장음표시 사용
161쪽
uae murici de citaesi Commentarius
I. c. I. I. I 4. Sub hoc jure gentium H duo jurium genera contineri, ait. I. Quae- dam , quae vere , & ex omni parte jusia sunt. Viae h. vel ut alibi rem explicat,
di, qua recla ex omni parte, piaque sunt. L. I. c. 4. f. a. u. I. Quo resert modos acquiri rendi juris gentium, vitit. I. E. e. 8, jurari legatorum , l. z. c. 18, iura sepulturae , Lis a. c. I9, jura repressaliarum, I. I. c. a. F. 4, aliaque , de quibus late egimus in of,, fert. Protou. IV. s. 19. II. Quaedam , quae , , duntaxat effectum externum pariunt. Via. ri f. h. Quod is l. 3. c. 4. f. a. u. - , Ita ex , , Plicat, qua ama omnes homiuer paeua uou, oubjacem, eis Ialva pietate . N inciorum
is regulis feri unu pinat. Atque huc refert, licentiam belli, i. e. jus interficiendi h se stes, eorumque sue minas, & liberos; jus, , capiendi res , ct personas ; ius vastandi. , , &c. etiam sine justa causa, vel ultra quan- ,, titatem debiti, & modum pinnae; aliaque, , , de quibus vide Disi. Prooem. IV. S. zo. - Εflectum horum jurium externorum hunc Messe, Auctor ait, ut in iis actibus, quos M contra jus naturae gentes permittunt, agens,, non possit in alieno territorio tamquam, , homicida puniri, L. I. c. 4. S. δὴ nec is, , , qui rapit, aut vastat res holhiles . si in ri alieno territorio deprehenditur, pro iure,, haberi, L. I. c. 4. S. I : sed potius rari piens , & qui ab eo causam habet, in ,, possessione rerum talium apud omnes gen- , , tes tuendus sit. L. 3. c. 6. f. 3. Indeque ,, licitos esse hos actus, ct ius inde oriri, , , ait, non ex iustitia interna, sed ad effe-
,,ctum impunitatis L. 3. c. 2. S. I. c. 3. S., , . c. 4. F. a. 3. U4. q. s. X. c. 6. ,. 2. c. 7. F. F. set g. c. 1 o. g. F. e. 13. S. I.
,, Quod Systema late exposuimus in Di t. ., Procum. IV. F. 24. seq.., At tota haec fabula , quam tam operose,, composuit luctor, sponte sua corruit: quia , , demonstravimus 1. jus gentium non dari. , adeoque laustra quaeri, an illud ex omni vi parte justum sit, an non 8 Dissere. Promit.,, IV. g. 29. seq. II. Pleraque , quae Grotius, jure gen tum recta, ct ex omni parte iuri sta esse, statuit, vel plane jura non esse. ri vel pertinere ad verum jus naturae. Via. ,, Dissert. Pro . IV. S. . t. denique R III. M verum non est, licentiam illam belli lieridendi hostem , & acquirendi res ejus ultra ,, debiti, & Poenae modum, ex jure gen- , , tium voluntario oriri. Nam ius laeden iis hostem, & acquisitiones bellicae, etiam is ultra debiti, & poenae modum, oriunturis ex ipso jure naturae. Dissert. Pro . IX. 4 f. 68. Ut proinde totum hoc disicrimen , , , in tractatione iurium , quae inter populos ,, obtinent, nullum effectum habeat. Vid. is Disso. Prooem. IV. F. 29. seq.
Ad instar illiuς primitivi inris J V Ut ad
,, instar veri juris naturalis actus illi desen ,, dantur : quod ex exemplis subjectis m,ri gis elucescet. Nempe ne vi resistere liceas I ' Scilicet, Ptinari cipi vim inserenti. Grotius enim statu iri ,, jure naturae omnes homines ad arcendam se a te injuriam jus habere; adeoque sub ditis quoque contra superiorem jus' resiari stendi competere natura: civitates autem se jus illud promiscuum resistendi intuitu ., Principum sustulisse . L. I. c. 4. f. a. u. is T. lndeque jure gentium hunc effectum , externum oriri, putat, ut is , qui resistitri Principi injusta jubenti. gravissimis poenis is assici debeat. d. l. n. I. At male Auctor ju- , , re naturae jus resistendi tribuit subditis ;,, id enim verum non esse , ex ipsa naturaeis ratione suo loco demonstrabitur. prohibi- tio ergo de non resistendo principi nonis est ex jure gentium , sed ex ipsa rationeis naturali. Dissere. H. IV. 9. 2 o. 4. Aus etiam, ut tibique vi publica defendia beat J ' duxta principia Crotii, naturali, , iure quilibet homo eli vindex suae, &se alienae injuriae : id autem jure gentium is mutatum , & constitutum esse, ait, ut, , non nisi per judicem jus suum persequiri liceat. Dissert. Pro . I. g. 8o. 9 Dissere. III S. 1 . Si igitur laesus vi privata agit, se injuria dicitur agere, quia peccat contra jus gentium, indeque poenam debet ipliis laeso. At hoc ius non verum jus esse , sedis effectum saltem externum parere, citi Vid. ,, DF Prosem. IV. f. ΣΟ. Equidem cum jure naturae statutum sit. ne quis vindex sit suae, vel alienae injuari riae, negamus, hactenus aliquid jure Gen-- tium quale plane non existit mutatum is esse: adeoque nec hoc exemplo discrimenis illud probatur.
