장음표시 사용
261쪽
2. ' Jure autem gentium, voluntario itidem , non damnari bella satis nos docent historiae, ' & omnium populorum leges ac mores. Imo K 3a jurea I. Eae hoe gentium introitu Li esse bella, ' dixit ' Hermogenianus : ' quod paulo ali ter quam vulgo accipi solet interpretandum censeo : nempe ' ut certii bel
p. b. V lorum forma a jure gentium sit introducti, ' quam formam quae habeant bella , ea peculiares ex jure gentium effectus consequantur : is unde di h IAE. I. stinctio naicitur, qua utendum nobis crit infra, ρ ' in bellum solemne ju z. ili' ris gentium , quod & 33 justum, ' id est plenum, dicitur, ' & non solemne , ' p. a. quod tamen non ideo iustum ei se desinit, id est juri congruens. ' Nam aliis bel DV , ' modo aequa subsit causa, ' jus gentium non adlis fit quidem, sed nee resistit, ' ut infra latius explicabitur. ' Iure nullum inquit ς Livius 3 irae Iib. comparatum es, ut arma amnis propulsentur. Et Florentinus ' jus elle gentium, XVI. r. ' est , ut vim atque injuriam propulsenaus , ut corpus nostrum tutemur.
V. I. ' De jure divino voluntario ' major est dissicultas. ' Neque hied λ. iii objiciat quisquam jus naturae esse immutabile, ' ac proinde a Deo nihil in ', I o contrarium potuisse constitui: ' id enim verum est in iis, quae 3s jus ita tui . V tutae vetat, Ssi aut praecipit ; ' non in iis , quae jure naturae 37 licent tantum :' nam quae ejus sunt generis, ' cum proprie juris naturae non sint, sed 3 ' extra jus naturae, & vetari possunt, & ptaecipi. 2. ' Solet ergo primum a nomitillis contra bellum adserri lex data Nox esusque polieris , ubi Deus sic loquitur, Gen. IX, S , 6. ' Quin etiam sauri L nem vesrum , id es animarum vesrarum, rem cum : ab omni bellia repolcam
eum t atque etiam de manu hominis alterius, ut te fratris, reposcam hominis
animam. ' Quisquis ostiderit sanguinem hominis , δ' qui es tu homine. Duruis ejus es udetur : quia hominem ad efffigiem suam fecit Deus. Hic ergo ' quidam illud, quod de reposcendo sanguine dicitur , generalissime intelligunt , &
G a o T I I. g Me emtium introducta esse bella J Seriptorvitarem illustrium in Themiit Oete : Professus o Atheni sti suo emsilio, quod communi Iure gentium facere possent. Dera piablicos, Hosque patrios, ae penates, quo facilius ab hoste possent defendere, ma
in bellis justum est nempe . non ut vim inferamus alios non laedunti. sed ut vim prohi he mus, armis relistendo si quis vim fecerit, & vitam . hona, libertatem nostram & nostrorum aggressus fuerit id necessitate atque usu edoctas comparavisse gentes.
33 Iustum , id es plinum J J tam aliquando
est . in quo adhibetur certus ordo. modusque re rum ae verborum : Ω ditersum est tumestuario,inapparato. incondito; aIiquando. quod est iuri conveniens, & contra est injustum , iniquum, il- Iegitimum. Priori sensi bellum minus latenuleiij a est justum ι posteriori esse potest. Inquit Lit ius J Lib. XVI. cap. a.
ps iis narura vetat J Tanquam nunqnam non turpia. 36 aut praeeipit J Tanquam semper honesta. 7 Lirent tantum J Quae sive omittantur, sive fiant. nihil peeratur . nisi quibusdam temporiabus & oeeasionibus, quale est hellum gerere inoffendentes. 38 Extra jur naturae J Non sunt de imperatis naturae, sed de indulgentia ; non lepes, sed logum heneficia , quae ubi valeant, ubi non, te pus S res praeseus docent. 39 Qui est in semiue J Helar N in brumine . & hoc reserunt ad membrum sequens , ut sit per hominem , qui nempe juste vindicet facinus , sanguinem eius effusum iri. Quod non improbat auctor ad locum istum.
