장음표시 사용
271쪽
primatur improbitas. Quare si mens Christi fuit set, talem rerum statum, qualis auditus nunquam fuerat, inducere , ' haud dubie verbis quam maxime disertis, ac specialibus edicendum ei fuerat, ne quis de capite judicaret, nequis arma ferret; quod fecisse nusquam legitur : ' nam quae adseruntur, aut valde sunt generalia, aut obscura. ' Docet autem ipsi aequitas. & communis natio, non tantum verba τ' generalia contrahi, & ambigua commode explicari , sed & a 'proprietate usuque recepto verborum discedi nonnihil, ut is sensus evitetur, qui maxima secum incommoda sit allaturus.
7. ' Que I N T U H st, quod nullo argumento olfendi potest lex Mosis, quae ad judicia pertinebat, ' desiille priusquam urbs Hierosolyma exscinderetur, ' & cum ea tum species, tum spes reipublicie concideret : nam ' n
que in lege Mosis ullus terminus isti legi praefinitur , ' neque Christus. aut Apostoli usquam de istius legis cellatione loquuntur, ' nisi quatenus id con prehensum videri potest in reipublicae ut diximus destruetione : ' imo
contra Paulus summum pontificem, ait, constitutum, ut judicium serret secun
dum legem Mosis, Aet. XXIII, 3. Christus i pie in praefatione praecepto
rum suorum, ait, 'non venille se ad solvendam legem, sed 3Π ad inis ei dam, Mari. V, I7. ' quod quem de ritualibus sensum habeat non obscurum est , implentur enim lineamenta adumbrantia cum persecta rei species exhibetur : de legibus autem ad judicia pertinentibus ' quomodo verum
esse potest, si Christus, ' ut quidam existimant, adventu suo ea sullulit e Si autem mansit oblinatio legis, ' quamdiu stetit Hebraeorum respublica,
sequitur ut Judaei etiam ad Christam conversi , si ad magistratum vocaret tur, eum defugere - non potuerint, & ' ut judicare non alitur debuerint quam Moses pricscripserat. 8. Ego sane omnia expendens ne levissimam quidem conjecturam reperio. qua motus vir aliquis pius ' illa tunc Chriiti loquentis verba audiens,' aliter existimare potuerit. Illud agnosco, ' ante Chrilli tempus quaedam fuisse permissa, ' sive quoad impunitiatem externam, ' sive etiam quoad animi puritatem ' nunc enim ista diltinctius exquirere, nec opus , nec
G R O M o v I r. illud . quod suit inter extremitates. Ooloribus impletur ἔ Ω tum exhibetur periecta rei species , 79 Coeraliarenti abi J Generalibu derogari per eessintque notari primi illi ductus : se Legem decialia ἔ generalia strictius accipi oportere . a Chri ito eompletam diei vult . quum qui rudia quam sonanti bus , ct primis quasi lineis adumbratur Chri lius ,1Ο ad implendam J Οὐκ ηλθον Muαλυ u, in ingle R eorpore apparuit , ct sacrificium , M. Mia' Non ut irritam faciam, ne sit, sed ut quod in Iudaismo simulabatur . praeititit. IN
illi satisfaciam. hoe est, in moralibus : ut per- p dilati. p. 2 . οσα ἐπιι - o νόμ ira να- fetiam illam sanctitatem . quam requirit lex. R eina , τα irae tiro. τε Mως ἐωνεκα-o. ouo humanus nemo potest assequi , praestando pro fi- lib. I9. Orix. e. is. P Ares prius umbras quasdam delitius L piis . liberem eos diris . quihus ful- ου lineis oluris imarinis doeunt , delude colaribus minat lex peceantes, ae sum licio merito. II ri- implent. ιαμια ordinem inmm in artis. tihuς, & exriinoniis: ut ei latissaeiam exhibendo ga G d nn ρεια gem I Sive ut puniri non
Hessiam, qui ominbus sieriseiis & victimis sig- possent a iudiee sorensi , etsi eonscientiam laede-uificatu est. Γλ i ι, ut 9 implere , latis ia- . rinit ἔ sive ut ne eonseieiniam quidem gravarent. cere. Sa V. ad ejus Attic. p. y4. 3ς. α ) Miliret ea de math. quod morte da si Brisentiar lineamenta J Ut in pingenda ima- nandi forent Rei. Neque enim alias quivis tene ne primum ducuntur lineae quaedam. quibus batur magistratum delatum omnino suscipere. nantur extremitates partium i dςia vacuum Vide Νυtam Gallieam in h. l. I. B. G R Ο-
