장음표시 사용
161쪽
MARII IALOMONI c Neq; ab intestato,ut Bar.neq; ex testameto ulla inducatur institutio. Reliqua mula .ra quae disputationis gratia in medium adduxi,& maxime de iniuriosa praeteritior
ne,quisl diligens lector ex suo ingenio duce ratione metiatur at* emendet. Prienditem: I N . N. MENS BVS proximis quibus filius meus morietur. De partu hum puti no Variatum legimus. Gellius. ij. noch. Attic.meminit a Decemuiris in.xij.tab.serio ptum,decimo mense gigni hominem post mortem scilicet patris. Docet Paul. . de suis & leg. l.intestato.=. post decem menses mortis natus non admittitur ad legitia mam haereditatem. Plin. vij .nat. hist.refert Mamurium Sabinum scribere, L. Papyrium praetorem secundo haerede lege agente hon.pois contra eu dedisse, cum master partum se. xii l. mensib.tulissse diceret:quoniam nullum certum tempus pariens
di ei statutu uideretur. M. Varro. ii l. divin. ec hum. rerum, & septimo & undeciamo mense iustam partum nasci prodidit,aut ore Aristotele. Idem Varro in Satyra, qua testamentu inscripsit,pari eodem p iure esse uult, in dece mensibus natos ec undecim. Ide Plin.Homo alius septimo mense,alius octauo gignitur,& usi ad initia decimi undecimi ante septimum mensem haudquaq; uitalis est. Diuus Adrianus causa cognita decreuit,undecimo quom mense partum edi posse. idem Cest. est au
tor. Quas ut declinaret uarietates noster Gallus,metem. xij. tab. secutus, Ut iustum
pariendi tempus definiret,ait: In decem mensibus ecc. quot certior posthumi soaret proles. Nam quo plus uarium ac instabile pariendi tempus,eo plus posthumoarum incerta ac litigiosa seret conditio.facit quod eleganter. s.in. l. commodissime. notauit Bar.inquiens, conditionem in futurum personae incertae adiectam, no in Odo uim conditionis, sed etiam demonstiationis obtinere, quod Aret. ec omnes comendant. Quas quide uisas uarietates in unam consonantia reducere t idem
iuris ξc hodie ec olim fuisse no ita idae inquisitionis uidetur. Papyrius praetor noni, male dixit nullsi pariendi tempus praefinitum, scilicet lege a conceptu, lex. xq. tab.
a morte decem praescripsit menses. Diuus Adrianus Iongo post tempore causa coagnita, 1 conceptu undecim menses decreuit,a morte autem nihil immutauit ab eo quod.xij. tab. scriptu erat,et a Gallo declaratu suit et hoc iure utimur, a diuo Iustiniano comprobatum.l.fi.C. de posth.haer. Varro autem, Plinius, & caeteri a consceptione dinumerant,quam quidem dinumerationem nostris.ll. usqueadeb coma probatam uideo, quod ausim affirmare undecimo mense iustam partu nasci. Nam si nouissima die. x.mensis post mortem patris iustus partus nascitur,a concepU. i. mense nasci sateamur oportet. Non enim eadem ipsa die mortis concepisse uerisia mile aut possibile est,nisi morte repentina correptus pater fuisset, puta naufragio. aut ruina,vel caede. quid si longa aegritudine expugnatus obrjt quod frequentius accidit,ad quod. II. accommodatur.l. nam adea.d. deli.&satis est prima uel secum da die,et inter ipsa initia.xi. nasci,sicut prima uel secunda.vij.d.l. intestato.*.s.&.Lvij. J.de stat. hom. probatur haec sententia in authen. de res .ec ea quae parit. Nota paria esse dicere,in decem mensibus, intra decem menses,ut hic,&.I. R. C. eod. sicut ipsis calendis,& intra calendas,sicut ultimus calendarii dies, quinimbec nouissimi diei ultimum momentum includitur tam mensis quam calendarum I. si ita stipulatus fuero. x. 8c. l. qui hoc anno.i. de uerb. oblig. Doci. in. l. qui ante arier intra. lendas. 5c. l. eum qui ita.M. qui ita.eod. tit. Ratio,quod inter istas dictiones, in et inaua,nulla est differentia significationis. Ser. Sulpitius: Tres istae uoces, intra,citra ultra,quibus certi locorum fines demonstrantur, singularibus apud ueteres sella. It eis, uls. bis appellabantur,in,cis, uls. Hae deinde particulae,quoniam paruo exiguo Q soniatu obscurius promebantur, addita est tribus omnibus eade syllaba,& quod cis Tyaberim,ec uls Tyberim, dici coeptu est,citra Tyberim,& ultra Tyberim. Item quod Intra. Cratin,accedete eadem syllaba intra factum eit, ex quibus intra, in significat. Nam qui dicit intra oppidum,intra serias,intra calendas,non aliud dicit quam, in oppis i . . do, in
162쪽
Definienda nosint quo potestatem non habemus
IN L. GALLVs PARADo π a. reta do, In dis In calendis. Haec Seruius,autor est Gellius lib.xi. noct. Atuc. alii ergo Odi t primo, secudo,uel alio quouis mense ante decimu finitu post morte natus erit,in 'Prq imi me si iis, uelimra dece menses natus intelligitur,uthie, ct . d I s C eo xi: 'ensis aut postridie nascatur, erit ne praeteritus gios institi tum intelligit. idem glosin authen. de resti.& ea quae parit. Du.unde Bal. not. parari Te non serem consideratione.pro glossi hi Iex duorum mensium. ff..- - ' δης V dexu λς ixr fiQnabile nisus ad unguem resecare quae in potestate nostra no sunt: at quae nec ipsius interdum diligentissimae naturae,quae
tor est Arist. ii. de rep. re ob id consideranda natura monet in his quae frequeter aeri dunt, non in monstrosis concordant.l.non sunt liberi. d. de flat. hom. l. ostenta -' qV β - fg . Omnibus natura rebus certa crestendi meta est quandocp tamen excessus videmus. Statuarii certa hominibus mensura definiunt 'plurimi aut longiore, aut breuiore habent, nonullos nostra aetate Romae uidimus upra humana specie Dalmata quenda semicubito caeteris eminentiore, di Bestra naum sutore palmo excedentem. ita si minimo. x. menses praetergressus esit partus
indi 'ibbi βςhfx ςst in poststate nostra non si damussim pati. 'ςF uis' 'x Nec est quod partui imputetur, quod Dialiter ei accessit ars.