F) Non videtur de distinctione illa eogitasse
Iurisconsultus : sed hoc velle tantum, regulas, quae in Bello observantur. ut iustum habeatur, ex praeceptis naturalis Eationis eonstitutas fuisse& induetis. Talibus enim naturalis Rationis dictatis censetur diis Gentium, ex mentu veterum. I. B. GRo-
262쪽
3. v. Au bellare nugi tam Joslim sit 8 sa
alterum de effundendo vicissim sanguine, εο ' comminationem ege volunt, non approbationem : ' quorum neutrum mihi se persuadet. Nam ετ inter dictum de sanguine non essundendo ' latius non patet . quam quod in lege est, Non occides ; quod nequc capitalibus suppliciis , neque bellis obstitisse manifestum est. Lex ergo ' tam haec, ' quam illa, ' non tam novi aliquid constituit, ' quam jus naturae prava consuetudine obliteratum declarat, atque repetit : ' unde εῖ verba illa intelligenda in eo sunt sensu , qui '' vitium includit; ' iῆcut homicidii nomine non quamvis hominis caedem intelligimus , sed As destinatam , & Mi innocentis. Quod vero sequitur de sanguine vicissim est undendo , ' videtur mihi non fictum nudum , - sed jus continere. 3. ' Rem ita explico. Natura non iniquum est . ut quantum quisque fecit mali, tantundem patiatur, juxta illud, quod hΑ' ' Rhadamanthi jus dicitur t
Q Seneca pater hanc sententiam sic retulit : Iustissim patiendi vice, quod Oisque obeuo excogit it fpplicis exeipit suo. ' Ex hujus naturalis aequitatis sensu Cain parricidii sibi conscius dixerat , Gen. IV, Iq. qui rixv
Niet me, interficiet me. Sed Deus primis illis temporibus, aut ob hominum raritatem , aut quia paucis adhuc grassantibus minus opus erat exemplo , ' id quod naturaliter licitum videbatur edi repressit, ' & contactum quidem, ac commercium homicidae defugi voluit, ' at vitam ei non eripi; quomodo
S Plato π in legibus constituit. & olim in Graecia usurpatum his Versibus docet Euripides : f Orest. vers. II , A seqq- J
s quis Ie Mistis is de eo. qui prior vim in Ierit, immine id ierat. cap. IV. g. 9. M. Gais. JG R O N o v I I. o comminationem J Tanquam denuntiet Deus, uid ipse facturus si . vel per malos & injustos ἔ olet enim st metatis peceata punire : non comitilitat & ordinet lectum genus hominum . qui vindices homicidii, st smillum snt rerum capiatalium. Quemadmodum Davidi minatur a. Sam. III r. & II. 1 Intersi tam J Noacho datum. non 3 ampliur vetat, quam myu dictum. I Essundere san Inem. ς' occidere. - atium includit J Ut iniuria effundere, it
s Destinatam 3 conflio & proposito factam .
M Iunoemio a Qui nihil enmmeruerit. cur
7 Aon fuerum titidum I Quasi minetur Deus . quid eventurum sit per aliquem in eodem actu
263쪽
suam bene parentum provida aetas satuerat,
Ut cogeretim de via decedere, Hominumque visu caeae patrata n0cens,
Fugaque lueret triste , non letho, scelus '
ressibile es aut uisus, quamitas gratatim delictorum i Imin f isse panias : sed cumb Lactant. eae pro essι remporis contemnerentur , venitim ad mortem. . Laelantius : lili α - ii synie enim ita atris nefas , Dan is malos, tamen homines , supplicio capitis incere
q. Ab uno facto illustri sumta sa ' coniectura divinae voluntatis in i
a pecunia , nam apud majores neunt,ias panas e--μι fuisse , tam auMe risi actale metinia ponde raretur , quod ad capitis parnam deinde Otirpatum
est Ad sextum : mreg. αα ) Peridere. ιratium est is pecumiaria iamnatione. Memorat Pliuitis Historis Naturalis lib. VII. cap. Lut e primum c pitis iudieium in Areopago esse actum. lih eus est Ius. Dis. cap. X. num. 23. U. CH r. vhi agitur de Exsulibus , quibus, apud veteres Romanos , igni R. aqua interdicebatur. I. E. Gao Nou II. sa conisiura dioisis motantasia in Ietem isti JAb insigni exemplo, quod Deus in statricidam
statuerat. homines ante diluvium argumentati, ct colligentes nondum placere Deo eaedem caede tui, quamquam naturalis id ratio suaderet , capitali supplieio in homieidas ahstinuerunt, qualivetito ipsius Dei lege i videtur speciosius diei
quam verius. Sane non exstat praeceptum Dei de homicida capite puniendo ante diluvium : sed cum prior ille mundus per annos mille sexcen. tos steterit. R haud dubie infinitis populis tioni lius . civitatibus frequentatus fuerit, vix videtur verisimile, ut eos aut naturalis ratio. aut sua securitas . aut neeessitas, quae delictis ereccentibiis augeri poenas imperat, non doeuerit tam iusto supplicio seelus refrenandum esse. Edictum de Caino simile est illig rescriptis Principum, quibus alleui sine exemplo subveniunt. quae Pe sinam non transgrediuntur, ut loquitur Imperator g. g. Instit δε Iure Battiris, totium , Et e miti. Ipse Cainua ostendit se metuere. & exspe lare quod fecisset. cur 3 quia natura elim moneribat : Inhi Dod non mis feri, alteri ne feceris. Quod autem poenae exemptus est, aamitto facile rationem aucioris , ob hominum raritatem ei paret Deum jussse: at id transiisse in legem cur videatur, eessante ratione , & mundo tot tam lis frequentato 3 Nee iuvat exemplum Lameehi . quem aeeipere possumus haec prosatum, non ut gentium ius, sed suae salutis muniettilae gratia . atque ut vindires saeinoris a suo eorpore. & c pite Asterreret. Ut ille medietis regi Ludovieo XI. apud comiti m lib. X. Non ΔΗ a quin me uoque Is ejecturas, Ilausi reliqtior omnes; merum fandiissimo iur/jurando tibi eous o. pos meum abs te discisse non te vicitieum fora octavum diem. Minae sunt hae , non ius, aut veritas. Illud facile conecterim . in paueitate hominum . Mante diluvium . & post cessi tum iam eapitale supplicium edicto sanκisset Deus ) aliquamdiu exilio tantum , aut mulcta diversos apud populos luisse
culpam homicidas. Id non confirmant tantummodo , quos advocat auctor, sed & leges harha rarum gentium , qudi Romauum imperium conculcarunt. Lex Salisa tit. XLIII. Si quis ingentitis Franctim, mi Barbariam homitiem orideris, qui Dod Mica misis , oelo mistum denarium . qui iurisne
Cc. Iuliari solidus intelligitur aureus, qui M.