272쪽
S. VII. An bellaere unquam iisnon sit ρ ρι
otium est ' quae Chris his suam disciplinam sectantibus licere noluit, ' ub
3 ob qualemcumque ossensim uxorem dimittere , τε ' ab eo qui laeserit in judicio exigere ultionem : sed inter Christi piaccepta, & illas permissiones est' diversitas quaedam, non est repugnantia. ' Nam qui uxorem retinet.' qui ultionem sibi privatim debitam remittit, s nihil facit contra legem ;' imo hoc facit, quod lex maxime vult. Longe aliud est in judice, ' cui lex non permittit, sed imperat ut homicidam morte puniat, reus ipse futurus apud Deum ni fecerit. Huic si Christus interdicit, ne homicidam morte puniat, omnino contrarium legi praecipit, ' solvit legem. s. SEXTUM sit argumentum ab exemplo Cornelii Centurionis, qui& Spiritum Sanctum, signum indubitatum justificationis , a Christo accepit, ct in nomen Christi a Petro Apostolo bapti ratus est i militiam autem abdicasse, aut ad eam abdicandam ' a Petro monitus non legitur. Sunt qui respondeant, cum de religione Christiana a Petro sit institutus , ' sinuit censeri debere institutum de militia deserenda. Hi, si quidem certum esset atque indubitatum inter Christi praecepta contineri interdictum militiae, aliquid dicerent. Sed cum id nusquam alibi diserte exstet, certe de ea re aliquid hoc saltem loco, qui id maxime poscebat , dicendum fuerat , ne post Ventura aetas officii sui regulas ignoraret. Neque vero solet Lucas, ubi personarum qualitas specialem quandam vitae mutationem desiderabat . id silentio praeterire , ut videre est tum alibi. ' tum 'si Actor. XIX. I9. Io. SEPTIMUM huic simile petitur Ox eo, quod de Sergio Paulo coepimus dicere, nam in ejus conversi historia' nullum est indicium 83 ejunati
magistratus, aut admonitionis factae ut riuraretur. ' Quod autem non narratur , cum narrari, ut diximus, maxime attineat, id nec factum censendum est.
II. OCTAVUM esse potest , quod Paulus Apostolus, intellectis Iudae rum in se insidiis . Tribuno indiciari eas voluit ; & cum Tribunus milites ei addidistet, quorum praesidio in itinere adversus vim omnem tutus esset, nihil contradixit, ' neque Tribunum, aut milites monuit, Deo non Placere.
G a o T I L. X Pauliae apostolus . intellectis Iu .eorum in se ἐκ ii J utitur huius Ioel auctoritate concilium Asricanum : s cap. 93. pag. asy. cod. Canon. E et f. AIrie. Mit. Paris iasis. J Quorum contra furorem po Humtis nem insolita . nec a Scripturis alie na impetrare trinsidia ἔ quando aristolus Paulus , IPisa in 'o Moriem adlibus Melibus notum est. Desissem vim conis rationem mulami etiam δε--it auxilio. Utitur Se tape sumstinus , ut Epist. L. quae est ad Bonifarium t epistola CLIV. ad Publicolam . ubi haee : Neque s in ilia arma seele rati homines meidissem. Patijus in fusioue sanguia
uis eorum suum erimen a meserere. Idem Epii laCΙ .XIV. Paulus exit. M sibi tuitis etiam armati
Ob quai meamque J Non enim lirere volui eid nisi ob mores graviores . ut loquebantur Olin . Uip. Titi vI. S. 9, 1 a. hoe est, ob adulteria. Matth. v. 3 . 84 ab eo mi leseris a Solius vindictae eausa litigare, matth. V . 33. 39. Re.1s Νibu facie eontra laxem J Dilectionem inumiel etiam v. F. praeeipit Exod. XXIlI, Φ. . . Prov. XXv. as. & est in eam rem exemtum Elisaei a. Reg. v . 22.tε mie J Indiei. mi lex imperat. 87 Actor. XIX. I Ubi de Demetrio. fg Murasi I Depositi, vel ahdieati. sie autem Romae loquebantur, ideo quod abeunte consu
latu pro concione iurare solebant, se nihil contra leges fecisse.