Utillimis alictimi causa, vel ut gravia iν comunda citentur J V Ex his enim rationi-- bus in modo allegatis exemplis jus ger is tium a jure naturae recessisse, putat. Sa- ,, ne, ius resistendi Principi, publicae pacis, , ct ordinis Causa, gentium consensu subla- , tum esse, ait L. i. st 4 s. a. u. I ; quia ,, manere imperium. & majestas non potest,
162쪽
ἰ, si maneret res stendi licentia. L. I. e. 4. g. 2. n. 3. Sed & jus arcendi a se inimis riam, quod natura singulis competere , , , ait, institutis civitatibus, & judiciis ideo is sublatum esse , docet, quia civitas aliteris finem suum museqvi non posset. N. s, , maneat promismon illud ius resibicitii, non ,, Iam civitas crit, sit dissociata multundo,
, , d. c. 4. S. Σ. νι. I. Aliud exemplum, ubi se ad vitandum grave incommodum a gentiisse bus aliquid pro jure receptum esse ad en, , sectum saltem externum, ex istimat, a ruri fert Auctor in L. 3. c. 4. f. 3. By 4. Aita, enim, gentes in bello jure Gentium solen. ri ni ideo cos, qui hostes suos vel ex in-ri iusta causa, vel ultra debiti , ct poenaeis modum, Occidunt, vel res eorum capiunt,
,, pro homicidis, & furibus non habere; nec ri illis, licet in earum territorio deprehenis, , dantur, poenas irrogare: quia periculosum ,, est, inter duos populos de jure belli pro- , , nunciare. Add. L. 3. c. 6. f. a. & Dissere. D Prooem. IV. f. 2 o. Dissert. Proaem. VIII. f., , 63. seq. Quae fabula sponte sua corruit; ,, quia jus Gentium non existit : adeoqueis bellum iure gentium solenne merum si D, , mentum est. Vid. dict. DF. Prooem. IV.
ri mo nullum usum, nullumque emetumri hanc observationem habere, jam dictum, , est, & ulterius demonstrabitur in libro, , tertio. Ius naturae potius incertum reddiis tur hoc discrimine.
Qua iuris scit mriae, ae proprie dieii J
Le, quae repugnant, aut conveniunt asse.
ri elui sociali. Unde jus hoc sociale vocat. M UM. F. 8. Id enim proprie, & stricte jusis esse, ait. Tale autem ius naturae , quodo Grotius ex appetitu societatis, semoto deo, , , oriri statuit, non dari, illudque male jus,, proprie se dictum vocari, demonstraviis mus in meo. Pros . I. de restitutioins obligatio oritur J V Nam se ad jus sociale in d. g. g. retulit alieni a is stinentiam, ct restitutionem alieni; quarum, , neutram ex jure sociali fluere, vidimus se ibidem. D ea, qua iuris esse dicuntur, quia aliter agere cram esto aliquo recta rationis dictato pugnas 3 Intelligit Auctor μι illud n
is tura laxius , seu nasura humaua, quod
is explicavit supra F. 9, est quod ei non orii, tur ex appetitu sociali, sed ex dictato reri eue rationis, seu ex judicio recte conla
is malo ad discernendum ea, quae delectant. is aut nocent: nam quae huic repugnant, ea is etiam naturae humanae repugnare, dixit d. o I. s. At jam demonstravimus , dictatum is hoc rectae rationis, quod sequitur ex tuisse dicio recte conformato ad discernendum D ea , quae delectant, aut nocent. jus nonis inferre , nec intuitu Dei: & persectionum is regulas , adeoque differentiam inter jus , ,, ct virtutem, ex aliis plane principiis po- ,, tendam esse. Vid. Dissere. Proam. II. e. z. M Da. s.
,, S. 9. U Io. Et latius eam explicat Amri chor in L. I. c. I. S. 4. V seq.A o S. 42. COM Mn No Ar Auctor Aristotelem tis. quam Philosophorum Principem: non tamen ubique se in ejus verba iurare . ait sed Lelecticorum more ex qualibet secta vera saltem adoptare. ArisOteles 3 ' De vita ejus, moribus, d se chrina . & scriptis via. Stanld. de Philas
ri Veterum pari. V. c. 1. seq. Equidem notio desuerunt obtrectatores , qui Atheismi eum ,, reum faciunt; vid. l. h. sed ab hae su- , , spicione merito cordatiores ejus interpreis tes, ipsum liberarunt. Quod vero min- , , dum aeternum statuerit, hoc ipsi commuis ne fuit cum omnibus fere gentilibus , quiis materiam aeternam statuerunt. vel unive ,, sum pro Deo coluerunt. Adeoque non m
,,gis, ac hi, inter Atheos reserri dehuisset Utinam tantum principatus ille J V Metito is de hac tyrannide queritur Auctor: tanta is enim fuit, ut quicunque a dogmate quo- ,, dam recederet, pro haeretico haberetur sis quod exemplo Abelardi probat mole voceis Abelard : adde Eundem voce Ari telis., , Cons Lud. Vives in Atigris. de civ. Dei L.
stui in nullius pbilosophormn fami iuravμVahi j ' Et ideo talectici vocabantur, cuius
is sectae auctorem faciunt potamonem. Hiit si riam philosophiae electivae exposuit Starid. si de vit. vet. PKL pari. ult. f Iaos. - Nou quod eis assenti rentur, qui nihil peracipi possὸ dicebaus J V Quos Pyrrhonistas vo- is cant, a Pyrrhone : cujus vitam, doctrinam, si & scripta recenset Daniri. in his. Phil. is Pan. X. p. m. 9 I8. δερ sceptici quoque
is dicti sunt a quod dispicerent semis
163쪽
, per, numquam reperirent. Stant. d. l. f. ,s I9. Geli. nia. Art. 1 I. c. q. U Te . h. ,, Tres autem gradus Scepticorum bene di- , , stinguendi sunt. 2uidam enim omnia in
eris esse, aiunt, ratione exilientiae: ne- ant, nimirum, certas rerum veritates ;M aiunt, omnia posse esse , & non esse ;is indeque dubitant quoque an existat Deus.
,, uuidam veritates rerum per se certas es- ,, se , assii inabant, at non conitare de mO.
do: indeque propter imbecillitatem inteles lectus humani nihil certi de modo exuis siendi asseri posse, tradunt; quo quidam, , referunt philosophiam Socratis , qui deri omnibus rebus ita disputavit, ut nihil a sm firmet, ipse resulet alios , nihil se scire diaricat, his id ipsum. Cic. Ac. qu. I. 4. .L,, dani denique sunt, qui de omnibus qui- . dem dubitandum esse, aiunt, non quia , , negant eXittere rerum veritates, vel quodi putent modum existendi semper incertum, , esse: sed ut semotis omnibus pnejudiciis, is quae sensus movere possunt, ad veritatem, , tandem perveniant, de qua dubitari nequiti ri & qua polita, lingulas velitates per ne-
, , cessariam consequentiam deducunt, adeos, que Se veritatem rerum, & modum existendi demonstrant. Hanc viam iniit cata, , testus , male proinde inter scepticos rela- , , tus. Is enim ut se a praejudiciis , Se se n. , , suum sallacia liberet, per modum suppori sitionis de omnibus dubitat donec ad cer- ω, tam Velitatem pervenerit, de qua dubita- i nequit indeque principii loco ponit, , Dubito ergo Iium: de existentia ergo sui ,, non dubitat . quia si non existeret, dubi-
,, tare non posset. Hac ergo veritate detectari aliae veritates per necessariam consequen- tiam . & ultro sequuntur.