denariis argenteis aestimatur . de quo egimus in lib. III. de ped. vet. ) IDMEs Daieetur. Si
quis Romantim hominem . convivam Rexis oeciis
264쪽
pem ivit, ' Ita ut Lamechus quoque 'simili facinore perpetrato Impunitatem sibi ab hoc exemplo promiserit, Gen. IU , 24. s. ' At cum jam ante diluvium, gigantu in aetate, promiscua invaluisset caedium licentia, instaurato post diluvium humano genere, ' ne mos idem invalesceret, s 3 ' severius occurrendum Deus censuit: & repressa prioris saeculi lenitate , ' quod natura non iniquum esse dictabat, & ipse permisit, i is ut insons esset , qui homicidam occidisset et ' quod postea Ff institutis judiciis c summas ob causas ad judices solos restrictum est ε, ' ita tamen ut moris pristini vestigium manserit FI in jure ejus . qui occisum sanguine proxime attingeret, etiam post Mosis legem , qua de re infria φ fusius agetur. a IV. m. 6. ' Magnum habemus auctorem nostrae interpretationis Abrahamum , T N' qui cum legem Noae datam non ignoraret, arma sumsit in reges quatuor, in s. i ut quae plane crederet cuin ea lego non pugnare. ' Sic & Moses Amalecitis 3 i. Et S.' populum oppugnantibus arma jussit opponi, ' naturae scilicet jure usus r ' nam Deum de hac re speciatim consultum non apparet, Exod. XVII, 9. Adde jam, quod ' capitalia supplicia nec in homicidas tantum, sed & in alios faciliorosos usurpata apparet, ' non modo apud F populos extraneos , ' sed apud ipsos piae doctrinae alumnos , Gen. XXXVIII, 24. 7. Nimirum sy ' coniectura divinae voluntatis, ' ipsa naturali ratione adjuvante, a similibus ad similia processerat, ut quod in homicidam constitutum erat, ' in alios quoque eximie nocentes non iniquum Videretur. Sunt enim quaedam , ' quae vitae aequiparantur, ' ut existimatio , ' pudor viminalis , ' fides matrimonii, aut sine quibus vita tuta esse non potest , ' ut sim imperii societatein continentis reverentia : adversu in quae qui iaciunt, si homicidis
ho eidam perimete: quique id sesisset, ut nul
ss Institatis Ddieii, J postquam pluuit & lites dirimendas R delicta punienda felestis iudicibus,& magistrati ius eommitti.s6 Stimmis ot ratisis J Quia multi eo iure abute-
3 In jure 6-J Numen et s.s1 Poptius eis meos 4 Exsortes foederis divini. 9 Conisestira J Quod statuerat sam Deus ho- mieidam eapitali supplicio puniti. id interpretati sunt homines eum velle extendi ad eos, qui non levius peccarent homicidis in laetetatem humanam . n hos per supplicium luere.
