장음표시 사용
251쪽
est sub Tito. Cui ra. de republ. Hebron. MI. L. i. c. 7. . Do Ut Mosis iste non leueremur J Utpote cui , , nunquam obligati fuimus, & quae diu de- ., sit. Via. u. praeced. Spem tantum scitis obscieram in Dei bonitate pinsatia hahere poteramus 3 ri Nullum enim , , foedus cum Deo nobis fuit. nulla promissio. Ratio, 'cui homines relicti erant, non sunis ficiebat ob corruptionem humanae naturae , , ad imi tendas naturae leges, media igitur, , expiationis quaesivere homines; at verum ,, & unicum, ac suffciens medium iso arabant: , , unde sepius illa ipsa media peccata auge. hanti Tristis ergo latis erat conditio gentiri lium. ue diserto sedere suis, an uir J , , Servator , enim eadem praemia, quae olim solis Ju- ,, datis propria erant, omnibus in eum creden. tibus promittit. Utque in tranis Ecclesiam mav stere possimur Dblata 'furtim lege J ., Si enim lex Judaeo- , , rum adhuc subit iteret, hi nunquam cum ,, Christianis in unam Ecclesiam transire pos--, sent: at sublata lege , etiam caeremoniali , , , nullum amplius superest impedimentum.
Auc Tox liactenus solide admodum probavit leges Mosis, etiam quae typum continent, non obligare nec gentiles, nec hodie Christianos. Triplicem tamen ejus qegis esse usum docet ; I. quod omnia quae lege illa praecipiuntur , non contrarientur juri naturata
a. Quod similes tuto possint itatui leges. 3. Quod inde ea quae virtutis S persectionis sunt, hauriri possint. a Ovn ereo directam obligationem lex per MG-su data in nos in lucere nou missis J uia solis Judaeis publicata fuit, adeoque cum earum republica desiit. Ecquem virum rasum tum in Bue de iure selli Uri J Ita enim ea quae Deus dudaeis ingerendis bellis permisit, semper licite etiam a Christianis fiunt, nec censeri possunt esse contraria juri natum. Tum in milibus aliis ' Ut in materia usu.
pitalium : L. I. e. z. V 3. u. 6. seq. e c. Id enimscire ad multa releri J Nimiruma, I. an id quod ex lege praecipitur sit contrari jus naturae Vid. f. b. 32. u. 2. 2. An ciu, vitati nune leges serre liceat eius sensus, .
., jus sunt leges per Holen datae 7 h. s. u. 3. Commentas ius An virtutes a Mose pinceptae a servatoreis majori gradu p cipiantur et h. v. Nou ese eoira ius naitima J Deus enim Auctor est utriusque juris, is autem contraria velle nequit. Sit perpetuum ne ininmetatuis 3 Equidem se verum hoc elt, at non ex ratione quam Au.ctor allegavitJῆς. f. io. quali juri naturae in- , , trinsece inlit turpitudo vel bonitas, quae in ,, Convenientia cum natura soci di & rationali, , consistat: sed quia Deus quod semel voluitis nolle amplius non potest. I Ou potuit a Deo , qui injussu nunquam s. quicquam adversum id ini praecipi J , Haec ri ratio supponit aliquid justum natura esse an- , a tecedenter ad Deum , adeoque ideo Deum, , aliquid praecipere . quia per se iustum est :ri Nam hinc concludit. Deum quod per se in-- justum est admittere non poste. At d. f io. jam probavi . nihil Deum velle quia jultumo est, sed ideo justum esse quia Deus voluit ris convenientiam autem illam cum natura s
iaciali fabulam esse, & natu Tam rationalom , is eo quo Auctor eum accipit sensu ad juris, species plane non pertinere. Vid. prosem, , ,. 9 Y L. I. I. S. II.
Immaculata, id recta I ri Quia & jura natuis rae continet.
Sancta, insa. bova J A Nam Deum auctois rem habeti De praeceptis I se Adeoque quatenus obli- ,, satio inde oritur, id est , quatenus necesiissario aliquid omitti. vel necessario fieri debet. Nam deperinlisis dismetitis agendum J A lα,. his enim Obvenire, ait, ut lege Iudaica qua is doque aliquid permittatur quod per se ju- sium non cli, seu saltem impunitatem habet. Permiussi evim qua lege fit 3 Si scit. ali- , , quid permittitur beneficio legis . relaxando
is lecem. Vid. Infra L. a. c. a. f. 23.
Nam qua uudi est facti. V impedimenti ν motiovem Ignificat. bne non pertinet J - Id esto si Deus non approbat. sed non impedit, etsi se impedire possit: uti dum permittit aetus vi-- tiosos ab hominibus vitiosis committi. Haec ,, permistio huc non pertinet. quia nudi factiis est . & significat saltem Deum non volu ille se impedire . non autem approbasse : uti A ctor id explicat L. I. e. z. f. I. Π. 3. Aut pirata est , qua jus dat ad alionia omniano licite axendum 3 - in qua permistione pro-- inde nihil est quod cum naturae iure pusinat.