d. l. Daeret aliquis. i. de Uerb.sig. 5 praegnates talli in dinumeratione dieru minime nouu est. Nec lex hoc sentit,ut plures nullo modo sint,quae de. x. post morte mensi
ante morte dies, tot supra.x. menses admittit lex,&per hoc.xi. mense gigni posse in
Ni post morte iustos menses praesinierit. In contrariu urget quodi; ih. pQst mcnses mortis natu inter legitimos no haberi.&hoc probat elos L NQ Uς's' ' dςst hQm qu m plures sequutur: cuius definitioni ne pro
a bationibus cotrairi potest. Aret. allegat glosin.c. serru. in.l.dist. Panor.in c. is tui. despon. scribit. quando lex definit aliquid, obtemperandu est, quod peream indua Lestiola in citur praesumptio iuris, Ac de iure quae impatiens est contrariae probationis clem Ii r in Vteris. de proba. Ex diuerso ide Aret. subtiliter distinora it x, 'α menses nasci posse. 5 ita inquit interpretari Imp. in. d. authen. de resti d. si excua .ei dicetis impos Isibile esse. m. mense copleto nasci. Acontrario argumenta
, bin; --hψ δ'''η mςn sep secto peperit. Ecce quam aperte meminit. xii. enim perfecto. xi. ingr fit in .xij. Nondum completo. anno ait, id est. Xq. mense completo, quem mox attigerat persecto.xi ω , U PRU'. δ' ς diis uimuS,quod alia esset dinumeratio a conceptu, cx alia a morte, re a conceptu.M. mense iustum partum gigni, re in hoc apbysicu
163쪽
ΜARII fALOMONII e non discrepare leguleios,ut. J.in declarato. S. s. manifestatur. Et obseruandum est, abnegati uos iusti partus duos praefinitos tcrminos,unus citerior est, alius ulterior. Citra septimii mensem haudquaquam uitalis gignitur, ec ideo iniustus.l. septimo. d. de stat hom. Vltra undecimum obseruata naturae lege gigni est impossibile, re ideo iure ciuili est inlegitimus. Verum quoniam dies conceptionis aut obscurus, aut omnino ineognitus,ec ideo ab eo dinumeratio fallax, sciri procul dubio nequit eius temporis aut dinumerationis finis cuius initium ignoratur. Doct. in.l. de dia uisione. g. sol mat. ex .ls in diem a. de cond.8c dem. Ideo prudenter legislator no. luit in re tam graui sub incerto oc vanis asseverationibus uagari, sed ex certo initio certum finem praescribi, quem egredi pensata naturae lege censetur impossibile,reciuili aequitati& partus indemnitati conuenire. At duo legislatorem respicere portuit. Primum ut partus ratio integra seruaretur, id est quod uere filius desumcti temporis per angustiam pariendi non excluderetur. Secundum, ne ex isinito patiendi tempore uiduis stupri occasio praeberetur. V trun* consequi ratus duce natura,certam nascendi metam a morte praestituendo cum a cile conceptionis falis . lax 5c omnino periculosum indetur: N proculdubio nulla alia ratione melius lex naturae custodiri potuit,cb decem iustos a morte statuisse meses. Nam si noue a morte praestituisset a conceptione uti essent tantum dece cum detrimento partus,cui nec undecimo mese naici a natura denegatu est. Ex diuerso si undecim a morte praestituissetaimiliter a conceptione contra naturae lege essent duodecim.Decem ergo optima cosideratione a morte uiri iustos meses praefiniuit. Tum uel maxime quodi ueluti incertum est quo die ante monem concepisset, ita indubitatum post moratem concipi non potuisse:& propterea si ante initium. x. oportuit concepisse, past lana sit.xi. parituram,quae.x. mortis parit. V t res partus in tuto emet. meritb.x. praean stituti argi.quotiens in stipa. de uerb.oblig. Nec resert si uiduis nono quoque mense gignere alluetis, incesti occaso non tollatur, quae post moi tem uiri ex stu
pro concipiens. X. mortis possit parere: quonia huius rei natura ea est, ut per omnia
fraudibus sine partus detrimento obuiari nequeat. Satius dicit lex possie falli,quam ob talem suspitionem per inscitiam humanam uerum filium excludi. Nec dissimiliter in aliis multis statuit,ut illud: Melius nocentem absolvere,quam innocente per inscitiam condemnare:&exhaeredatum alere,quam non exhaeredato per institiam alimenta denegare.l.1.3 sed si incertum ide uent. in possinit t. Contra,conceptus pridie quam moreretur pater, sta ratione.xi. mensis potiori parte fraudaretur. Reas pondeo ara secit quod potuit,& ad ea quae frequentius accidunt, se accommodasuit:nihilominus Plinius scribit,inter initia. x &.x3. mensis gigni hominem.