Sed quoit nullam e sd sociam J V Apud hos, , in proverbium abit: mitisus Inato, amicuι,, Socrates; sed magis amDa verita . Caeterum
se de Eclecticorum philosophandi metholio, & doctrina , vide David. vet. Ibit. piari. ,, XV. f. I 218. Cons. Testu. h. Id Dero , exi limabant uihil esse aliud , quam vere chrisiar iam tradere disciplinam J Argu-
,, mentum veterum Christianorum erat. Om-
,, plus iam recipiendo. Grotii mentem explicat Lactantius Inisse. a, Iab. T. T. Docemus, inquit, nullam sectanio serisse tam deditam , neque Philosophorum
is qΠemquam tam inviarem , qui non viderit, , aliquid ex vero. Sed dion contradicendisti-
aio insaniunt, diam sua etiam salsa de sem, , drint, ariorum etiam vera subvertunt, uouis totum elapsa illo veritas es, qriam se qua-M rere Iimulabant, sed ibi eam poti sinimuissuo vitio perdiderunt. 2uias exsiti Uet ad ., quis. qui veritatem sparsam per sugi los, is per sectarque diffusam, colligeret in uvis r .
M ac redigeret in corpus, is pro eas non dif- , , futiret a rimbis . . . . uuare incressibilis est , , error illortim, qui ctim ahquam sectam pi ο- , , Moerim, eique se a Dixerint, cateras da n-
,, Naut tauquam salsas, V inanes. A. D f. 43. E T Platonici noui Ili J '' Platonici hocis in prirnis vitio verterunt Peripatheticis,quod is quantitate potius, quam qualitate, mediO- is critatem illam, in qua virtutem Ponebant,ri distinguerent ιε sic enim ad vitium abire, o qui nimium virtuti, aut honesto addictus
2uod ille naturam virtutis in m/diocrita te ast sectarim, actionumque posuerit 3 Exemplum diisensus Auctoris ab Aristotele hici
affertur circa celebrem quaestionem, an virtus tu medio aliquo inter excessitim. V desi- clavi eou ktat Merito id negat Grotius: sed
rationes ejus non satisfaciunt f in quo enim natura virtutis consistat , non addit. Diciamus igitur, virtutem in persectione, cujus unica norma Deus est, consistere: quo major igitur persectio , eo virtuosior quis est Adeoque verus non datur excessus in virtute; sed si a virtute receditur, vitium semper consistit in. defectu persectionis: nulla ergo ratione constitui in mediocritate se test Neque verum est . singulas virtutes duo vitia opposita habere, res ipsa id docet: nam r. aliquando virtus salte in unum vitium op p si uni habet in desectu, nullum in excessu.2. Aliquando duo vitia opponuntur virtuti:
neutrum autem vitiorum ut excessus opponitur, sed ut desectutia. Aliquando plura sunt opposita uni virtuti, quam duo vitia. Denique
164쪽
α 4. plures dantur virtutes toto coelo di-Verbe , quae eadem vitia opposita habent. Ad I. pertinet Mylitici, cuius vitium unicum oppositum est defectus juris, seu iniuria : adeoque ibi excessus non datur & ipsum illud brocardicum, Summum liti summa injuria, non excessum juris in licat, sed defectum justitiae. Ad II. referri potest mittis Dei, quae vi tus duo vitia opposita habet, superstitionem,S Atheismum ; utrumque vitium autem e sectum cultus insert. Sane , de Atheismo constat, ibi peccati in desectu: . sed idem quoque asserimus de superstitione. Nam is, qui superstitiose colit Deum, eum non nimium
colit quia satis coli nequit , sed cultu
perverse , indeque peccat in desectu ade que exemplum hic est virtutis, cui duo vitia opponuntur , quae utraque desectum pem sectionis inserunt; quod argumentum auctors. XLV. latius persequitur. Ad Ill. pettinet modesta, cui non duo , sed plura vitia opponuntur . jactantia, impudentia , arrogantia, conterritus aliorum ,
Ad IV. reserimus liberassitatem, & parsimoniam, utraque enim haec virtus media est inter prodigalitatem, S avaritiam : adeoque verum non est , unam quamque virtutem propria sua latera , seu vitia Oppolita , habere. Altera ratio, cur virtus non in mediocritate consistat, desumitur ab crroribus , qui cumulatim ex eo principio sequuntur; quos
Auctor duobus f f. notat, & de quibus jam
plenius agetur. in virtutes diversas, pura liberaliti rein , V pars ouiam , tu uir reon inpereri Hic primus error Aristotelis. Cum enim videret verum non ella , unamquamque virtutem propria sua latera habere : sed duas virtutes diversas eadem vitia opposita habere , uti liberalitas, & parsimonia; eo delapsus est , ut utramque virtutem unam , eandemque esse a Teruerit: quod proinde merito improbat Grotius. Auditio.., Neque lassicit, quod ad desensionem ,, mediocritatis assert Gronovius, parsim se niam non ella speciem diversam a libera-- litate, sed saltem alteram ejus partem. , , vel ossicium : liberalitatem enim consiste- . . re in erogando parce, seu frugaliter. Nam si rovera diversae iunt partes, & proprio nO- Tom. L,, mine distinctae virtutes: parsimonia enimi, virtus in eo consistit, ne liberalitatis r ,, tionem impediat; liberalitatis autem , ne is parsimoniae sontem exhauriat. Adeoque ille is non parcet, qui erogat: S ille non erois gat, qui parcet. Re Deritati daret opposta minime ex aequis respondentia I Hic se nudus error est Ariit telis, qui ut mediocritatem suam delandat. virtuti veritatis duo vitia opponit, quae ei plane non respondent, unde ab auctore merito reprehenditur. Auditio. is Cronovius ut causam Aristotelis tueatur . ,, peculiarem eXcogitat veritatis definitionem, , , veritati parum convenientem. Veritas enim , , ei est virtus, qua quis prae se fert ver
,, bis, & factis id, quod est, ct en debet, indeque concludit, si plus prae se fert. is esse iactantiam; si minus , diis utatiouem.