Aut minor rima , qua tantum impuraetatem
dat apud homines J.. duo refert permissionem is legis dimittendi uIorem, ob qualemcunque
252쪽
. offensam : item permissi,nem sumendi vim is dictam ab eo qui laesis l. r. c. a. s. n. 8. Qualia plurima jure gentium voluntario per- mim ait. Vid. os . Procaem. IV. S. 6s. IN. Et ius ne quis alius impedire licite possit JM Quia lex inipunitatem dat, eui res per se,. justa non sit. Ex prioris generis permi me I se Ubi com, ceditur jus ad aliquid licite agendum.
Non mi S , quam ex praecepto 3 Namri quod in lege Hebraea praecipitur non esseri contra jus naturae , docuit supra n. a.
De quo lex vis 3 Adeoque permissio est actio legis, cum tamen contrarium alserit sup. S p. Contra jus natura non use Jis Si enim per. ., missio legis jus dat ad aliquid licuo agendum, is supponitur ratione naturali nihil iniqui su
,, esse, altra non licite ageretur: Adeoque
se actus ita permissi licati sunt, non quia Iege, , Molis permittuntur, sed quia liciti sunt ip- ,, se jure naturae. Neque ullum dari poteritis exemplum actus, qui lege Mosis aus det ad hcite agendum : ct qui non ante illam legemis jure naturae permissus fuerit Ahιer se res habet J - uando Deus Hebraeis se aliquid permittit minus plene , ita ut saltem ,, impunitatem det , & jus ne alius impedire
se possit; hoc casu Auctor ait, id quod lex,, agit posse contrariari juri naturae: Atque huc ,, refert permissionem legis Mosaicae de dimita, , tenda uXore, & jus ultionem exigendi a be-- dente in iudicio. L. I. c. a. S. T. N. 8. uidem male Auctor huc refert exem- pla allegata . quia permissio de dimittenda
,, uxore non demum ex lege Hebraea oritur, sed ab ipla natura : uti plenitas demonstrabiis mus citi loco. dus autem ultionem exigendi se privata auctoritate nunquam jure naturaeri permissum fuit; uti probavimus in Disseret. ,, Proam. VIII. L 22. seq. Diss. XII. 6io.
MIN. Laetcium an . ct quatenus Deus permitiis tendo derogare possit juri naturae, in Disset. ,, tatione prooemiali l. s. '. seq. Iupra
,, f. I . n. l. latius examinavimus.
Sed rino locum hae Bisu couectio J - uod se scit. permista legis sit minus plena, & repu-M gnet juri naturae e praesumi nem enim po- se trus in contrarium esse tradit ista eum permittentia Derba μι amlima,
magis ex iure natura interretari uos euntienit
inrtur grueris is permisis 3 ,, Sensus est : quod se Lex iriolis, si quid permittit, non facile vi-
ω deatur contra naturae legem permittere , , adeoque cum verba permittentia sint ambi.
., gua, consilium dat, ut ex ipse potius jure v. I.
,. naturae interpretatio sumatur an actus aliaia quis sit plene licitus, an laltem impunitus. M Caeterum, an aliquid contra legem nat is rae a Deo permitti possit, vel permissum j se re Hebraeo sit, ex allegata distinctione inter, permissionem plenam.& minus plenam nulla si ratione decidi potest: Fontes decisionis ex-- hibuimus in Dig. Pro . I. S. 9. seq.
Licere nunc his qui imperium inter Christa- 3 nos obtinent, leges seme eius census I ri Melioris enim legum norma dari nequit, uuam quari ipse Deus , Auctor legum, usus est. Quarum tota sui antia ad tempus Chri exspectati. Θ angelii nondum revelati pertia inas 3 se Princeps igitur Christianus non po-- test leges ferre quae respiciunt futurum me. A diatorem . quia nobis de vero ejus adventuri constat: Hinc legem statuere non potest deis fratris vidua ducenda, etsi Moses talem l ri gem tulerit: quia data fuit J udaeis, ne excisse derent spe suscipiendi Messiam ex sua labo. ,, te , haec ratio adventu Christi cessat. Aus nise Chrisus ipse contrarium, ααι tu AMnere . aut inspecie consiluer. ι J , , Sepius di- , , ctum jam est Ch istum nullas leges consti, tuisse. sed statutas saltem ruditis ineuicinia se : Adeoque in foro soli, de quo solo hieo quaeritur, Princeps statuere quaedam p . . test, etsi cum doctrina Servatoris non comis veniant. Sic v. g. noli punitur adulterium
is quod in sola concupiscentia consistit, etsi se Servator illud ethico sensu pro adulterio ha- is beat: sic leges naturae & civiles permittunt.., jus suum persequi in iudicio selius vindictaeri causa quod pugnat cum praeceptis Evangelii. His tribus causis demtis 3 , , Utpote ex quivis bus juxta hypothesin auctoris non licet se Principi Christiano leges serre ejus sensus , se cujus sunt leges per Mosen datae. Cum . quod olim Mois lege μυ eo Murmis,ntine Id extra ea qua licens J Quia , uti di- ctum est , non possimi falli Principes quiri imitantur leges a Deo approbatas. sttii itid ad eas virtutes pertinens quas Chri
stis a suis discipulis exigit,lege Mosis praeeptum est 3 Auctor hic duas confundit disciplinas, jus& virtutem . sive iuris prudentiam & Ethicam :Moses nullas virtutes praecepit, sed jura comstituit. E contrario divinus Servator nulla juis
ra constituit. sed virtutum regulas inculcavit. Unde duo sequuntur: r. dura quae ex praeceptis Mosis a Servatore allegantur, non no.