Quid si palpatu exultantis in utero partus, Malijs manifestis signis non minus
f tribuas mensibus pragnantem constet relictam coniugem, re ex eodem utero. xi. post mortem uiri peperisse praeua lebit ne legis rigor manikstae ueritati, an prinaceps omnino cosulendus Nec existimo diuerso casu Papyrium praetorem de quos. xiij. mense natum ecundo praetulisse haeredi: nimirum quia praetores ad mode. xandam. II. seueritatem pro principe erant. Quid si testator pater instituat in. vij. mensibus nasciturum num postea natus iure praeteriti rumpit,& conscientia conceptionis moueatur in potestate nostra non est actus nostros a. Il. nexibus subducere.l. non potest. de leg. i. ergo praeteritus cassus est in. l. i. sed si quis uentrema. de uen .in possimit. Quid si instituat intra .v. menses nasciturum utrum no solum fragilis institutio, sed etiam nulla iniusti partus. l. septimo .f. de stat. hom. Idem de eo qui in rerum natura futurus non est,& sic de non ente pro non scripta sit. l. si eo tempore a. de his. q. pro. non stri. In contrarium. l. i. M. sed& si quis uentrema.de. uen. in post .mit. ubi intra tres menses nasciturus exhaeredatur: sortius ergo ualebit inst.ad lianc. q. uideSoz-
164쪽
IN L. GALLVS PAR AD NA. A Soz. si I. in rep. cum auus. cmxxM. uer. sed quaeritur. Quid si simplicitersne adiectione temporis instituat filium nasciturum,utrum ultra. x. mensem natus intelli iatur institutus 5 puto sicut no intelligitur filius, ita nec institutus.d. l. intestato 69 Ergo talis adiectio est superuacua. l. iij. de leg. .uerum hodie. Sed in Galli formuisia necetiaria fuit de partu humano ad tollendas dissidentium altercationes. Quaero,imi. ii. C.e .sunt eadem prope uerba, intra decem menses, post moralem mea rec. ec tamen non eandem habent significationem. Illic simplicem dispootitione faciunt hic conditionalem: illic uiuo testatore nascentes non intellinuntur praeteriti,hic secus. Cur tam diuersa: An quod suus ibi instituitur, hic alienus, qui simpliciter nequit insti tui re sorte uerum,nis. l. commodissime,de suo loqueretur.
An quod ibi moribundus pater sic testatus est sine spe, se uiuo, gignendae sobolis sucturu credidissset,idem de nascituris inuita statuisset. arg. l.iii. C. de ina
Othieli. O .I.Titius.M. Lucius. d. eo. Et quamuis procliuior in hoc sententia sit, uere tamen diuinatio est re in unum moribundi casum restrictio. Quid si no aeger testa. retur,ut saepe lapientes faciunt Iustinianus enim generaliter ea uerba uult intellis gi. An ut Paul. de Cast.existimauit in.d.f. Lucius. 8c Iasen in. I.i. i.de uulg. probat decerto ibi posthumo cogitatu & haec similiter diuinatio,ut idem Iason in.d. l.si. stribit. An ut Cyn.putat, ibi uerba sunt ambigua, hic & in.l. commodissime, sunt clara. quod ex Dar. in. l. si cum dotem.d.sol. mat. non displicuit. Si uerum amamus, utrobiq; scriptum est apertum, in illa licet quaestio sit uoluntatis. An quod ea ueralia, post mortem meam,non respiciant nascituros,sed initium duntaxat decem mentium,ut glos sorte non male sentit, tametsi ad utruncF possit resem. Attamen conigruentius uidetur ad fauorem restringere. Unde obseruandum,quando uerbu sima pliciter prolatum ad fauorem & odium est indisserens, re ad causam seuorabilem, redigendum. Nessi mirum si non idem in Aquiliana sermula,in qua computatio decem mensium non a morte testatoris, sed siij exprimitur,inchoanda unde sit, illa, Post mortem meam,aut excludant in uita nascituros,aut nihil operentur, contra Lli quando.de leg. iij. Et eadem ratione neque. l.commodissime, obstat,in qua talis decem mensium necessiaria non est numeratio. E t utiq; in s.fi.uerba, post moratem meam propter expressium decem mensium spacium plusquam neces Iarib posita fuerunt. Nam nisi exprimatur unde incipiant decem menses, quando desinant semper foret incognitum. Et quia uoluntatis illic quaestio suit, non autem scripti, quod apertum est. Alia ratione meo iudicio Imperator uoluntatem testatoris sie interpretatus est, ex illo uel maxime, quod testator uerbis usus est legis de partu disponentis. Lex enim decem a morte praescripsit patiendi menses,ad excludendum tantum illos qui postea nascerentur,non autem illos qui non post mortem nascerentur. Nec mirum illos e icit ut inlegitimos, hos amplectitur ut legitimos. Siquidem testando quis legis prouisione utitur, merito credit Imperator eode consilio sic testari quo legisla, tor motus sit statuere, si legisIatori non ea mens stat,ut qui uiuo testatore nascere tur,a successione huiusmodi uerbis excludantur, similiter dicendum est, nec testas tori fuisse in animo,ut praeteriti intelligerentur. Uerba enim ad unum essectum prolata,in diuersum ualere non debent. I. legata inutiliten deleg. iij. Unde obseruans dum occurrit, actus ab ea lege interpretationem capere, cuius prouisione agens inus est. Similiter dicimus,glos et Doetorum dieia secundia. ll. quas allegant inteuligenda. faciunt scriptail. haeredes mei.*.cum ita. ad Treb. Iacobus de Beluiso pulcherrimam quaestionem disputauit,quam Bar.hicremacrat,de uidua quae humato uiro nupsit in decimo uel nono mense peperit, cuius esset partus. Inextricabilis quidem quaestio in iuris canonici seminariis orta, quod
intra luctuosos dies nubendi potestatem fecit. c. pen. ec Rdesecartat. Verum Bal.
