장음표시 사용
191쪽
co MMENTARIOR UM LIB. II. Aposses Et,to perrestitur, cumraevisse ulteri cognouit, repraestillataui. si et communis conditionis ni tria. Versima est enim caussa mortis moriendum,c amittenda ui esse conroda. Quam cam Cicero confutare ne creat uides primum rem leuar e ullom magnitIdine illari prcmatur postea albertcrconfutationem sane imbecillum, ut dicemus. Quod autemst Zam Latino Graece loquifolere, memini apibusdam ineruditis contra linium linguae illius autoritatem hoc quos Oceronis praetent. Sed intelligendum,uitaria ollo inculcationem importunam alienae lingua maxime tali inscripto,quod ab omnibus cognosci uellet, etiam ijs qui Graece nesci orent. Neque enim idem ueritus est, multos uersus Graecos solis instrere
Dis,quarum ad Atticum nulla est nonor sens. Iudicto igitur etiam baciu parte eruditionis,ut alijs omnibus,opus est,ne quid putide aut in pte a nobis
p t. Sequituri a confitutio metus mortis. breuiter enim concludIt, Mor
i ni noncsse malum,quispia istam malimbrisit: propterea quod sit prox. t pus tortiistud, uod est post ipsam. Quaequamsiunt infirma iiDdco nes ni mali in morbo,si in conualescentia etiam bonum sit,quae proxima s
rbo Quae etiam is euidens,baec imbecilla magnifica distulatione de animoriam minortalitate quase obducit. Utinam utilem verumsit, quod Atti-4firmatin hanc non effecerit orationesiua, fcturum tamen ut mors ma nonst. Non enim ex eo genere haec fiunt,inquibiissesumma non obi, mantur,mediocria tumen omnino quaedam restaresoleant ut cum dicitur, Qui diligente arsedulam opera literis dederint,io δε no excollentes, ta me no postremos uturos inter doctos. Hoc igitur um1ἶλRumos uiuere cit
mortem,necessario ubit, formidabilem spe illam, quapcreant animi id st, vos ipsi,quanti Cr quicquid unus extinguamur. Sed quod iis probulserisequi uelle, Academicae philosiophandi rationis ist proprium, quae inpriamis ciceroni placuitMaec est dissutationium in utrunque partem reprcrposita,quamux me quid uerisimile esset, planam 2turum illi esse credide re, a quibus C k, Ex.ψ exclusa est,constituta a Stoicis,c ita dictu a com-Τ' praebensione eorum,quae manibus teneri possent. Sed unc rursum Cicer nem audiamus. Ego enim quido limesca,habeo nihil utu igitur STPBARI militus puerilectioncm cst ad hunc modum p. coetus.
Mors igitur ipsa, quae uidetur notis . res csse, quid si primum est uidendum Sunicia in qui discessum animae a corpore putent esse mortem. Sunt qui nullum censeant
192쪽
censeant fieri discessum, sed una animum o corpus occidere, animumcpium corpore extingui in doscedere animum censent, alii statim dissipari, alii diu permanere, alii semper. Quid sit porro ipse animus, aut ubi, aut unde,magna disjensio est. Aliis cor ipsum
animus uidetur, ex quo excordeS, Uecordes, concorradest dicuntur et Nasica ille prudens, bis os Corculum appellatus ,
Egregie cordatus homo catus Aelius Sextus. Empedocles autem animum esse censet, cordi sussu it sum anginnem. Aliis pars quaedam cerebri uisa est animi principatum tenere. Aliis nec cor ipsum pia cci, nec cerebri quandam partem esse animum sed a lii in corde, ali in cerebro dixerunt animi cste sedemoc locum Animum autem, animam etiam fere no stri declarant nominari. nam ct Agcre animam, de Efflare dicimus. 8 Animosos, Sobene animatos, Exanimi sententia. Ipse autem animus, ab anima di ctus cst Zenoni Stoico animiis ignis uidetur. Sed haec quidem, quae dixi, cor, ccrebrum, animam,igne,' vulgo: reliqua sere singuli,ut multi ante ueteres. Proxime aut Aristoxenus Musicus,idemi philosophus, ipsius corporis intentione quandam,uelut in cantu et fidibus, quae harmonia dicitur: sic ex corporis totius naturae figura uarios modos cieri, tanquam in camtu senos. Hic ab artificio suo non recessit: oc tamen dixit aliquid, quod ipsum quale esset, erat multo ante redictum dic explanatum a Platone Xenocrates a nimi figuram, quasi corpus, negauit esse uerum mi merum dixit esse, cuius uis, ut iam ante Pythagoreui ssum erat, natura maxima esset. Eius doetor Plato triPlicem finxit animam: cuius p incipatum,id est ratio