δε At I. vera non est Illa definitio ; namio seruas per se res indifferens elt, & consistitis in congruentia dictorum , &. factorum. Ea autem aliqnando ad justitiam pertinet, si is de jure tertii agitur : aliquaudo virtutem δε prae se isti, uti si quis interrogatus verit is tem in sui praeiudicium dicit, ne menda- ,, cii accitiari possit : aliquas do vitium, si is conliliarius secreta consilii divulget, si quis,. convitium , quod verum est , dicat &c , , Adeoque admitti non potest, veritatem lam per virtutem era. Sed & a. si vetitisse pro virtute sumitur , verum non est, vitia ,, ei opposita esse iactantiam, V dis uta- , , tiovem. Si quis enim iactanter nimis suas extollit actiones , haec. jactantia non verruis tali opponitur nam assertio vera esse po-
, test sed modestiae Ddsimulatio vero non ,, semper vitium est , sed si jus alterius non
,, laeditur, est res indifferens, imo & virtus esse potest. Via. infra L. I. c. I. g. 8. ET quibus 3. sequitur, unum tantum veritati, oppositum esse vitium, scit. mendacium, ri quo ius alterius laeditur ; quod proinde iniso sere defectum persectionis. Et νim tam rebus vitii nomen imponeretIHie tertisti est error Aristotelis, qui viri tem in medio ponens sepius vitia sibi opposita fingit, quae per se vitia non sunt. De nim plures sunt actus per se indit latentes . sed qui incidere aeque in virtutem . ac in vitium pos Iunt. Sic v. g contemttin volupta tis , N honorinu. vitium eth in eo , qui eas voluptates negligit, quibus animus, ct valetudo firmatur; qui opes negligit, quibus
165쪽
aliis benes cete potest; si honoribus presert
sordidum vitiae genus. At idem contemtur virtus est in illis. qui negligunt voluptates illicitas, qui honores, & opes contemnunt, ne iis corrumpantur. Sc. Ita ira quoque res indifferens est; saepius enim in virtutem degenerat : nam Deus quoque irasci dicitur a. r. 7. v. II; & in Sacris laudatur is, cuius
ira in delicta, ct improbos se effundit Unde in L 2. 3. A. mi leg. itil. de aduit.-L29. F. .i dicitur, maritum debere irasci&c. Ad eadem ira saepius in vitium deflectit. His addimus coli vitiam . quae in delictis vitium est, in rebus licitis virtus. De veritate idem jam asseruimus, eam in vitium degenerare posse. Et de sintilatione diximus, eam aliquando virtutem . aliquando vitium
inferre. Cons. Diisp. γ 'am de simulat. f.
Additis.,, Gmnovius, Aristotelis causam defensu-
, , rus, ait, eum non intelligere contemimux, et ruptamm, opimi, ses honorum, & sie,, nec iram, quatenus hic contemtus ex ra-
, , tione oritur : sed quatenus ex feritate, R,, stupiditate originem ducit. At vel ex hac D sola responsione apparet, fateri asseclas A. is ristotclis, contemtum, iram ct . esse res, , indifferentes, ac non nisi abusu in vitia is degenerare : indeque proprie opposita nono esse virtuti; neque ideo vitia era. quia in is excessu peccatur, sed quia a perfectione reri ceditur.
Hoc fundamemtum J Quasi natura virtutum in mediocritate affectuum , ct actionum posita sit. Vel ex iussita apparet J Hie quartias est error Aristotelis , qui cuni videret, medium in justitia non dati , neque excessum in justitia inveniri, fingit aliquam mediocritatem honorum, & justitiam ponit medium inter plus, S minus. Respondet his Grotius i. Aristotelem nimium, & parum reserre saltem ad res, circa quae justitia versatur, non ad justitiam ipsim, quar in habitu . & affectu consistit; indeque ait, Aristotelem desilire
de genere ad genus. a. Minus, suo accipere
esse aliquando vitium ab accidenti , si quis
ibi, Usuis debeat; sed cum justitia id non
Pugnare. quae tota consistit in allevi abstinentia. At sum haec obscura admodum sint,
Cocceii Commentarius respondemus 3. salsum esse , iustitiam esse
medium inter nimium , & parum, utpote cum in mea potestate sit de bonis meis prolubitu disponere ; unde nunquam injuriam facio, si alii de meo plus tribuo : nec alter unquam injuria agit minus accipiendo. Salva enim tultitia aliquis plus dare, alius minus accipere potest. Tota igitur virtus justitiae consistit in abstinentia alieni; neque hie excessus fingi potest, quia nimium abalieno abstinere non possium. ditis. Gronovius his regerit, duo esse media ;ri Geometricum , seu rationis, & arithmeti- , , cum seu Vei. In mUtitia , ait, esse partimo medium ratio iis , sive Geometricum, par- , , tim rei, sive arithmeticum. Sed in eateris ,, virtutibus esse medium rationis , sive Geo- is metticum. Unde concludit, Aristotelem
,, non desilire de genere in genus, sed tano tum dare explicationem & distinctionem, , terminorum. Fateor me non intelligereis mentem Gronovit. Res clara est. nec totri subtilitatibus indiget. Dictum enim est , , , uti omnem virtutem, ita & justitiam , in
is persectione consistere ι adeoque eum de- mum justum dici, qui constantem , or peri, petuam voluntatem hubet jus suum cuiqueri tribuendi. Unde sponte sequitur , excessumis hic non dari, adeoque vitium . quod ha - , , ctenus opponi posset, non existere: nemori enim nimis justus esse potest; uti hene,, Seneca de tu. beat. C. II Ia Dirtute noui, verendum in id nimium sit Plinius ait:
M uore vereor , ue in amore modum excesse-
M rim i neque euim periculum es ne sit uia , , mi , quod derit ese maximum. l. 8. u. 24. GJ f. u de Da l. I. c. I Totum
igitur vitium oppositum justitiae consistit, , in desectu, scit. in injuria. Neque obstatis effatum Ecclesiastis cap. I. v. 16. Non eso, , iustin nimium ueque sapere tibi vid toro amplius BD. Nec non Brocardi cum illud :,,summum im summam esse injuriam; is honum incremento posse fieri malam. Seu. I. de Ira c. II. Nam hic ipse excessus,, hic rigor intempestivus judicis, ideo in ,, vitium abit, non quia nimium justus est,
is sed quia a justitiae ratione deflectit. Cui oppositum viminui . N parum J '' Justi-- Liam enim in aequalitate constituit Aristote- , , les : injustitiam autem in inaequalitate , , , si quis . nimirum , vel plus , vel minus is suo habet. Vid. l. a. c. I a. S. 8.
