De morte et varia moriendi ratione

131쪽

versaleg, opisthotonus, Epilepsia vehementisῆima, inflammatio ventriculi ac intestinorum, illarum partium gangrena, vertigo, temulentia, delirium, distorsiones oculorum, sanguinis per aures fluxus, summa debilitas, omnium virium, prostratio, sopor, Apoplexia, mors. Cadavera post mortem valde intumescunt, , pulmones saepe reperiuntur inflammati: imo gangrena jam correpti, corporis peripheria maculas nigricantes exhibet, summa observatur humorum dissolutio, cruentaque spuma continuo ex ore pro

S. I 26. Analoga symptomata, ac *usmodi cadaverum dissectiones docent, illud virus, tum quoad agendi modum, tum quoad mortis causam cum praecedenti satis convenire . illa igitur, quae de iis ad praecedens venenum monui, mutatis mutandis etiam quoad Cicutam aquaticam valenti mutatis mutandis dico, dum in actione inter duo. venena non obstante analogia satis notabilis reperitur disserentia; nam primum ex hoe veneno non raro suffocatione perit miser, dein ob majorem acredinem, qua praedita est illa radix, multo vehementius systema nervosum assicit, ob vim nam colicam minorem minori cum vi in partes . Irritabilitate gaudentes impetum facit; ceterum in systema sanguiferum

simili

1as Legi merentur de hoc veneno cl. v AN GgυNs d. l.

p. 46. & 47. Cl. PLENCK l. l. p. I 28. & 129. Ili. O MEL IN l. l. a. p. 334. usq. 332. ubi simul reperiuntur criteria, quibua nostra planta ab assinibus dignosci potest. Cel. MURRAT in Apparas. Medic. T. I. a p. 397. usq. ad 4oa. , qui multa mortis ab bacca i t

132쪽

I. I 6 simili modo ac praecedens igere videtur, saltem easdem

singuini inducit mutationes. .. . . .

I et 7 LX ntiquissimis temporibus Aconitum. ljam atro carbone fuit insignitum, ex Cerberi enim spuma enatum finxerint Veteres; Radix, quae reliquas plantae partes vivenenata superat, linguae superimpo'ta saporis deprehenditur urentis & acerrimi, imo non raro linguai inde paralysi assicitur, illa. ingesta, oriuntur nausea, vomitu8, prae-ςordiorvini anxietas, di arrhoea, intestinorum atrocissimi ido. lores, lini ventris tumor, oculorum distorsiones. spasmus maxillae privalidissimae convulsiones cum rigiditate universali, qua et phaenomena omnium functionum languor, ac vis vitalis torpor excipiunt; succedunt iterum turbae immanes. de novo nascitur vitae totius torpor, & sic ite, rata vice eadem se offerunt phaenomena, donec demum

limbecillitas i insignis, faciei sudor frigidus, asphyxia, ac deliquium animi comparent; quae mor4, abolitis nunc prorsus vitast f viribus, pressis pede sequitur. l. Licet plerumque memorato ordine symptomata sibi su cedant, aliquando tamen insignis observatur differentia. 4 Non

133쪽

Non raro efii . hoc venenum illico & absquo convulsi senibus mortem inserti sit scilicet insignis illius assu

S. 128. Allata phaenomena abunde sutis domonstrant, ab hoc veneno praecipue S vehementissime assicit nervos; agit illud virus in ventriculi nervos, qui stimulum inlatum mox cum cerebro communicant ' hinc convulsiones. ce teraque systematis nervosi assecti symptomatae; laborans a tem systema nervosum brevi etiam reliquas C. H. partes in conserisum rapit, hinc observantur alvi fluxus, ac inordinatus sanguinis motus. Primarie igitur hocce virus in solos nervos facit impetum, & reliqua. Ossigna haud nisi a secundarie laborant. Non ergo illud venenum a vasis lymphaticis hauritur, sed manet in primis viis, & turbae systematis sanguiferi unice nervorum consensui sunt tribuendae. Ex praΗmissis in stiper constat, quid nostro ex judicio te nefidum sit de causta mortis; ab hod) veneno induetsset; non potest' enim , quin validissimas turbas ab hocce veneno e citatas excipiat, vitae languor, sed quum organa continuoea veneno stimul ur, mox omnes iterum intendunt vires, excita fitque horrendas convulsiones, quibus' venena tum stitnulum expellere conantur, ' verum frustrae hthe eoa

