장음표시 사용
111쪽
36 Henrici de coecesi citum fariis
se uti dicuntur pr. IV. de iur. Mat. Uc. l. 9.- . νιθ - ur. I inc passim juris naturae in se Romanorum legibus mentio fit. l. I 4. S. a. E. Rari uuri. Uc.
o De Scythis ait Juari Nus , infitiam
is gentis ingeniis coli , mn legibin; prorsu , is ut admirabile videatur, hoc iliis ni Iuram ,, dare, quod Graeci Auga sapieulitim docis is ua , praceptisque philinophorum , consequiis nequerint. Lib. a. c. 2. Idem de primis Romis manis tradit SALLUSTIUS: diu , se ,, uumque apud eos usu legi&M magis , quamis natura Dahisistri Catth 9. Huc pertinetri quod de antiquis Germanis refert T A-- C I T LI s de Mor. Germ. c. I9. pluι apud eosis honor mores valuisse, quam alibi bovae leges. o De primis mortalibus O v I D I U s ita canit.
surea prima sata es aenti, quae vindice uiato, Sponte fua, Ine lege, fidem, rectumque colebat.
I. Metam. v. 89. Et TAci Tus de iis- , , dem ait: Uetustis i mortalium, nulla, , aut ne mala libidine, sue prs scelere,.se eoque sue prena , aut coercitioni θω . v is haut ς ueque prantiis opis erat, cum honesta stiopte iugerato peterentur ι set tibi nihiI comis tra moreur cuperem, nihil per metum Dei. ,, bautur. Auuat. l. 3. c. 26.
, Denique hic gentium consensus de ex iis, , stentia juris naturae, magis apparebit ex s is quentibus , ubi probatum dabimus. eas,, tale jus ex ratione deduxisse , & Deum a ,, ctorem illius iuris fecisse. Inter Christianos res extra omne dubium
polita est. P A U L U s ad Rom. c. 2. v. 14. ait: Cum gentes , νω legent uou habent,
,, naturaliter ea, qua legis sunt, faciunt, is ejusmodi legem non habentes hi ipsisunt sex ,. qui Wiendum opus legis scriptum in cor. libruis suis, tesimouium re eme illiη eoufileutia is ipsorum , inter se invicem cogitationum
M accusantium , aut etiam defendenti L,, Cons. Gregor. Maiamem μ. 2. de Theos , , gia. HieronymuS ad Demetr. de vita. ait :,, nec illud parium argumentum es ad con is probandum Matura bonum . quint primi illiis homines per tot annorum spaιia absone tilia se admonitione legis fueruut, usu quia Deois nasina sua aliquaudo tura seu stierit; seu ,, quia se talem fribat secuse nasuram , ut eis se pro lege ad exercendam irilitiam sessicer. t. o J u s T i M V s in colloquio cum To phoneis ostendit , bona quaedam esse universaliis natura, ct aeterna. &c. quaedam aliter se is habere. Conc Lactanti L s. c. 8.,, Judaei quoque ius naturae ignovernnt.
RAB. ASAR asserit, statim , ac Adais mus creatus esset, in eum notitiam legisse naturalis introisse , apud O ard. in uot. M au Grol. p. 3 7. MOS ES BAR-CEpHUM de paradi l. r. c. 28. ait: cum esset A. , , mus nasurali lege informatus, quae tumu- , , scientia lucticio posta es, sentim ιι malo di- , , siuguente ; cui alteram hoc partim remis etiam Deus ipse imperavit, ne ederet de a , bore sientia ρ PHi Lo, princi Mni liari Dorion Mosi, inquit , mirabile. quo i,, uiuuiti Opiscium hami tauquam muri itiso lexi . lex nutudo confovet, ac eoufiitiat, Be homo legi obuoxius mox civis mundi e - , dat , ad nat rara vomutatem , an bitri μ,, que actiones sucu dirigens, per quam ua - , , ram tmiverjus hic mundus gubernasur; apud se Lips Manua. e. 16. Cons. Joseph. l. 16., , Orig. iuti. c. Io. qui justitiam omnibus tro. , minisus ex aequo competere, ac d udansis commune esse virtutis studium , ait, sine qua non pollit humana vita consistere: &- Seldenus late id probavit in tractatu de jure se Naturae ex doctrina Hebraeorum. II. Diximus, Gentes statuisse . ius nais tura ex sola ratioue cognosci pose. CICp Ro,, supponit, Deum hominibus prae ceterisse animantibus rationem dedisse. Cic. L. L. is de Legib. p. m. 426. 42T , V 429. Seu ep. 6 T. p. m. 294. de heues. l. 4. c. I 8. i. e. , , facultatem ratiocinandi, seu ex praemissis , se ac subsequentibus argumentandi, dissereno di, & concludendi. Cic. d. pag. 428. ,, Lib. I. de c. c. 4, ω de ih. l. a. p., im. 86. Cons. Inst. I. I. c. 1. f. I 2. Per, , hanc rationem hominibus constare . ait , is Deum existere , eumque quaedam jussisse , o quaedam vetasse. Cicero rem ita explicat: is Homo praelara gna iam conuitione graua
is tui est a supremo Deo ι filiam est enim exo is aiuntiantisma generibus, usque naturis particeps rationis. t ' cogitationis , cuum, , ceterasus omnia expertia . . . Itaque ex toto generibus uultum es animiae, praeter homno vem, quod habeas notitiam anquam Dei. . .
