장음표시 사용
201쪽
S.COητα ovER sire e rem quos miti juris citatis ten. t commatio J i. e. lites inter summas potestates: Nam controversae illorum quos juris civilis tenet communio, judicio deciduntur & transactione , non bello&pace. Additis. o Quaeritur. an hi quos iuris civilis tenet communio obligentur pra ceptis juris natu. ratis , si legibus civitatis nihil de iis statu. , , tum sit 3 Et merito id cis m. tui. qu .i ipsa se natura ejusque Auctor haec priaecepta ho- minibus dedit, adeoque obtinent, e sileis legibus civilibus nulla eorum mensio fiat. ,, Imo etsi aliquid praeceptis naturalibus conm, , trarium iis statu.tur : Egregie id firmat ,, Cicero de Legibus L. a. p. m. 438. is quia Dorpore Tarquinii lex de supro nou,, eruet lata , idcirco non contra legem illarii ,, Iempticinam S. Tarqurnius Mim imisit Lia.., mretia 2 Gar mina ratio profecta a reruniis nasura , ad recte fac dum impelims , o a delictis avocanν, quae non rem d
,, mum incipit lex esse ranu scripta est. sed
si Gent. O c. cives igitur inter se obligan. o tur & ex jure naturali , ct ex jure civili. Quales sitim, i tu gentem Nondum coicerrem J Multi enim suere , & hodieque sunt homines, qui nullo vinculo juris civi- Iis inter se tenentur, ubi familia quaeque separatim habitat ; inter quas cum omnia
omnibus lassiciant. nullae lites existunt , adeoque nec judicio inter eas opus est :Εxempla talia ex lacris litteri. quoque nota sunt : Loth & Abraham patres singularum erant familiarum . nec in gentem coivere, nec communem judicem habuerunt ; inde. que solo jure natui te tum inter se , tum cum aliis familiis utebantur : Tales quoque fuere Aborigenes apud Sallustium , C eis. 6. Getuli apud eundem, Iuγγα. c. 38. cyclopes apud Euripedem, in Tragoed. a hoc nomine inscripta. Tales perhibentui fuisse homines initio, qui instar seratum in antris
habitussu dicuntur , antequam in civitates collecti sunt. Ge. L. v. de inveni. pr. V de fabulae ortae Orphei & Deucalionis. qu tum ille saxa & a hores. i. e. homines in
speluncis saxis & silvis habitantes. in soci tatem coegit; hic ex ossibus liomines secit ossibus rejectis: O . O ι. mea de re roseu imris seropai. Et Eeom. hy . mo. p. I.c. 9 f. S.
,, F empla ejusmodi gentium collegit Amis elor I KL I. e. 4. 4 2 quibus addendi ba
ri risus, Id. 2 . 28 Hunni D 3 l. 4. Cons,, ' d. Vergil. de limenι. rer. 3. 9. Unde , , vero Civitates originem ceperint, & quae se causa sit cur homines in civitatem coove. - rint, alibi demonstravimus : Cous ofert. , Pro em. g. 6 IaD qui inter se disersariun sunt Gentium 3M Uti si duae civitates seu gentes, ex pluri
si bus familiis constantes. invicem controvero tunt. v g. Spartani cum Atheniensibus. Sc. is controversae igitur . quae inter hos oriuntur,
is non nisi bello decidi possunt. Tum Immari J Duorum regnorum is diti
202쪽
Ad Hug. Grotii Lib. I. si disinter se non iure aliquo civili , quia
, , Communem superiorem non habent sedis sed solo jure naturae tenentur : De modo se autem agendi inter duarum civitatum ci- ve, infra agemus. Vid. L. I. c. I. S. I. L. I. D c. I . f. a. l. 3. e. as. his Dissert. Proinu.
is controvertunt; nam cum superiorem non
,, habeant , solo iure belli controveIsiae e ,, rum deciduntur. Quique par regibus tur obtiuem J i. e. Omnes potettites quae summae sunt. nec superiorein habent.
ω Auetor innuit triplicem statum : regium, is optimatum . & popularem. Aut a i belli, aut ad pacis tempora pertinet IOmnes lites inter summas potestates, e rumque subditos, necessario reseruntur aut ad Belia aut ad pacis tempora : Teatium ergo tempus inter bellum & pacem medium non datur: Licet enim longae aliquando contra. hi inter partes litigantes soleant induciae , illae statum belli non tollunt. sed suspem dunt; Eodem modo uti seriae inter cives liis tem suspendunt; non dirimunt. Statiis igitur belli durat, donec vel ultima victoria vel pace finiatur.
Neque allegari potest Lex s. a. F. Capt. V m'. ubi tempore pacis quoque inter eos, qui hostes non sunt. belli iura obtinent, uia id, quod ad alterum perVenit, eiu8t; Adeoque tertium hic tempus ex pace& bello mixtum dati videtur : At ex ipsis verbis legis apparet, statum ibi esse pacis, non hostilem, ibi, tu pace, & mox , hibisses quidem uou sunt. Rationem autem , cur id quod ad alterum cum quo nobis amicitia non est pervenit ejus fiat, infra
demonstrabimus. Vid. ivsr. l. 3. c. 9. At, ais . dari bella civilia , quae nec verum hellum sunt . nec ad pacis tempora referri possum : Resp. imo verus status pacis hic est, quia hellum non eli nisi inter duos populos liberos: pugnae ergo civium inter se nec legitimum statum faciunt, noceum mutant. Hoc ergo Casu superior, vel ea pars cui superior accedit, alteram partem non jure belli sed iure imperii coercet. caeterum duo haec tempora belli & pacis admodum celebriantur a veteribus scriptoribus : dustinianus in praefatione ad institutiones , omne tempus , ait, esse arit pacis ausinu, L e. legum vel armorum ἰ Vespasia-
nus Τlto filio mandat, is beno armisqueremptiBlicam attollat, sis pacem d mmm ire curae fore. Tacit. L. 4. NIL set. Hinc finem uiae : pace N bello e sagora toga r domi misit quae. Vide saltusium de bello elissic. q. Add. y lex. a.
sed quia bellum pacis eatira si stipitror Iis Finis enim besti est, ut pax perpetua eo, , obtineatur : L. 3. c. I s. S. 2 L. I. c. 2 . , per tot.