non haber . Iollat sies, wes αἱ eommendastiι fuis i. e. qui patronus eius , vel cuius ipse eliens ) m misiι. his LXXX. solidos. De taminis e -- , si aliquid da oris adiis eontigerit, omnia Niciter e ponantur. Lex Ripuarioriam : Si quis mentitis hominem ingenuum Rimaritim deciderit , . solidis eti*abilis Ddicetur. Lex saxonum estia niauem Meliarit. I s. Nolidis componat. Lex Anglorum e M quis motivum oecideris c distiniassebant homines in Adelingos, Frilingos, &igios , i. e. nobiles Iliberos, ct servos ) Dc. fodiati componat. Di libretim Oeeiderit , cc. I lidis eumponat, qui se vis. Meiareis . XXX. δε-tidis eomponat. Lex Frisorum e Si καhiris nohilemo illaris, LXX. Iolidis eoisonis: s nobilis liberum oecideria , folidos LIV. ου virium denarium Iollas ἔs tibis nobilem . LXXX. solidis eo ponat. Lex Longobardorum lib. t. tit. s. M qtiis homicidium perpetrameris aUcons in Barone , libero. vel fervo, ωει anelaia, V uritis fueris, μι dtio tantum . qui ipsim homicidium feerit , eo, M Dcccc. siris. ε 3 Severius se mentim J Verbis adductis ex Genes. IX, vers. s. Κ ε.
265쪽
8. Huc pertinet ' vetus, quae apud Hebraeos exstat, traditio, ' leges plures Noae filiis datas a Deo, quae non Dinnes a Mose narratae sint, ' quia satis erat ad ipsius institutum, eas postea in lege peculiari Hebraeorum elle comprehensas. Sic ' adversus nuptias incestas legem veterem , quamquam a Mose ' suo loco non memoratam, exstitisse apparet Levit. XVIII. Interea autem, quae Noae liberis Deus edixit, hoc quoque aiunt fuisse , ' ut non homicidia tantum, sed & adulteria, &' concubitus incesti, item ' violentae rapinae morte punirentur. οδ Quod ipsum confirmant Jobi verba XXXI. o. 9. Jam vero data per Mosem lex sanctionibus capitalibus ' rationes ad jicit , quae apud alios populos non minus quam apud Hebraeum populum valent : ut ' Levit. X VIII, 2 . 26. 27. 28. ' Psal. CI, S. Prov. XX , 8.' Et peculiariter de homicidio dicitur terra εῖ non posse expiari nisi sanguine homicidae fuso, Num. XXXV. 3I. 33. ' Praeterea absurdum cogitatu est , Hebraeo populo indultum, disciplinam, & salutem publicam ac singulorum munire poenis capitalibus , ac se bello tueri , caeteris autem regibus gentibusque idem eodem tempore non licui isse : ' neque tamen reges eos, aut gentes unquam a prophetis admonitos improbari a Deo usum capitalium suppliciorum, ac bella omnia' sicut de aliis peccatis admoniti saepe sunt. Io. Imo contra quis non credat, cum lex Mosis de judiciis expreIIam h huerit divinae voluntatis imaginem, ' recte ac pie facturas fuisse nationes, quae inde sibi exemplum peterent 3 ' Quod certe Graecos , Atticos praesertim, s
cisse credibile est : ' unde ii) tanta in jure veteri Attico & quod inde
sumtum est Romano m. tabularum D cum legibus Hebraeis similitudo est.
Sufficere haec videntur , ' ut appareat legem Mae datam non eum h.ciere sensum quem volunt, qui bella Omnia eo argumento impugnant
VI. I. ' Speciem majorem habent ' quae ex Evangelio contra bellum adseruntur : in quibus examinandis non illud mihi luinain, quod sumunt inulti, in Evangelio extra praecepta credendi, & sacramentorum . nihil esse
quod non sit juris naturalis; id enim , quo sensu a plerisque sumitur, v
ι a. Illud libens agnosco, ' nihil nobis in Evangelio praecipi, quod non
naturalem habeat honestatem et ' sed non ulterius nos obligari legibus Chri- Ihi, quam ad ea, ad quae jus naturae per se obligat, cur concedam non via deo. ' Et qui aliter sentiunt mirum quam sudent, ' ut probent quaedam,
kk quae Evangelio vetantur ipse jure naturae eile illicita, ' ut concu
Papiniamu, aliud Paulas noster praeis G st o M o v I I. si Deest J Intra gradus cousanguinitatis Mistitos iungi.sa Quod ipsum J Adulterivm esse trimen , quini plectat iudex. 63 Non p. me expiari Piaculo obligari omnes regionis ineolas, ubi homicidium saltum est, quod tolli nequeat. σε cum ι ibin J Ut apparet ex Fragmentis
F. eum lege Hortis eollatis. ω editis a P. PLibino Lutet. 1s7y. s nuperrime autem in δεα predentia fles Uusinianea Viri Eruditissimi A N T. SCHUL TINGI r. I6s Extra praerepta J Praeter musteria, & summaeapita Christianae religionis. ii) vide Auctoris Tractatum De Verit. Re Iig. christ. Lib. i. g. IS. in . pag. 23. Εd. v per. Amst. I. B.