273쪽
94 LIBER I. o A P U T II. f. VII.
ut vis vi repellatur. Atqui is erat Ρaulus, qui nullam occasionem edocendioiseii aut omitteret ipse, ' aut omitti ab aliis Vellet, 2. Timoth. IV, a. I a. NON Uri accedat, quod rei honestie, ac debitae finis proprius non potest non elle honestus, ac debitus. ' Tributa ut solvamus honestum est, ' atque etiam praeceptum conscientiam obligans , ut Paulus ' Apostolus e plicat : tributorum autem ς finis et , ut potestates publicae habeant ' unde
sumtum faciant ad bonos mendos, ac coercendos malos, Rom. XIlI ,3. 6. . NU .rv. Tacitus - apposite ad hanc rem : Neque quies gentisim sine armis , neque arma
' 7' sive sipendiis, neque inpendia me tributis haberi queuiit. Cui dicto simila estrii ἡ- Augustini illud : ρ Au hoc tribvsa ' stamus, ut propter necessaria militi inpen
cum I 3. DECI muri argumentum prictet locus ille Actor. XXV, II. ubi Paulus ira loquitur : Si injuria quemquam affeci, V dignum aliquid morte conmvis, y non recuso mori. Unde colligo, ita censuisse Paulunt, etiam poli publicatam Euangelii legem quaedam eine crimina, quae morte plecti aequitas serat, aut etiani exigat : ' quod & Petrus docet , I. Epist. Cap. II, I9. 2O. Quod si ea tum fuisset Dei voluntas, ut capitalibus judiciis absisteretur, potuerat quidem purgare se Paulus, ' sed non debuerat in hominum animis
eam relinquere opinionem , quasi capite plectere nocentes nunc non minusquam olim liceret. Probato autem capitales pucivas poli Christi adventum recte exerceri, ' simul probatum arbitror, bellum aliquod licite geri, puta adversiis nocentes multos, & armatos : qui ut rci fiant , acie vincendi sunt.
Vires enim, & resistentia nocentum , sicut ' in prudenti deliberatione . suum habere momentum potest, ' ita de iure ipso nihil imminuit. I 4. UNDECIMUM sit, quod in Apocalypsis prophetia praedicuntur bella quaedam piorum cum manifesta approbatione , XUIII . s. & alibi.
IS. DUODECIMUM esse poteli, quod ' Christi lex solam legem Mo- sis , ' qua gentes ab Hebraeis separabat , sustulit, Ephes II, 34. ' Quae
autem natura , ' & bene morata rum gentium consensu. honesta censentur ,
adeo non sustulit, ' ut sub generali priccepto omnis honesti, ac virtutis comprehenderit, Phil. IV, 8. I. r. XI , I 3. I . Jam vero' criminum poena,' Marma, quae injuriam arcent, ' natura habentur laudabilia, '& ad jultitiae.' & ad beneficentiae virtutem reseruntur. Atque hic ' obiter notandus corum est error, qui Israelitarum jus ad hellum deducunt ex eo solo, quod tem
sy .i tis rei saris 3 ut eompellantur sacere jus K a uum est. Taciat verba imitatur
intutum sit iuri aggredi. si sua tentes J Ea parte . qua nationes alias praeter Israelis posteros excludebat a foedere Dei. sa ovi Israeliι.reti J Non aliam ob eausam ius helli gerendi Hebrais suisse, quam ut aequire tent terras septem populorum devotorum . a Deo illiu attributas. e) Hie . sciliret, inter alios, quos Auctor minime excludit . ut inepta hoc nomine eum ca punt quidam Interpretes. I A. c