se Ex quo licitur illud, ut is viriscat Deiam , , , qui , Nude ortus Id, quas recordetur . ac monoscat. l. r. de Legi. p. m. 4a . s. pag. 16 I. , ,seq. I m. III Ad s. optima Gestreoensis,. II 4 au usum Delphiui. D. Ex his prae- millis concludit. ius aliquod dari. ibid. M p . m. 4 9. Qui ratio a viarura data is es. iisdem etiam recta ratio data es: ergo Uri lex, qua es recta ratio in jubendo , eg tando:
112쪽
, , que recta ratio communis es ; quae cum sit ,, lex, lege qu0que coi oriati homines cum diis putaudisnmur. Atque hoc thema idem se Cicero in sequentibus latius prosequitur. Natura enim jus ortum esse, ita probat: r. is Supponit nos quasi muneribus Deorum i. ., e. rara ue; nam in ea conlittere illud mu. ,, nus, antea dixit ) instructos, & ornatos se esse. a. Unam hominum inter ipsos esse .. vivendi rationem. 3. Homines inter se na- , , turali quadam indulgentia , ct beneficio. ,, tum etiam societate juris c quae societas exis communi ratione oritur contineri. Et is tandem 4. ita concludit: quis cram vera esse se concesserimus, qui iam licet uostis a nuttira ,, leges, te iura sejungere Τ CD. lib. 2. deis Leg. P. δ 1. 4 Io. pM. 4ἶ8 , 439. Gaz. o in uis. au Cic. s. de offici pag. 8., Sed & mox demonstrabimus. Philos ,, phos veteres per rationem intellexisse ipsum ,, Deum. Dictata igitur rationis ipsis nihil , aliud sunt, quam leges naturae, & Dei . is quae hominibus ex ratione . quam Deus eis is communicavit, innotescit. Ex sola igituris ratione dignosci jura natum possunt. Hinc , , t poliolus existentiam juiis naturalis probari turus provocat ad gentium conscientiam , is quae eos , per juitas rationis conclusiones , , vel excusat, vel accusat. o Errant igitur i'. Sel denus , Rodinus, si aliique, qui rationem Obscuram nimis , is indeque ex revelatione supplendam esse , is existimant. Vid. Disert. Proseni. XI. f. I . , , V f 22. n. 4. Def. Prooem. XII. L q9. ,, 2' Errant quoque qui statuunt, hominesis ideam innatam habere iuris naturalis : adeoque citra ratiocinationis vim ipsis in is notescere quid rastum , quid injustum sitio Strimes in Garuol. sacra' f. et I r. f. 2 s. Asel. Roel. de iuris iuvatis. Uc. Nam con-- trarium probant , Chauviu de relig. unt. 3. c. a. p. 3 r. nsque ad pag. de , , Urier Merc. rasisu. III. Vid. Dissert. ,, Prosem. XII. S. sy. I). Errant qui jurari natum ignorari posse ab hominibus, adeo. , , que nec Ptanae reos esse , ex istimant. diei. si Dis. Prooeni. XII. f. q9. - III. Omnes gentes in eo quoque con- , Veniunt, Iiu , quod a nasum es . non, uis Deum auctorem hahere posse. CHR τ-- S I P P u s uaturam , inquit, sequi πο tere, nibu eorum faciendo, qua vetat, a
M que abdicat communis illa lex, i. e. recta, ratio per ominetia permauens, qua ipsa est iui, Iove foc, pria trire , t ' rectore Omviram , ,, qua sint. Latera. in uri. Zenou. L. I II s o Idem Chrysippus ait, min pesse iuveniri se principium alitia, ant origiem infitia .
, , inam ab Ime , cis communt natura; indeo euim initium duci debere, ubi ae bovis . ,, malin e ut Ferendum es. t. in not. ad proleg. F. 12. EPICTETus. 3toicorum in finem , secundum uaturam vivere , eXnli- , , Cans, id ait esse memem stiani submittere,, gliseruanti Omnia menti, Ictit honi cmero legi civitatis. E a. l. r. c. l2. Plutarchus
o mam legum. Ad prisc. indoct. Tom. 2. p. 78 I. ZENO nam Iem legem divinam, , esse cerasta, eamqΠe vim obtinere recta imis is perantem . prohibentemque contraria. Cicer. , de Nat. Deor. l. I. c. I .ri Atticus originem juris investigaturus sup-
ponit I. Deorrcnt immortalliam Natura. raris, , tione ripotesate, meute, numine, naturamis omnem divisam regr. 2. Hominem a si pr D mo Deo praeclara quadam conditione gene
is ratum esse, quia particeps est rationis , ct cogitationis. 3. Atque ex hac communio-- ne rationis, necestario inter homines, ait., , sequi communionem Juris. Cic. l. r. de ,, Legib. p. m. 42 6. seq.is Cicero I. s. de En b. c. s. ait, illis δε- , , mum iussuam qferri, i cognitum ha- , , bent quod fit saramni re ris oφι simiam , qua voluntas. Et in fragmentis de Repu-- blica ita describit jus naturae. Nec erit alia is lex Roma, alia Athenis , alia inuci a M
psthac; sed id omites putes, eg Omniis tempore , ima lex, V sempiterua , Τ ' in G
is nativis magiser, Pt imperator. Detis iueo legis hmita iuventur, disceptator , Iator ,ri cui qui non parebit, ipse se fragiet. ac ua-
, , turam hominis asperretabetur. Cons. Liciaul. ,, I. 6. c. 8.., Stoici Principem illam legem , rest ,, miram, mentem esse, dicebant, omnia r is tioue aut cogentis, aut vetantis Dei ex
, , qua ilia lex . guam mi mano generiis dederunt, rem est laudara. Cic. I. a. deis Legii. c. 4. Atque hanc legem nou modo seviorem esse . quam aetateni popuIorum. Mis civitatum i sed aequalem illisti. Coelum, alisis que terras tuentis, id τι gentis Dei, ibid.
113쪽
33 murici de Cocceii Commentas ius
,, Eamque usu tum demum esse coepisse, cum sescripta es; seu tum, cum orta es: ortam is autem Rutil esse eum metite ditiina. Unde se concludunt: quamobrem lex vera , atque ,, princeps, apta ad iubendum, V o M tandum, ratio es recta Dinini J h. ibid. Cicero vim Lucretiae illatam improbavit eisi nulla lex de stupro Romae lata esset;
, rationem addit: erat enim ratio prosecuin a rerum nasura, V ait recti faciendi se impellens, a delicio aPoeans, gna orta se illi es G mente divisa. unam ob rem se lex vera atque Princeps apta au iubear-M . tum , Se ad vetaurilum, ratis es reeia sunt- , , mi Iovis. Cic. de Legi. L a. c. 4. risi si onus justitiam Jovis filiamo tingit, quae a mortalibus se laesam apud is patrem, Jovem nimi um, queritur. 'Eροων,, p. m. I 8. iusin. Et alibi diserte ait, Deum
Iustitiis quidem animum ad re, violentiis vero obliviscere prorsus. Namque hane bominibus legem dispestias Saluviau. & mox , Humano generi nam lex datur ab Iove summo. Duippe ferae , pisces , avium genue alti Lutum Militia se vertunt in pa via, juris NMi. Iustitia at nobis, qvie res es optima, cessit. is Vid. Grol. I. I. c. I. S. I. u. I.