Et mulla es o-troversia . unde nou hellum oriri possis 3 Uti in Republica nulla est conistroversia, ex qua lites inter subditos oriri non possint . ita recte asseritur . inter summas potestates nullam esse controversiam ex qua bellum oriri nequeat. Uti enim ex omni jure privato mihi competit actio, ita eTomni jure publico principi competit ju belli. L. a. c. I. i. a. u. I. Adeo , ut ex l
vissima quoque causa hellum suscipi possit. ut ex levissima causa processus intentari &actio institui. An vero id conducat alia quaestio est , quam separato capite tractat Auctor L. a. c. et s. per rex. Quod igitur inter privatos est judicium, id inter gentes est hellum e bellumque nihil aliud est quam
actio , quam summa potestas contra Hiam intentat. Occasoue bellici iuris, quacunque taleeincidere solem controversiae, recte tractabuntur 3 Eodem enim ordine processus gentium tractari debet, quo processus inter privatos : Atque hinc Auctor Libro primo exponit, quaenam personae agere , i. e. bellum gerere possiti t. in Libro secundo agit de causis, quae in iudicium publicum deduci, i. e. bello causam dare possunt. In Libro tertio agit de processu , t e. de modo pr cedendi in bello, ubi simul de ultima vi toria agit, quae instar sententiae est, &rei indicave. Ad pacem . ut frum frum de erat IQuia, uti dictum est, hellum pacis causa suscipitur.
Ao S. II. De belli ergo iure actari J A In qua quae L
,, tione Auctor duo examinat, a. sitne alibis quod bellum justum . a. quid in bello si justum sit. Via i r. f. 3. sinu bellum si, de quo quaeritur ; quia ius Fe. J Unde Auctor merito justitiam se excludit a descriptione belli, quod D. I. is e plicabitur.
203쪽
ceres dixit δε ut rartation m per vim : J Cicero ait, duo esse decertandi genera dejui e . alterum per diseeptationem, i. e. verbis ct coram judice; Unde hodieque litis contestatio Germadius vocatur, Die Miegs - Fefestim a Drum per vim , quando iudicia cessant & superior non est. Cic. 1 I. f. c. l . in usu uelio, sed Ritru eo nomine rudiaretur J lmo . hoc non usu saltem, sed ex se monis proprietate est; nam certatio ciceroni quoque non actum . sed jus seu facultatem certandi denotat: eo tem modo ,
uti actio in jure Romano describitur, ius persequendi id quod nobis debetur ἔ f. I. Inst. δε Mi. haereditas . itis succedendi in omne bus defuncti ; usu fructus, Ius uten di fruendi re aliena. Sc.lsellum igitur non denotat actum ipsum quo certatur, sed facultatem moralem seu jus Gitandi : Est enim bellum idem , quod actio, haec autem, uti diximus, jus agendi denotat.
Iuso, lapius bellum esse ubi tamen jusseu facultas laedendi non est , uti tempore induciarum. Resp. per inducias suspensi turquidem illa facultas laedendi , at non tollitur ; nam alio tempore , aliaque vice ex eadem causa vis exerceri potest. tunc autem demum jus sublatum dici potest, quando in perpetuum cessat ; Uti enim jus agendi inter privatos non cessat emi feriae, vel justitium iniet veniat, sed demum per semen tram ct transactionem; ita nec juscertandi per bellum finitur induciis , sed per ultimam demum victoriam aut pacem. Itu ut A bellam Jiatus Ire vim certantium J Rectius. jus seu ficultas legitima certandi per vim. pro de sensione quod necessatio addendum erat ) iuris nostri :Nullum enim bellum justum est. nisi pro defensione iuris nostri, At tunc justum erit sic cum offensione alterius suscipiatur. Militio. Cum Auctor tantum quaerat, quid bel-
, iam sit 3 non quid instaui bellum sit i,
merato cum Cicerone bellum deseribitis cmetruisuem per vim : Cicero enim non
se intelligit actum certationis , utpote qui , , praelium vel pugna dicitur; sed totum se illud spatium quo lis inter disceptantes
., durat. Bene Isidorus, diseremiarurn L. 2. - o. rater bel tim. aciem , prae tum, UM p 'gn M , hoe interes, quod bestum dicituris totus confimu, acies ordinatur, prati se committitur pugna , seritur.
stita tales scit J i. e. qua sunt retiante . adeoque quousque liis per pacem decisa non est. Qua generalitat omnia illa fi lio rum g nera comprehendit J o Scit. publicum il-- ludque vel solemne vel minus solemne privatum . & mixtum: de quibus suo loco is agemus Via. I. I. c. I S. i. V 4. Neque enim privatum bis excludo I Privatum Auctori est, quando privatus , qui ab alio vi petitur, per vim se defendit. ViHL. I. c. 3. S. I. n. a. Naturaliter enim
vim vi repellere licet. adeoque justum hoc bellum est, sed privatum Additio G Imo , A vetori hellum privatum est nonis solum si qui ab alio vi petitur , adeoqueri quod ex moderamine inculpatae tutelae ge- ritur; sed quoties p ivatus jus suum , is vel alterius . vi & armis vindicat. Auctor, enim statuit natura non diri iudicia, sedis unumquemque esse tum sui tum alieni se iuris vindicem & jure gentium demum is ius illud bessi privati ad casuin inculpatae , tutelae restrictum esse. Proles. f. . . t 'is Db. 3. c. i8. f. q. quae refutavimus in se Dilyret. Proσιn. VIII. f. I 67.
, , enim Horatius I. Sat. I. cum prorepseros primis animalia terras, ratium lis turpe pecus. glandem Gqxe etibilia propter, Unguibαι re puruli, dem fuistibus, atque ii a porro, Ptignabant armis quae pos fabricaverat Gias.