274쪽
3. I H. VId. An bellare unquam iustum sit. 9sram Cananaeam illis Deus dedisset. ' Est enim haec justa FIdem causa, ' sed
non Unica . . Nam & ante ea tempora pii nationis duehi bella gesserunt i &ipsi Isiaelitae postea aliis de causis , ' ut David ob legatos violatos. Tum velo ' quae N humano jure quisque post id et , ' non minus ejus sunt, quamu Deus donasset: ' id autem jus per Euangelium non tollitur. VIII. Videamus nunc etiam ' quibus argumentis se fulciat adversaria sententia, quo facilius judicet pii di aestimator utra praeponderent. I. PRIMuri adserri solet η ' vaticinium Esaiae , qui futurum dicit, ut populi gladios contundant in ligones , & lanceas in falces ; neque pladium sumant alius in alium, neque bellum ultra addiscant, II, q. Sed hoc vaticinium aut sub conditione quadam accipiendum est, quemadmodum multa alia ; ut nimirum intelligamus talem sore rerum statum, ' si omnes populi
Christi legem suscipiant, atque impleant; quam ad rem Deus nihil sua ex parte passurus sit desiderari : ' certum autem est , si omnes sint Christi: ni, & Christiane vivant, nulla fore bella : quod ' Arnobius ita enuntiat: o.
Si omnes omnino, qui homines esse se non jecie corporum . sed rationis intelliarunt pote sate , salutiiribus ejus, paci isque decretis aurem vellent mmmodare pau- rδς- 6.
si re, non fastu supercilio tumidi suis potius sensibus quam illius commo--α
nitionibus ci ederent, uuiversus jamdi tam orbis mitiora in opera conversiis usibus Salai.
ferri, traiiquillitate in molli sum degeret V in concordiam salutarem incoim ruptis sed rum salictio uibus iuveniret. Laelantius vero hoc modo : h Quid Ps. is oniues tu concordiam consensertur ' quia certe feri poterit, si semicisse , V c:h. ia. impio furore projecto, innocentes ac justi esse velint ρ ' Aut intelligendum est pu n. 16.re ; quo modo si accipiatur , docet res ipsa impletum hoc nondum esse ,
sa Humano ,-e J Itiso titulo pessidendi. quem vel naturae, vel gentium , . vel eivile ius sanxit.
275쪽
sed implementum ejus, ' ut & conversionis generalis Judaeorum , adhuc exspe istandum. Utrovis autem modo sumas, ' nihil hinc inferri poteth aduersus bellorum jultitiam, quamdiu sunt qui pacis amantes pace si ui non sinunt , sed vim eis intentant. a. ' Ex quinto Minhaei capite plura argumenta depromi solent, ad quorum dijudicationem opus est animo repeti, quod paulo ante diximus t ' si Christo id fuisset propositum , oninia capillilia judicia, & jus bellorum tollere , ' facturum id fuisse verbis quam maxime expressis ac specialibus, ob rei magnitudinem ac novitatem ; ' eoque magis , quod nemo Judaeus aliter cogitare poterat, quam leges Mosis ad judicia, & rempublicam pertinentes vim suam in homines Judaeos habere debere, quamdiu itaret illa reipublica.