- Sophocles in Oeaip. Taminet. u. 87S. p. 61m. 276. jus naturae describit :Lexes, quis coelit Datae runt, Durum 'Ius Deus puter est, neqtie eas Mortalis homiatim natura peperit. XRNo pNON L. . memorab. u. 8o8.
is de legibus non icriptis, quae ubivis loco rum, eoden modo. Observantur, ita quae rit. Hame dicere potes ab ho nimbus esse, , mu itas 3 aut posm . inquit, cum homiues
M leger bominibias conatuisse arbitraris 3 Equi. ,, dem, nix, bis a diis ferri exij lino. Imo jus aridove ejus auctore, dictum esse, philos se phi existimant Ges. prolet. f. ia. Hoc estri quod RNAXARCHus, licet nimium ,, indistincte indigitare voluit, dum ait.,, nou iam quid Deum velle, quia iit sum es , . , sed jusum esse , i. e. ime debitum . quia
se Drux vult. UM. Got. L. l. c. r. f. 1 f.
in ipsa vox juris natura ianuit, juris ejus se auctorem esse Deum. philosophi enim peris naturam non intelligunt naturam natura- is tam ; sed naturae potentiam, naturam nais turantem , i. e. Deum. Vid. Sen. l. a. Nat. qitays. c. 43. l. 4. de senes. c. 7. V 8. Pliar. I. I. c. 7. PMen. de iure uiat. l. I. e. - 8. Insend. de jur. nat. l. i. c. 3. Grasui. in not. apud μοι. αἰ proteg. I. I 2.
o Denique illi, qui jus naturae ex ratio. ue naturali deducunt, eo ipso asserunt ,ri Deum ejus juris esse auctorem. Sane, d Cti se Romani jus naturae, seu Gentium , definiunt, quod ratio Nasuralis inter omnes,. homines consititit. l. v. F. ius. By jur. Et
- Cicero legem naturae passim vocat reclamis rationem in jubendo, ac vetanus. L. l. deo leg. At per rationem nihil aliud intelligunt, quam auctorem rationis Deum. , , vulgo enim notum est. veteres per ri,, tisitem ipsum Deum intellixisse. Rationemo enim crediderunt particulam aurae divinae, is partem spiritus divini, Sen. m. 66. deceris, pt.im ex mente divina, Cic. l. s. Tusc. 4,qu. p. Πι. 2s . ipsumque Deum in huma- is no corpore hospitantem, Seu. ep. 3 l. is ep. 41. Hinc ausaei Ni Λ Nus illud jus, is quod Ulpianus ex ratioue naturali dedu- ,, cit, describit, quod dioiua pro iurauia coamissimitiva est , S. II. Iussi. de Dr. uas gerit. se Ue. Et Z E N o communem naturae legem, , describit, reclam rationem per omnia pera, manentem, qua ipffa est iu Iove. Laert. Bari Zenone. Unde nierocles in aureo carmiis ne PYTHAGORAE idem esse , ait, O- noui parere, ac Deo. Natura cuim . quais milauis est particeps, cum Ip .larena situm, , , suamque luceur Drtita es, e i ipsa ampi se clitur , quae dioina lex jιimit, nec duc--, p u a Ddi JArtentia animus, qiti secun mri Dei Ie hiabet. Et PHi Lo rectam ratiο- , , nem, ait, se legem mentiri nesciam , ut is pote qtia as 'immortati mima insitit a, ine immortali intellectui. In libro , omnem is Dirum bonum e V . Sed & TRIs M sntf-- r u s Deum , S mentem pro synon imis se habet: eaque PLATON Is, aliorumque si opinio sui: Vid. Gro. in uot ad Cicer. t.
,, Certissimum igitur est, Gentes solum
,, Deum, seu rationem, ac mentem , au-
ctorem juris naturalis constituisse. is Ex his apparet, impiam est e sententiam
114쪽
eorum , qui asserunt, non peccare eos , se qui Deum ignoranti Ssondratus ait, Demitri ignor e, id quoque magna beneficii, Use gratia pars fuit; cum euim peccasum Ae,, et Pitialirer essenso , V injuria Dei, sumri lata Dei coquisione uetessario sequitur ,
nec iniuriam, nec peccatum, uec petuam
.. . 9. 23. 26. An quaeso , posita ratione,
se & polito Deo auctore rationis, ignorare, licet, Deum Creatorem hominum exilieri re 3 an ignorare licet, hominem cultum se debere Creatori suo Τ an ignorare licet ,, Creatum, fas non esse turbare jura cui- ue hominum a Creatore concessa Re-- ctius Grotius principia juris naturalis peris se patere , atque evidentia esse , ait, ser- ,, me ad modum eorum, quae sensibus ex- ternis percipimus: idque probat exemplo se chori ex sceminis, iisque barbaris con-
, , stantis apud Euripidem , qui probat di-
cta Polinices : nimirum , regulas aqui, SU, , boni, rudibus pariter, ta doctis parere. . o Grol. prol. 6. 39.
Gentes quoque IV. in eo conveniunt, itinis natura impouere humano generi necessimo tem Meudi, vel um agendi. Nam xx deis finitione obligationis tu sequitur, quae eli, , vinculum juris, quo quis necessitate ado stringitur. &c. Leg. 3. de oblig. V aci. sane , si obligationem , si necessitatem de- mis iuri naturae, ipsam justitiam flanditus, , tolles: CHRYSi P Pus uiaturam in seqmis oportere, nihil e ron faciendo , pta vetat, , atque Milicas communis illa lex : Laert.', ira ou. Zeum. C ic o stuprum Ta quinii, , illicitum fuisse, etsi nulla lex Romae deis stupris lata fuerit, ita probat. Eras enim , , rario profecta a rerum natura, V ad re-- cie faciendum impellens. V a delicto avo-
,, vir , qua usu tum demtim incipit lex U- , se, cum scripta et , sed triare, ctim orta ,, edit : orta autem Aimi es cum mente dia tua. Quamobrem lex vera, atque princepi, ta .ia πιλου um , V ad octaudum, τι ἔ- ,, tio eji recta sitiunii δ is. Lib. 2. de L
cizero, viris principia investigaturus, an lege iuris exordium deducit, eamque de se finit, rationem summam insitam in naturi ra , qua iubet ea , qua facienda j int, pr o bibe tetrie contraria i c. Et mox e itaque ariis hi ramur pretiam iam esse legem, cuitu eari vis sit, ut recte facere lupeat; tetet delin- , quere. Cic. Legib. L- I. p. m. 426. Adlit. o quibus ratio natura data est, iisdem etiamri recta ratio data est: ergo & lex qua es,, recta ratio in juheudo. V vetando. Via. pag. 429. Et alibi: est enim unum ius, , , quo devincia est hominum societas , cto quod lex constituit una : quae lex est re- ,, cta ratio imperaudi, atque prohibet i. ibid. MDnt. 4II. idem ait, Legem naturae esse ,, ternum quiddam, quod universum mun- , , dum regeret, imperandi, prohibendiqueD-- Neutiam, principem legem, & ultimam, , mentem esse, Omnia ratisve aut cogentis, , , aret vetautis Dei. Addit: est enim ratio,
se mensque sapientis au iubendum , N G-- terrenuum idoneae Cic. Leg. l. 2. p. m. R.,, ZENO nutiralem legem divinam e se, , ccubet, eamque vim isti uere recta imperam tem, prohibetatemque muti aria. Cic. l. I. ,, Leg. c. I 4.