166쪽
cum in oscillius, V squeutibus eos acti nilim inventre nou posset J In voluntateo enim , assectu. & habitu ius suum cuique
tribuendi, excessus concipi non potest. In reluo ibis, circa quas insitia tersatur , utrumque q- is J V Nimirum , in commu- . tatione rerum: nam ibi tantum plus, vel , minus esse statuit. Dict. c. I 2. 3 8. isod ipsum primum edis destire de gruere in genus a teritin J V Genus enim , de quo si Aristoteli quaestio est, in eo consistit. quod is natina virtutis in mediocritate qOremum,
, , adlionumque poda sis. Ab hoc genere hieo desilit in aliud genus ; in iussita enim na-
, , turam Virtutis, non in mediocritate
ctrinm , actionumque ponit in his enim - nimium , S parum invenire non potuit , si sed in reluti , circa quas iustitia versatur. Desude minus sto accipere , potes quidem adventititim habere viliton ex eo. quod quis pro rerum et mnsantrasses, ac suis debeatJri Sensus est, quod si minus accipiendo quis, , suum temere jactat, eoque 'ssicit ut vel si ipse indigeat, vel liberi ejus, &c. vitium is hoc quidem sit, sed saltem adventitium ;,, non autem excessus justitiae: quia is, qui , , suum jactat, nihil alieni tenet, adeoqueis justitiae fines non excedit. At certe cum infitia pugnare non potes Io Adeoque minus JDo accipere, non est op-ν, positum justitiae. 9ua tota tu alieni absinentia revisit Iri inter omnes enim virtutes sola justitia cir- , , ca aliena versatur. Cic. l. I. de inse. Bia adustrem n ex libidine, eadem exirιιT Ηic qtitutus est error Aristotelis, qui cum non potuerit medium invenite inter majus, ct minus , circa adultetium, quod ex libidine si, & caedem , quae ex ira ; statuit, haec proprie ad justitiam non hertinere, sed ad Ethicam. Negat id Grotius; &omnino justitiae ea vindicat . quia injuria omnis in usurpatione iuris alieni consistit, sive illa ox ira, sive e3 libidine proveniat: indeque omnia haec incitamenta jure repro. hari . ait, quia iis violatur humana societas &G. Adustis. Gronovius negat, eam Aristotelis suisse sententiam ἔ & potius asserit, eum haec viis tia non tantum ad justitiam universalem , ,, sed & ad justitiam particularem retulisse. An jure, an injuria Aristoteles accusetur, se vel excusetur, parum interest. Nam , po-i, sita quoque sententia Cronovii , certum se est etiam in adulterio ex Midii re, ερ eaede,, ex ira commissa, semper pecco i in cleis sectu, quia jus suum cuique non tribui.
striam fieri usurpatiouem J V Quae in alle. ,, patis vitiis conli ilit in violatione thori , - & privatione vitae: adeoque in violatione se juris alieni.
Nec reserat an ex avaritia JU I. e. ob l
Au ex libidine , an ex ira , nu ex imparisedeute misericordia ege. I ' Aetio enim , qt aeis ex tali affectu seqttitur, repugnat justitiae, is quia jus alienum turbat. Hoc vero iussita propritim est J V Duo hieri errat Auctor. r. Quod ex illis incitamen-- tis humanam societatem violari putet. 2.is Quod id justitiae proprium esse, dicat ,
ν, non violari societatem humanam. Nam is nec dari humanam societatem . probavi. mus in Dissert. Procent. I. g. 46. nec iustiis tiam conlistere in non vioIanda societateis humana squalis non existit . sed in jure,, suo cuique tribuendo , diximus Di T. Plo. is Lem. Xll. f. 49 , U A. A D S. 46. SED hoe non iideo, quod si Diranti omni pronium J V Auctor hic respondet ad du-
bium, qtiod tamen virtutes alitiando as, fecJus 1'fros moderentur. Hoc enim non sequi, ait, ex natura persectionis, cujusis ratio aliquando in medio , aliquando in is summo, aliquando in neutro consistit. Ra-- tionem enim aliquando certos fines prae-- scribere, uti in liberalitate, pars monia &c. , aliquando vero ad summa incitare , ut ino justitia , cultu divino &c.
strata recta ratio, qtiam viritis tibique sm itur J ' Nam virtus Auctori nihil aliud est, , , quam judicium recte conformatum ad aviis stimanda ea , quae delectant, aut nocent.
Supersitis enim non eo peccat, quod murunimium colus J Hoc solo argumento tota meis diocritas Asiltotelis evertitur. Si enim omnis virtus in medio aliquo inter excessum , &desectum consisteret, necessario sequitur , in religione quoque , & in odio peccati , duo opposta vitia ponenda esse. At certum est, neque satis coli Deum, neque peccata
167쪽
Additio. Gronoulus ut hic quoque medium Inve- niat, ait, Deum satis coli non possie cul- , tu recto , & hactenus non dari excessumsis sed aetionem humanam , per quam exercea, tur cultus , excedere modum, & in ex ri cessum degenerare posse : adeoque excedis, posse in adeundo templum . in flectendo se genua , orando sit pinia manibus, Eleemo-- synas ostentationis gratia dando, abstineno do a rebus non prohibitis &c ; unde inis, , fert. religionem mediam esse inter super-- stitionem , & impietatem. Verum hi actus , humani uiit ex animo, totoque corde fiunt. , , ct tum non sunt vitiosi , neque iis pecca- tur sive in excessu, sive in desectu : aut, , non pia intentione fiunt, tunc impietatem se inferunt; adeoque ibi peccatur non in ex- ,, celsu . sed in desectu; neque nimium hic ,, colitur Deus, sed perverse colitur. Vere igitur a Grilla dictum J VNoch. Att. Lis 4. C. s. Cui adde auctoritates f. pran. lit.