193쪽
co MMENTARIORVM LIB. II. Griem in capite, sicut in arce poscit, re duas partes sepa reuoluit,trana cucupiditatem. quas locis suis disci :iram in peetore, cupiditatem subter praecordialo cauit. Dicaearchus autem in eo sermone, quem Co rinthi habitum tribus libris exponit,dodiorum homi num disputantium, ptimo Libro multos loquentes facit:duobus Pherecratem quendam Phthiotam sene, quem ait a Deucalione ortum, disserentem inducit; Nihil es. omnino animum:& hoc esse nomen totumio inane, frustra δε animalia animantes appellari, neque in homine inesse animum uel animam , nec in bestia ulmi omnem eam, qua uel agamus quid, uel sentiamus, in omnibus corporibus uiuis aequabiliteressestisam, nec separabilem a corpore esse quippe qus nulla sit, nec sit'trici nisi corpus unum simplex, ita figuratum, ut temperatione naturae uigeatae sentiat Aristoteles longe omnibus Platonem semper excipio praestans Sc ingenio oc diligentia, cum qua tuor nota illa genera principiorum esset complexus,exo quibus omnia orirentur: quintam quandam natura censetelse, e qua sit mens. Cogitare enim, 8 provide re,& discere, docere,& inuenire aliquid, 8cia multa alia meminisse,amare, odisse, cupere, timere, angi, laetari haece similia eorum, in horum quatuor gene rum nullo inesse putat Quintum genus adhibeti eans nomine,&sic ipsum animum Entelechiam appellat nouo nomine, quasi quandam continuata motionem N perennerim Nisi quae me forte fugiunt, hae sunt sere omnium de animo sententiae Democritus enim illum, magnum quidem uirum, sed leuibus 8crotundis corpusculis efficientem animum, concursu
quodam fortuito, omittamus. Nihil est enim apud
194쪽
sententiarum quae uera sit, Deus aliquis uiderit quae uerisimillima, magna quaestio est. Vtrum igitur in ter has sententias diiudicare malumus an ad proposi tum redires A. Cuperem quidem utrunque,si pocset: sed est dissicile confundere. Quare si, ut ista non
disseratur,liberari mortis metu possumus, id agamus.
Sin id non potest, nisi hac quaestione animorum explicata, nunc si uidetur hoc, illud alias M. Quod mal
le te intelligo, id puto esse comodius. Esticit enim ra isDO,Ut quaecunque Uera sit earum sententiarum quas
exposui,Mors aut malum non sit, aut sit bonum potius. Nam si cor, aut sanguis, aut cerebrum in aniamus, certe quoniam est corpus, teribit cum reliquo
corpore. Si anima est, fortasse dissipabitur: si ignis,cra tinguetur: si est Aristoxeni harmonia, distatuetur. Quid de Dic archo dicam qui nihil omnino animudicat esse. His sententiis omnibus nihil post mortem
pertinere adqtienquam potest. pariter enim cum uita
sensiis amittitur. Non sentientis autem, nihil est ullam roin partem quod intersit. Reliquorum sententiae spemasterunt, si te forte hoc deIectat, posse animos cum e corporibus excesserint, in coelum quasi in domiciliustum peruenire A. Me uero delectat, idc primum ita esse uelim. deinde etiam si non sit , mihi tamen per
suaderi uelim. M. Qtiistibi ergo opera nostra opus est Num eloquentia Platonem superare possumus EuoIue diligenter eius eum librum, qui est de Animo: amplius quod desideres nihil erit. A. Feci hercle, requidemsspius. Sed nescio quomodo dum lego, assen otior: cum posui librum, &mecum ipse de animorum immortalitate coepi cogitare, assensio omnis illa elabi
195쪽
co MMENTARIORVM LIB. II. 16stur. M. Quid hoc Dasiae, aut manere animos post mortem, aut morte ipsa interirer . Do uero M.