165쪽
Item magis piariam. Natura emper melioraversari ARII fALOMONII in I decreto. C.de Insam. meminit se legisse in consiliis Paul.de Li .sapientissimi canonistae, & Raynerii Fort. Quandiu imminet conturbati sanguinis periculum,
ec partus incertitudo causari potest, uiduam non sine infamia nubere. Et idcirco idem Bal.desinit post tres aut quatuor menses iure nubere,quod a glosin.l. liberorum. d. de infam. didicit. Ratio, quod latere diutius uentre no potest. sterili aute re anno e nullo tempore prohibitum probat Pet. de Ancar. in rep.c. i. de const. Pa. nor.in c. si.de sec. nupti& in rep.e.ecclesia sanctae Mariae. de consti. Baldi opinio. nem impugnat, quem Felinus sequi uidetur. Paul.de Cast.in d.l. decreto non probat nec improbat. Amplius insignis Doctor Thomas Doccius Senen. quem ubi Doctorem uetitatis laudat S . filius,hisdem autoribus tradit grauidae non licere ante partum nubere. De qua non est uerisimile Apostolum dixisse: Viro mortuo
nubat in domino. maxime propter periculum abortus ex seequenti coeuntiu conasticatione. Sapienter ergo maiores nota ante luctuosa tempora secundas damnas Uciunt nuptias. l. liberorum.d. de infam. Hac eadem causa nefarium in mulie re magis adulterium ae stuprum,quam in uitis est habitu, &probatur in authen.de resti. ec ea.q. M. n. propter quod dixit Cato in oratione de dote: In adulterio uxo is rem tuam si deprehendisses,sine iudicio impune necares:illa te si adulterares, digiato non audoet contingere, nem ius esset. Alioquin absurdum fuisset,continentiae atq; constantiae plus exime ab infirmioribus, quam natura re lege potioribus, ac monstruosum muliebrem fiagilitatem supreare sortitudine uiros. Et ut ad me redeam,multum intoesse autumo quemadmodum cocipiatur quaestio. Si quidem praeponimus uiduam post duos a morte uiri nupsisse menses,& nono peperisse,ut quaerit Bart. aperienda est ambiguitas, Utrum nonus mensis amorte uiri numeratur, an a secundis nuptiis. Si quidem a morte nonus praeponitur, qui est post nuptias septimus,& liqueat nono mense natum, non dubium est ad primum uirum pertinere. Si non liquet, pendebit multum a iudicio obstetricum, ec Medicorum, partus qualitate pensata. Natura quidem novenarius persectior, re ideo robustior, ae magis uegetus, Ac multo plus is quod a conceptu esset me sium decem,nisi aliud exinaniuerit, puta maternus langor,& simiIia. Septenaarius autem quamuis sit iustus,tamen immaturus 5 imbecillior: iustus uero quo ad successionis iura, quae id tantum exigunt, ut eo a nuptijs edatur tempore, quo hua mana conditione uiciturus sit. Nam si sexto a nuptiis mense natus uiueret, uulgo magis quaesitus creditur. l.septimo. de stat. hom.l . intestato. f. s. i. de suis Ac legit. l. quod dicitur. J.eod.& l. pen. C.eo. Si uero ex aspectu discerni non pos et,utrum septenarius an novenarius sit: Bal.in d. l. septimo,putat ex naturali ec communi consuetudine paritat nasci novenarium,& per hoc ad primum uirum pertinere, quod Aret. placet. Iuuatur ratione,quod natura sempo operatur,secundu physicos,postiori quo potest modo, di pro posecto potius quam impersedio praesumitur. I mapersecta enim sunt inimica naturae. l. no sunt liberi. s. de stat.hom.& l. ostentu. 8 .l.
quaeret aliquis. i. de uerb.sg. Cogita tamen quod probabiliter magis haec quam necessarib cocludunt, na di septimo nasci potuit, multuQ ualet quod in domo se nassi uiri publice uisa est praegnans, crevit m uenter,& enixa est .l. filium. d. de his quisu.sui uel.& l .uicinis. C. de nuptes. Si uero nonus mensis post secundas nuptias praeponitur,oc sic undecimo a primo matrimonio natus, non existimo habere duahitationem, quin secundi sit uiri undecimo mense mortis natum non recipit ius. d. l. intestato. f. post.x. 6ccasus est ind. s.f. aikhen.de restit. di ea quae parit undeciamo mense θω. Si quaeritur de vidua,quae statim humato uiro nupsit, ne* constet cuius concespit coitu, ec quocimque mense pariat, potuit nono uel decimo ex alterutrius coitu
Peperisse. Soluat Apollo, quo plus distinguis, plus inuoluis. Matris asseueraatio
166쪽
IN L. GALLVs p ARA DONA. ' ε . tis plerunm scillamarae aut nullae mulieres ex ipso eoitu conceptionem Duiunt lia 'nuli ...de lib. agi consuetudinis obseruatio hoc casu inaccessibilis, eum ab
ut Dure aeque noue &.x.menses sint nisi primus uir longa aegritudine expugnae deiecisset,aut in peregrinatione perijssiet .l. fili Apen. et.λδ. de his Qui sui superidet. Vbi uero uir primus repentina morte oc mibuit et, quod illa ipsa die,aut pridie potuit concepisse, hoc opus, hic labor. Bal.
in cuius domo nascitur d.l. filium. Idem Bal.in. l. liberorum M. i. d. de infam. sentit natat initi.tradit utrique adiudicandum,quod omnes damnant. Bar. distinctio non
met ad resenteni articulum. Iacobus Raueni,quia patrem demonstrare none admittit ad successsionem ullius.l. Igo.f. de stat.hom. Bal. in.l. septia hom. Aretinus digreditur ad ea quae tradunt Canonistae in. c. asserte.