voeem illam quadam addidi , quae exiseidit in omnibus Mitionibus , & quam deesse nemo non videti I. B. GR
266쪽
f. VI. Au bellare unquam justum sit 8 8
binaciim, ' divortium, ' matrimonium cum pluribus sceminis. Sunt quidem haec ejusmodi, ut cis ' abstinere honestius esse dictet ipsa ratio ; ' at non talia ut absque lege divina nefas in illis appareat. Ad illud vero ' quod Christiana lex praecipit , ut alii pro aliis moriis periculo nos objiciamus ,
I. Joh. III, I s. ' quis dicat ipso il naturae jure nos obligari r Justini di
ejus est, qui nondum credidit. 3. Sed ne illos quidem sequar , qui aliud sibi sumunt non exiguum , ' Christum scilicet in tradendis praeceptis , quae extant Matthaei V , & deinceps , csi interpretem tantum agere legis per Mosem datae. Aliud enim sonant verba toties repetita, Atidisis dictum fuisse veteribus: Ego vero dico vobis r ' quae oppositio : sed & Syriaca & aliae versiones ostendunt , ' illud veteribus significare, ad veteres, non a veteribus , ut vilis est, ad vos, non a vobis. ' Veteres autem illi non alii fuerunt, quam qui Mosis tempore vivebant : ' nam quae ut veteribus dicta recitantur , non logis peritorum sunt, sed Mosis, aut verbo tenus, aut sensu. Nou occides ,
EX Od. XX, I 3. Qtiisquis occiderit, tenebitur jussicis, Levit. XXIV, 2I. Num. XXXV , I 6. II. 3o. Noli nnechaberis, Exod. XX , I . Quisiquis dimiserit uxorem , det ei libellam δυortii, Deut. XXIV, I. Non pejerabis, sed reddes Domino, quue juraveris, Exod. XX, T. Num. XXX, 2. ' Oculum pro Oculo,
dentem pro dente ' supple, reposcere liceat in judicio ) Levitic. XXIV . eto.
n Seeundum naturam vivere, ejus es, qui non
duin eredidit J Loeus Iusini est ad Imam pag.
38'. Mit. Θlbum. idemque 'nsiis apud Oria tenem in excerptis illis, quae PhiIocalia dicuntur. cap. IX. pag. 76. Gu. Calabrin
GRO NOVII. 6c Interpretem tantum agere letis per Mosem da-ιaJ cierems de Foedere cap. I a. num. ys . a ting. TheoL Elench. p. II. Haec tamen sententia communis est omnium Protestantium: Christum, nee universis, nec singulis decalogi praeceptis quicquam addidisse , quod ad persectiorem Dei cultum in N. T. pertineat , quia lex Dei persecta est, cui nec addi quiequam potest, nec detrahi. De ut. IV, st. a. Se XII, st. 3 a. Psalm. XIX, st. 8.
& ohedientiam omnem, non modo externam, in
sermone , gestu, facto, sed etiam internam mentis . voluntatis, affectuum complectitur : Matth.
XXII. e. 78. & 39. Devt. XXvII. 26. eoque &vitam aeternam & pollicetur, ς dare potest servantibus. Levit. XVIII. st. Deuter. XXX. k. 19. Luc. X, st. et s. & ag. eollatisque inter se Ioeis ad Rom. N . st. s. GaI. III, I a. Negant iidem legislatorem proprie diei Christum, nili quatenus cum Patre & S. Spiritu Deus Triunus legem dedit Mosi in monte Sina. At qua& medius, atque interstes novi Testamenti est, non condedunt legislatorem esse , quia Μ i, eiusque legi opponitur tanquam gratiae& virtutis auctor. Joan. I. st. II. DSciumque habet proferre Evangelium ex sinu Patris, intercedere . Ω fieri victima pro nobis . Ω dato Spi
ritu S. nos Patri reconciliam. Joann. I. st. I . Matth. XX, st. 28. a. Corinth. V, st. I9. O. II. Ad munus sane propheticum in erudiendo populo perin
tinuit instauratio . Ω vindieatio legis, remotis Phariciorum additamentis, & pravis interpretati nibus e caeterum nec alia legis praecepta tradidit, sive per se, sive per Apostolos , quam Μoses , nec aliam eXplicationem addidit . quam quae , Prophetis tradita est. & semper tradi debuit. Sic quidem nostri. At Pontificii statuunt Christum in Evangelio legem molis ex impersecta pers ctam , vel ex persecta perfectiorem reddidisse. Sociniani quoque longum texunt catalogum e rum . quae sirigulis capitibus decalogi addiderit tile quibus plura Theologi. Sie igitur contra S ciuianos hic disputat, ut multa illis eoncedat.
il) Quidni 3 si recth ius illud intelligamus.