Sed ci&n ea libertate , quam ipse Iibi tu suos ninosiros 3 ' Notum enim est proverbium, is quod ipse passim repetiit: Amiciti Socrates , sed magis amica es Derit . Et alibi: nonis aque Socratis attende a sunt dicta , quamis veritati fluite sun. Apud Stantii. Hi se Phil par t. s. f. 41 3. Unde in Eth. Lib.
An g. 46. Aucrost historiae usum laudat, utpote quae suppeditat & facta ex quibus usum , oc consuetudinem gentium , adeoque jus gentium secundati uni inserit, ait , ct judicia probo tum Auctorum. Sed tantum habent probabilem auctoritatem, & accedunt probationi juris.
Et exeinpla suppeditant, ae iudicia I mempla sunt ipsa iacta ; itid/cia autem sunt prudentum sententiae de illis saetis. Ideo Graeca. U Rumauit J Apud hos
., enim solos humaniores lutetae floruere , , , unde reliquas gentes omnes barbaras vo- , , carunt. I M. Liv. praes ta Thraca a. L. x, is Sallussi. iu Cat. 8. Intelligenda autem sunt, , tempora apud Romanos ante annum ab U. C. 6oo. i. e. ante bellum Punicum tertium
se Apud Graecos ante bellum Peloponensi,
Iudicia a ' Scil. I Prudentum de exemplis, o S de factis. casum vide l. 2. c. I 8 6.
Ut diximus, aliquo modo J V Si scit. resis ex certis principiis certa argumentationeis deduci potest. Via. surr S. o.
Iras et ero geutium non es, tis alitre proh
sur J V Auctor supra declaravit, quod si ex , certis prinzipiis, certa argumentatroneis causa uni versilis , propter quam plures , idem affirmant, deduci non possit, inderi necessario sequatur ella ius gentium vo-o luntarium Vid. S. 4o. At saepius jam di- , , et om est, non dari ius gentium volunta- rium, adeoque ir ultra de eius probationeri quaeli. Vii Dissere. Proam. IV.
,. A u C T O usus quoque est poetis. Ris Oratoribus : at parum iis tribuit auctoria is latis. poetis enim mentiri licere , antiquisis jum creditum est. Plin. l. 6. ep. 22. U L. 1, 9. ep. 3 I. August. de OD. Dei L. e. 4. N,, L 2. c. I. . oesu L. 3. Amor. La. L ,, mus. 2. IO. Oratorum vero officium estis ut persuadeant, sive vera res sit, sive sal- sa. Geli. Mia. Att. L. i. e. 6. ihi: Aliteris Censor loqui debet . aliter Orasor. Rhetoriis concestim est sentemiis uti Glysi , iati taci- ,, sera , Dbdom , captiosis, si modo vers L,, ut sui , δ' postat ad move; os bomanum, , animos actu irrepe re. Add. Lact. de Iust. c. I4. & cicero pro Cornelio p. 14 I. Ede ora- ,, toria cassiditatis, ait , ut, cum Opus sis ,
si iisdem rebus ab utraque parte , ves a mu- ,, trariis ut tu.
Ierum id tam crude sumi non debet.
, . Sane. Oratores quoque ver im saepius cauisis iam defendunt , unde spernendae eorumis rationes non sunt'; et si negari nequeat,
is caute judicia eorum arripienda esse. poeia tis , praesertim antiquis, multa tribuit B. M parens : eosque primos jultitiam docuisseri homines , probat in Orat. de progre sis tim,, ris Gropai. Verba ejus haec sunt. Privatim fuere in Gracia Diri sapienti Enira, juris humanio disiuique nriti , iidemque, quod magis mirandiu , Pou qui cum ratione uou posyent, cantu , N earmine subigere agreses, efferatosque ii minum mυrex ,
168쪽
o; inem iam ra his pruitus obtorpuisse, di tituritie barbaria colyramime duratas eorum mentes nimimu occaluisse, quam ut monitis
cederent. Feritas quippe quid es aliud . quam sei suum Osequium , U cupiditatum, libidiam inque nullis legi i mrecita licentia. Haenhes homiui gratius : tit ex adoreo legibus . qua iugum , freuosque iis in Outi m. nihil gravisu. stitae itaque spes erat, homines summa iucunditatis rasum cum summa mese 'asasidio permutaturos , ae voluptatum sit rum consuetudiue tali pretio restiror esse 'Sa,herrimo itaque consitio viri isi prridentissmi senili vi sensu viscere, I Ospse animis ,
ritatu sinu los cautus, carminumque covincentra evellare ι ita, quiti. adeo tu crati , fascinatique eraui, voluptatum illacebras alia exquisitiore misi ortim sua itate, mentistat que expellere moliti sunt. γωtarmat igitur , i sitiam non minui terrilatim , praeceptisqne
tetricam, sed scatentem vera felicitate ,
affluentem honorum o nutum ubertate, ac co
tatem Iea pulchritudinem e ut non comptis homines, scii latiuibus uiti MIecti in minati
et tui fieri , nec major justitia gratia, ve-
causa ebs, cur sapistites illi hii tu mediocrem operum . curamque in assescis ' carmi, bus cousuinerent. Non ergo Poeta sapientiam, sed si pie uter Podlicam Musamque Jeciati
aut, ut quos legissitu a thri ere non poterant. eorum με ita cuuiu , velut que acceuderent. stua re efectitus es, ni non homilies modo iu
bii sudisi , seu est Vesa haec Illa ita, artesque
inser homines admiraudum in modum adcotum excellerent.
Huc romedio fuere , ξε' liquescere caepit, qui hominum animos obduxerat, Ilithor, Β' h bescere, qui iis insidebaut, feritatis etruas ac misi ; humant inque iliud ingenii , quod auomitem tractationem obriguerat, Maudiori sitim turitat coucessu carmini inque Aratia emollait. Iuter hos sapientes antiquistimo , εδ claris ras omnium maxime celebrattir O
pheus , qui eum est ipse iuris sciens , N ab inopto , in quam premus legitur, edoctus eset, non Disas tantum , eg feras . sed ipsum Ditem , inferosque per quor adseri ιm.
