Imaginis m n, majori Refractione longius transferebatur e loco suo M T; quam rubeum extremum t alterius Imaginis p r, ab e dem loco M T. Ex quo essicitur, ut haec Ρropositio nullam amplius dubitationem habeat, aut disputandi lacum. Ρorro idem erit Experimenti Exitus, sive tertium Prisma D Η proxime post bina priora, sive majori interjecto intervallo, collocetur ; ut Lux in binis prioribus Prismatibus refracta, in Tertium incidat vel alba&eircularis, vel colorata oblonga.
52쪽
EHer. 6. Cum in duabus tabulis ligneis tenuioribus, foramina rotunda 1 Unciae lata incidissem;ι inq; senestra
operculo soramen secissem multo amplius, per quod largior Solis Luminis radius in Cubiculum tenebricosum transmitteretur: In isto radio, post senestrae operculum, Ρrisma collocavi; quo Lumen in parietem oppositum refringeretur: Et proxime post istud Prisma, tabularum alteram ita crectam statui, ut Luminis refracti pars media per soramen ipsius transmitteretur; reliquum autem Lumen ex utraq; parte foraminis interciperetur. Tum, interjecto circiter duodecim pedum intervallo, tabulam alteram ita erexi, ut pars media ejus refracti Luminis, quod per tabulae prioris foramen transmissiim, in parietem oppositum incideret, jam per foramen hujus secundae tabulae itidem transmitteretur ; reliquum autem Lumen ex utraq; Parte foraminis interceptum, super hac secunda tabula coloratam Solis Imaginem depictam exhiberet. Et proxime post hanc secundam tabulam Ρrisma alterum collocavi, quo Lumen per hujus sonamen transmissum iterum refringeretur. Deinde ad senestram reversus, Ρrismate priori circa Axem suum lentehac illac converso essiciebam, ut Imago in tabula secunda depicta sursum deorsum super ligno moveretur, quo singulae ipsius partes per tabulae istius foramen ex ordine transmisiae, in Prisma posterius inciderent. Quod dum fieret, notavi loca ea in opposito pariete, ad quae id Lumen, postquam in secundo Prismato refractum esset, seroretur. Et ex Locorum istorum differcntia, rem ita se habere comperi, ut qui radii a primo Ρrismate maxime refracti ad caeruleam Imasinis extremitatem serebantur, iidem iterum a secundo Prismate plus, quam id Luminis quod ad rubeam ejusdem imaginis extremitatem se retur, refringerentur. Qua quidem observatione tam
53쪽
prima Propositio, quam secunda, comprobatur. Hocq; idem contigit, sive Axes duorum Prismatum inter se ellent parallelae, sive tum ad se invicem tum ad Horigontem quovis dato Angulo inclinarentur.
Fia. 18. I stratio. Sit F Foramen majusculum in senestrae operculo, per quod Solis Lumen tranimittatur ad primum Prisma ABC: Incidatq; refractum Lumen, in mediam partem tabulat D E ; istiusq; luminis pars media, in foramen G. Lumen per id foramen transmis-lum, incidat deinceps in mediam partem secundae tabulae d e, ibiq; oblongam coloratam Solis imaginem talem, qualem in tertio 1upra Experimento defcripsimus, depingat. Ista imago, converto lente hac illac circa Axem 1 uuin Prismate ABC, movebitur lursum deorsum super
tabula d e , eoq; pacto fieri poterit, ut lingulae ipsius
partes per tabulae illius secundae foramen g ordine transmittantur Interea aliud Prisma a b c post illud soramen g collocandum est; quo Lumen per id foramen transmissiim, denuo refringatur His ita dispositis, notavi in opposito pariete loca M & N, in quae Lumen refractum 1ncideret: Eaq; observatione rem ita se habere comperi, ut dum bina tabulae & Prisma secundum fixa immotaq; mauerent, ista loca, converso circa AXem tuum primo Prismate, assi luo mutarentur. Etenim cum pars inferior ejus Luminis, quod in secundam tabulam d e incidebat, transmitteretur per soramen g Ipergebat ad inscriorem in pariete locum M : Cum autem superior pars ejusdem Luminis, per forameno transmitteretur ; pergebat ad 1uperiorem in pariete locum
N: Cumq; media aliqua pars ejusdem Luminis per
idem foramen inansmitteretur ; pergebat ad locum aliquem in pariete medium inter M & N. Quoniam foraminum in tabulis politio nihil mutabatur; utiq; Radi
54쪽
orum in secundum Prisma incidentia, in hisce omnibus
casibus una atq; eadem fuit. Attamen una eademque cum esset omnium incidentia ; alii Radiorum magis refringebantur, alii minus. Quiq; in priori Prismate