- Nam institutis demum civitatibus injuriasis singulorum publica auctoritate vindicariis Auctor ait; adeoque bella publiea deo mum cum civitatibus orta esse putat; quod is verum non esse vel exinde patet, quiari familiae a natura sunt, quarum capita jusis belli & judiciorum ante institutas civita. tes exercuisse alibi dei non strabimus. Communem haseat naturam 3 ,, Nam ni-- hil interest, an pauci an plures invicem certent : Utrumque bellum dici potest,e. Certatio per vim. una propterea eoque proprio non uenmut-da εἶ J A Ita scilicet, ut quidem helli no-
mine comprehendatur, sed proprio nomi,. ne belli risati veniat. Neque hujus nominis origo νρpumat J :A Adeoque bellum privatum ex vocis ori',, sine sub generalitate vocis belli continetur. Ut enim h litim ex Doce veteri duellum JImo . est eadem vox; pronunciationis enim
204쪽
vel vix exprimitur; altera vomiis ver o onis cuisu consonantia durius : unde pio . dArum veteres pronunciarum et erum , Se tandem res usu eo devenit . ut scriberetur hebium ; exempla similia in cum Sc duis allogat Auctor, unde oontis Ne his ortum est :Idque aliis vocum exemplis confirmatur , ita enim pro Guilhelmus . pro Guarenda &c. pronunciare s)lemus milhelmus , Warenda Sc. Audis . , , Eeltam a veteri voce Delium ei se Varis ro in perduellas 6. LI, Se Festus, voceri duel tim confirmant, ct cicero quoque in
is uam duelirem, bellum , duis his e se me is sitim eum, qui Poenor elu se devicit, Ee is sitim nomina erunt , cum saperiores sein is per apellati essetis Di ellii r Se Quini hilianusis Ius. I. 4. ex duello belli mi, tinue duelliosis quadam dicere bellios ait ῖr Aliam belli emis rivationem suppeditat Theodoricus Gotho-
rum Rex . apud c alliodorum I. tar 3 . ,, Belus ferreum elauium primus ymarixit.,, a νο se' de tam placuit uomi ri. Vid. ,, Teiiit. h. A duobus ε'. J Quia duae tantum partes sunt ad veris , etsi plures homines vel populi uni aut alteri adhaereant, unam enim plures illi defendunt causam : Unde simul apparet. si plures separatum causam habent, plura esse duella seu bella , licet comm nibus viri biis quisque sitivi defendat mo pacem unitatem uiciniri, J ,, Etsi ptu.
, , res suo i ta pace comprehendatitur.
η J A Quae vox denotat infortunium ,
repudiat 3 Adeoque non tantum ex istisi- , , ne vocis, sed et i m ex ejus usu , priva-- tum bellum voce belli continetur.
Nihil tu vilis obsat 3 Dixinius enim duellum, sensu et lim pioprio, posse dici
intuitu duarum perlonarum certantium.
Nomm Generis Ibye, spicui proretis emeellentiori , pecudiariiser auia es xe 3 Exem M plum alibi affert in Cogariatioue, quae voXM generaliis est, & etiam agnationem com,, tinet: at aliquando simitur pro cognetioneri in specie , ct eatenus opponitur agnationi,
se ne, quae iterum est vel arrogatio , vel ad- ,, optio in specie. Sic liberi sunt vel l .ri im, , specie , vel nepotes. Jusitiam in definitione nou Deludo I male Auctor excludit juilitiam a definitione belli; Sane hellum non potest aliter definis i. quam
ius per vim vereri: dc hoc ipsum qtaeritur, an rati stu delim 3 omnes reliquae certationes.
er vim non hella sunt , sed latrocinia, &oe sensu inter bruta quoque bella larent- Πf. l. 24. F. de capi. V positi. pingiti autem dctet, id Ood ρt rit- , ab eo de quo aeritur J imo idem potest esse id quod quatritur, & id de quo quaeriri r. Ita enim actio est ius perseptendi in iudicia, &tamen quaeritur an Christiano liceat actionem instituere. Ita Magistratus definitur rersona publica iuri dicundo destinata , & tamen quini selet an talis magistratus a natura sit: Sed & ipse Auctor jus naturae definit quod justum est. Vid. i. seq. Sc tamen quaelivit in pr
Iegomenis an tale ius naturae detur. Atque ea
dem ratione in bello etiam quaeri potest , quid sit bellum, scit. ivr certandi per vim: & an detur bellum. Ieti tale seu creditium: Bellum ergo necessario includit iustitiam, & ad essen. tiam definitionis pertinet, ut justum sit. ditio. Auctor reiste mihi videtur separare dupliis Lem quastionem , I. quidnam bellum fit: a. an, S quodnam bellum iustum sit 8 in se priori quaestione plane de iustitia non quae- is ritur. Et si enim facile concedani, bellum esse
se itis certandi per Vim . non tamen inde infer.
, , tur, bellum illud justum esse. Nam per jusis ibi intelligitur facultas seu libertas agendi ,
vi quae esse potest , etiamsi causa sit injusta :,, Ita enim actio inter privatos itidem denotatri itis seu facultatem agendi in iudicio : neque
,, tamen inde sequitur omnem actionem justam, . esse , sed id ex sententia emum apparere so-- let Uii ergo in actione aliud est id quod qua- , Fitur , cu scit. quando actio iis a me Τaliud de quo quaeritur , scilicet otitust actio 'M lia idem quoque in bello distingui debet: si Sane experientia docet bellum geri inter, , duos, quotum alter saltem justam habere,, causam potest : Ratione alterutrius igitulis bellum est sine justitia: adeoque hactenus , jus a bello separari potest 6e debet.
205쪽
ri bellum s non habita ratione iustitiae. Vi LM . tr c. iam uine iit ιυ iure belli. Hoc ipsum hi te Eginitis , ide. scae aliquod heleum itfimn J - i. e. an bellare umquam liu
, ceat, I II. c. 2 f. I. u. I. quam quaestio- ω nem examinat capit equenti.
D deinde, quid in holis ira flumst 3 4 I. e. se quid quantumque in bello liceat, & quibus,, modis. Via. L. R. c. I. f. i. De causis ex quibus bellum geri potest . mentionem hic non sacit, quia controversias illas occalioneia salieni bellici juris tractat. Via. svr. S. I.