136 CL Cl. v Ad .s EUN s. l. i. p. 47. &.48. Cel. MURRAν parat. Medic. Vol p. 9. ct trib. seqq. Ill. GMELIN l. I. p. 439. ad 4sa. ubi etiam refertur casus, eX quo ejus usum externum mortem quoque provocare posse, comparet, .nec non Cl. PLE cica. l. p. Is 8. α seqq.

134쪽

I 8mna organorum vita continuo magis & magis labefactatur. resistit tamen illa tamdiu . quamdiu demum organismo Pror sus destructo sub ultimis resistendi conatibus prae stimuli

violentia exstinguatur principium vitale. Haec licet plerumque sit mortis causa, non obstat tamen . quod etiam aliquotiea hoc in casu moriatur apoplectice homo, verum talis mortis causa. . non oritur, nisii per accidens, atque nullatenus a veneno qua tali repeti potest.

OENANTHE FISTULOSA.

S. 1st . I jus radix assumta inducit tremores convulsiones, oculorum distorsitones, spasmum maxillae, syncopem, summani debilitatem, omnium sensuum internorum ac existernorum abolitionem, Tetanum, mortem: agit hoc venenum saepe tam cito & tam vehementer, ut homines non raro ex improviso attoniti in terram concidant. In cadaveribus Cl. v ACHER ventriculum, intestina, uno verbo, omnia viscera sanissima reperit, & quum aegri insuper de nullo dolore questi fuissent, hinc vir Cl. concludit, venenum illud esse indolis narcoticae; sin vero consideremus, vulgo narcoticorum longe aliam esse agendi rationem, ab iis diversa plane produci symptomata, nec non sanguinis semper observari mutationem, quae & ab hoc veneno plane desideratur, constabit, hanc plantam, probante id

135쪽

EIUSQUE CAUSIS. M'

insuper sapore acri, jure merito a Cl. PLENO κ inter venena acria suisse relatam

3. iso. Itaque uti Aconitum Napellus sic & oenam the fistulosa protopathice unice assicit nervos, sed assicit eos modo longe alio, non enim acritate sua excitat validas convulsiones, verum illico prosternit systematis nervosi vim, ita ut principium vitale amplius non nisi parum resistere possit, hinc vires Naturae medicatrices haud adeo se se manifestant, sed e contra vix ac ne vix quidem apparent. Interim illa agendi ratio Oenanthae fistulosae non unice est priva, sed & competit Aconito Napello, atque ceteris horum venenorum vexilliseris, si enim Aconitum Napellus magna modo ingeratur dosi, idem locum habet

phaenomenon, vixdum etiam tunc observantur convulsiones, sed absque iis statim perit homo. Patet ergo Oenanthen fistulosam, quoad agendi modum

a ceteris venenis acribus non nisi gradu esse diversam, a que rationem, cur illa ingesta vix compareant vires Naturae medicatrices, unice esse petendam ex vehementia, qua agit. Uti autem hoc venenum agendi ratione cum praecedem

te convenit, sic & mortis causia ab eo non differt; obse vatur solummodo quoad hanc inter nostram plantam ac