, Cicero jus naturae describit, Dilem e rum , qua 1mitura civilia sinu, aumicua - tiunt; princeptricem quidem faciendorum , is prohibitricem autem non faciendorum. Cic. IA 2. Leg. Et alibi, rectaui rationem summiis Iovis ali id OA vetantis . vel inieratis.,, Lib. 2. de Leg. c. 22. & et 3. Alibi ait , - Ο sero lex recta ratio uatura coguoficeus , se quae vocet ad tisicimn jtibendo, vel vet. υι- δε do. L. 3. de rep. apris L. t. porro & V. verum est, omnes quoque Uentes, quae jus naturae admittunt, do-
, , cuisse , illud in iure suo cuique tritae osi consiste e. Ipsa defiritio justitiae id indigiis tat . & late id auctoritatibus probavimusis in Difert. proaem. XII. f. 3. CICERO, , l. 3. de Off. inquit: Legi lati pomis viri miliitutum es, ut non liceret sui comis motri caussa nocere alteri. . . . Hoc magis exigitis visa uatura ratio, qua es lex ui Da . Uri huma cui legi qui pa re Delit, nun- , quam committet tit alienum appetat , Uis tu , quia .iueri detraxerit. Abi ait niuat. PYTHAGORAS ait, irstitiam Dr δε- stineudis alienis. V neminem linteudo, N,, titilitatem sumn ex aliorum i viris uuia ,, captumio , m guam partem eoussere. Denique I l. omnes moratiores gentes is statuunt. Deum transgre foribus Imrium is uattiralium Iava tum tempora es. tumis aternas minari. Legem naturae violantes is impii in Deum dicuntur, Cic. l. 3. de heis A raef. c. 6. adeoque ideo poenam pati debi, re,
115쪽
di, re: DominoI enim e s. omnium, B' moti , , ratorer Deos, ait idem Cicero , L a. deis Legib. p. m. 439. eaque , νιa gerΠutur , ,, eorum geri judicis, ac numine ; eosdem- is que optimὸ de genere hominum utereri, εορ
qualis quisque si, quid agat . quid in se, , admittas. qua mente . quia pietate colat,
, , intueri: piorumque , N impiorum habere se rati rem. Atque ex hac ratione a Diis is judices inferorum constituti finguntur , se quorum arbitrio hominibus post fata poe-
, , nae infligerentur, aut praemia contingerirent. τι i. Sisaria af tholog. voce Lucus. se Antigone, quae spreta lege Creontis sta- , , trem sepeliverat, ad leges naIurae prou si cavit, addens:
Has ego non debui metu cujusquam violare , Uapud Deos paenis dare. SophocI. in Antig. v. Φs 3.
Plo M us tradit. Jovem civire ira- , tum iis, qui justitiam expellunt, Deorum, , reverentiam non curantes. Iliad. XVI. p. m. s8I. D in Ossa F. XIII. v. et I 3. Iupiter ipsos ini catur d preeali iis, qui re alij
homines in pisit, eis plectu quietiuque peccaui.,, EUR I PI D E s ait, quis is mortaliumri improhm est, icum dii punirint. v. 44 O. ,, Justitiam semper comitari Deum ad pu. k, niendum eum, qui a lege divina discedit, is auctor est PLATO de Lee. l. 4. p. m. ori 6. Idque eX ΣΠ chi Θ, Theocrito, Calli. nsacto , Menandro Plauto . aliisque prin
,.si mrem supplicia, non ipsa turpitudo de- terreret is injuriosa , facinorosaque vita ,
ri u homo in teuehu, qui nihil timet uis A testin, vel matrem. Et alibi. Qiles es Ari,. omnisnes , ait, cum intelligit, quam ;uulto is divini supplicii metin a scelere revocaverit.,, Dor. a. de I m. p. m. 44 . M Porro in Libr. t. de republica ait: πι, Ueus θηει Mim inventor . lator ,
., tur 3 homi- asper hisiar, se hoe e se, , maximas met poeuas, etianis celera sup- plicia , qua putautur . esstigiat. 'H E s i o D u s justitiam Jovis filiam finis git, quae apud patrem se l.esam queritur,
, , atque ideo patrem varias calamitates, vase riaque poenarum genera in humanum ge- onus decernere, tradit. ' Mγων p. m. I 8.
si Deum peccata hominum ulcisci, docetis CHRYsippus in lib. r. de ius. Opua
,, Grav. in uot. ad Cic. l. s. de tim. c. 7- p. m. 27. Neminem sine damno malum esse, o Epi CTETus ait. si Hinc Hosta Esius, aliique , qui poe-ri nas aeternas in violatores juris naturae nono obtinere tradunt, omne justitiae naturalis ,, landamentum evertunt: quod naturae ra- ,, tionibus probavi in Difert. proarm. XI. f. IO. u. S. seq. Disera. prosem. XII. g. o 67. Cons. omnino Cumberland de Legib. is Hai. cop. q. per tot. Θ' 3. I a. seq.,, Seiurat. De Iur. Nat. Hebraeυr. I. I. c. q. rip. 47, p. 49--p. 79.