majori Refractione longius e via detorti fuerant; iidem in hoc secundo Prismate iterum magis Refracti sunt: Ac proinde, quum certa ac constanti ratione plus, quam reliqui, refringantur; merito appellari possunt Magis Refrangibiles. Exper. 7. Ad bina foramina in senestrae operculo, parvo intervallo inter se distantia, Ρrilinata singula apposui; quibus duae oblongae & coloratae Solis Imagines in opposito pariete quomodo in tertio supra Experimento factum cst) depingerentur. Tum ante Parietem, parvo spatio interjecto, chartam longam k exilem, lateribus rectis interq; se parallelis, collocavi: Et tum
Prisinata tum chartam ita disposui, ut color rubeuSunius Imaginis directo in miam partem dimidiam chartae incideret, & color violaceus alterius Imaginis directo in alteram partem dimidiam ejusdem Chartae : Adeo ut Charta ista bicolor videretur, rubea & violacea ; si nil isere ratione, ac charta illa in Experimentis primo A secundo, quam colore rubeo atq; indico inseceram. Deinde Ρarietem, qui post Chartam erat, panno nigerrimo obtexi; nequid Luminis inde reflecteretur, quo Experimentum posset interturbari Quibus ita dispositis ;Chartam per tertium Prisma ipsi parallelum in1piciens, observabam dimidiam ipsius partem eram, quae erat Lumine violaceo illustrata, abruptam majori Refractione,& quasi reliqua charta abscissam videri; Ρrancrtim cum eam e longinquo inspicerem. Cum enim nimis e propinquo inspiciebam; chartae dimidia non jam penitus
inter se disjuncta videbantur, 1 ed angulo uno cohaeren-
55쪽
tia; ut iaciebat charta bicolor in primo Experimento. Quod idem tum quoq; accidebat, cum sorte charta uterer nimium lata.
Fi x. I 9. Interdum, Chartae loco, filo albo usus sum : Idque, cum per Ρrisma inspiceretur, in duo fila inter se parallela divisum videbatur: Quomodo in Schemate I9φ' depictum est ; ubi D G repraesentat filum illuminatum lumine violaceo a Dad Ε, & lumine rubeo ab F ad G ;d e autem, &fg, 1unt fili dimidia per Priima refractione inspecta. Si alterum fili dimidium colore rubeo perpetuo illuminctur, alterum autem Coloribus omnibus ex
ordine: quod facile fieri potest, essiciendo ut, Prismatum altero manente immoto, alterum circa Axem suum
convertatur:) jam filum per Prisma ita se inspiciendum exhibebit, ut dimidium ipsius id, quod erat omnibus
ex ordine Coloribus illuminandum, quum colore rubeo illuminatum sit, in cadem linea recta cum altero fundem dimidio, eiq; in directum appositum videatur; quum autem colore aureo illuminatum sit, tum separari aliquantillum ; quum colore flavo illuminatum sit, separari paulo longius; quum colore viridi, adhuc longius ; quum caeruleo, adhuc longius; quum indico, etiam adhuc longius; quum violaceo saturo, longissime omnium. Ex quo clarissime apparet, Lumina variorum Colorum varia esse Refrangibilitate : Ιdq; eo ordine, ut Color rubeus omnium minime Refrangibilis sit, reliqui autem colores, aureuS, flaVuS, viridis, caeruleus, indicus, violaceus, gradatim & ex ordine magis magis'; Refrangibiles. Quo quidem tam prima Propositio, quam secunda, comprobatur. I g. Ι7. Porro, coloratas imagines P T &MN, refractionibus binorum Ρrismatum in cubiculo tenebricoso depictas, ita disposui, ut interjunctis extremitatibus, quomodo in
56쪽
quinto 1upra Experimento expositum est, in directum in eadem linea recta jacerent: Tumq; eas per tertium Ρrisma Longitudini ipsarum parallelum inspiciens, observabam eas non jam amplius in linea recta inter se continentes, sed plane disruptas videri ; quomodo ad p t& m n depictae sunt: Quippe violaceum extremum mImaginis m η, majori Refractione longius e loco illo priori M T transsatum est, quam rubeum extremum t alte
rius Imaginis p t. Alio tempore, duas istas Imagines Ρ T S. M N ita F . dio.
disposui, ut, rubeo utriusq; extremo in alterius extremum caeruleum incidente, contrario colorum suorum ordine in unum ambae conjungerentur; quomodo in Oblonga figura Ρ T M N depictae sunt. Tumq; eas per Ρrisina D H longitudini ipsariam parallelum inspiciens,
observabam eas non jam amplius in unum conjunctas, ut cum nudis oculis aspicerentur, videri; sed tanqua in duas inter se diversas imagines p t & m n, in formam Crucis decussatae transvetias jacere. Ex quo apparet Colorem rubeum unius Imaginis & violaceum alterius,
qui ad Ρ N & M T in unum conjuncti fuerant, distractos jam majori Refractione coloris violacet ad p x mquam rubet ad n & t, differre inter se Restangibilitate.