Nam iis hic inhil aliud quam quod insuntes as J Auctor tres ponit iuris significationes: I . Ius sumit pro eo quod justum est, vel potius negative, pro eo quod injustum non est, i. e. quod Ecialitati non repudinat. F. h. a. Pro qualitate morali, quae personae competit ad juste , i. e. sociali rati & judicio recte conformato convenienter. aliquid habendum vel agendum. F. Φ. I. Pro praecepto & pro lege naturae, unde Oritur obligatio ad saciendum id , quod tectum est, S. *. At reetius juris signi furationes ad duas classes reseruntur: dua enim priores nihil aliud sunt, quam jus permissivum , ct inserunt lacultatem a natura concessam : tertia signi fi catio inseri ius praeceptisum. Gus Pin. iunge v. s. V 2. Addicis.,, Grinius h. ct sequentibus ἔ. f. pro variisse jurium speciebus nam quatuor jura univeris salia fingit varias juris significationes pro
is Ponit, quae a nemine hactenus eo sensuis usitatae suerunt. Praeterea singulas has speri cies per alias subdivisiones , adhibitis no- vis terminis, adeo obscuras reddit, ut to- , , tum jus naturae incertum inde reddatur :is provocamus ad has ipsas significationes, is quae juri naturali vix sormam juris relin-
Ait enim I. itis in abstracto significare id si quod tu su es, vel potius negante sensu , is quod injustium uou Vi ι i e. quod naturaeis societatis humanae non repugnat. S. 3. u. I.
HS. Io. u. L. L. c. a. f. I. u. I.
- Quia vero societas alta est aequalis alia inaequalis; hinc ius hoc sensu aliud rectorium, se aliud aquar iram recte vocari ait. S. I u. a.
II. Itis in concreto, i. e. respectu habito,, yd personam , significare, ait, qualitatem , morarem persona competentem, ad aliquidis i co habendum ves ago m. - stualitatem autem illam moraim dissimia gu i iii perseectum & imperfectam : pei laetao Grotio diciter tapultas, quae ictis nomine ostii venit : Eamque jus proprie Iisim Aeo uictum appellati imperfectam autem vocat, , aptitudinem f. q. teri porro Factistatem liam duplicem esse ait:
se rugarem . quae usus Particularis causa comis parata est; & emiuentem, quae competitri communitati in partes, & res partium, boni, , communis causa. S. 6. Denique iacultatem respicere ait molitia n , expletricem , aptitudinem autem insitiam, , astri tricem e ubi simul probat, verum is non esse quod in illa obtineat proportio arithis metica , in hac geometrica: nec quod illa is versetur circa res,digulariam , haec circa resis commΠue1. f. 8.- lli. Jur idem valere ait quod lex: ut stis regula aclistim moralium obtigiuis au tu μωδε rectium est. I. 9. v l. meimai autem hic continere, ait nonis tantum , quod illium , sed & quod riptum is est; & laxius justum ei dicitur. d. g. v. n. r. lv. Itis ita acceptum dividit in rus uatur
ole, & volumaritim. d. f. 9. u. 2.,, Ius naturale esse ait, quicquid convenitis cum natura rationali, i. e. cum uarima D. is citat, & cum natura humana *. IO. u. I.
se Ubi notat a. quaedam iuris eaturalis diciis non proprie . sed relictioe, quibus jus na-- turale non repugnat. S. Io. u. I. a. bus na-- turale non tantum agere de iis qua citra v se mutaetem Misaurum exlytiit, sed de multis is etiam qme voluinaris humarta actum conseiari quu Mitr. S. Io. u. 4. 3- Esse quaedam larissis naturalis non simpliciter, sed pro ceris r se rum statu. f. Io. u. 7.
V. Ius voluntarimn quod itidem voceo ogis comprehendit S. v. it. a. iacit vel diari et Ditim ς illudque triplex , Adiantiti cum . o Machicum, & Legem Eoaugelii e f. 13. - f. is. vel gentium, illudque vel latius, is vel arctius. Sc. f. I 4. - Quid circa singulas has significationes mois A nendum sit in sequentibus notabimus :o interim haec ipsa farrago lurium, novae hae acri parum cognitae definitiones, variae ac in-- usitatae divisiones & subdivisionea, ius uniis versale , seu naturae , quod simplici stimum
est, non tantum obscutum , sed&, ut mu- do diximus, incertum reddunt. Nos unam saltem iraris moersalii speciem si admittimus . nimirum jus naruris : adeoque
,, tilol ex illud jus divinum universale, & jus
206쪽
ri Hur Gratii. Lib. I. cap. I. g. III.
is gentium. tum latius patens tum arctius, is non agnoscimus. o Praeterea ncgamus, stylam natura esseis quod convenit cum natura humana, seu δε-- ciali: & iurusum quod ei repugnat: inde. se que alibi probavimus jus natu ne sociale Ris jus humanae naturae ex sensu Auctoris nonis dari. Denique asset imus, juris naturae divisi nes r. inaequatorium & rectorium; et in se qualitatem persectam, & minus persectam, , φ. in iacultatem vulgarem & eminentem, - 4. in justitiam expletricem ac attributicem; si nec non ς. distinctiones in jus naturae pro- , , prie sic dictum , ct reductive tale ; 6. in ea ,, quae citra voluntatem hominum ex illunt. A ct quae voluntatis humanae actum consequum H in 7. in ea juris naturalis sunt simis pliciter , & quae pro certo rerum statu obis tinent ι supervacaneas esse, & nulla ratio, , ne niti : Quod ex sequentibus principiis is magis elucescet. ,, l. Cum omnis quaestio de iure eo resera- , , tur natura fusus P, i. e. quid ιυς iti. D, Naturati conveniat, seu quid homines licite ,, Ωι ere possint, quid nou posuit id non ali- ,, ter intelligi potest . quam ex insa definiti ,, ne justiti.e, quce conlisiit tu iurestio enique
se li. Haec luitur definitio supponit r. jusis cuique hominum quaesitum esse : a. jus il-- lud cuique tribuendum esse roli I. Ex hac definitione apparet, IUS.