peritirbationumque in homines remum Agui. Acase veteres , constat eantu demn Ue ὰkLνur : ejusdemque Muse , aetatis Viri G a e dui, mus, Mil.ω, Uiιque, Giisdem sti liis e mendantur. Hic eis, quod primi omnium scientiarum iu fri pia Duci, rei , primi legumlatorer, Poetis Derint somnisque Theologia Gentilis , i. e. de Deo, Deliae Doluntate qua omnis risitia pagi-uam facit) tractatio , carminum integumemtis latitet. Hine tantum aut Norum vatum uomeri , tanta atriis hujus admirario. Multaque fa cis tultitia Europaeae ouuabula repeto , uasa Utie inces . usu varia , uota iam
certa refero : sed uota , SA cansanti tutus auliquitatis per Europam me, fama . coit- sensti tradita. Quia multis 2 jtilem ejus rei facit tua . qeta hodieqMesruperes I gentilitim Mythougia , ipsaque suorum arcaua ratio ex Poetis , eorumque Jeusu nidi ita hausta. Luiu id firmat unice, a quasi rei litteraria
constitutio , cui prae ecerunt veteres Graci Apollinem , Musasque, qui fidem carminibus pr mit: atque ades litterarum quas regnum penes Podias e se voluermis. Sed Neraviter rem totam depingit Horatiras ctim ita ite Orpheo canit : de arte lyce
Sylvestres homines sacer. interpresque Desrum Caedibus. & vietu findo deterruit Orpheus; Dictus ob hoc lenire tigres, rapido que Leone Dictu; Ω Amphion . Thebanae conditor arcis . saxa movere bono testri linis . & preee hianda Ducere quυ vellet Fuit haec sapientia quondam. Publica privatis secernere , iura prosanis: Conpubitu prohibere vago : dare jura maritis roppida moliri: leges incidere ligno. Sie honor, & nomen divinis vatibus. atque
- - dictae per carmina sortes :Et vitae monstratia via cit. - --
AUCTOR ait , se usum esse sacris libbtis il. hibliis utri u que foederis : at dit tinxisse antiquam , ct novam legem. Ubi reiicit eos, qui legem Molis pro jure nat rat venditant; & eos qui legem Mosis per novum Dedus sublatum aiunt. Labrorum , quos a Deo a ti homines antscrinermeti , -ι probarunt 3 ' intelligit li-- bros veteris, & novi testamenti ; a quiri bus excludit apocryphos . utpote quos a ,, Deo amati homines non approbaverunt. Auctoritate saepe utor J V Nam ex his libris, , probat iras divinum vomutarium universis, is quod ter humano generi publicatum esse,
169쪽
statuit. Cum vero his libris ipsum jus nari tum contineatur, facile constat, fidium se aliquod ius voluntarium universale , quale , non existit, ex dictis libris inserti non posse se. Vid. Digere. prooem. III. S. I 3. Cum discrimine antiqua. V novae legis I,, In Dissertatione prooemiali tertia Cap. r. M Seci. I. varias opiniones de discrimineis utriusque legis examinavimus. AH cnimi, aiunt, Servatorem novam legem condidi L se, & veterem abrogasse; adeoque postri novi Rederas tempora nullum antiqui laede- ,, ris usum esse, ibid. F. 4r. Aeli, in uir que lege nihil statui putant, nisi quod stri juris naturalis, exceptis praeceptis credemis di. & sacramentomm, ibid. F. 43. Quod
omnino verum est; Servator enim saltem ,, interpretem agit legum Mosaicarum , seuri juris naturalis, uti mox explicabimus. Alii ajunt, Servatorem legibus Decalogi,, aliquid addidisse , ' adeoque novam legemis antiquae junxisse , ibid. f. 44. Atque hanc ,, sententiam Grotius adoptavit; ac ex hocis fundamento statuit I. Servatorem multa ,, prohibere , quae Moses permisit. 2.,, Servatorem virtutes a Mose praeceptas ma- ,, jori sanctimonia exigere, d. f. q. u. 4.
o At verius est , servatotem esse saltem is interpretem legum Mosaicarum. Mosis enim M leges , ouatenus morales sunt , duo conin tinenti TO M u M Officia hominum erga is Deum : Moses enim non tantum legem
se dixit ut unusquisque alteri jus suum tribuat; , sed & ut illud tribuat pia intentione : &,, Praeterea. ut persectiones divinasAmitetur, ,, i. e. perfecte agat. At de priori legis parte se magis sollicitus fuit, illamque poenis temporalibus munivit, quia ad securitatem clisse vitatis susscere ei videbatur, hominem ab se homine tutum esse , jus suum cuique se tribuendo. Alteram legis partem sub praeis ceptis suis quidem comprehendit jussu ,, enim Dei eas tulit , qui non nisi persectinis simo modo velle potest ): at non eodem rio gore, ad animum , piamque intentionemo respexit, nec ejus desectum, aut neglectum praeceptorum virtutum , sermidines, poenae coercere voluit; tum quia securita-- ti civitatis praecipue prospiciendi animus, , erat, tum quia magistratus de puritate ,, animi judicare nequit. Atque hinc Istae litaeis actus persectionis citra metum plenae omitari tere potuerunt; Moses enim hanc juris nais turalis partem consciensae civium telia D quiti,, Haec impunitas ansam Iudaeis dedit ere. o dcndi, lassicere juxta verba legis vivere; praeterea autem ad obtinendam salutem ,, nihil requiri. Servator errorem hunc J A daeis ob oculos posuit , ipsosque salvosis esse non posse, docuit, nisi justi essentiri amore justitiae , & nisi perfectiones divinasse imitarentur. Quae prolixe a nobis exposita si sunt in Dissert. Prooem. III. L st. uod autem lege Mosis etiam ea , quaeo perfectionis sunt, comprehendantur, a se paret ex summa praeceptorum Mosis: Diti se ge Deum ex toto corde , ex tota auima , Scyri ex onmibus inritώ proximum aret scutri te ipsum. Deuti V. q. Is Levit. IX. v. -r 8. uod & rationibus probavi dict. Dis . Pr. III. 6. 1'. u. 6. , Sed & alii Legislatores . etsi ea , quaeri honestatis sunt, poenis non cocrceant, is leges suas perlaetissimo modo statuere so-- lent. 4Cti Romani jurisprudentiam defi-
niunt , iciaearum , atque humauarum
,, rerum scientiam, Uc. Per quam formulam , intelligunt sapiensi quae Vox omneso persectiones complectitur: quod ex Cic , ,rone, aliisque philosophis, probat Lip-- sius. Iidem dcti justitiam definiunt, cum, , Ilantem , ac perpetuam volu utarem Iraeo suum cuique irrone l. Prior pars definiti , , nis omnibus virtutibus communis est; underi virtus Stoicis consentiens cum ratione, &is perpetua vitae ratio vocatur certissimo in-- dicio, justitiam virtutem esse, & Omnesis persectiones sub illa definitione contineri., , Sane , inter tria praecepta generalia juris ri quoque ponitur honeste vivere. Et eregulari specialis in jure Romano est , quod ea,
is quae contra bonos mores sunt, nec facereri nos posse credendum sit. se Discrimen igitur antiquae , ct novae legis . ,, quod Grotius proponi L . admitti non po- test: vera disserentia est, quod in veterio testamento magis jura inter homines contiri neantur; in novo faedere autem , praeter, , credenda , & sacramenta , magis Iura , , . quae inter Deum , & homines obtinent.