Hac ergo de re praemoniti locorum singulorum vim ordine exploremus. 3. Adversariae ergo lententiae munimentum SECUNDUΜ ex illis verbis petitur : Audibiis uictum scisse , ' Oculum pro ocisio , se' dentem pro dente.' Ε sero dico vobis , ne obsisite injuriosio , h quod Graeci vertunt γε αδε tar, . Exod. Η, I 3. ' sed caedenti te in dexteram maxillam , alteram τι lue obverte. ' Hinc enim inserunt quidam , nullam injuriam aut repellcnam , aut Vindicandam , ' sive publice , ' sive privatim. γ Atqui non hoc dicunt verba : ' neque enim magii ratus hic alloquitur Christus . sed ri eos, qui impetuntur ; ' nec de quavis agit injuria , sed de tali, qualis ethalapa : ' sequentia enim verba restringunt praecedentium generalitatem. 4 Sic in piaccepto sequente : ' uni velit tecum litigare, tu tunicam ascipiat , R dimitte illi etiam pallium : non omnis provocatio ad iudicem . aut arbitrum prohibetur, ' Paulo interprete , qui lites non omnes prohibet , I. Cor. VI, 4. ' sed vetat Christianos 27 in prophanis auditoriis inter se litigare, idque ad Judaeorum exemplum, apud quos recepta erat sententia,' Qui adducit negotia Israelitica γε ad extraneos , polluit nomen Dei: sed vult Chi illus ' ad exercendam patientiam nostram, ' de rebus , quae facile sunt Tecunerabiles, ut tunica, aut cum tunica , si opus sit, pallium , non coi tendi judicio , ' sed quamvis optimo jure nitamur , omitti juris persecutionem G x o T I iah cuia Graei ver uul ed αλκουθι I Ut ct taeas in Stephani orationei. ἀδικων τὸν πλ-ιον.
276쪽
g. Vm. An bellare unquam justum sit. 9 nem. ' Apollonius Tyanaeus negabat philosophi esse , J χρυσί, b , - μων' de pecuniola litigare. - Non improbat praetor inquit Ulpianus factum ejus, b. D.
qui γ' tanti habuit re carere, ne propter eam se is litigaret. Haec enim υσM Olear.
cumla cogitatio ejus, qui lites exsecratur , non es vituperanda. Quod hic; . probari a probis, ait Ulpianus , ' hoc Christus imperat. ' ex rebus ho- D. de mnestissimis , & probatiisimis deligens praeceptorum suorum materiam. ' At non hinc recte colligas etiam parenti, etiam tutori nefas fore , id sine quo liberi, BG. sne quo pupilli sustentari nequeant se si cogaturi, apud judicem defendere.' Aliud enim est tunica & pallium , aliud totum illud unde vivitur. In Cimmentis Constitutionibus ς de homine Christiano dicitur, si litem habeat, F-
damni accipiendi m sit. Quod ergo de moralibus dici solet, hic quoque locum habet, ' non consistere haec in puncto , sed habere suam quandam latitudinem. s. Sic in eo , quod deinceps sequitur, ' Qui 3 reum labit te ad multime unum , abi cum eo duo : ' non dixit Dominus de centum milliaribus, quod iter hominem a suis negotiis longius abduceret, sed de uno, & , si ita usu veniat, de duobus ι quae deambulatio quas pro nihilo ducitur. Sensus ergo est, ' in his, quae nobis non multum sunt incommodatura, non urgendum nobis esse jus nostrum , sed cedendum plus etiam quam alter postulet, 4 ' ut& patientia , & benignitas nostra omnibus imiotescat. 6. Sequitur porro : φ.' Petenti abs te dato , V volentem a te mutuo si mere . ne re ire. ' Si ε in infinitum hoc producas, nihil durius. ' Qui ὸomesticorum curam non agit, infideli est deterior, inquit Paulus I. Tini. V, 8. Sequamur ergo eundem Paulum, optimum legis herilis interpretem, qui Corinthios excitans ad beneficentiam in Hierosolymitanos exercendam, ' Nou, inquit,
m T si hastiis a cui tanti fuit non litigare ,
at maluerit fraudari, quam lites sequi. 4Ioo Lisas exseratur J A ritibus abhorret. δε sim I 3, 3. 3 , I . 39. I. lites gramatur. Ot Probari a probis J Optimo enique potius videri, id omnes suum nomen prosessos curare , S observare iubet. m tras ua I cItra iudiem eontroversam dirimat. & rem eomponat.