. Tump ubi tractatur utrum pro posscitare, an petitore praesumendum. N os
i L . . , UO Umii Dertorum Uecum fit 3s. Nam ueluti serisum re Iibertus plurium esse potest, pariter proculdubio impossibile est unum ex Plurium gigni coitu. Iniquius etiam neutrius arbitrari,quem certum est alterutrius elle. oti obstat. d. l. si fuerit. ubi agitur de lucro captando, hic de damno uitando: imo facit pro hoc in. f. s. quia casus est favorabilis. Iacobi Raueni ratio sortis est.
-iit cui assimilatur,ut Iacobo de Beluiso pIacuit, uetus ae celebris inter phi, My Iosiophos agitata quaestio de corporis similitudine. libusdam existimantibus se, nitali lege trahi, ut in animalibus, re plantis sibi similia gignensibus. Quibusdam 'mortalium fortuitas species,quod ex sipeciosis plerunque deformes, ec robustis imbecilliores nasci videmus. Bar.5c omnes Iacobo contradicunt, dicentes ex ima anatione mulieres in receptione seminis plerunque partus effigiem capere. Leges quibus nituntur,nihil faciunt, ut illa quaeret aliquis .i. de uerti. sin tibi scriptum est Parentibus nihil imputandum in his quae sato eueniunt: quod si ex cogitatione mulieris accideret,esset imputandum. Iason laborat in exemplis,quae plus Iacobi optarionem confirmant. Et illud imprimis autore divo Hieronymo, mulieris accusatae
cc adulterio, quod dissmilem marito filium genuisset:& commento sapientissim Hippocratis liberatae, quod in cubiculo inuenit pictam imaginem puero similem, quam conceptionis tempore respexerat mulier. Et illa Quintiliani quae Aethioposimilem genuit,cuius figuram contemplata suerat. Ex quibus palam fit, quantum Iimilitudinis ratio ualeat quod in suspitionem adulterii illas adduxerat:& nisi lini, lima ratione excusatae, danatae sortassis suissent. Cur hoe nisi quod natura similem exigit, Ac similitudo suum arguit,sicut dissimilitudo non suum excusata per locum a speciali in contrarium, ergo generalis regula iudicio Hippocratis probata, quod nili specialis diu militudinis causa adducatur,naturale esse re ordinarium,ut ais Ιentur. Icari profecto sunt,qui genitale aliquid ex utero non reserant: θc si ab initio
in ipsis partu manifesta signa,ut neui,cicatrices non apparent, attamen per aetatem recognostimus, aut in ipso oris ec corporis habitu, aut uoce, pronunciatione, inacei tu, gestu, moribus. Nonne quotidie gentilitias uirtutes ae uitia, morbos, aegri iridis' tudines rescimus ut articulares, iliacas, phthisicas, podagras: quot uidimus apo, plexi genitali cecidita e quot lipposos Iustiosos, surdos,balbutietes,parctibus suis . sum leS, etiam auis,uel proauis res in Lepidorum gente,intermisso ordine obdu membram oculo, geniti memorantur. Et Niceus nobilis poeta in auum dege. 7'Ue' ' neralie Aethiopem. Confirmati magis quam infirmet illud hie Bar. Inspiciendum quod stequentius accidit. quoniam filium patris imaginem reddere ordinarium ac C 2 a
167쪽
c frequentissimum est: saepe solet smilis filius eta patri. Eadem ratione retorque
tur in Iasonem alia sua exempla,quae innuunt industila & studio hominis dillimiales gigni,&non natura, ut in Genesi, Iacob uersicolores pecudes generati procus rauit. Et quanquam haec instabilis ratio uideatur, quod aliae auis, aliae sibi similes Pariunt, quaedam uiro,quaedam nulli,quaedam patri se inam,marem sibi quodq; cogitationum animio celeritas, Acingenii uarietas multiformes notas in homine Potius imprimit quam caeteris animantibus,quorum immobiles sunt animi, ec sio miles omnibus, lingulis Q in iocuique genere: nihilominus minime aspernansdam mihi persuadeo similitudinis rationem. Raro est coeuntes animos in diuersa distrahant dulcedine operis,quod omnes sensus occupat languescentes,& ut plu arimum in tenebris cum maritis res ista geritur. Apud Lucilium Manilius pictor deformes filios, nec sui dissimiles cum haberet,a Geminio percontatus,cur non si militer fingeret Ac pingeret: respondisse sertur,in tenebris fingo, Iuce pingo. Phaa A. G1lib. a. uorinus haud uulgaris philosophus asserebat plurimum ualere ad fingendas am p mi corporis in similitudines uim ec naturam seminis. facit. c. si gens Anglorum. Pi ti bi'. lvj.dist.l. quod si nolit . . quiuendunt. supra de edit. ed. Plinius meminit eius, quae gemino partu alterum marito similem, alterum adultero genuit. Item Proconsnesiae ancillae, quae alterum domino similem, alterum procuratori eius. Diuus. Augusi in cum prouincialis quidam ad eum perductus es Iet sibi simillimus interis 'φ'- θ' rogauit, Adolescens fuit ne aliquando mater tua Romae r Negauit ille nec conarentus, adiecit: Sed pater meus saepe . Existimauit Augustus tantam simillius,nem uix aliunde qualia ex natura seminis procedere potuisse: di ille ut matrem ima Pudicitiae nota purgaret, similitudinis rationem perlepide