, , quatenus sumitur pro eo quod naturia iustum is est. duplicem habere siAnificationem: &,, i. sumi pro jure quod cuique natura, i. e. ,, ex voluntate Creatoris, suum, proprium , is & quaesitum est: quod Crotius describit sa- , , cultruem moralem habe i tes agmui. 2. Prois jussu , lege. & praecepto Auctoris naturae, si jus illud tribuendi ei cui natura quaesit una est. lv. Hae significationes non constituuntis diversas juris species ; nec vere dici potest, o aliud esse jus concessivum seu permissi vum, is aliud praeceptivum : sunt enim ejusdem iurisse naturae partes: Etemni si alicui ius ex volumis late Creatoris concessum , eoque Dunr, ,, proprium, qr simu es, inde necessariosi sequitur, alterum tu itis ei tribuere dehere. o miscium igitur iuris naturae est , jus quotlis cuique suum est. Uecytis autem hujus jurisse est lex, ct pneceptum ius illud tribuendi ,, ei cujus est Quod plenius probavimus iuri Disi Proam. N. S .-oF. X. 3 2 r. M V. Hinc jam sponte sequitur definitio ii tris
naturalis. Est enim Io iussus V praee uiua claris natura itis Iuram ctiique tribuendi:,, Natura ergo justis est , i. e. licite agit , quiri intra fines juris sui habet vel agit. Diustusis autem est , ct illicite agit, qui fines juris
, alterius turbat; adeoque unde obligatur ado jus suum cuique tribuendum. is XI. Praecipua autem quaestio est, quaris, , nam sint illa iura cuique naturali racione sua
,, & propria r Et alibi diximus ius mi ne sumis
is esse vel intuitu Dei, vel intuitu hominum r, , Deo ut enti perfectissimo & omnium retuniri Creatori. Nominibus, vel ex statu homi-
, , num , vel ex iure rerum, vel ex obl.gati O- , ne personae.
,. VII. Cum autem rite probari debeat qua- is nam iura cuique suasus Τ Non ad fictam is aliquam societatem humanam , eiusque is cui odiam ; nec ad vagum illud judicium
,, recte conformatum ad discernenda ea quieri noxia sunt & quae delectant; nec ad triplexis aliquod ius divinum universale; nec ad L, Abulam de placitis gentium convolamus, sedis modos naturales, quibus omnis voluntas, is adeoque & Auctoris naturae, probatur, &is quos ratio suppeditat, adhibemus : ex qui- bus certissima ratione inferri potest quimo nam jura tum Deo, tum cuique hominum
se sua, propria & quaesita sint. Vid. dissere.,, Procem. XII. S. 6 r. seq. , VIII. En principia simplicissima , cujus
se vis captui adaptata, uti opollet disciplinamo quae ex ratione fluit, & imprudentioribus se quoque cognita esse debet. Sane ex hisis principiis omnia & singula naturae jura n se cessario inseruntur, cujus periculum securi mus in Dissertatione prooemiali Xl I. Quam quod insum es 3 - Hactenus beneris jus enim a justitia, seu ab eo quod justum is est denominatur. l. I. pr. F. ius. V iur- Iu negante magissensu quam ahute 3 is imois alente magis sensu quam negante : si enimis aliquid justum est, eo ipso assumahe id lisia cite fieri possie, & cuique jus ita agendio suum , proprium & qua itum esse : quod
is argumento ex ipso Auctore desumto mox is probabimus. - Hinc minus recte auctor infra ro. n. I. tradit,ea qua hoc sensu iuris naturalis dicim- tur, non dici proprie sed reductite; nam
is sensu maxime proprio jus sumitur pro eo se quod justum est, imos eo aliter sumi i otest. si Sane isse Grotius justi ricte sic dictum a p. o pellat, quod NH. facultarem agendi in sola, societasis respecti hinseas. l. I. c. I. S -u
207쪽
se ream eo ipso dum ius permittit, i. e. dumo facultatem habendi vel agendi concedit. is aliquid agit, & ex hac actione legis ius ali. quod quaeritur, quod cuique suum est. ldo que Auctor infra g. I . v. Z. confirmat , , dum ait ex permissione, usu miuus quam se ex praecepto I equitur. H ΝΗ. de qm lex , , agit murea ius utitura uora esst .
, Grotius non sine ratione discrimen hoc, is inter praecepta juris & ejus permissionem ,ri toties inculcat: Cum enim ex eius hypotheis si ius naturae ex internis fluat principiis, quiae nec a Deo mutari pollunt, ex sacrisse autem litetis observavelit, Deum Lepius,, aliquid decrevisse quod juri naturae contrarium videbatur. hoc dubium , adhibito illori discrimine inter praecepta & permissiones
si juris , solvere conatur: ita ut Deus praecepista naturae mutare non possit. permissa possit. Quod examinabimus influi. I. c. a. f. s.
O ius Id quod in Oran nou es J Anne hoe idem est ac ii dicerem, verum est quod falsum
- Grotius quid per inminιm intelligat statimo addit, quod scilicet vasuras inatis ratione, , ute=mium rip mri : adeoque disserentiam is inter j uitum & injustum non in incerto Ie- is linquit. - At ex hoc ipso apparet jus im Auctoriis esse quodsocietati covomit, Prol. f. r. in . ῆς f. 8. I.. I. c. i. f. a. u. i. qui sensus est
Oi autem millimi od natura societatis Uc. repuguat 3 o Dixi ex hac definitioneis injugii a contrario & necessario sequi, iusti uri esse quod socictati ejusque ast titui con- ,, gruit, quod ipse afferit proleg. S. 6. Atquiis hic sensus est ajens non negans , Et hcec . permissis juris eli actio legis, non actionis is negatio : de quo plenius agemus infra f. 7.i Ceterum has definitiones julti & in-- justi veras non esse , nec ullam obligationem inlatre, in praecedentibus demonstra-- vimus. Via. Preseg. f. 8 N Disere. Procaem. I. per tot: Nos eX definitione jultitiae pro viinus, hi sitim este, i. e. iure fieti posse. , , quicquid agitur intra fines juris sui a Deoo cuique concelsi : inrisum esse, quicquido fit extra illos fine , . i. c. si ius alterius tur-- hatur. Hanc enim injuriam homo reparare, is eoque ius Lium cia ue tribuere tenetur: , Ssilema Grotii IUR NATURAE SOCIA-- t. t eX osuimus in dissertistio te proceiniali I.