vel exemplum Ethnicorum . qui pro patria se morti devoverunt, id refellit. Postulat omnino Societatis eustodia, de qu1 Auctor noster in Pr legomenis, ut in certis quibusdam calibus nomnulli plurimorum laluti vitam suam donent. Mdeoque ipsa obligatio Mart)rii , qualis ab Evangelio nobis imponitur, , Lege Naturae ultimo
267쪽
Deuteron. XIX ,2 I. Diliges ' proximum id est Israelitam Levit. XIX,
I 8. V odio habebis inimicum tuum, ' ' puta septem populos , quibuscum amicitiam colere, quorumque misereri vetantur, Exod. XXXIV , II. Deut. VII. I. ' His addendi Am.decim , in quos Hebraei jubentur bellum habere implacabile , Exod. XVII, I 6. Deut. XXV, I9. 4. ' Sed ad intelligentiam verborum Christi omnino notandum, legem per Mosem datam dupliciter accipi : aut secundum id , quod commune hahet cum aliis legibus , quae ab hominibus condi solent, ' quatenus scilicet graviora delicta poenarum 67 aspectabilium formidine coercet. Hebr. ΙΙ, a.' & populum Hebraeum hac ratione in statu civilis societatis continet, ' quo sensu dicitur si a. ἐ τλη. σαρυκα e, Hebr. VII, I s. ' & lex factorum, Rom. III, 27. aut secundum id ,' quod legis divinae est proprium, ' quatenus scilicet etiam mentis requirit puritatem, ' & actus aliquos, qui sine temporali poma omitti possunt et ' quo sensu vocatur νόμυ--, ROm. VII, I ' exhilarans animum , Psalm. XIX , qui Latinis XIIIII, 9. ' Legisperiti &Pharisaei ' priore illa parte contenti, ' secundam, quae potior eli, insuper habebant, neque inculcabant populo et ' quod verum esse non ex nostris dumtaxat libris . sed ex Josepho quoque & magistris Hebraeoru in ostendi potest. s. Sed etiam ' secundam hanc partem quod attinet, sciendum est, vim tutes , quae a Christianis exiguntur , ' etiam Hebraeis aut commendari, ' aut praecipi, sed p non praecipi in eo gradu ' ac latitudine , quo Christianis.' Utroque autem hoc sensu Christus sua praecepta opponit veteribus ; ' unde
liquet, Verba ejus non continere ruidam interprctationem. Haec autem sciri non ' ad hoc tantum, quod nunc in manu est, refert, ' sed & ad multa alia , ne legis Hebraicae auctoritate supra quam aequum est utamur. VII. i. ' Omissis ergo argumentationibus, quae minus se nobis probant,
PRIMUM ac praecipuuin testimonium, quo bellandi ius a Christi lege non plane tolli probamus , esto Pauli illud I. ad Timotheum II, I. a. 3. Hortis
G x o T I x. o pυιa I prem populos 3 In hos odium lege termitti, ait illustrissimus Mais ει ad Deut. XXIII, II. p Non praecipi in eo eriati ae lati Mino J Quaedam hue pertinentia uide in nutatis supra ad finem capitis primi. Egregiux inprimis omn
nobis. a. iliis exstitis. Idem in oratione FLlium Patri aequalem . quae est Tomo VI. ait in Evangelio eme ἰπωα , πραμήκη, Arολ- 4 W-
quae pro exemplis lunt. G R. O
268쪽
g. VIL Au Hilare unquam justum sit 8
ergo ante Oinula , Πι favi deprecatioues , preces , intripellationes, gratiarumn tiones pro Oibusvis hominibM : pro regibuι, quibusυρι tu eminentia consistit is rq ut tranquillam, ac quietam visum de Imri cum omni pietate, ac sanctitate. Nans id bonum gratumque es apud Deum servasorem nostrisu, qui omnes homiues vult seris, i se' ad agnitionem υeritatis Uenire. Tria enim hinc docemur : ' Graiatum esse Deo, ut reges fiant Christiani : ut Chri itiani lacti reges maneant:
simul cum regali potesate etiam saninu mentem consequatitur : & in libro, cui nomen Constitutiones Clementis, precatur Ecclesia r rae et , id est,
magistratus Christianos ; deinde & hoc Deo gratum esse, ' ut Christiani r ges Christianis aliis vitam tranquillam praestent. a. ' Quomodo vero Z Alibi id explicat Rom. XIII, Dei minifer es tuo bono. Quod si feceris quod malum es, metue s ' non enim frufra glassium
gerit : nam Dei misiser es , vindex ad iram et , qui quod malum es fecerit. nam ' Iure gladii per complexionem ε omnis quidem coercitio intelligitur , quomodo etiam apud Jurisconsultos interdum; ' sed ita tamen, ut pars ejus summa, id est verus gladii usus, non excludatur. Huic loco illustrando non parum servit Ρsalmus secundus, qui quanquam in Davide suam habuit veritatem, ' plenius tamen & persectius ad Christum pertinet et ut discere cli Achor. IV, 2 s. XIII, 33. Hebr. V. S. Is autem Psilmus reges omnes hortatur, ut Dei filium venerabundi suscipiant i hoc eth, ut se ministros ei exhibeant, ' quae reges sunt scilicet, ut recte expliciat Augustinus . cuius verba ad hanc rem pertinentia apponam : - Iu hoc reges, sicut eis divinitus praecipitur , Deo ser nil, tu quantum reges sunt, si in regno suo bova jubeant , mala prohibeant, non solam qua pertinent ad humanam societatem , verum etiam quae pertinens ad divinam religionem. Et alibi : ς Quomodo
r Xρ. rvα τα τέ- . id est. --Uvastis civisio iaι J Nisi hie interpretari malis . Christiari, viri: exitum. Loeus est Lib. VIII. cap. 36. ubi, quemadmodum n αν. eiusdem Lilari, eadem verba reperiuntur. posteriori modo rectὰ vertitur in Edit. Patriam Apostolis. I M. Tom.