in Caesarem retorsit. Videmus praeterea quanto studio patresfamilias curare canum atque equorum D generationem ex optimis atque pulcherrimis seri: quod de republica Plato Lapienter admiratur, simul & ridet, quod non idem operat in copulandis homini,hus navant. Quod custoditi iubet Imperator in . l. super statu. C. de quaest. ad idem. I. i. supra de uenti insip. Nec ad rem, quod aliter euenire potcsi ex bonis honum generari natura uult, quamuis plerunque non possiit: autor est Aristoteales secundo de republica. Illa enim leges notant ac probant quae naturaliter ecfrequenter accidunt. l. nam ad ea . suprade. ll. Nec nouum nullis nec et Iarijs proahationibus filium posse demonstrati, oc ideo uerisimili contentos nos esse oporatet. l. filium. supra de his qui Q. su. vel .al. 5c. l. Lucius. i. de cond. & dem. Non enim inspicimus quod euenire potest, sed quod naturaliter euenire solet. Simia
litudo igitur ut naturae magis consentanea multum ualet. Verum non ausim asa
firmare, ut sola sufficiat , nisi alio iuuetur, ut si dominatus est. d. l. filium . neque aliud dissuadeat sicuti ex dissimilitudine, neque opinor adulterinum. Et aducis tendum quosdam in hac quaestione dicere, cui magis assimilatur inspiciendum. Hliud quidem est dicere, eui similis est: ec aliud, magis simiIis. Hic sermo coma parativus est, quod utriusque similitudinem referat, sed alterius magis: 5 hane ut instabilem, re utriusque similitudinem gerentem, nihil valere arbitror. Rurasus, an eius existimabitur, in cuius matrimonio nascitur, ut Baldus censuit in. I.
si matrem. C. de suis ectes. Sequitur hic Imol. ec Alex. per d. l. filium. 6c. l.
si uicinis. C. de nupt. Satis nimium ualere autumo post huius nuptias tumiodus uisus uenter ec in eiusdem domo creuisse, peperime. Nam sic natum maritus, nisi aliud impediat, cogitur agnoscere. d. l. filium. Impia Vox illa. Il. uiasa est quae negat filium ex illo uentre, qui post nuptias domi creuit: cui si tu fas similitudinis argumentum, Iis omnis dirimitur. An benigniorem in amaiguo rationem amplecti conuenit, id est quod nato fauorabisus sequamur.
168쪽
IN L. GALLvs PARADOX . 3sΑ argv. l. si fuerit. f. s. θί. l. qui duos.*.sed si filio.ῖ de reb. dub. fauorabilius est alteri adiici quam neutri, nobiliori quam humili, ditiori eb pauperi. An sorte dirimenda controuersia Nec inlepida I mOIae hic sententia,quod uerecddius cum muliere agitur,li ex secundo concepisse duxeris:sic non peccauit cotra. I liberorum . de infam. et semper pro innocentia praesumenduin. I.merito.d. pro c. An calculatione astronomorum probabimus,qui ex hora natiuitatis momentum conceptionis recognoscunt Ptolemaeus in centiloquiis uerbo quinquagesimoprimo: Locus Lunae in natiuitate est ipse gradus ascendens in circulo hora casus spermatis in matricem,& locus Lunae hora casus spermatis est gradus ascendes in hora natiuitatis. Verba sunt Ptolemaei. Si uero mox post mensem a primo uiro nupsit,&.x.mense peperit, ad hanc spectant Bari distinctiones,cli utrovis coceperit,legitimus est partus,nec oculus coitu coceptus sit facile dignoscitur. Si cotemplanda signa sunt,accurate dea Iiberandum est. Menstrua non semper eadem repetita die redeunt, ec plerunq; in duos differuntur menses. Finge, illo mense qui inter primum Sc secundum matris monium intercessit, palla non ivit menstrua,& statim in ipsis nuptijs ex secudo uiorO concepit pridie quam redirent,unde causatur ignoratio ex cuius coitu menstruaretenta sunt. Multae etiam post conceptionem primis mensibus nihil minus mena strua eiiciunt. Γ t fortassis haud impertinenter distinguendum: Aut passa est mens strua post mortem primi uiri, nee illi post conceptionem consueuerunt defluere, α clara res est:si uero passa non suit, proculdubio res non est sine dubitatione. Sia me gna dixit Bar. Rostrai autoritati innixus, qui non uidetur colentus cessationemen re ictis struoru,nisi alia comitentur,dolores, fastidiu. ait enim,afferebatur praegnans ab obs etricibus,puta quia sorte cessauerant mestrua, habebat dolores habebat fastidiu. nein his omnibus contentus, nisi ab obstetricibus probarentur, adde uel medicis, psin natquorum studium est ista diligentius insectari.Designis coceptus Plinius sic loquia lib. . cap. 6. tur: A conceptu decimo die dolores capitis, ulorum uertigines,tenebrae , stia diu in cibis, redundatio stomachi, indices sunt hominis inchoati. Sed quia talia non accidunt semper, cessatio menstruorum, adiuncto aliquo ex praedictis,accedente
peritorum assensu, lidissima sunt signa. Esto passa fuit,& nequit probari,quoniam pudicae mulieres ueretur sciri,5c ideo occulunt semper. Asseu rationi matris stari I ofi ores negant.Quid ergo dc sorte