ri pertinent Ilobbellus , Spinosa, Machiavet. si tus, aliique. Et oti,ir non desuertim J ,. Uti ex Aristi γ,, po, Theodoro Atheo, Anaxarcho, Dem ,, crito , Pyrrhone, Diogene, Epicuro , Eu-
Hanc inris partem J 4 Cujus juris et quod
se inter populos plures, & populorum recto res intercedit. Vid. f. I. si si uihil ems praeter inaue uomen exist rei θ , , inter gentilium Philosophos discepta. tum suit, an virtus in re sit, an saltem in opinione : Cic. de . l. a. e. a. posterius se Brutus moriens dicebat nou in re, sed ,, ιι verba esse virtutem. Fror. IM 4. c. 7. Her- ules quoque paria protulisse sertur. Vide,, F le ιlictiou. tor. Ertitus Gus. Dissert. prooem. XI. f. ἶo. Iu omnium fere ore est 3,, Auctor duplex
M hominum genus notat, quorum alterum
D rima poto citi nihil vetitum esse statuit;
, , alterum vero contendit, in bello nullum jus obtinere. prioribus respondet f. 2I. 22.
et , V posterioribus 9. 2ς .seq. At hi, ne notandum est, loqui eos de eo, quod is actu fit. non quod fieri debet. Deinde, ,, jura dicuntur in utroque casu cessare , quia is sine effecta sunt, de executio dentit; in ,, principe, quia superiorem non habet; in bello quia Judex inter populos non datur,
116쪽
Nihil inissum , quod utile J V Quod Auctor resutat inser. S. ti. sq. Iu finium fortina H tuus. quod vat, dii J V Sunt haec verba Tiridatis apud TD, , citum I s. Arr. I. uou quavia magna peria contineri, virorum, amorumque
cim itim certamen ι m id , Amma fortunais aeqΠiso, quia vadi iuri. Eventus enim belliis initar sententiae est : adeoque is , qui a mis. & bello superior est, justam habereri causam videtur alius enim judex non ,, est. Cons. Cic. I. de Reptibi. Seneca I. 7. Fenes. C. 27. hocrates in Archidamo. , D nisi e ver apitii Tel m. ε' μοχ r. h. Et remptibluam ne iniuria geri noli po sesis idem ait Democritus apud Stobaeum Serem. ,, Is 2. ibi : hie prasius reipubf. satus es , , , ut feri uou m sit . quἰu optimi quoqueis Principes liqui quia committaris. In ori- ginem illius proverbii inquirit Ludovicusis Vives au Augus. de Dei l. I s. c. 22.ri Vetus es iam i, sue injusitia ue Jovem, , quidem po se principem agere e cum resim , , buca ad Ie, suamqtie libertatem tuendam ,
,, sepe cogeretuΥ cum civioru agere inique , is tum ad aram iam potentiam inulta comi a
se jur , U bouram patraret , qua prospere dem-M de succiactant, Romani homines antiquum,. illis dicitam interrerierunt, dixeruntque risue injuria regi rem tibiicam nou posse. se Cons. THM.- ωr. h. . Fer/ne Martem habent arburum J V Ex eo, is quod bella Nartem habeant arbitrum , is non sequitur , justitiam a bellis excludi: tantum id abest, ut potius Mars, qui , , Deus est, ac beluis praesidet, juris vin- ,, dex constituatur. Nou Dulgi lautum opinio bellam ab omni iure Mese J ' Quia vulgum experientia do- , acet, Omnia vi fieti. Sed ed viris aociu , ae prudentibus J V Consis i r. l. a. c. 22. s. I.
posita inter se hu, arma J '' Dictum is jam est, plerosque loqui de iure scripto, , adeoque de jure Civilis id enim in bel-olo civili negligi solet. Atque hoc sensu ,, Ennius juri opponit serrum. ConL DOium
Nou ex Vtre mauu consertum J ' Qui est ,, ni idus vindicandi iuri Romano proprius; ,, eumque cxplicat Gellius his verbis: Ma-τε Num conferere es, de qua re disceptatur
ri in re praesenti, sue ager , με quid est
,, est, cum adversa - Amul manu pνω- ,, deret, tu ea re Omnibus verbis viridiciae , ,, id est sindicia : correptio manto in re a ,, que tu loco pro uti, umia Pratorem ex
, , . oderim lusiacis fetat; tu quibus uaseri- ptum es : SI. 2UI. IN. JURE. M ,, NUM. CONSERUNT. Sed pinquam ,, Prae res, propagatis Italia s/rrhus , datis is jurisdictioniluu, negotiis occupati, proficii f,, ci viudiciarum dicendiartim causa Aristi ,, quitu res Travabantrar, insitiuum est con- , tra XII. T. b. tacito consensu, ni tu , gantes nou ex iure apud Pratorem marti is eousererem, seu ex iure manu consertum , vocareui; i. e. aster alterum ex iure M,, conseremitim manum iu rem , de qua ag ,, retur, vocaret : atque profecti Imrii Dio agrum de quo litigalatur, terra ad nidis ex eo, riti uuam glebam in jus ad urbem ,, in Pratorem deferreui : V m ea gleba , ,, tamqviam in toto agro . vindicare ut. Lia circo mulus, Auscare volens, ait, uin,
ut ad Pratorem solitum es, agi legitimis
is ac ιOvibus, neque ex irine manu eouse
is tum, seu bello , ferroque , V vera vi, a se que Jblida s quod videtur dixisse . onmri rent vim illam rivilem ., sesticaria λι , is qua Derbo diceretur . non qua manu fi , ret, cram vi bellica , V crurinta. Nore Attiri l. 2 o. c. v.
Jura negat Fbi nata J V Verba haec suntis hominis serocis, iracundi, & inexorabio lis, uti Achillem describit Horatius art.
Et aliuι J dulius Cassar cum Rubiconemo transiret, ita loquens inducitur a Lucit
Attigis, Hesperi in verisis E intit armis,
Me , est, hie pacem, temerataque Iura relinquoῆTe . fortuna, fessor : procul hine Iam sunt .
credidimus fatim, utendum est fialae bello.
- Ex his ipsis verbis apparet, Caesaremo jura civitatis suae , quae Pompeium temeis rasse ait, remi ere: ac declarare, se non ri amplius iure cum concive agere, sed ar- ,, mis , & bello. Is ille oris tam verecundi Poni pejus J ' Se- ,, neca mores Pompeji ita describit : nihilis erat mollitis ore Pompeii; numquam non , coram phtrihus er buit, utique in muri is nibras. epist. XI. Unde os prohum 6ιώ Plura niO. l. r. c. 12. I . a. Probus autem
117쪽
aa mirici de cocceii covini ut las
' latinis auctoribus idem , qui verecundus. γονα Sallustius eum dixit oris probi, V sed addit: animi arasem inverecundi; quol' polleri us indignatus est Len aeus libertus, ' idque scripti l quoque vindicavit. Lips au
Senec. d. m. XI. Armatus, leges ut cogitem J V Haec verba
, Pompeji sine dubio de legibus civilibus,, intelligenda sunt. AD 3. 4. Aue Tost christianos scriptores quoque in ea opinione fui sis, ait, in bellis iura noniatiuere.