is ejusque compendium exhibuimus in vot auo pressi. S 8. De a 'teri detrahere sui musmodi ea a misera naturam ese J se Adeoque intuitum. Vid.
prol. f. 8. ius a L. z. c. I O. f. 2. uias i I f. id , Iocietas homini Dinuitas evertatur uocet est 3 verum non est. ideo prohibitum esse ius alteri quaesitum auferte quia id pugnat cum societate. Sed vera ratio est . quia alteri a natura. i. e. ab auctore naturae, concessa est faculta sibi acquirendi ;hanc facultatem qui impedit contra voluntatem Creatoris agit , eoque injuste. Sed & si ratio vera prohibitionis in repugnantia cum societate cnnsisteret , non tamen ea esset primaria, sed secundaria: indeque debuisset Grotius allegare, ideo injustum esse . quia uoluntati divinae id repugnat, quae hominea
Auditio. - Addimus talem societatem universalemo goneris humani non existere , ejusque deis, , structionem stultra metui : adeoque maleis prohibitionem furti exinde deduci. Florent mur J o Thesis vera est, at ratio, is quo Florentinus eam allegat sensu , impiari est. Vid Priaeg. f. I . ubi mentem hujus Icti explicavimus. sura cognationem quandam inter uor cou tuerit natura. J ,, Homo hominem laetere nonis potest, non ex aliqua societatis aut cogna-- tionis ratione . seu quia Creator cuique ho- is mini ius vivendi concessit, hoc ergo nemo is hominum, etsi alter plane cognatus non sit, is intervertere potest, quia id repugnat volun is tali Creatoris, Vid. proleg. F. 8. Seneca 3 is Dogma, de societate inter ho- is mines. ex impio principio originem dux in se se, alibi ex ipso Seneca demonstravimus. o Vid. Dis. procrin. I. f. 19. seq. Sicut autem jocietas J Cum Auctor omne jus naturae eX appetitu Iocietatis humana de ducat; societates autem illae vel aequales vel inaequales sint; ideo duas iuris sociulis species fingit et & jus quod ex societate aequali oritur vocat ius aquatorium, quia ibi omnes aequo jure inter se vivunt: quod ex societate inaequali Oritur, vocat rectorium , quod obtinet inter eos. qui in societate inaequali vivunt, ut Imperantes & subditi. Quae omnia comruunt iublata is tali late. Additis. . Merito B. Parens improbat hanc distinctio. nem, quia alibi probavimus appetitum suisis cietatis universalem inter homines non dari. is adeoque nullum jus ex non ente deduci poL, , se: Di igitur filiae, sive aquatorium ii ve
208쪽
, valarimis, nullum usum in disciplina iuris,. naturalis habet. Sane jus quod inter fratres, , , cives, amicos, Rederatos; item inter pa- , , rentes & regentes, dominum & servum Ohis tinet. non sequitur ex aliqua societate siveis aequali sive inaequali, sed ex simplicissimori principio, nimirum ex praecepto Creatorisse jus suum cuique tribui volentis : non autem se tribueretur, si ius fratri, civi, laederato, o Principi, subditis etc. quaesitum auferre ii
Ut iurer narres J A Fratres enim socios , , vocat ejusdem famili re, qui proinde aequaleis jus habent natura. Cloes J Hos socios esse, ait, eiusdem ' civitatis, & inter se aequales eX pacto. Ami. Os J, Inter hos nullo sensu societasse fingi potest, omnium autem minime ex taliis societate jus aliquod aequatorium inferrix, Polleti Foederator 3b, Intelligit socios aequali scedeo re junctos. Urd. l. a. c. Tq. f. 6. N 7. Atia inaequalis 2 Ubi sociorum inaequalisse est conditio. d. l. a. c. I s. f. 6. Inter patrem re liberos 3 o Potius enim estis ius patris in filium: at id jus non oritur ex is societate aliqua inaequali,sed ex generatione. Doministi te servum J - Verum est omne selius domino in servum competere, nullumia servo in dominum e ut id pariter non est ,, ex societate aliqua inaequali, sed ex iureia belli; unde ius domino in servum tanquam se in hostem , eoque crimini reum , compe-- titi Di f. prosem. XII. S. I O.
Regem M subditos 3 o Hic impar quidem
o est conditio, sed jus hic itidem non orit gris ex societate inaequali. sed ex pacto. Detim es homines 3 Ziglero in noti h. dura uidetur haec allertio; at Nupulosus nimis in hac re est : Etsi enim metabilis inter Deum& homines sit differentia , est tamen conjunctio quaedam inter utrumque ex foedere, quod anter ipsos ex ipsa Dei confessione intercedit, ct hactenus quaedam societas est. Additio.., Equidem gentilium quoque Philosophiis societatem inter Deum te homines , inde-- que & jus aliquod agnoverunt. Ita enim ,, Cicero: Ot igitur, quoniam nihil est rati
is ne melius, ritque tu homine V in Deo, pria is uia homini cum Deo societar. Inter quos amo tem ratis , intre eosdem etiam recta ratiori commuiris es, qua cum D lex, lege quoque , , consociati hamures cum diis putandi Ru .ri L. I. de υς. verum, si dicendum quod
is res est, jura, quae inter Deum & hominem ., obtinent, non sequuntur ex aliqua societa- iste; quae nulla est nili ob communem utiliu
tatem. Via. rus L. a. c. I f. 6. cc II.