ς insis eoiseisis J Μerum imperium est hae Tom. I. here gladii potestatem l. 3. D. de juri Idictione.
Taeu. 3. hist. 68. vitellius assistenti eonsuli exissolutiun k latere pugionem , veluti ius vitae ne eisque eivium reddebat. s Vide summi Iurisconsulti, Clar. N o o D r ri , eruditissimum Scri tum De Iurisdict. ει Imperio. Lib. r. Cap. . I. B. εs sua Rixes J Potentia sua utendo ad bonos
mores introducendo , malos includendos, aut supprimendos.
mm Ar mentum istud, ni x plura ex se mentibus. per se equidem st direct eo tantum pertinet, ut capitalia supplicia ab Evangesto non
tolli probetur .' veriam per eonsequentiam hine deduci potest . neque Bellum estne Christianis vetitum esse. Hue iacit non tantum ratio ab Auctore adlata num. t 3. istius paragraphi , sed etiam quini usus capitalitam suppliciorum non minus videatur repugnare mansuetudini. Ω es mentiae Christianae, qu'm Bellum . unde. si priora tamen Leent. posterius illicitum non esse effieitur. vi te quae de eapitalibus suppliciis ult rius dicentur infra , Lib. II. Lap. ao S. I a. I. B.
269쪽
erra reges Domino serυiunt in timore, nisi ea, quae contra iussa Domini fiunt, religio a seisi itate prohibendo , atque plectendo st ' Aliter enim semit 7 qua homo
es, aliter' qtia rex es. Mox : Iu hoc ergo serviunt Domius reges, in Fantlim
sunt reges, o in ea facimi adserviendum illi , quae non possunt facere nisi reges. 3. ' SECUNDUri argumentum praebet nobis is ipse locus, cujus pamtem citavimus, ad Rom. XIII. ubi potestas summa, qualis est regia, a Deo esse dicitur, & ' Dei ordinatio vocatur; unde infertur, ' ei & parendum& honorem exhibendum ; ' ' quidem ex animo : & qui ei resistit , eum Deo resistere. ' Si ordinationis voce res intelligeretur, 7 quam DeuS tantum non vult impedire, quomodo se Deus habet circa actus vitiosos, ' jam inde nulla honoris, nulla obedientiae , 7a ad animum maxime pertinentis, obligatio sequeretur ι ' nec quicquam diceret Apostolus , ubi hanc potestatem
tantopere praedicat, atque commendat. quod non latrociniis & furtis conveniret. ' Sequitur ergo, ut ordinata haec potestas 73 voluntate Dei approbat te intelligatur; unde porro insertur, cum Deus sibi contraria non velit, 'hanc potestatem cum voluntate Dei per Euangelium revelata, &-' o Ieshomines obligante , non pugnare.