vam esse legem, sed jus civile Hebraeorum :2. P aecepta, quae praeterea Servator de suo addit , non essu leges, sed praecepta seu regulas K virtutis:
253쪽
virtutis: Neque Christus illa inculcat tanquam is nem smul exposuimis, quae Servatari leges, neque inde necessitas, aut obligatio is ansam dedit Judaeos docendi ; ipsi enim
Oritur. M opera legis faciebant, parum de perfecti Id nune etiam, s non a lius, a Chrsim se num regulis, de mentis puritate, & dems praefandum 3 ,, Grotius refert legem Evam is pia intentione solliciti. Putabant enim, se gessi inter jura divina univerialia, eamque is ad salutem lassicere juxta verba legis b is omnes homines obligare, ait, quibus leum es num esse. Hunc abusum damnat Servator, is lata est: quod systema late examinavimus in is hunc errorem manifestat , S praeter eari Dissert. Prooem. III. S. 39. seq. Inter alios se quae legis sunt, etiam virtutis exercitium ,, effectus hujus juris hunc quoque esse, ait, is ad salutem necessarium esse tradit, indo. quod virtutes loge -- praceptas . N e- mmdasas , majori gradu exigas. dici. Dis F. 44. n. s. quod resutavimus ibid- S. 46.
o Caeterum saepius jam dictum est, Grotium is non confundere disciplinas juris, & virtutis,
is sed eis curate distinguere. atque vere eum is cum principiis B. Parentis convenire. Via.
Quod , qua vis ter a Chrisianis exiguntur .
in miluas , patientia , directio sese. J ,, Chri-- stiani praecepta Christi sequi tenentur, non se tanquam praecepta legislatoris , dict. Dis o III. S. 4s ; sed tanquam praecepta naturae, . nuae obligant homines intuitu Dei: ibid. f. f. v I i. & quae in foro Soli impune quidem is negliguntur , sed in foro Poli omnino poenis is subjacent.
iam statu Lagis Hebraica exigebantur JA moses luis legibus neque humilitatem, ne- is que patientiam , neque dilectionem . quateis nus in puritate animi consistunt, praecipit, is nec hactenus eas virtutes legibus poenalibus is munire vel potuit, vel voluiti Vid. Dius..,IProaem. III. S. 44. N. s. se' f. 46. n. E. Quia etiam promi oues caelesti in Eoaugella multo clarius proponuntur J in genere iuris perfectissima fuit lex Hebraeorum: at in genere morum non lassiciebat lex , neque enim mores sunt objectum legis. Hunc autem desectum Servator supplevit, ct perfectionum doctrinam, quam Tharisari non negligebant tantum , sed & inutilem ad acu uirenda praemia r udaris promissa putabant, Iudaeis inculcavit : Atque hoc apparet ex perpetua oppositione legum Mosis , suaeque doctrinae; ubi non improbat jura, sed, ad perfectionem eam non lassicere, ait : Angusta nimis est innocentia juxta legem bonum esse, latius officiorum regulae patentiactitio.
is uti. auctoritatem praeceptorum Servatoris is explicavimus; eumque interpretem agereia legum Mosaicarum probavimus : Occalio- is que persectionum regulas Judaeis explicat. & inculcat, quae praecipua juris naturalia is pars sunt, & ossicia hominum erga Deum, , continent. d. f. ult. n. I.
Hinc lex vetus eomparatioue Evangelii diciatur suisse me persecta J A Resp. Apostolus i
is quitur de lege caeremonial ii typus enimis imperfectus tuiti Uid. Hebr. VII. v. 11.
DI 2. 1 F. 6. 17. I 8. I9. Atque in
is tantum melioris testamenti sponsor diciturri esse christus , ibid. v. 22. Uv. 27. 284& de typis in specie id explicat ipostoluso VIII. P. 4. q. 6.- . Cceterum dictum se jam est . veterem legem quoad capita suris is fuisse perfectissimam: virtutum enim di ,. ciplina ad Iegem non pertinebat, sed Pt o phetarum id incium erat , admodum
H neglectum tempore derratoris.