Uid si maneant: A. Beatos esse concedo M. Si intereant A. Non esse miseros, quoniam ne sint quia v. nam istud coacti a te paulo ante concessimUS. 1 Quomodo igitur, aut cur morte malum tibi uideri dicis quae aut beatos nos efficiet, animis manenti duS: aut non miseros, sensu carentes. A. Expone igitur, nisi molestum est, primum si potes, an OS rem *nere post morte: tum si minus id obtinebis est enim Rmuum docebis, carere omni malo mortem. Ego nim istuc ipsem uereor ne malum sit, non dico car
ζηκsinendo progressus puer abnutantes TIBARO tacuit. Ibi Minoicamus de his quam,promiscue ut quicque incidet.Ac primu quim g tur constituat,qui ruit quaestio, nempe de morte. DeqMa quamuis
opiniones recitentur,tamen duae contrariae tantum uidentur esse: in-t itin, π, animorum. murum ineutrunque assumit, quod ut dicit)R qui retenta,mors non malum hac uera posteriore,etium bonuam sit. Ita a
R Uinita proficisciturad reliquam dilutationem:ut omnium oratio dcbet, PC eqsrebia bubetur, quarum rerum uia est Tratio. Sednunc placita dosophoruam de morte uideamus. Sed qui posecreanimos disce, ione ua 'orpore extingui, horum Dei criticio Epicurei disipari π refundi ingeris iniuersitatem dixere Stoici permanerediati tine, Platonici
Usempit nos. Memineris autem , Ciceronem nunc quidem Danimo loqq- hoc est mente, erratione, ficu consilio ac intelligentia quae pars Graecis 'icipalis dicitur.id est enim ad C ,1 Moiκ- er hominis est propria. di aut hanc uim implane FHomericu m. Et ex tali opinione acsen , 'm sint corde rustae uoces, quibus intelligenti e uolantasM Agnificaretur. Eod pertinet,quod Plautus ait Recordatm multuam,C diu cogitaui, Argi entus in pectus, ita institui atq; in meo corde rest quod mihi cori
196쪽
AE IOACH CAMER IN VICULAN. I. cuis sapiat pectus. nam cor non rest quod nuta habet. cordis Gramsupicntium sycuult, cum callida Crustula consilium I re relinquat. ter Terentius rectore confitere confiiij nihil quit Pure
teni aut cerebr intelligendum, quod ατ Pu,ides oriερανυ et λίβα uocarunt: uelut ali maluerunt, γ Ita enim Plautus:
Non auum esse tibi adost cens inciput intc sto. Et apud Horatia,Cerim G. Empedoclcum placiti est,anima,id est uita, nim quanda Ube ominu rei u , qua quiri simile intelligatur. Ita dis ignis,
acritellM,aqua teneuolentia, odiu.haec enim istius sunt res principales uices eta. Vera anima sanguini tribuit cordis an corde Stoici posecrescii an umi: in cerclaro Pγthagoras, me secutus Plato Ignis aditem Stoicorum animalis est,quod illi 'ν αμα nominarunt. Animum Latini stoercab anima. unde C Animosi id est 60- c Agere uiamrum. cum cnm ex
cedit illa uis interigenuae,quae proprie appellatur animi uoce, uitu ipsa ex tinguitur. Vbi autem est unim id est ori, ibi fiunt aliae omnes animae sic partes eu uires, Animatus cum adverbio,eo esse animo significat, qui no tutu adverbi indicatione ut si aliter sient animati Cr hoc loco,Bcne uni mutos Vulgares quidem esse ait has sentcntias de unimo, corporeum inuam esse cd incorporcum fecisse nobili mos philosophos. Harmonis Utem animalis exputatio Plutonica ita obscura est, ut prouci bio locu cde rit, quo aliquid dicitur Numeris Platonicis 69c obscurius. Ium animam O tinis stiriturae statumsonare,vel Virgiliano uersu satis cclaratur:
Itaque a uento,qui Graecisa -- est, imum ductum uolunt. Cicero dulci planἡ Latinum nomen icit, Cr ab anima dictum Pilato triplicem animam flixit.quomodo tres partes discretas,idest uel uires,id est δε iste Prius quidem Platonico in uidetur esse, Gis mens immortaeis rcliqui dux, corruptioni obnoxia'. subicr praecordia locuta est cupiditas, id est
e Eld m,di scili bile Lot: iecur Phthiotafracm,ex patria Phthiiq; φfuit in Hellade, iuem Achillis.Illa arcem inparic Graeciae regnaseicis sionem ni id re Venio nunc ad Aristotelem luti post Platonem imi
197쪽
COMMENTARIORVM LIB. II. 167Mmificit Cicero De cuiuiscntcntia quae hoc loco retulit, non fiunt accopia ut videtur ex ijs libris,qui tres hodie extat de Anima C scri Ditim si os de elementis,c quaestionum de anima, e Dialogum Eudcmam, Medeanima in quibus f tusse haec acrint. Nam i mcntis dilutatione resilire
ς nr,ubique in illis tribus cernere est. Neqtae flare λέχεια nomen quintae istius Ciberia naturae, quum stat Aristoteles esse corum, quaeirterire σ rrumpi non post it, scd; gi, hiat, cum in histribus libris animae natu r*m no i ii esse docean. quod ipsum nouum nomen usiurpauit da dere. cd haec exquirrrenos non oportet, hoc quidem tempore Crine post usiost idem fortasse Hanc tueamuriquam cum Hyantea, tam imperdoctis 'mis in emia literis bonis optime meritus B UDAE Us repraebendit, otiuersimnem Graece uocis. non enim sic Uilbe Aristotclem motione,=cd p r i ctionem. Ac de Arinotclissententia' percreatus concedamus, qui συπυμ sciunt,et conuenientiore in argumcnto Aciunt. De qua quidem expe' si iamdudum liquid,propemodum mihi promissum. A quod inquit itqk, ni graues indicare. Abeo inquam, cui tu fγmbolum donasti sententiae issius,qua latebrae in uita comprobantur. Agnosco, inquit stria intcstigiquem dicas. atque utimam quid isse maturet. Sed te in ture oporte- ' Non ausim inquum,ita uiscis occupato se turam tamen confido, ut
o propediem habeam G. Quid autoni istos in mira Omomis rei coecthia interpretationem percnniser continuatae motionis, non uideo Certe enim ηδε - , unde appellatior a cuit,perennitatem Ercontinuationem Agni'
scaz eamque vegetam Cristentem,quibus motus abesse ncquit proptereae Aristoteles PhUicis corporibus attribuit, i, riCIopposivit ii δαιμμ ,litterus, lac uigor intestigeretur,quorum utrunque in notu est.ἰ δε- 'ti dixit Plato cum tibi, tum in Timio. Et alibratur uerbus prinverbialis, Qv c ententia Ouidit salicubi,ta ante illum Lucretias dixit his uero Nam leuitor quamuis crebro quod tundaturιει, Vincitur in longos acto tamen,atque lababciti
Nou ne uides etiam guttus insaxa cadcntes,
Hu noris longo spacto pertundore axume id discrimen aliquiscriptionis opponunt.num in hac ignificationer, non
198쪽
i63 IOACH. A MER IN Us CVLAN. I. uerse mutatu litera afert. Sed utri in aliarum multarum locum tu iterae a quoquc hoc in uerbo uccefit. Quod ipsum est ciunus in iocosa sua accusatione jecita contra r dicere. re λέχθαι inquit,abstulit hicrae sic scrre pollulat contra fiser in omne Hoc ipsium explanatio AGoteli sciit hue,si uobis, ferri poset, nil saliunde mallemus expcctare, admodum
confirmatura esset, isse babere ut dixi. Interea tamen hoc uisspero consi queritur,ut quini ampliatorco,non damnetur hic locus erroris: alieniq; aliquis dicat,non liquere sibi se accedere nobis nolit Democriti rotunda σl a corpora ii iocuti est corpora indiuidua: quae CT Epicurta dogmatissim sed humata et declinantia. Sed nunc transstumus ad reliqua. orta igitur puc lectionem continuauit.