matris assertio non tam facile aspernanda. l. etiam. d. de prob. ereditur de aetate, cur matris aspra non de conceptione,quae probatu difficilior est.l. de aetate. de interro. aet.& casus tu
uidetur in. d. l. intestato.=. s.de suis oc legit. Vbi iureconsultus. clxxxij. die natum iustum desinit partum:quae dierum supputatio nisi a matre unde disci queat,non uideo. facit.l.septimo. J.de stat.hom. Retulimus supra Plinio Sci Massurio Sabino et M O. autoribus,Papyrium praetorem credidisse matri quod.xiij. menses tulerat puerpea
riu. E x contrario matris assertio suspecta saepe aut causa gratiae cu nouo uiro ineundae,aut continentiae matrimonialis protegendae. Nam pudoris simulacra amant uideri etiam petulantissimae. propter hoc multae abortus procurant, multae necat aut
exp8nunt. Exempla nobis domestica sunt in ipsis Urbis conditoribus. Dum Cam Expositi Paniae praesiderem, prope muros oppidi, quod Collempardum uocant, repertus in infans sub terram defossus,fc ad me delatu nutricibus tradidi, sumpto de matre supplicio,duos superuixit annos, cum quo multum spei mihi cecidit, quasi ad alia quod fastigium fortuna reseruasset, ut Mosen legiferum, ec Cyrum Persarum reaigem, Romulum.
Illud quod iudicio medicorum et obstetricum termineturampertinens uidetur. Non enim artis est,sed di vi nationis, ex aspectu huiusmodi partum cuius editus sit
coitu cognoscere, utrovis sanc. ix. Uel.X.mense perfectus est.
Item subdit inspiciendum,quod frequenter accidit,aut intelligit de matre, et ad
169쪽
c consuetudinem eius pertinet, aut de uniuersis mulieribus: 8c debuit dici quod uni, Auersaliter accidit. Innuisse uidetur ergo,ut nono re no decimo credatur enixa mense,& sic erit secundi uiri,quoniam uniuersaliter sic accidere consueuit &propterea quoniam non liquet de particulari,attendenda est generalis consuetudo. Haud inepte quidem inquit obseruandam consuetudinem mulieris, nisi sit infida. Vestilia piis fiat.b lo. C.Herditii, ac postea Pomponit atq; Orsti clarissimorum ciuium coniunx ex his lib. .cap. v quatuor Partus enixa, Sempronium septimo mense genuit, Suillum Russum undecimo, Corbulonem septimo, ec postea Caesoniam Cati principis coniugem octasuo. Mater mea xij . partus edidit omnes.x. mense Praeter duos. N on semper ergo eodem modo gignitur syderum influxu, aut alia occulta causa. Quotidie cernimus mei Ies,uindemias, fructus interdum citius,interdum tardius maturescereriam duobus continuis annis duplicato uere laetati suimus, Septembri, Octob. Nouemb. mensibus nouella poma legimus,arcscctes uidimus spicas, prata florida, herbidos colles, violis ac rosis rubetibus, olentia topiaria. Qui recte iudicare uolet,multa habebit percontari,& nihilominus ex ambiguo iudicabit semper.
UIDAM REcTE admittendum credunt, etiamsi non expriamat de morte filia, sed simpliciter instituat, ut eo casu ualeat qui ex uerbis cocipi possit. Glos. 8c Doctores fere omnes hic incipere repreli ensiones in Galli formulam dicunt,ec omnium una uoce huius . sensus est talis: Simpliciter de nepote posthumo alieno facta instia tutio intelligitur, secundum consilium Galli facta: Zc proinde ualet ac si omnibus. D Galli uerbis concepta esset. Vnde notandum occurrit hoc casu paria esse simplicia ter ec conditionaliter substitutionem concipere. 5c ideo nihil reserre si conditionaliter uel simpliciter Aquiliana cocipiatur: ex quibus cosequens fieri uidetur, quod qualitas extrinseca Praesumatur,cotra. l. sciendum.ῖde uerb. oblig. Ratio, quod aliter ualere non potest. Hinc illud generale obseruandum dicunt, quotiens certa sorhia quid fieri oportet, si simpliciter fiat, censebitur facto eo modo quo debet. de quo Iason dicit hic textum esse peregrinum re singularem,multisq; similibus cona o firmare nititur, quam praesumptionem induci Pau. de Cast. non inlepide hic inquit ex qualitate personae cui fit, ec illius de quo fit, id est alieno posthumo, qui non poterat aliter institui. Corroborant haec quod dispositio simpliciter facta resertur ad intellectum iuris . facit. l. qui iure militaria. de milit. testam . ecl. dotis fructus. R. , '. cum seq. iuncta glos d. de iuri dot. ec. i. generaliter. C. de institui. 8c substit. Hino glos. quatuor modis sermat talem substitutionem, ec ultimo pulchram subnectit
quaestionem. Et quanquam omnium communis haec tot seculis probata sententia, cui acquiescere religiosum foret,contraq; temerarius nimis ausus impugnandi, quod semper In rudicando, certam interpretationem obtinuit:uerum quia non eadem causa iudicantis 5c sipeiser considendo culantis est: decet enim iudicantem receptas sequi sententias,no iuris nouator, sed communis opi obseruator esse debet: veritatis autem indagatori liberum ec laudabile semper innio prci t, trutina singula repetere, re noua meditari. Veteres quotidie cernimus nouari senasst με se θη- tenuas multatq; nυnc usu probantur,quae olim obliterabutur, RaudeteXOrnatur ' rerum nouitate parens ipsa natura: ubi rationibus certamen coficitur, nulli os clausum esse conuenit sicin aut quotidie ingenue excogitantur multa aut ab aliis excogitata perpoliuntur. Ociosum 8 sterile deus odit ingenist,psallente Psalmista. Qui non accepit intianum animam suam, benedictionem habebit a domino. Et quama uis uirium mearum id onus non sit, satis tamen erit sparsisse semina alijs ad specu, Iandums