Nee z--t 3,, i. e. inculpata. Legis finis uicitur Chri u J ,, Verum hoc est de lege caeremoniali; nam legem fo- se rensem durasse etiam post Christum usqueri ad excidium urbis, ipse Auctor S. prae. Derisne fatetur. Tota autem illa lex caerem is nialis in operibus consistit, in sacrificiis, is in diebus festis , in comestione rerumis mundarum. His omnibus finem secte, , Servator , ct hinc optime Apostolus inis Epistola ad Romanos, inprimis in c. IX. yc. X. docet, sustitiam quae ex operibus is est nullam esse, typo jam cessante. & Q.
- tam justitiam, quae ex fide in Christumis oritur , justificare. d. c. io. - s. N 6. Lex ainem manuutiaris ad tam oti I Hoc verum est de lese caeremoniali, non
se de reliquis. Sic lex vetus de sabbacto, se' altera de dec mis monserans Gristham; ob ist J Quod ad
priorem attinet, certum est legem de Lucif- eundo disseptimo ipsi Adamo generis humani parenti, non solis dudaeis. datam, adeoque omnibus manimatam esse. Certum pol roest , nullo naturae opere perpetuo cognosci peculiaris septimi diei prae caeteris conditi nem : neque . cognito etiam creatorem lex
254쪽
M Hur. otii Lib. I. cap. I. g. XVII. Is
diebus finivisse creationis opus, inde con- daico, seu Israelitico data Diti Vid. Prodr. d. sat et voluisse septimum peculiariter esse l. , 46. sanctum , sed & hoc ab expressa revelatione Videtur igitur Auctor hic indulgete Gallis est, Gen. II. o. 3. ubi hoc specialiter ad- pontificiis. qui decimas esse juris naturalis ditur. Haec igitur lex est omnibus lata. & dicunt cum tamen jus decimarum apud causa ejus hominum communis est ἔ at eos ipsos Iudaeos non nisi tanquam ius civile o
tantum obligat ad quos revelatio manavit, tinuerit. Sane nulla ratio naturalis, neo& quatenus manaviti Obligantur igitur po- ullum factum perpetuum naturae exstat, expuli christiani hac lege , quae cum sacris quo necessitas decimarum inferri possit. Quialiteris hodie ipsis vulgata est; sed hactenus decimae sunt numeri, qui ex instituto ho- saltem, ut post sex dies operarum septimus minum . adeoque tutis positivi sunti Uid. IDeo consecretur, non autem ut dies qui M. Pist. πομ- c. 23. S.
eitur Saturni aut Sabbati; quasi iste sit ipse Neque obstas , jus decimarum apud plu-
dies septimus orbis conditi: neque enim id res gentes in usu esse. Resp. Mos hic non revelatum est. neque ea mens legis esse Potest esse ex iure naturali, uti iam vidimus potuit, quia e contrario certum utique est neque ea jure gentium voluntario . quia ne eundem quidem ubique terrarum simul Cessat Communis necessitas, vel usus exigenis diem, sed eodem tempore alibi diem esse. tia: sed casu id contingere potest, vel ad alibi noctem. Quia compertum hodie est in imitationem , ut in testamentis &c. Unum occasum profectis, & circumnavigato orbe enim illustre exemplum lassicit aliquando aureve integrum diem excidisse Indeque inducendam consuetudinem apud plures ge acci. cum in littoribus maris Tartarici tes: Ita enim Semiramidis regnum causam& vicinis insulis, quali in confinio ortus & dedit successioni taminarum in Oriente. occasus, & 1 Iispani & Portugalli loca te- Ita ex facto Abrahami , cu us nomen inneant, ad quae illi in oc iam , hi in o Oriente inter gentiles etiam celebratur , mos tum tendendo navigem ; ut hodienum idem decimas solvendi ortus esse potest. Hispanis sit Solis, qui portugallis est Sa- Neque porro oosat, quod Abraham , pater turm dies. Erem. his. ωαν. c. I. s. s. Θin credentium , decimas solverit Melchisedecho nec id quidem definiri potest, an dies SM Sacerdoti. Resp. is citra ullam naturae imturni sit idem ipse dies, qui orbe condito gem ex sola pietate, adeoque ex liberrima septimus fuit ; S a tanto intervallo dierum voluntate decimas solvit. neque ulli hi legi- computus nunquam erraverit, aut sesellerit, mus melchisedechum eas tanquam debitum aut nullam variationem passus fuerit; p- pollulasse.
sertim ex eo, quod sub Josua contigit, . Additis. JHu. X. s. x . Eccles. XLVI. v. 36. S sub Lex Sabbati est lex mere civilis, quae se Ezechia II Ret. XX. v. s. U Io. Mai. los ludaeos obligabat, uti plenius demonstr X X XVII I. o. 8. Satisfactum igitur legi, Vimu supra S. I u. 2. OF Proaevi. III. s exactis sex diebus pioseltis septimus sit f. 46. Sed & legem de decimis esse mere po--us . & Deo vacet. Vid. Pro B. Jur. stivam probavimus in dia nus. μοι . III. m. m. a. f. 4. V 44. At ρον erior lex reve- 3. 46. simulque rationem dedimus . cur apud lata , de dociniis uolam iis . ud alios populos Iudaeos Levitis naturali quoque ratione solvi non periinet ; quia nulli bi in alios lata, aut debuetanti
ad peregrinos extensa , sed soli populo 4u-
255쪽
UII. Argumenta pro negante seni ctia ex sacris literis. UIII. Solutio regi menIcirum ex sacrulueris pro parte sente. IX. E a matur isterum Christian rum circa hane rem consensio. Negans privatim consilio potius, suam
X. Afirmans, publica Ecclesia auctoriatate , consensu , V temporum usu
confirmatur. Gangelico pugnet, 'amonita.