f. 4. Talis societas autem cum Deo concipiis nequit, quia nulla utilitas Creatori a creari tura praestari potest. Homines ergo Deo jusis ex ejus natura & essentia quaelitum tribuere, se l. e. Deum colere tenentur . non jure socieri tatis. sed ex liatura & essentia Creatoris per- sectissimi; persectionis enim aestimatio estis cultus. Deus vero obligatur hominibus, o eisque tenetur promissa praemia praestare, is non ex neces litate aliqua extrinseca socieri tatis , verum citra ullum societatis respe is tum, ex promissione. Ciceronem autem mis erroneo religionis principio societatem rati o nis cum Deo statuisse,alcii vidimus; quia ra- tionem putat eise particulam aurae divinae, is adeoque portionem divinitatis. Diff. Pro .
eutium I ,, Fratres enim , cives, foederatosis &c. ob aequalitatem societatis pari jute utiis statuiti Aliud ejus qui regit. ὀρ qui ro cur 3 Pa-
rentes enim & liberi, reges Si subditi. Κα,. impari jure utuntur ob inaequalem societa-- tem,qtram Auctor inter eos intercedere putati sua talessuiu i is principes enim quaedam is peragunt non ut Principes, sed ut privati. L. a. c. 14. 6. in his igitur existimat, , Aultor aeauali eos jure uti cum reliquis civia o bus: quod verum est . at id non sequituris ex societatis inaequalis jure. Rectoris in J S u gubernatorium , quia se rectoribus populorum specide jus in subdi. tos quaelitum esse ait. Via. L. a. c. et q. L 8. n. I. De justitiae rectricis seu gubernatricis, , officio Auctor agit infra L. 2. c. zo g. 24. i. f. et T. N c. 24. S. T. Druioris ni J ,. Quia ius naturae aequat se hos socios , quorum conditio G hypothestis Auctoris aequalis est Nos passim jam prob , , vimus, nullum esse jus sociale , adeoque is nec rectorium nec aquatorium '. simulque ,, demonii ravimus; iura haec ex plane alia se ratione , citra ullum societatis respectum ,
abstracto sumitur P o eo quod ullum est, i e. uod cum natura societatis convenit.
209쪽
3o Henrici de cierat; commenta hu
niuersi es altera I ri Qua jus in concreto is hoc enim est quidem imis sumitur pro eo quod justum est intuitu personae.
Seu ab hae ipsa oeniens J - Ideo enimo personae jus agendi competit quia ii sumis est , i. e. quia jure agit quod agit. Notanis dum tamen est, hanc Aguificationem locisis non venire a priori denominatione, ut aucis tor statuit; quia in priori sensu ius saltem is sociale intelligit, cum in hac posteriori lig-- nificatione jus intelligat quod personae com is petit non tantum ex qualuate morata per is secta , L e. ex vi sociali: sed & ex qua itare,, morali minus perfecta, i. e. cx aptitudine, & ideo quia meretur, & quia dignus est :- Ut proinde haec significatio plane diversa sitis a priore. una ad personam i Hertur J - adeoque ,, unde personae jus competit agendi vel ha- bendi.
suo sensu es qualitas moralis Ue. J ., Qtiae
continet, & sacristasem quae ex jure sociali;& optiumliuem quae ex jure naturae humanae, is seu laxiori oritur: utramque autem ex Plino cipiis internis oriri ait , adeo ut Deus abesseri possit: Nos hanc significationem non agnos-- cimus : Jus naturae non competit personae , is nisi ex voluntate & concessione Dei; ex hac se sola ius cuinque suum esse , adeoque ex ea
is sola sacultas habendi vel agendi ei compe-
Persoua competens J , Adeoque in hac sς-o nificatione non quaeritur quid in abstractoia justum sit, i. e. iure fieri possit. Sed in ,, concreto, quid intuitu personae iustum sit, is i. c. quid persona jure sacere possit. Ad an id ruste halen sum res agendum Iri Adeoque ius hic non denotat legem seu prae-ὐ cestum, sed solam facultatem habendi velis agendi, i. e. jus permissivum T seu jus natu. D ra cuique quaesitum. Cons L seq.Dian si rem interdum squamrJ o I. e. et li, persona jus in ipsa re aliquando habeat. in sertiituto praediorum . qua 1tira reacta Eurantur. I Etsi igitu dominus habeat jussi in rem ipsam, illud ipsum jus personae comis petit. & consstat in facultate, v. g. cunis
ExempIum hoc non quadrat. Iure naturae serva tutes non tertinent ad jura realia, sed omne ius hic oritur ex pacto , unde tantum oratur obligatio personalis. Vide dis . Proam.
seu qualitas mo ,, ratis personae competens', sed saltem in-- tuitu rei, adeo ut omne jus personae ex. stinguatur exstincta re.
7 a iura realia uicuntur 3 ,, postquam sci-- sicet servitutes jure Romano inter jura in reo relata sunt.