Additis. o Augustinus ait: qitieqωd Dasatiouis ,
is trucidationis , depradationis, coucremaIIο-
uir. 6 Bonu in illa claue commission es, is fecit hoe Gusnettido bellarum. De Cis. Dei. o l. I. c. 3. At Scriptores allegati loquuntur
,, de abusu ; nam discillimum es, esse iu
Sane , etiam in iussissimo bello multa ini- ., qua a militibus Committuntur. Praeterea is loquuntur de eo, quod virtutis est, quia is etiam ab eis, quae jure licita sunt, absti-
,, nere , laudem meretur. VId G t. l. a. c.
M Z . per tor. inprimis f. M. Cons Gil. deis pace publ. libr. I. c. 4. n. 3 I. seq. mi isa sentisint Γ' Scil. non dari ius natu- rae inter populos, vel bellum saltem ab , Omni jure abesse.
Dubium nou es, quin opposituri Ant J ' siri enim tale lus naturae non datur, cum in ,, tione insanire videtur is, qui tractationemo juris vel nullius, vel incerti, suscipere, il- ,, ludque ratione certum facere vult. Ao f. s. Aucro R. ut de rativnibus eorum , qui existentiam juris naturae negant, constet , hic Advocatum eis dat Carneadem , insignem philosophum , & vere Atheum , qui natura nullum jus esse , sed illud ex utilitate ab hominibus inventum esse , docuit. Frtiora de iure gyseipiatur disputatio, t hi ius milium I A Frultra enim de qualitatibus,, entis disputatur, nisi probetur, ens ipsumis existere. Gravis errorem breviter reselti J - I.
e. examinare rationes eorum , qui existi. mant, ius inter Populos plures non exiri stere. Ne cum turba res uilis Iu J ,, In qua , , Omnes clamant, Omnia ancipitia , & in- , , certa sunt; in O contraria saepe. Te .
unod Academia s a stimnium erat J Triplex enim fuit secta philosophorum, I. Academica, 2. Peripatetica. & Stoicorum. Cicero I. I. Leg. c II. pilor de quavis re in utramque partem disputare , i. e. tam pro vero . quam pro falso eloquentiae vires in. tendere solebat. Carneades, qui huic sectae addictus fuit, justitiam naturalem oppugna vit , & homines, aliasque animantes ad utilitates suas natura ducente ferri, dixit: adeoque summam stultitiam esse existimavit. si utilitati suae renunciarent aliorum uti litati consulendo. Unde concludit, homines demum pro varia utilitate jura sibi sanxissς, eaque pro lubitu iterum mutare posse. Quae sententia i ra S. I 6. refutatur. Additio.., Carneades nonaginta annorum senex ς,, CD. - . qu. 2. 6. homo omnium in di- , cendo acerrimus, ct copiosissimus, M. LA I. de Orat. C. II. qui nullam umquam
si rem in his suis disputationibus defendit
, , quam non probavit. nullam oppugnavit.., quam non evertit, idem i. a. de Orat. c.
38. Romam legatus missus est, forte is mulctae deprecandae causis , Tes n. h. c mitibus Diogene Stoico, & Critolao Peruia patetico , Athenis tum condemnatis , La. ciliati t. q. c. 16; ac ibi copiose de molitia disputavit, audiente Galba, ct Catone cenis ore, maximis tunc oratoribus. Sed idemo disputationem suam postridie contraria din,, putatione subvertit , & justitiam , quam, i pii die laudaverat, sustulit; non quidem - philosophi gravitate, cujus firma. & lu- , bilis debet esse sententia, sed quasi ora- otio exercitii genere in utramque partemn diiserendi : quae sunt verba Lactantii deis iustitia. e. 14. de div. iras. q. 14. II. - VM. Cic. de repubί L 3. Senatus hos i hilo-- sophos urbe exire jussit. ne iuventus st , ilium bene dicendi prae serret studio beneo vivendi. GHI. No I. Att. l. I . ius stritu
, , M. l. I a. c. I. Muret. Vol. 2. Orat. s.
118쪽
tellectus sui modo ordinatae 'c. At hae reis sponsione non consulatur sententia Carne dis. Etsi enim r. hic ita tuat, aminia ulla ferori ad suas titilitater, vix est ut intuitu hominum ratione praeditorum praesentem sal-
hanc viam inius Ieia cx num Inu , qu tem utilitatem intelligat. exclusa utilitate
'' otimum pro iustitia verba fecit, praemia futura, & publica, quae sola constans est.' illi δή humana, ct divina tribuens: postea Vid. infri 6. 8. Sed & a. nihil ex hac re- oto iniustitia quaedam adduxit in medium, sponsione sequitur. Etsi enim verum sit, ho-ae argumenta Trasymachi, & Glauconis mines alienis commodis consulere ex vi qu 'rito iniustitia disputantium firmavit, apud dam sociali, eodem res redit cum carne ' Platon m de Rep I. DHI. I. in . se' Hac dis sententia; quia id faciunt ob suam uti. II. quod vero exercitii tantum causa D. 'tatem, & homines sequuntur motus hos Ue pro salse non minur, quam pro vero JAcademici enim in utramque partem dis- is putare solebant. Cic. l. I. de leg.
Is ergo eum suscepisset iustitia huius ese. ο'puguationem J is Non Carneades saltem hane viam iniit, sed & Adimantus, quiis clum, asseritur d. dial. z.
Jura Ibi homines utilitate Janxiso J A.
o deoque homines natura liberos, nulliqueri juri subjectos, ves ex mutuo metu, vesse ex mutua benevolentia , vel ex alia qua-o vis utilitate, in civitatem coirisse: ade ,, que pacto demum , ac conventione, jura se quaedam constituisse. Vid. ius β. I 6. seq.Jur antem natur,e J se Quod non ab ho- is minibus, sed a ratione naturali inter ho-
,, mines constitutum est. Omnes euim, homines , -d ahas auiis
mantes J., Auctor de neutris id concedi piasiis se, probat. De hominibus, in s. 6. Uri 7; de ceteris animantibus , F. I. r.
Summam esse stultitiam J M Quod Auctoris refutat ius. s. g. seq.