Isis ' Iuris sontibus, ' ad primam ac generalissimam veniamus quae stionem, quae haec est , ' an bellum aliquod justum sit, ' sive, an bel
I. I. Haec' autem ipsa quaestio, ' ut & aliae quae deinceps sequentur, 'ad ius naturae primum exigenda est. M. Tullius 3 Cicero ' tum tertio de Finibus, ' tum aliis in locis, ex Stoicorum libris erudite disserit, esse quae-
Cey. xii. dam s ' prima naturae, G ciS τα φύσιν, quaedam consequen-
tia, ' sed quae illis primis praeserenda sint. Prima naturae vocat, ' quod simulatque natum est animal, 3 ipsum sibi conciliatur, ' & commendatur ad se conservandum , ' atque ad suum statum, ' & ad ea quae conservantia sundejus status, diligenda : ' alienatur autem ab interitu, iisque rebus , quae interitum videantur afferre. ' Hinc etiam, ait, fieri , ut nemo sit, quin cum utrumVis liceat, aptas malit, & integras onmes partes corporis, quam easdem usu imminutas, aut detortas habere et ' primumque esse ossicium , ut se quis coi servet in naturae statu , ' deinceps ut ea teneat, quae secundum naturam sint , ' pellatque contraria. a. ' At post haec cognita sequi notionem convenientiae rerum cum ipsa
eel, euram sumit suae salutis ι alienatur autem .st refugit perniciem . & quae eo dueunt. Senem ep. ax. Fνimum Isbi θυε ccxeitiatis a imal. μι- tam animai ad Uuom prodit Arne metu mortis. Siamtis enim eouciliatin far ιε suis γ1dque . Es ea Is nι . ilia petit, tisara formidad. 4 μιι em e violemtiis J Intelligentiam ι dinis . eoneordiae . decoris rerum agundarum. Ceam vorat utendi consilii reputationem . 3Ehonestatis, utilitatisque verae contemplationem.
subtilioremque explorationem . & c amn odorum delectum. Ga ova I NOTAE. Pos lia e euκita sequi notionem con emimilis remm rem ipsa ratione 4 Smera epistola CXXI, i vemiamiatim omnis natina bon m sitim aes coim fiammata non profert, ita ho ais benim non es in homine. nis eum in leo ratio perfecta es. Gao NovII NOTAE. I cierea tresia de Finib- J e. s. a Prima natinae J Documenta . monita.
IUum sibi rem viviis 3 Amor st studium eon serianae sui. Quod ipsum s se amat, sibi pla-Ι. Ius natina bello nom repugnare, probatur rationibus r
probatur. V. Ius divinum voluntarium, aure Riangelii tempus , bello non rem-gnaxe probatur, cum sonuione objectionum. VI. Ad quaesionem . an bellum curru jure
256쪽
ratione , quae corpore est potior ; ' atque eam s convenientiam, ε ' tu qua honestum sit propossitum , pluris faciendam, quam ad quae sola primum animi appetitio serebatur ; quia prima naturae 7 commendent nos quidem re me rationi, v sed ' ipsa recta ratio carior nobis esse debeat quam illa sint a quibus ad hanc venerimus. ' Haec cum vera sint, & ab omnibus, qui judicio sano sunt praediti, facile sine alia demonstratione assensum impetrent; sequitur in examinando jure naturae primum videndum ' quid illis naturae inutiis congruat, ' deinde veniendum ad illud, ' quod quanquain post oritur, ' dignius tamen est , ' neque sumendum tantum . si detur, sed omni modo
3. Hoc ipsum Vero, quod honestum dicimus, ' pro materiae diverssitate, ' modo ut ita dicam in pumis consistit, ut si vel minimum inde abeas , y ad vitium deflectas ; ' modo liberius habet spathun, ita ut & fieri laudabiliter , ra & sine turpitudine omitti, aut aliter fieri possit, ' se equomodo ab hoc esse ad hoc non esse statim fit transitus ; at inter aliter adversa, ut album & nigrum , reperire est aliquid interpositum, ' sive mixtum, sive 3ο ' reductum utrinque. ' Et in hoc posteriori genere ' maxime occupari solent leges ' tum divinae , ' tum humanae , bb id agendo , 'ut , quod per se laudabile tantum erat, etiam deberi incipiat. Supra' autem diximus, de jure naturae cum .iaeritur, hoc quaeri, ' an fieri alia a L. r.e. .