170쪽
IN L. GALLVs IDAM. REc TE, PARADOXA. is A Iandum: ab imbecillioribus semper ac leuis armaturae, quos uelites dicebant, initur
Pugna, oc a paludatis ac toto exercitus robore praelium conficitur. :wAd eruendam ueritatem nonnullae gradatim tractandae sunt quaestiones. Prima, utrum Aquiliana conditionalis uel simplex sit substitutio. Secunda, utrum Gallus , Potcstatem tantum alienum instituendi fecerit, an sormam induxit. Tertia,utrum
uerum sit hic Gallum reprehendi 8c de qua re,& a quibus. Quarta, de uero sensis huius. 3. Quinta de exeptis glolsae. Sexta de ultima illa re subtili glossae quaestione. . Quod sit simplex hoc.M. liquet. Sol. Remota metione mortis, uerbas spectes, est . : simplex: si effectum,conditionalis:& quia non dubium duabus aliis conditionibus
etiam implicitam situr ad secundam quaestionem transeamus. Bar. potestate tanis
tum instituendi a Gallo factam sentit:& ideo inquit, postquam induxit posse insti,
ini,non erant necessaria tot verba. unde Paul. de Cast. notandum monet, frustra fie
ri per plura, quod potest fieri per pauciora. Iason fortilissime cotra Bar. insurgit, sed meo iudicio non soluit, inquiens: Gallus induxit sub duabus conditionibus poste
institui, sed conditiones per legem impositae formam inducunt necessariam: σπgo5 c. allegat Bal. in authen. matri Sc auiae. in s. C. quando mul. Iul. oin ec. l. i. in Prin.de coli. Alex.& Aret.in. l. ij. prius.i. de uulg. eudem Aret. in.c. in causis. iiij. col. de testibus. qui ideo esse scribit quod conditiones important causam finalem, ut per Bar. in. l. h. ε. fi. de don. ec soluendo. Pro Bar. inquit idem Iason, quando dispositio non potest produci, nisi certo modo si simpliciter fiat, censetur fieri eo modo quo debet, ut hic. Aduerte quod ratio Sc dictum non possunt esse eadem, re igitur uitiosa haee solutio:& nihilominus si haec docitrina esset uera, nemo cogearetur seruare legem se arum oc conditionum contra. l. M.Uim.&. l. qui haeredi. de cond. 5c dem.de quibus lare J.in. iq.&. iiij. exempIis glossiae. Secudo Iasion solis Mit,quod cGditiones impositae per Iege tunc important forma necessiariam,quandon imponunt praecise aut simpliciter . sed in casu nostro Gallus utit uerbo possedcc. ec ita iactat enucleatum sensum. μ nostri. Attende quod lietaec uerba sic poisse, non sic ps sunt Galli, sed Scevolae. 6c solutio est contra mentem 5c uerba iureconsulti. Dictio Sic, est dem5strativa certaesormae secundu tex.&glos. d. si sic fieri uoluit. Ergo n5 aliter re maxime si sumus in correcto ius,ut ipsi putant, quae correctio sicut odio issa ita stricte interpretanda est, ut uno potius quam pluribus modis corrigat. l. praecipimus. C. de appella. Caeterum uereor ne non sit uera talis deforma legali distinactio, nimis enim stringit, neque hoc. probatur. Bar. sententia procederet, si satis filisset simpliciter poste institui. Sed quia nequit institui nisi in casum stinatis exis pressum uel subintellectum, qui formam respicit, ergo Zcc. Accedit alia incona uincibilis ratio quod si potestatem tantum secisset Gallus alienum instituendi, illa potestas esset indifferens ad omnes casus rumpendi testamenta, cum utrobique ea dein conseruandi ratio θc ad utrunm casum ec se uiuo Ac se mortuo testatore pertianeret: quia simplex N indefinita dispositio ad omnes casus pertinet. l. commodissi a me. J. eodem. unde consequens fieret superuacuo latam a Po. Ro.legem Velleiam, quod est absurdum. Verum quia in unum casum tantum mortis se uiuo Gallus concepit, ergo non potentiam,sed certam formam induxit. Caeterum si Gallus potestatem fecisset, mendax Iustinianus esset. inst. deleg.s posthumo. 5c in prin. debo. pos L ubi iactat a se simpliciter instituendi post humos indultum. Deliae re se, iis abunde disseruimus supra in praeludiis in illa. q. tibi ostendimus Gallum nihil
contra. xij. tab. sed ex earum mente induxisse instituendi modum. Nam. xij. tab. alienu posthumum institutionis incapacem fecerunt, Gallus autem non secit capacem,sed docuit quemadmodu incapacitatis impedimentu posset declinari. Concludo, ueluti nem lege, nem ratione Bar. probatur opinio,ita certo certius esse Galissi contra Parinulla potestate secisse alienos institutat. Et fortassis no iniuria attentati,dd nec sed