Oniam Issii noceas alienis commodis consul ii J Sensus est , quod stultus videa-
, , tur is, qui libertatem, quae homini con. o nata est , & motum illum naturae, quo is homo ad suas utilitates fertur, respuit in se eum finem, ut civitatis commodis consit., , lat. Deterioris conditionis fore homines , Putat, ac cetera animantia, quae sine ju.
is re in infinitum suae voluptati indulgent. Λ o S. 6. Auc TOR hic respondet generali car.
neadis assertioni: 1in naturale vultum dari, quia omnes animantes seruntur, dracente πο- tum , ad suas utilitates. Reponit Grotius , hominem ut eximium animans . non promiscue , sed cum ratione ad suas utilitates ferri , ita ut etiam aliorum , qui sui sunt generis, commodis prospiciat, quin & su. turis. Etenim proprium, ait, hominibus esse anesitum societatis, seu assectum socialem. pria. Hi oppesitim societatis 3 Bati aliquam vi cujus seruntur ad commoda zommunita- Societatem humani generis, negari nequit: tis universae, ejusque tranquillae, S pro in. ea enim sequitur i. ex motu univeriali om-
sociales, quia ipsis boni videntur. Additis.,, His adde, verum non esse , humano generi proprium esse appetitum socialem r, , aut cristodiam societatis hiaurauis fontem is esse juris naturalis ; uti late demonstravi-- mus in Dissert. prosem. I. Velior igitur se responsio est , homines aliorum comm se dis consulentes stultos non esse , quia is commoda illa a creatore singulis concessa ,, sunt: ratio autem dictat, jura a Creatoreo cuique concessa, ei tribui debere , etiam, , seposita propria utilitate. Illi igitur potius,, stultitiae notam incurrunt, qui commodavi aliis ex voluntate Creatoris quaesita aula- Iunt, vel turbant.
,, neades, qui ius naturale nullum esse diari xit. S. S. Sed eximitim animans J . Facile concediis mus , hominem longe distare a brutis :is sed videbimus statim , id non esse ab ap- ,, petitu aliquo Iociati toti generi communi, is qualis neque in hominibus, neque in bru-- tis existit; sed ex rationis gradu, quia , , homo novit Creatorem , ct voluntatem is ejus per rationem cognitam habet, atque ideo inde obligatur : quae ratio in hrutis
D cessat. suam caterorum genera I ,, Nam interis animantia quoque unum genus prae alio is eminet.
Cui rei testimonium perbibent multa acii nex humano generi propria J ,, Atque huc ,, quoque resert sermonem , utpote peculi, , , re Socialitatis instrumentum. Vid. f. 7. Cous Diff. prsaem. I. f. 37. Iuter hae autem, qua bomini sunt pro-
119쪽
4: Hem is de coccisi commentarius
nibus animantibus indito , quia bruta quo- mo a uatura sue aliquo Oeneficis sertimsque, quae ejusdem generis Lunt, societatem is nequitς imperfecte enim prodit. quandam constituunt; cujus rei exempla re- At in Dissertatione prooemiali I. L et .sert Cisero I. s. de . e. I9. De ciconiis , , , seq- probavimus, I. Naturam hominibus sormicis, &c. vide Quinctit. l. s. c. II. De ,, talem appetitum societatis, quo illi, qui apibus, vide AElianum de animatibus. 2'. is ejusdem generis sunt, ad communitatem, Ex indigentia, & necessitate : nemo enim ,, & communitatis utilitates feruntur , non sibi suffcit; pluribus indiget vita humana. , , indidisse. Sane, gentes Americae nullum quibus per affectum illum socialem Crea- , , affectum cum istandiae incolis in commutor conlatium voluit. Proleg. S. 16. Sane, is nitate vivendi sentiunt . neque ulla natio omnes homines insantes nascuntur, & adeo is utilitatis , aut necessitatis eas ad id movet. indigent aliorum auxilio, ut illo deficiente se Natura familias existere . & per eas propa- omnibus pereundum esset. 3'. Ex rationis is sari genus humanum voluit: atque in eum usu , cujus finis praecipuus hic est ut ho- ri finem duplicem sexum procreavit, aumines mutuo. ac communi consito res , , utrique appetitum indidit cohabitandi, &agant, & ut Creatorem communi iudicio , , liberos procreandi. Haec sola societas d
laudent. 4' Ex termone, cujuS extra So- mestica natura Cognita est, eaque sola cietatem nullus sit usus. Prol g. f. 7. Add. M sufficit ad conservationem generis humani. T sei. h. fit. o. Nemo enim secum loqui- δε Demonstravimus a. inutilem , & sine eis tur, sed cum aliis. s . Ex cognatione . quae , , ctu lare hanc communitatem g meris hi inter omnes homines intercedit; omnes enim , , mani: tiam quia nullum inde jus, nec ulla
ab uno communi stipite descendunt; totum H obligatio inferri potest quae sola ratio Mhumanum genus una quasi familia, & or si chae illius societatis est): tum quia s jus his communis domus est Atque hoc est , is inde inferri posset, paucissima saltem juris
quod Hortutinim ait, inter homines, na- se capita indo sequerentur: tum quia ossiciaturalem quandam esse cognationem. Leg. 3. natura debita adeoque existentia juris
Jus. jur. Idque sacra quoque pagina se naturalis demonstrari potest, etsi talis
docet. Proleg. f. 14. appetitus socialis in genere humano non uitio. ,, exstet. Sed & 3. in Dissertatione prooemia ., Equidem non nova haec est sententia , ,, li I. S. 19. seq. probavimus, fabulam de , , societatem aliquam universalem esse inter se societate humana ex impiis Gentilium prim, , homines. Plerique Romanorum, & G - ,, Cipiis originem traxisse. corum philosophi thetin hanc adoptarunti Communitatis nou cujus M ue . sed eramis VM. Cicer. L. I. de Usic. c. 4. c. I. c. quilia I is Ubi non praesens utilitas . sedra 16. c. 43. c. 44. l. 3. c. 17. Idem de is futura, ct perpetua, ac constans inteliguis . l. p. m. FIT. 1 8. 1 39. Db. ritur, etsi sorte cum praesenti incominudo,, 2. de M. p. m. 86. L. 4. p. m Ias. - conjuncta siti,, Idem de Legibus pag. 3 n. 428. 429. 43.. Et pro sui intellectas modo ordinaris 3 se LM Idem Acad. qu. l. I. p. m. 9. Idem de is e. quae convenit humano intellectui. via. is amicitia. c. s. Alias auctoritates . praepri- - i r. , 8 , seu naturae rationali. H. L. I. A mis Seneca, & M. Aurouini, allegavimus , , c. r. , I . u. ., in Disert. proae n. I. ω . f. 19. Adde Cum his, qui sui Dut geueris I ,. I. e.