quid possit non injuste: injustum autem id demum intelligi quod necessitariam ' cum natura nationali, ' ac sociali habet repugnantiam. 4. Inter ' prima naturae ' nihil est quod bello repugnet, imo omnia potius ei favent. ' Nam ct finis belli, ' vitae membrorumque conservatio , ' &
GRON VII. s conoenime iam . in qua J L pote in qua 6 In qua boue tam J Cisero e. 6. In primis si lis natura conciliationibus non ines bouem actio :emsequnu es. ει post oritur. mmmd ι J Ab illis ad hane profieiicimur. c. rap. 7. eadem phrasi utitur. 2 In puncto consistu J Stricte. ac praecise aeci
y ad viilium des tiri I Ubi quiequid remittas,
summa turpitudo sequitur : ut delerere amicumrion licet, juvare aliter atque ille velit, nihil impialit quo minus honestum sit. Io Reduetam utrinque J mu M. I. ep. 11. Virames medium vitiorum, ess atrisque re clum. ret Etiam de ri J Ut nisi facias poenae sis o
Ia Supra diximus 3 3 ,rδ Quod necessariam J euod formulae societatis
ratione utentium Edversatur. I 4 Inter prima natura J Bellum non repugnare primis tu tum.
Exempli gratia . ubi nulla tam civili
vetatur Polygamia . non pee ι equidem qui plures una uxores ducit ἔ sed tamen , si una n. tentus sit. Deit L Libiliter; idque hane iam es.sensu illo latiori. vide infra Lib. I r. cap. v. s. s. I. B. Sie Ius TiNIANus Imp. in su quadam constitutione se tale quid egisse glori tur : Licet. inquit, ii veteres qui id premi ιebant citi stil. Heres. & qui in ipsius potestate erant, testes essent in Testamento hoe stire mia
ENTRI Re. Instit. Lib. II. Titi X. De T sum. redii. g. I . Vide x C O D. TH EO DO S. De Meundis Nuptiis. Lib. III. Tit. VIII. Leg. a. ibique Doctissimum GoΚHον 1 DUM, Tom.
257쪽
rcrum ad vitam utilium aut retentio, aut acquisitio , ' ill Is primis naturae maxime convenit, ' & vi ad eam rem si opus sit uti, nihil habet a primis naturae dissentaneum, ' cum animantibus singulis vires ideo sint a natura a iis r tributae, tuendis juvandisque sussicianti Xenophon : a ρά ορώ
lieuticon stamento est : vers. 7, V seqq.
Omnibus se em, Praesi inique datum sentire, eg noscere teli Vimque modumque sui. Horatius dixerat : IΙ , Sat. I, 3. Dente lupus, cornu talirus petit. Unde, nisi latur Monstratum 'Lucretius vero amplius : Lib. U. vers Io 3 et, sed seqq. Sentit enim vim quidque sinis , qua possis abuti.
Cornua nota prius vitulo quam stontibus extent: φ Illis iratus petit, atque infensus iuurget.
ri .e . Us eis: ἰδιας. Videmus animantium quodque eo ad sui tutelam tiri, praxime vitet. Nam V vitulus nondum enatis cornutis ea parie minanes ,
nutus nondum 'matis ungulis calcitrat , V catellus dentibus nondum robusis morsiai. Idem Galenus de usu partium primo , hominem animal esse ait ad
258쪽
S. I. & K Abi bellare unquam iustum se ρ τ'
pacem, bellumque natum, cui arma quidem agnata non sint, 4 sed apta armis pariandis ac tractandis manus : qua etiam pro armis uti sponte sua, nec aliunde id ' edoctos infantes videmus. Sic & Aristoteles de partibus animalium quarto, capite X. kε manum homini, ait, elle pro hasta , pro ense, &pro armis quibuslibet, quia omnia potest sumere ac tenere. s. ' Recta autem ratio , ac natura societatis , 37 ' quae secundo ' ac potiore loco ad examen Vocanda est, ' non omnem vim inhibet, sed eam demum quae societati repugnat, ' id est, quae jus alienum tollit. ' Nam si cietas eo tendit ut suuin cuique salvum sit communi ope ac conspiratione.