,, Dissera Procaeim f. s I. seq. Antiquam legem sunt qui urgeret pro ipso
iure naturae 3 Hoc omnino verum si quoadis leges morales , quatenus securitati homi- , , num inter se prospiciunt. Praecepta vero no-
170쪽
, vi foederis itidem sunt ipsum jus naturae; A A bis de immolando filio; Israelitis de au-
,, sed quae magis perfectionum regulas re- ,, serendis vasibus Egyptiis, & de exitise,, spiciunt. , , pandis populis damnatis. Vid. Disere. Multa enim ejus venit cui ex Dei voluntate , , Protem. XII. S. 6 I. f. Ioo. Ubi veram libera J A Non ex principiis internis; ex ap- is hujus rei rationem explicavimus. ,, petitu nimirum s tali, & ex bustiana nα- Et btine morem J - Quali antiqua lex sitis tura. Auctor ad hanc antiquam legem reo ri ipsum jus naturae. Quod tamen vere ita se,, sest concubinatus , divortia , polyg, se habere, probavimus. Vid. Dissere. Prinem. H miam, &c. L. I. c. a. f. s. v. g. εδ 2. ,, III. f. 4 . 4 . U4 6. , , Sed male: nam concubinatus perpetuus uui pos novi foederis tempora intitum aut
is scilicet , polygamia plurium saeminarum . pii foederis usum eqse , putat 3 o Quae est sem
S divortia ex julta causa, nec lege Mosis tentia quorundam Anabaptistarum : Gron. a, nec lege Evangelii prohibentur ι divortia ., h. quos refutavimus di. Dissert. proaem. ,, autem ex injusta causa , nec legibus Molis ri III. c. a. Sta. 3. f. 4 I. Vid. Sist. Senem. , , permissa suere. Dissert. Procem. III. S. 41. ,, Biblioth. Sanct. Lib. 8 g. h res. I se Ga neu ciem vero jure uiatina uti nam Tum GH, quia iam diximus 3 - ΝimumgmuuJ is Grotius rationem in I. i. c. r. iarum , quia leges illae antiquae veniunt ori 9. f. u. 2. hanc reddit: quia etini itis , , libera Dei voluntate , cui nos subjici de- ,3 tur sis perpetuum , atque immutabile , , , bere, intellectus ipse nollet irrefragabili',1 ustu potuit a Deo , qtii infusus nunquam , , ter dictat. Vid. Apr. S la. , es, quicquam adversu tu jus praecipi. At Tiam quia novi foederis ea es natura,r, frustra haec dicuntur: ius divinum morale ru qua ad virtutes mortim pertinentia prσα,, ideo non pugnat cum jure natum non Iruntire in ceteri foedere , eadem sei ipsum, ν, quia diversa sunt, sed quia continet ipsum , , aut maIora praecipiat J Legem enim Luams, juε natu atque hinc mutari non potest; , , gelii plus ex iuere , quam legem Mosis; ,, quia id quod Deus semel voluit, nolle is Se virtutes a Nola praeceptas majori nobis, , amplius non potest. Dissert. Prosem. XII. ,, sanctimonia praecipi, putat : quod eX men, a g. 6 I. ri te Auctoris latius examinavimus in Dissere. Et eateitu arxumentum inde recte linei ur J ,, Proti m. III. f. 44. v. s. Simulque de-lta ut liceat civitatibus leges ferre ejus , , monstravimus , Nosen , si actus virtutis is sensus, cujus sunt leges per Mosen datae. , praecipit, eas semper perfectissimo gradux, L l. c. I. g. 17. n. 3. At hae leges non ,, praecepisse : Servatorem autem leges non ideo jultae ei unt , quia ad imitationem le- ,, statuisse; ibid. s. Φ6. n. 2.is gum Mosis; sed quia ad imitationem le- ει hi ne in modum usos tesimoniis antiquiis gum natum feruntur. Leges enim Moysi foederis , videmus antiquos Chrisiammiens,, moriales sunt ipsum Ius naturae: adeoque Scriptores J ,, Allegabant praecepta Mosis cir-Πon errat qui leges fert eius sensus , cu us ri ca ea . quae ad virtutes morum pertinebant; sunt leges Mosis. Atque ex hac ratione sua certissimo indicio , post novi foederis temo stitiam poenarum capitalium Auctor probat , , pora adhuc usum fuisse antiqui foederis.,, tu L. a. c. a. f. s. u. 6. seq.
,, QMod ad reliquas leges Moses attinet. Gnimirum , quae jus Ceremoniale, & D- A D f. 49. rense spectant, verum omnino est , quod olim Mosis lege constitutum est, hodie Couux NDAT hic Auctor interpretes D quoque statui posse. Vid. ii r. S. I . n. 3, o Hebraeos : Ex quibus S BL DENUS Ona ν, ubi tres casus excipit, quos suo loco exa- nia, quae ad hoc argumentum pertinent, M minabimus. is compilavit, & jus a quod naturae &mγumodo disiugitamus itis Dei, quod se gentium juxta disciplinam Ebrorum ,
Deus per homines luterdum exequisur. se' seu is sormavit.b tuum tuter .si I, , Sensus est , quod civi- sttii V sermones, Se mores patrios 3,, Quo tates leges serre possint ejus sensus, cujus si pertinent Maimonides in ductore dubitan- sunt leges Molis. Excipit autem casum, is tium, philo , & Josephus. his igitur in is quandQ Deus sitim iis per homines exe- , , dogmaticis parum proficere possint hi scri- νὴ quitur; quo pertinent praecepta Dei data , , plores, in caeteiis tamen utiliter adhiberi