136쪽

praecedentem illa disserentia, ut non repetito congressis verum uno quas ictu principium vitale doleat. lf. I 3 l. Sic ergo nostrum attigimus scopum; non poS- sum tamen, quin in transitu adjiciam Naturae regulam scholii instar ex memoratis sex plantis deductam, eoque magis, quum ea de omnibus ceteris plantis quoque valeat: illa autem haec est, quod nimirum plantae narcoticae indolis, semper primarie agant in solas partes irritabiles,

acres e contra tantum in systema nervosum limpetum faciant; Parcotico- acres vero tum vi nerveae tum musculoruna Irritabilitati sint inimicae: non nego .tamen, nonnulla venena in hoc vel illud organum peculiari vi agere posse; sed non obstante hoc, manet illa regula, vi suae structurae narcoticas plantas partes irritabileS, acreS nerveas, atque narcoticO- acres utraSque protopathice assicere.

ORDO TERTIUS.

f., 1sq. enena regni mineralis apte ad IV. genera reducuntur; scilicet ad acida, alcatina, oXyda, & salia neutra ; quum acida & alcatina, impediente sapore acri & r

dente, rarius ut venena noceant, rerumque dicendarum

ubertas insuper summa sit, relictis reliquis, speciminis loco hic tantum dicam de speciebus duabus, non tantum prae reliquis atrocioribus, verum etiam saepius generi humano lethalibus, de Oxydo scilicet Arsenici & Myrtate Oxyg - nato IIydrargiri.

137쪽

GENUS PRIMUM.

I 33. 2 trocissimum hoc venenum cetera cuncta sa-cile superat, deglutitum omnes, quas contingit partes, dolorifico quodam sensu, siccitate & ardore assicit, oritur dansebris, sitis inexplebilis, praecordiorum summa anxietas, nausea, frequentissimi vomitus, initio pituitosi, tum bili s, ventriculus & intestina patiuntur acerbissinum dolorem, inflammationem & corrosionem; sequuntur alvi profluvia violentissima nigra, foetida, cadaverosa, tumet corpus Cum tensione, nascuntur cordis palpitatio, animi deliquium, respirandi dissicultas, anXietates summae: hisce accedunt pulsus celer, debilis, contractus, irregularis, icterus, tremores & frigus artuum, sudores frigidi, praesertim frontis, gangrena, sphacelus ventriculi & intestinorum, solutio eorumdem tunicae villosae, delirium, mors. In cadaveribus reperitur talis ventriculi & intestinoriimerosio, ut illa quandoque vix folium papaveris superent

crassitie, sanguis semper est distatutus, maculi lividi per

138쪽

DE MORTE

omnem corporis peripheriam apparent, livent ungues, &non raro prima jam mortis die una cum capillis decidunt, hisce epiderinidis secessus & totius corporis putredo iubito superveniunt, quin & membra quaedam sponte aut levissima

accedente vi secedunt.

Si autem refracta admodum dosi, aut aliis substantiis, v. g. sulphure, temperatum ingeratur, experiuntur quidem miserisimilia symptomata, sed Arsenicum eos tunc non manifesto Cum impetu aggreditur, & subdole naagis vitae insit diatur; nascuntur his in casibus dolores in ventriculo, praecipue fixi. perque totum abdomen vagantes; stitis vehemens, s bris lenta, tabes, paralysis, atque quotidie increscens debilitas principium vitale sensim eXstinguunt. S. I 2 . Externe admoto Ar senico, haud raro etiam febre lenta consumuntur miseri, imo satis certe moritur foemina, si Arsenicum vaginae immittatur. Exstat tulis casus in acIisH niensibus Vol. IlI., ubi refert Cl. MANGOR de ru- stico quodam Fionensi, qui postquam uXorem, Arsenico solito more exhibito, occidere frustra tentasset, consilio vetulae cujusdam edoctus, minimam vaginae laesionem esse