' Quod facile intelligi potest ' locum habiturum , etiamsi x dominium ' quod
nunc ita vocamus introductum non esset: ' nam vita, membra , libertas. sic quoque propria cuique essent, ac proinde non sine injuria ab alio impet rentur. ' Sic & rebus in medio positis uti, & quantum natura desiderat eas absumere, jus esset occupantis et ' quod jus qui ei eriperet, faceret injuriam. ' Hoc ipsum autem ' nunc , postquam ex lege aut usu dominium sormam suam accepit, ' multo intelligitur facilius : quod exprimam Tullii ' verbis: a DE OD. Ut δ' si nuumquodque membrum seu u Aron haberet, ut pnsse putaret se valere tu s proximi merudiri valetudinem ad se traduxisset, debilitari, B: intrrire totum compus necesse es : sic, si mi qtiisque nostrum rapiat ad se commoda aliorum, detrahatque quod cuique mine, emolumenti βιi gratia , ' societas hominum V commvnitas evertatur necesse es : uam sibi ut quisque malit quod ad usum Duae pertianeat quam alteri acquiri, concessuru es non rem ante natura , illia natur a non patitus , ut aliorum spoliis nos s famisates, copias, opes arimamris. 6. ' Non est ergo contra societatis naturam sibi prospicere, atque consulere , dum jus alienum non tollatur : ' ac proinde nec vis , quae jus alterius
non violat, injusta est: quod idem Cicero . ita extulit : Cum sitit duo te, l
nera decertandi, uritim per disceptationem, alterum per vim , cumque illud pro
prium sit hominis, hoc beluarum , confugiendum es ad posterius si uti non licet α uperiore. Idem ς alibi: Qiud est quod contra vim feri me vi ptist ρ Apud A M.
Ulpianum est: ψ Vim vi repellere licere insus scribit, jus natura oomparatur , 3 apparet autem, inquit, ex eo arma armis repellere licere. ' Ovidius dixerat : ,j. De Art. Ain. III. 492. D. GNArmaque hs armatos sumere iura fluit. v --.' Π. I. Id quod dicimus, non omne bellum juri naturae adversari, pr hatur amplius ex sacra historia. ' Nam cum adversus Reges quatuor , qui S doma
sol alia animalia ) eorporas tamani Aema se prinoaree indi νε, νοbtistis ilii ahorax, orachiaqtie renetis sint r se iuriam injuriam manu defenda να, ε ' obstoma remoria quasi quodam ersea vivi e res. pag. ayc. Edie. Parae xssy. )GRO Nova IIS Maxtim pro hasea J Lueret. s. Ia s. arma antistia manus . dentesque. inguesque fuerint. I a somnia ae pestore Deos Bellum non repugnare secundis , S exeellentioribus naturae. a Dominium J certarum rerum ius proprium is Itis esset Mevansis J ut nune quoque in iis in communia sunt. quae puhlica , quae univeristitatis. eo a unumquodquo J Hine iure eulpat ri missetis Lacedaemonios , quod imbeeillitate tacidirum Potentiam quaererent. Iinia. a. uit. G a m
259쪽
doma dir uerant . Abrahamus cum ministris, ae foederatis suis armatus victoriam reportasset, Deus ' per sacerdotem suum Melchisedecum factium ejus probavit. Ita enim illi Melchisedecus et Laus sit Deo alii Duo, qui re diate hoses tuos in manum ruam, Gei . XIV, M. At ceperat arma Abrahamus , ut ex historia apparet, ' sine speciali Dei mandato : ' fretus igitur jure naturae vir non sanctissimus tantum , sed & sapientissimus, ' etiam *
extraneorum Beroti, atque dd) Orphei testimonio. 3 ' Historia sepia
tem populorum, quos Israelitis exscindendos Deus tradidit, ' non utar: a fuit enim ibi mandatum speciale ad exequendam rem a Deo judicatam in po-Pulos maximorum criminum reos r ' unde haec bella in sacris literis Dei bella proprie nominantur, quippe Dei jussit, non humano arbitrio suscepta ' Ad rem magis pertinet quod Amalecitas vim sibi inferentes Hebraei, duciabus Mose ac Josua, armis repulerunt , Exod. XVII. ' Quod Deus ante factum non jusserat, post fustum probavit. a. ' Sed & leges generales, ac perpetuas de modo gerendi belli Deus p pulo suo pri cripsit Deut. XX, Io. I s. ' eo ipso ostendens justum bellum etiam sine mandato speciali suo esse posse, ' nam aperte ibidem causam se tem populorum ab aliorum populorum causa distinguit r ae cum de justis causis belli suscipiendi nihil ibidem edicat, ' eo ipso ostendit eas με naturaliter satis esse manifestas i ' qualis causa tuendorum finium in bello Iephtae adversus Ammonitas. Jud. XI. ' violatorum legatorum in bello Davidis a Versus cosdem, II. Sam. X. Simul notandum quod dicit' divinus ad Hebraeos
scriptor, Gedeonem, Baracum, Samsonem , Iephten, Davidem, Samuelem, atque alios ' per fidem debellasse regna, invaluisse in bello, exercitus exterorum vertisse in fugam, XI, 33. 34. quo loco , ' ut istius dissertationis
ries docet, in fidei nomine includit persuasionem, qua id quod fit, Deo placere creditur. Sic & Davidem sapiens semina est, praeliari Dei praelia , I. Sam. XXV, 28. ' id est pia, ae justa.' III. I. Probatur idem quod dicimus 'omnium gentium, ac priecipue m ' sapientum consensione. ' De vi qua vita defenditur notus Ciceronis locus , ipsi naturae testimonium perhibens r ' Es hae nou scripta , sed no a lex, quam non didicimus, accepimus, legimas s verum ex natura ipsa arripuimus, hm
inus GRO No 1 r. e eertum habebant, Deum esse Deum ipsorum.& vindieem justae causae , ae velle eos armorum
st m,in ris 3 clientibus, libertis, serviti remedio adversus violentiam iniquorum uti. Forisaa Extraneo m J Infidelium , paganorum , lasse tamen voluit, Deum prosperasse illorum a gentilium. ma propter fidem , qua exspecta bant venturum a 3 Hsoria δενι- J Erant Cananitae . Hethia Messiam. tae, Hevitae. Pheresitae, Girositae, Amalecitae , a1 Didie a M. Me με- . I rimias J Id est . diis Iehusim. Josin et . dicimus vel traditam a magistrix. vel haustam ex 4 Rrie enim J Iil bellum fuisset justum, etsi Ithris : nam arripere discentium est. Sie a saerea hi tuum aliud esset bellum justum , in iis, quae dicta tibiis . Typtiis numeras.& eaelestia Platonem acissent cap. I. ro. R I . eepisse scribit cicere a. Fim. 29. Iustin. xi, 3.