Comparatione facta ad alia mere personalia Io I. e ad jura quae personae non competuntis ideo quia res ejus est , sed quia aliquid ei se debetur, vel ex contractu, vel ex delicto , se vel ex variis causarum figuris. Non ia nou i a quoque perso compotaut 3 is Servitutes enim praediorum dominis
praediorum vicinorum , adeoque personae comstituuntur. l. 6. pr. I. 8. Gm. Prad. Seu oia mn adii compeetunt, am qui certam rem habeas 3 Adeoque qua posses ribus praediorum. I. I. S. Serv. l. zo. , i. A. R. D. malitas aratem moralis terfecta facultas πο- his uicitur J Quia ex qualitate illa morali personae competente, sequitur plenissima facultas habendi, seu agendi, adeoque &factivas extigendi vindicandi &c. Mintis persecta, apti trado. J Auctor per adititudinem intelli it regulas persectionis. Vid. In olet. f. 9. At ibidem notavimus, eam malu . inter species juris referri, quia ex perfectione nulla obligatio oritur : Praeterea haec aptitvi a
minus recte quesitas maratis imperfecta vocatur, cum non tantum aeque, sed etiam magis
perfecta sit ac factistar, quia latius virtutum regulae patent quam regulae juris. Auditisse Repetendum hic est a. neutram qualita-- tem voce juris contineri, quoties cum Au , , tore supponitur Deum ab illa qualitate a Dis se posse. 2. At posito Deo verum est ut tamia que qualitatem iuris nomine venite : dus, , enim naturae cono et non tantum jus interis homines , sed etiam jus inter Deum iari homines , quod etiam perfectionum regulas, , continet. Caeterum 3. recte monet B. P rens, minus recte posteriorem juris naturis
is lis partem qualitatem imperfectam vocari. Quibus respouueut iv naturalibus illi quirimaatis, huic autem potentia 3 Putat Auctor. qualitatem moralem perfectam , seu id quod stricte & in specie justum dicitur, in naturalibus esse instar actas; miperfeciam vero , seu virtutem , instar pol utia. At nullo sensu distinctio inter actum & potentiam hic applicari potest: Nam diversi sunt actus. & cuique sua potentia. Uti igitur in iure aliud est actus , aliud Potentia .ita virtur quoque suos habet actus
210쪽
actus , suasque potentias, utriusque actus &potentiae autem essentia invicem differunt. P, tet ex his , quam consuli adhuc suerint conceptus Auctoris in definiendo jure naturae ,
Ω quo delapsus sit vit incomparabilis defectu
verorum principiorum. Dictum iam est, qua litatem moratum minus perfectam plane non
esse speciem juris. Auditis. - Εx hypothesi Auctoris admitti potest disse tinctio inter actum & potentiam : Auctorri enim statuit qtialitatem moralem perficiam se verum jus tribuere , quod per na, cui ,, facultas illa competit, petere Se exigere ais tertio, & hactenus in actum deducere po-- teit 7 si titas autem moralis minus perficia, is non Veium jus personae tribuit, sed nitituris sola convenientia & aptitudine. Adeoqueri cum ius exigendi & petendi inde non com- ., petat, indeque in actum deduci non possit, is eatenus in potentia consistere dici potest. - Nos in s. praέ. iam demonstravimus, nori vas has obscurasque vocum significationes ,
is vagas illas descriptiones , & incognitas qua-- luasum divisones nullum in disciplina jutis, , naturalia usum habete.
FACULTATEM J A I. e. qualitatem moralem persectam, quae personae competit ad aliu, , quid juste habendum vel agendum. f. prac. Facultas saepius etiam sumitur pro facultatemere naturali, est enim a facies, quasi ancilipoteitate agendi, uti Festus interpretatur. Vidis Calvim Lex. itim voci itis. hinc libertas definitur sacultas naturalis Meuia quia quia luset. l. 4. r. F. sat. boni. Icit uomive Jhi appellam J proprie & aecurate loquendo fiunni non eli sacristas, sed facultatis objectum i Nomine sim enim nihil intelligitur quam infirmi, seu suum cuiusvis hominis: ge cum quilibet de suo disponendo
ficultatem habeat, ea faculta erit vel mea vel tua vel sua; Ex quibus apparet metim facul. tatis nomine non venire posse nisi objective; quia merem dicitur in quo ego facultatem , i. e.
potestatem agendi habeo : Eodem sensu &ttium dici potest iacultas, in quo tu potestatem habes; & sic porro Adustis. objectum facultatis moralis hahendi vel ,, agendi, i. e. justitiae naturalis, est suum :,, ea enim consistit in suis cuique tribue
rido; Hinc formulae: sutim consepti l. 1ς. f. s. de re tua. l. 96. f. 1. A. dejestit. l. 4-- f. idem. Jtissumes. A. de doti enept. l. I ,, Npvat. I. D. F. iure fi .i, l. 7. de coss. bou. suum recipere. l. 7. S. 6. Flod infravd. cred. se Suum vindicate l. 27. f. a. de ager. Varg. lex. Ad suum pervenire. l. r. F. quod certo, . loco. l. 1. f. illud verum. Usquis tes. Qui- ,, bus denotatut facultas j s suum consequen- di, recipiendi &c. Nor ps bae ius proprie aut'icae di tam appellabi,utis 3 se Avu. Dis . Pro em. 3. S. II. - Quia scit. verum jus inde personae competit, se quod peti quoque & exigi a tertio potest. se Unde Auctor illud opponit juri naturae imiso proprie sic dicto, quod ex aptitudine st convenientia alicui competit; quod in sola se potentia eonsistit; adeoque existi ac vindicatiis nequit. Dis . proaeui. I. s. 16. Dis . II. S. Ir. Stis ins continetur J o Rectius cum JCtiso Romanis dicimus meum esse , i. e. jus seu is facultatem moralem mihi competere , vel, , r. ex statu homiuum, vel a. ex jure rerum, Vel 3. ex personae obligatione. Viae sit'.
is S. I. pag. b. 27. cf. a. ULPotectas tum in se . quae libertar dicitur I Ius me cuique suum est ex statu hominum. A Natura enim singulis hominthus iacultatem is moralem dedit agendi quicquid lubet. f. i. ., Ins. de jur. pers. adeoque jus pro lubituo de suis actioni hus disponendi. Tertius igitur, , facultatem hanc naturalem impedire abs.seque injuria nequit. strui Esertas duitur J o Libertas enim deis finitur Ictis . factistas nasumatis agendi qui se quia luset. l. 4. pr. I ae. hom. Tum tu alios , tis patria, domis ea 3 se hiis genere quoque jura haec sub libertate contioo nentur; quia facultas domino S patri comis petit in filios & servos, quin st reliqua is quoque . jam ab Auctore relata, libertatem is inserunt: Ita enim ustis estis est iacultas, , utendi fruendi sundo: piguuς potest is in. ,. sistendi rei pignoratae : creuit tim iacultas
- persequendi id quod nobis debetur.
Auditio. , patria potestas non continetur sub statuis libertatis, sed sub statu familiae: Dominieais autem potestas est privatio status libertatis ris Illa oritur ex generatione . haec ex jure bel-ri li: Neutra ex jure aliquo sociali. , caeterum Grotius per libertatem non intelo ligit quamlibet facultatem habendi vel agen- di; sed saltim libertatis, i. e. facultatem