B: Te . b. Aristoteles L. v. Mori e q. stuod ergo dicitur J Scit . a Carneade. p. m. I 4. ait: civile animal es ho no . U , , Vid. svr. f., , ad convicium nasura aptum. Idem pol. l. Ita univerye sumttim emcedi non dehrit J,, T. c. 2. p. m. 38 . animes siciale ese Bo- , , Sed & si concederetur, id tamen non im- miuem magis , Vnum omner apes , Κ quam is Pediret quo minus homines inter se adis omne gregarium animes. Et mox : Natro a is certa Ossicia obligarentur. Νam Creator, is igitur omnibus au hujωmsui societatem est , qui hominibus , animantibus ratione praeisis oppetit . idem Pol. l. 3. c 6. Homo na ditiis , motum inuidit suis considendi com- trona edit civile animes, ac sociale s ex quo ., modis , motum illum certis finibus inclu-HD. ms etiam nihli indigeam muttio auxi sit , extra quos suis utilitatibus consulereri lio, nihilo mi uras assectent vita societatem. , non possunt; atq te his cosibus renuncia. ,, Idem Problem. I. ι o. c. 4s. p. m. 89s. ID. Are homo suis utilitatibus tenetur , quia
120쪽
Ρ ε a s t Y hic Auctor in refutando argumento Larneadis , quia omneI, homiues, alia animautes, ad utilitates Jhas uiatura cente ferantum: S ait, id neque in animantibus , nedum in hominibus vetum esse. Non in animantibus, utpote quas in utilitatem aliorum moveri , probat exemplo sciatus , quem animalia maximo suo incomm do producunt, alunt, contavant, ac defendunt : etiam cum vitae suae periculo.
Non in hominibias ; quia homines non . uti bruta, ex principio aliquo extrinseco alienis commodi' consulere, ait, sed ex appetitu aliquo societatis rationali : quia nimirum intelligunt , suam tranquillitatem in tranquillitate societatis conlittere. Vid. mst. S. I S. Additis. Grosius non tantum pergit in refutando is Carneade, qui omnes inmautes ad sitiu. solas utilitates ferri, dixit: sed & sontem se iuris naturalis aperit, dum supponit io. is hominem diliare a coeteris animantibus in is eo quoque , quod ei poprius sit appetitusa, societatis, i. e. communitatis tranquillae,ri S pro sui intellectus modo ordinatae'. Prol. ri s. 6. 2' Quod cum societatis Ηppetituis excellente ei insit facultas sciendi. agen-- dique secundum generalia praecπα. Prol. o g. 7. Hinc 3'. Concludit ea , quae facul- , , tui huic conveniunt, esse humanae nat o rae congruentia , ibid. in M. adeoque cu- is stodiam societatis humanae esse sontem ju-M ris naturalis propriae sic dicti. Vid. 8. seq. ni se' eaterarum animantium 3 ,. Pras ero bomines; quos itidem ad aliorum. i. e. , ad communitatis humanae utilitates ferri ,
., prac. V. ait : Ciconiartim senes iu uiuis mari uent, volare invalidis harum soboles per, , ωvus prope si dixerim . terras. mari ,, que Potitiam, victam nuciique parenti τ
Partina aliorum sibi covgeuerum 3 Apesis enim & sol micae in commune lab rant. - tincti I. V. I r Cic. I. s. de finii. c. 9. - Sed & exllant animantia, quae ii , qui suiri generis sunt. assiliunt, si v s illis infer- ,, tur: exemplo suum , corvorum, simia
ri rum. Philo d. l. ait: Canes domurtim desuis foressunt, quis N pro heris moi muttir, . A quo i Iubico periculam eis contigerit: diari cunim' es cauum illi, qui greges comitam ,, tur, praceucre pecora , depug nter is
Procedere, credimus, ex principio aliquo
intelligente extrinseco 3 uod principium, , intelligens Auctor alibi vocat umbrana r. tio, , nis. Ita ε. c. I s. I r. n. 2. Osander ne-
is sat . id procedere ex principio intelligen- te . sed ex facultate aestimativa, vel ex in- ,, stinctu, au Grol. Prol. obf. a. At verius est, homines a brutis, quoad actionesia physicas , rationis gradu saltem differre. is Sane , bruta quoque per conclusiones,, asunt, ac Intelligunt. non tantum ea,
, , quae in praesen , sed & quae in futurum,. utilia sunt: optime Laauntius de ira Deiis c 7. Pid tum proprium Miniui, quam, . ratio , Uprovidentia futuri 8 Atqui si ut , , animalia , qua lari lis suis ivcrso , , p tres exitus paudaus. nt A quod periculum ., luctueris, fuga piate insebis quod vorei, facererat, ubi Mesci tuis luteiligentia , Uis cogitatis. Et Seneca ep. 12 I. Essse amemo istis intellectum . ex eo apparet, quod nihil
is quare Pavovem . quare anserem Gallina non ,, refugiat. cram ιauto minorem , t ne us-
, , tum quidem Abi accipitrem fugiat i quare,, pulli felem timens, cauem non timent Ap-- paret, iliis ine se sicientis- Ποι Ituri. NON ,, experimento collectana s nam antequam pos, seu experiri, caverat. Exemplum 6 o Ara-- πω textura ; quanto iudicio fila disponit ria alia in remim immisa firmamenti Deo,
is alia in orbem currentia ex deuo rara : in ,, quem fuem 8 ut minora animalia tu Vti rum peruiciem illa tonduntur, velat retiamri implicata teneat. Neque metuendum est. rationi hum
ri na, vel religioni inde aliquid decedere. ri Nam notavimus alibi, praecipuum rationig, humanae in eo consistere . quod ea sola alis cognitionem Creatoris ducat, ac solis limis minibus voluntatem Cremtori, indicet; qui se proinde soli vi illius rationis sciunt. se velis bene, vel male agere , eoque vel poenam, vel praemium mereri. Hic rationis usus M totus cessat in brutis: . illa cognitum Cre ri torem, aut eius voluntatem non habent, is adeoque nec bene, nec niae facere. R,, sic nec scenas, nec praemia mereri possunt.