Iethalem. mane inter I & 8 horam, coitu cum conjuge in

antecessum celebrato, Arsenicum cum farina mixtum ejus vaginae immisit tali cum effectu, ut foemina illa ad eum usque diem optima fraens sanitate hora tertia pomeridiana inopinato ci continuo corriperetur horrore, frigore, &urente vaginae dolore: frustra maritus, perpetrato crimine confesso, per lactis injectionem periculum avertere conatus fuit; accedunt Vomitus, cardialgia, anxietas; tum per

liquot borta quasi moribunda jacuit, deto succedunt ite-

139쪽

decima ante meridiem absque convulsionibus animam effavit: demonstravit autem artis Veterinariae in Academia Has. niens Professor Cl. ABI LGAARD illius mortis causam uni Ce esse petendam ex Arsenico vaginae immisso experimentis, ex industria hac de re in duabus equis cap

I35. Si haec omnia perpendamus, Arsenicum diversa pro quantitate diversimode quoque agere videtur; nam, majori quantitate ingesta, vi corrodendi & destruendi partes organicas, qua pollet, Vitam mox eXstinguit; minori a tem dosi assumta, quum nunc partium, quas attingit, O ganicam structuram non illico destruat, non potest, quin irritet simul plurimum ventriculum & intestina, , quae ab hoc violentissimo stimulo lacessita summa cum vi reagunt, ac simul ob consensum, qui datur inter caput & ventric tum cum hoc organo & per illud etiam cum ceteris omniabus malum communicant ἰ hinc tota symptomatum caterva , quae tali in casu semper observatur; oritur quidem mors, at illam nunc praecedunt dolores & convulsitones atrocissimae, quae Vitae Vires ulterius projiciendo & suum ad ma chinae humanae interitum conferunt, adeo ut mors, jam certo certius Organicae structurae per Arsenicum destructionem 1 38) CL de hoc Oxydo Ac'. Hu . et . III. a p. I78. ad I93.

l. PLENcΚ l. l. p. 27 I. & seqq. Ill. GMELIN, Apparat. --dicain. Vol. I. a P. 25 O. ad 256. Cel. ME AD, Lib. de Venenii Tentam. IV. a p. IO8. ad Ia O. Cl. v ΑN GEUN S l. l. p. 43 2 46. nec non Ill. POTHERGILL , in Medicat. Observat. au. Inquillas,

vol. V. Art. 37. p. 39 a seqq.

140쪽

nem sequutura, insignibus turbis, quas principii vitalis

reactio essicit, adhuedum acceleretur. Nostra ergo ex opinione Arsenicum in iis casibus, ubi cito necat, ab absorbentibus non hauritur, nec minima ejus portio sanguinem intrat, Verum manet in primis viis, ac

omnia symptomata secundarum viarum tantum per consen sum excitat. f. 136. Plerique interim contrariam tuentur sententiam, & inter eos prae aliis nominandus Cl. M ANGOR, cujus argumenta sunt potissimum sequentia. Prumo. Probatum est, inquit, experimentis & observationibus, Arsenicum externe in linea, vulneribus & cancro, imo integra cute sub forma emplastri applicatum facile resorberi, ac gravissima symptomata imo mortem subitaneam aliquando producere. - Quod ex Arsenico externe adplicato mors quandoque sequatur, nullum est dubium; Arsenicum autem hocce album seu oxydum Arsenici ipsum fuisse iis in casibus absorptum, nullo argumento fuit dei nis

stratum.

Secundo.:Esseetiis Arsenici saepe in loco dissito esse majores, quam in illo loco, cui proxime adplicatur, uti alopoecia, vertigo, inflammatio pharyngis, iustis, colica,

vomitus ab Arsenico, cxterne admoto, probant. - Maxime etiam stringeret hoc argumentum, nisi ipsa symptomatum indoles doceret, illa multo melius ex nervorum consensu, quam ex absorptione posse explicari. Eo autem magis puto, illa eX hoc fonte esse eruenda, quo certius sit, quod tantum in subjectis delicatioribus observentur, dum ceterum Arsenicum, externe applicatum, nullas excitare turbas, Praetici norunt OmneS. Tem