Illuminabam etiam circulum chartaceum album, Luminibus amborum Ρrismatum intermixtis. Cumq; iseolore rubeo unius Imaginis, & violaceo alterius, ita es et illuminatus, ut ex Colorum istorum admixtione totus purpureus videretur ; inspiciebam eum per tertium Prisma, primum parvo, dein majori, intervallo interjecto. Et pro eo, ut a charta longius discedebam, Imago ipsius per Prisma in cha, inaequali duorum Colorum intermixtorum Reliactione paulatim distrahebatur; tandemq; in duas distinctas Imagines plane divisa est, al
57쪽
teram rubeam , caeruleam alteram ; quarum ea, quae erat caerulea, longius, quam rubra, ab ipsa charta distabat; & consequenter majorem palia fuerat Refractionem. Cum porro Ρrismatum in senestra politorum illud, quo Lumen violaceum in chartam projectum fuerat, sublatum esset; Imago violacea e conlpectu te continuo lubripuit: E contrario, cum alterum Prisina sublatum esset, Imago rubea evanuit. Ex quo apparet duas hasce imagines nihil aliud fuisse, quam Lumina binorum Prismatum super chartam purpuream primo intermixta, deinde autem inaequalibus suis Refractionibus in tertio Prismate, per quod Charta inspicerςtur, iterum leparata. Illud etiam notatu erat digniuimum : Si Prismatum, quae erant ad fenestram, alterutrum, puta id quo
Lumen violaceum in chartam projectum crat, ita circa Axem suum converteretur, ut colores singuli, Violaceus,
Indicus, Caeruleus, Viridis, Flavus, Aureus & Rubeus, ab isto Prismate in Chartam ex ordine projicerentur;
Imago violacea colorem suum congruenter immutabat,
seq; in Colorem Indicum, Caeruleum, Viridem, Flavum & Rubeum ordine convertebat; & pro eo ut Glorem suum mutabat, appropinquabat paulatim ad Imaginem rubeain ab altero Ρrismate projectam V donec,
quum ipsa tandem rubea itidem evaderet, ambae in unum plane conjungebantur. Adhaec, duos circulos chartaceoS, parvo admodum intervallo inter se distantes, ita collocavi, ut in unum eorum, Lumen ex uno Prismate rubeum ; ia in alterum, Lumen ex altero Ρrisi nate caeruleum, incideret. Circuli
illi, diametro Uncias singulas continebant: Et post eos, paries nigro panno obtectus erat; nequid Luminis inde reflecteretur, quo Experimentum posset interturbari. Circulos hoc modo illuminatos per Prilina inspexi ita
58쪽
collocatum, ut Refractio fieret versus eam partem, ubi circulus rubeus esset positus. Et pedetentim retrocedens, circulos istos pro eo, ac ipse gradum referrem, ad se invicem paulatim appropinquare, tandemque in unum plane coire Videbam : Cumq; deinceps adhuc longius recederem, illi in parteS contrarias, ac prius, distrahebantur ; quippe circulus violaceus majori Refractione rubeum praetervectus, etiam ulterius sere
Exper. 8. Tempore aestivo, cum Lumen Solis sortinsimum esse solet, Prisma ad senestrae operculi foramen, sicuti in tertio ante Experimento seceram, collocavi ;ita tamen, ut Axis Ρrismatis parallelus esset Axi Terrae: Et ad oppositum Parietem, in Refracto Solis Lumine, Librum apertum statui. Tum intervallo sex pedum
duarumq; unciarum a Libro, Lentem supra memoratam erexi; qua Lumen a Libro reflexum, simili iterum sex pedum duarumque unciarum intervallo ultra Lentem in unum colligeretur ; ibiq; Libri Imaginem super chartae albae plagula sic, quomodo sere in secundo supra Experimento factum est, depingeret. Quibus ita dispositis; Lenteq; ac Libro, ne loco moverentur, fixis; notavi accurate quo in loco chartae albae plagula tum esset posita, cum literae in Libro impressae, rubeo intensissimo Solaris Imaginis in librum incidentis lumine illustratae, sui Imagines super charta ista quam distinctissime depictas exhiberent. Deinde expectans, donec Motu Solis, Sc consequenter Motu Imaginis libro exceptae, Colores omnes a rubeo illo ad utq; medium caeruleum super literas easdem transirent: Cum literas istas colore caeruleo viderem illuminatas ; notavi iterum quo in loco charta alba jam posita esset, quum Literae caeruleo Lumine illustratae, sui imagines super eandem