q. Neque eliditur hoc argumentum eo, quod qui in imperiis erant eo tempore cum haec Paulus scriberet, ' dicuntur alieni futile a Christiana pietate : nam primum id ita universim verum non est. Nam Sergius Paulus Cypri Propraetor Christo nomen pridem dederat, Actor. XIII, I 2. Ut jam taceam quod de V 7s Edessenorum rege vetus fama tradidit, ' nonnihil sorte falso inquinata, sed ut videatur ex vero originem trahere. ' Deinde non de personis quaeritur, an impiae fuerint, sed an illa sunctio in illis impia fuerit : quod dicimus ab Apostolo negari, quando illam functionem dicit a Deo institutam ' etiam pro illo tempore , ac propterea honorandam etiam ' intra animi recessus, ' quibus proprie solus Deus imperat. Potuit ergo & Nero,& rex ille Agrippa. quem ad Christi religionem amplectendam Paulus tam serio invitat, Act. XXVI, Christo se subjicere, ' & retinere hic regiam, ille imperatoriam potestatem: ' quae sine jure gladii S armorum intelligi ii quics 1 o T r r. qum facit initium & oeeasionem honi, ut man-eipationem Iosephi reddidit viam ad potentiams nissenorum J Est Mesa in os oene. No- . tuo. & ad Patriarchas alendos in aegypto , Per men Abeari frequens illis locis. Apparet ex num filiam Pilati & Judaeorum erga christum . Pri mis. Tatiso. Appiano. Dione tum in pridem edi eipium liberandi generis humani. iis, tum in novis excerptis, Cupi olitio. Vide ra ad a-imtiis ina me I Quae non conullat in Ill. S P A N Η R. M. De νυν l. tisti Numi aia ex erno tantum opere . quod coacti x invii r suam, Disr. VIII. g. IO. pag. δεω. Tom L samus ad voluntatem tentioris . sed maxime . in stitillo. R affectione, atque propensione auiis ,
G R O N o v I x. eum volentes iubet usque paremus. ιγ Iutit Me mi apnob reJ Non modo peris
ro Otia homo J Ut sibi temperet, abstineatque mittente. . iniuria s ut se pium, & modoratum praestet. ues homi hes J Tanquam quod in V. F. 7. suam Deus taurem J Quales sunt res . qnas revelatum est non obligaret omnes homines , sustinet Deus ae patitur tantum. ' hactenus re- sed tantum Me eos. git, ne ulterius evagentur, quam fert aut iussa s Edessenorum νυν J Ahgaro . qua i dederit eius ira, dum malum punit per malum et aut ad Christum & ah eo reeeperit Epistolam, Emindiligentia. dum spatium dat ad poenitentiam ; δεο. t. cap. a. suuam meram si iam eue . aut sapiens consilium , dum malum aliunde oria inter Eruditos hodie se satis constat. I M. Ic a m
270쪽
U I I. Au begare unquam iustum sit ' si
quit. Sicut ergo olim ' pia erant sacrificia secundum legem, quamvis ab in piis sacerdotibus celebrata; sic pia res est imperium, quamvis ab impio te
. TERTIum argumentum petitur ex Joannis Baptistic verbis, qui serio interrogatuς a militibus Iudaeis ' cuius gentis multa millia Romanis militasse, ex Josepho & aliis scriptoribus manifestis sinium est quid haberent sa-ciendum , ut inam Dei effugerent; ' non eos Isi militia abire jussit, quod facere debebat si ea erat Dei voluntas, sed abstinere 77 concustionibus &fallaciis, stipendiisque esse contentos, Luc. III, I 4. Ad haec Baptistae verba, cum aperiam suis militiae approbationem contineant, multi respondent, quae Baptista mescripsit ita discrepare a Christi praeceptis, ' ut aliud docere potuerit Haptista , aliud Christius : quod quo minus admittam , haec obstanti Joannes & Christiis ' eodem exordio doctrinae, quam afferebant, summam indicarunt. Resipiscite : a Dropinquatit enim regnum caelorum, Matth. III, 2. IV, 17. Christiis ipse ' regnum coeleste ' id est legem novam : nam i gem regni nomine appellare Hebraeis mos est dicit coepisse invadi a diebus Baptistae, Matth. XI, Ia.. Joannes dicitur praedicata baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum, Marc, I, tantundem secisse dicuntur Apostoli Christi nomine , Actor. II, 38. Erigit Joannes fructus dignos poenitentia , & iis, qui talem fructum non proferunt, excidium minatur , Matth. III. 8. & Io. ' Exigit opera dilectionis supra legem, Luc. III, II. Lex diu citur durasse usque ad Joannem, ' id est, ab illo incepisse doctrina 78 persectior, Matth. XI, I 3. ' Et principium Euangelii a Joanne ducitur, Marc. I, I. Luc. I, 77. Ipse Joannes hoc nomine major Prophetis, Matth. XI ,9. Luc. VII, 26. missus scilicet ad dandam cognitionem salutarem populo, Luc. I, 77. ad Euangelium an untiandum, Luc. III, I 8. Neque usquam Joannes Jesum ' a se distinguit praeceptorum discrepantia quanquam quae generalius, & consillius , & rudimentorum more a Joanne sunt indicata, eadem differte tradidit Chri luis vena lux ' sed eo quod Jesus esset promissus iule Messias, Actor. XIX . 4. Joan. I, 29. rex scilicet regni coelestis, qui daturus eset in se confidentibus vim Spiritus Sancti, Matti III, II. Marc. I, 8. Luc. III, IS 6. QN ARTum hoc est argumentum, quod mihi ponderis non exigui videtur : Si tollatur jus capitalium suppliciorum , & armis cives mendi adiaversus latrones ac praedon s. ' maximam inde secuturam sceleriim licentiam,& quali diluvium malorum, v cum nunc quoque conflatuus judiciis aegre r prL