Autoribus quidem ad istam sententiam, quam Uis obtinere, uti opt. possumus, quod iri omnibus caussis 8 debet et Golet ualere plurimum. Et primum quidem Omni antiquitate, qua quo propius aberat ab ortu Ndiuina progenie, eo melius ea fortasse quae erant uera cernebatataque unum illud erat insitum priscis illis, quos Cascos appellat Ennius, esse in morte sensum: neque excessu uitae sic deleri hominem, ut funditus interiret: idq; cum multis ali s rebus, tum in Pontisi iscio iure et ceremoniis sepulcrorum intelligi licet: quas maximis ingeniis praedui nec tanta cura coluissent, nec uiolatastam inexpiabili religione sanxissent, nisilississet in eorum mentibus,mortem non interitum esse omnia tollentem atq; delentem, sed quandam qua si migrationem commutationem* uitae, que in claris uiris & seminis dux in coelum soleret esse: in caeteris humi retineret,&Permaneret tamen Ex hac o nostro riim Opinione,
Romulus in coelo cum Dis agit artium: qui famae assentiens dixit Ennius,5 apud Graecos,im de prolapsus ad nos, &usque ad Oceanum, Hercules tantus &tam praesens habetur deus. Hinc Liber de Semela
199쪽
co MMENTARIORVM LIB. II is de semel nanis:eademi famae celebritate indari dae fratres, qui non modo adiutores iri praeliis ui floris PO. Ro. sed etiam nucii fuisse perhibentur. Quid Ino Cadmi filia non ne Leucothea nommata a Graecis, Matuta habetur a nostris 'Quid totis prope coelum, ne plures persequar, non ne humano genere comple tum est Si uero scrutar uetera,ec ex iis ea quae scriptores Graecia prodiderunt eruere conen ipsi illi maiorugentium Dii qui habentur, hinc a nobis prosecti in cor. 0 lum reperientur. Quaere quorum demonstrantur se pulcra in Graecia freminiscere quoniam es initiatUS, quae traduntur mysteriis tum denique quam hoc late pateat intelliges. Sed qui nondum ea quae multis post Rnnis tractari coepissent,physica didicissent, tantum sibi persuaserant, quantum natura admonente cogno uerant, rationes. caussas rerum non tenebant. Visis quibusdam spe mouebantur, hisci maxime no sim niS, ut uiderentur ii qui uita excesserant uiuere. Vt porro hoc firmissimum afferri uidetur, cur Deos esse ' credamus: luod nulla gens tam fera, nemo Omnium tam sit immanis, cuius mentem non imbuerit Deoruopinio. Multi de Diis praua sentiunt, id enim uitio more estici solet:omnes tamen, esse ut iras naturam diuina arbitrantur. Nec uero id collocutio hominu aut consensus est cit, non institutis opinio est confirmata, non legibus. Omni autem in re consensio omniis gen
tium ex naturς putanda est. Quis est igitur, qui suo
rum mortem primum non eo lugeat, quod eos Orba M uitae comodis arbitietur 'Tolle hanc opinionem, i lii 'ium sustuleris Nemo enim moeret suo incommΟ-do Dolent fortasse, & anguntur: sed illa lugubrisa mentatio,fletusi moerens ex eo est,quod eum quem
200쪽
dileximus, uitae comodis priuatum arbitramur, id sentire. Atque haec ita sentimus natura duce, nullae ratione, nulla doctrina Maximum uero argumen tum est,naturam ipsam de immortalitate animorum tacitam iudicare, quod omnibus curae sunt, oc maxieme quidem quae post mortem futura sunt Serit arbo res, quae alteri saeculo prosint , ut ait Statius in Syne Phebis: quid spectans, nisi etiam postera saecula ad se pertinere Et go arbores se et diligens agricola , quarum aspiciet baccam ipse nunquam ir magnus te ioges,instituta, rempub. conscrit. Quid procreatio liberorum quid propagatio nominis quid adoptiones ἰ-liorum quidlcstamentorum diligentia quid ipsas, Pulchrorum monumenta quid elogia significant nisi nos futura etiam cogitare Quid illud, num dubitas quin specimen naturae capi deceat ex optima qua
natura Quae est igitur melior in hominum genere natura, quam eorum qui senatos ad homines iuuados, tutandos, conservandos arbitrantur Abiit ad Deos
Hercules: nunquam abiisset,nisi, cum inter homines myestet, eam sibi uiam munivissct Vetera iam ista, teligione omnium consecrata. Quid in hac rep. tot tan tost uiros ob rem, interseeu cogitasse arbitramurchsdem ne ut finibus nomen suum , quibus uita termi naretur Nemo unqtiam sine magna spe immo tali talis se pro patria osteri et ad mortem I icuit esse octo so Themistocli, licuit Epaminondar: licuit, ne ueterare externa quaera, mihi. Sed nescio quomodo inhaeret
in mentibus quasi saeculorum udddam auguriuturorum ad que in maximis ingeniis , alti nimis que qanimis Cc existit maxime, apparet facillime. Quo quidem dempto, quis tam esset amens, qui semper in laboribus