59쪽
quam distinctissimas depingerent: Invenique Charram
jam unciarum circiter at aut a. intervallo, propius, quam ante, a Lente abesse. Quare eo intervallo, quod est Unciarum et: aut a:, Lumen id, quod erat violaceum Imaginis Extremum, citius propter majorem Refractionem , quam id quod erat rubeum ejusdem Extremum, coactum & in unum collectum est. Verum in
hoc Experimento capiendo, id praecipue mihi agendum duxi, ut cubiculum quam posset maxime tenebricosum esset factum. Si enim adventitii ullius Luminis admixtione, Colores isti languidiores dilutiore'; fiant ;jam minori intervallo inter 1e distabunt Foci ante dicti. In secundo Experimento, ubi Colores ii adhibebantur, qui erant Corporum Naturalium ; horum Focorum intervallum, propter Colorum istorum impersectionem, sesqui- unciam non excedebat. In hocce autem Experimento, ubi Colores Prismatis adhibebam, qui manifesto largiores, clariores, & 1aturatiores sunt, quam Colores corporum Naturalium; id intervallum, erat Unciarum 21. Quod si adhuc largiores vividioretq; Colores adhiberi possent; nihil dubito, quin id intervallum multo 1dhuc majus esset futurum. Etenim coloratum Ρrismatis Lumen, cum propter Circulorum supra in secundo Experimenti quinti Schemate descriptorum permixtionem, tum propter Luminis Nubium prope Solem clariorum se plerunq; intrudentis accessionem, radio'; insuper fortuitis facierum Prismatis inaequalitatibus undiq;
dispersos A coloribus sese intermiscentes; propter haS,inquam, causas,coloratum Prismatis Lumen adeo erat compositum,ut Colorum istorum iustorum nubilorumque,Indici & Violacet, imagines super charta depictae, debiliores minusq; distinctae fuerint, quam ut satis accurate observari possent.
60쪽
Ever. 9. Ρrisma, cujus bini Anguli ad Basim aequa les inter se semirectiq; essent, tertius autem rectuS; col. locavi in Solis Luminis radio per fenestrae operculi foramen, sicuti in tertio supra Experimento dictum est, in Cubiculum tenebricosum transmisso. Conversoq; lente circa Axem 1uum Ρrismate, donec id omne Lumen, quod initio per alterum Angulorum ejus transmissum in eoq; Refractum fuerat, mox a Basi, qua usq; adhuc evitro exierat, Reflecti caeperit; observabam radios, qui maxime Refracti fuissent, eosdem citius quam reliquos Reflecti. Quocirca mecum ita reputabam; Radiorum Reflexi Luminis, qui maxime essent Restangibiles, eos omnium primos totali Reflexione copiosiores in isto Lumine quam reliquos adesse; reliquos autem deinceps, totali itidem Reflexione, aeque, ac hos, copiosos Rchecti. Ut hoc, utrum ita se haberet, necne, Experirer ;Lumen Reflexum per aliud deinceps Prilina ita trajeci, ut in eo Refractum, incideret deinde in chartae albae plagulam post id Prisma interiecto aliquo intervallo collocatam, ibique, ut solet, colores Rei actione depingeret. Tum converso circa Axem suum, uti supra dictum est, priori Prismate ; Rem ita se habere comperi, ut cuin
Radii illi, qui in isto priori Ρrismate maximo Refracti
fuissent, caeruleiq; Sc violacei visi essent, ex toto Reflecti caeperint; lumen super charta caeruleum M violaceum, quod itidem in secundo Prismate maxime Refractum fuerat, manifesto plus augeri Videretur, quam rubeum & flavum quod minus Refractum fuerat: Et deinde, cum reliquum Lumen, quod erat viride, flavum,& rubeum, caperit in primo Prismate in totum Reflecti;
lumen itidem eorundem colarum super charta, accessionem sibi faceret non minorem, quam ante sibi secissent caeruleum & violaceum. Ex quo apparet,