as De siniν nisiι J Certas & expressas, tam Iineus Eressi refertur a Iosa No . quam sol a. st vere iustas non definiat. Antis. J . Lib. I. cap. g. c cap. VII. g. a. Edit. ac Νωω alite. I Plerumque . ut plurimum a d . I. B. Immo, en lumine naturali I. E. dd Aut potius veteris Poetae , qui uom mar Persem I Quasi diceret , quod eredebant Orpbei adsumsit. Exibit fragmentum apud CL
260쪽
s. III & IV. Au belis e nηquam minim si ρ simus, ex risimus, ad quam non docti, sed facti, nou instituti , sed imbuti sim
mus r ut si vita 1iosa a iii aliquas insidias , si in vim, in tela aut latronum, aut Dimitarum incidisset, ' ' omnis bouesa ratio esset expediendae salitis. Item r' Hoe V ratis doctis, es nectilitas barbaris , es mos gentibus , feris natura ipsi prisci ipsi/, ut omnem semper υ- , quacumque ope possent, a co=70re , a capite, . illa sis propulsarent. Cajus Jurisconsultus : adversus perimium naturalis bL. ἐιaque ratio permittit se defendere. ς Florentinus Jurisconsultus et Iure hoc menit, ut 1; II' quod quisque ob tutelam corporis fui fecerit, jure fecisse exi vietu . - Josephus : Mua.
γύψει. υ evisu naturae lex illa, ' tu omnibus υalet, ut veniit visere, idque i ιm es quapropter eos, qui vita manifeste nos volunt spoliare , suis. hoses cevsiemus. d De beta
2. Adeoque mani semim aequitatem hoc habet, ' ut in bestiis etiam , ' quae ta=.ε. iuris non rem ipsam , ut diximus , sed 3ς umbram habent quandam , distingua- M. Iu mus inter vim. quae injuriam insere, & quae propulsat. Nam cum dixti set , o Ulpianus, ' animal f quod sensu, id est rationis usi, caret, non posse in- F quaist. juriam fecit se, mox tamen subjungit, ' cum arietes, vel boves 3 commisissent, ρ π f L& alter alterum occidisset, in Μutio auctore distinguendum. ut si quidem is T cuia periisset qui aggressus erat, cessaret actio , si is , qui non provocaverat, coim meus: r. peteret actio. ' Cui explicando serviet illud Plinii: ee Leontim feritas mire u se non dimicat, serpentum morsus non petunt serpentes s sed si vis inferamρ , nulla es cui non sit ira , non sit aulina r uria impariens , es prompta , si v ceas , ad se defendentam alacritas.' IU. I. De jure natu nati ergo, ' quod & gentium dici potest, ' satis constat eo bella non omnia improbari
as ct δε honesta 3 Quidvis etentaremus . nihiln n licere putaremus, vel si oecidendi essent, ad nos ii herando go irim I simulacrum . Imaginem . Instangi cammus. ιθ cornibus invisem se petiissent. Unde in lare frequens Seneca pro impellere. ee ) Prima quidem vetha istius loci legunt ni apud P L Nau M. I 0 . Natum Iah. VII. Pν - δει. in fine. verum reliqua ab illis . Sias insinfriarur xe. non ibi exstant. nee alibi . quod sciam . apud eundem Auctorem. Adeo ut in unum compegerit molitis duo loea diversorum Seripi eum. dum sciliret exscribit alios. qui ita jundia adserunt: se enim FRANCIL CD MN A N υ comm. Iur. Cim Lih. . cap. IV. num. g. M A R C. L YCκ L A M A ---N. Lib. V I. Εelog XLII. pag. 394. simile exemplum videbimus infra. ad Lib. II. cap. LI. g. i3. Nota vit. Auctoris. I. B.