aeripienda. Vid. supr. 3. 1. num. 3.3 Avariatis I Omissis rebus tuis vix dueem esse. onus portare iumentum. aut vehieulum praebere reget. Mori dieehantur nuntii regum Perseorum. Illis jus erat per vias obvio cuique auferre rerentiorem equum. aut adigere homines ad illa. quae diximus . ' similia praestanda 4 In infinitam J sine limitatione de rimni somnino rebus , ct quantaeumque summa aeeipias. G a om
277쪽
inquit, ut s aliis ste laxamentum, vobis res angusta, seis ut aequabiliter i υestra' μὴ.- copia succurrat illoraim inopiae , 2. . Cor. VIII. I 3. Id est Livii u verba ' in ' i ' ' noli dissimili usurpabo ut ex eo, quod adfluit opibus vestris , sustineatis L. Viti necessirates aliorum : qui sensus est & in Cyro k Xenophontis r 6 ά δε nu
M. OxM. tem adhibeamus interpretando praecepto, quod jam a nobis recitatum est. . ' Lex Hebraea, 7 sicut divortii libertatem indulgebat, ut saevitiae ni ritorum in uxores Occurreret: ' ita etiam privatae ultioni, ' ad quam gens illa valde prona erat, coercendae, jus laeso fecerat ab co qui laeserat, ' non ina
nu sua, ' sed apud judicem ' exigere talionem : quod lex etiam XII. ta hularum secuta est , ' Si membri in rupit, talio e . Christus vero ' in joris patientiae magister tantum abest, ut illam in jam laeso probet vindici flagitationem , ' injurias quasdam ne arceri quidem vult, aut vi, aut judiacio. ' At quales injurias tolerabiles scilicet, C non quod non in atrociori hiis quoque laudabile hoc sit, ' sed quod ' resti ictiore quadam patientia con tentus sit. ' Ideo exemplum posuit in alapa, quae non vitam impetit, non corpus mutilat, sed tantum contemtum quendam nostri significat, ' qui nos Q. 4. nihilo deteriores facit. Seneca, ς libro de constantia sapientis, ' injuriam a contumelia dividit: 'ior illa, inquit, natura graviur es : haec levior, V ta mrum delicatis pavis, qua non taeduitur , sed osseuduntur. Tuuta est animο-: vi in dissolutis, V vanitas, ut quidain nihil acri bitu putent. Sic iuventa. servuim. qui flagellis, quam colaphis caedi malit. Idem alio loco : 4 Contumelia es .mmor QT. . injuria, quam queri magis quam exsequi possisinu, quam leges quoque nulla areta. dignam vindicta laterunt. Sic apud Pacuvium quidam : Patior facile injuriani, ara . s es vacita a contumelia. Et apud Caecilium δὴ alius e f
ν Facile ae nam ferre possim, si inde abes injuria;
Dimique injuriam, nisi contra 3 consat contumelia p
u husis J Vide cisa sitim a dicto jam loco.
vent, vos spoliarba vobismetipsis, & in arctum redigi. 6 'A ia, Quod de meis opibus mihi su
persit . eo indigentiam amicorum sustento. ν Sietis dio ιii 3 Quemadmodum maritos voluit uxoribus . quarum taederet , ne perpetu eas male tractarent . iibellum repudii dare . &eas a se dimittere. Formula in not. ad Matth. v, 3 .s Talis oti J Eiusdem membri in auctore im
. nn) Loeus est in Oratione Mio tis Midiam, pag. 39s. B. G. M. u. Is a. refertur x laiasius a SuIurnino. L. Io. g. g. D. De Panis. I. B.
278쪽
rὲ ι γ' υλια Nec eri dam grave hominibus iugenuis verberari, quamquam M hoc grave, quam per mutumeliam verberari. Is, quem dixi, Seneca paulo inserius a cap. X. ex contumelia dolorem ' affectum esse, ait, quem νε humilitas animi moveatis ' contrahentis se ob factum, dictumve inhonorificum.
8. ' In tali ergo circumstantia ' patientiam Christiis praecipit e & no quis tritum illud ob liciat , o ' Veterem ferendo iniuriam 36 invitas noυam raddit, s ' potius etiam serendam esse alteram iniuriam, quam propulsandam priorem e .. quia scilicet h nihil inde ad nos mali pervenit, ' nisi quod in stulta persuasione politum eth ' Maxillam obvertere in Hebraismo est patiet ter ferre, ut an paret Esai. L . c. Jerem. HI, 3. praebere os contumeliis, dixit Tacitus Hiltoriarum tertio. pp 9. TERTIUM argumentum peti solet ex eo, quod Mid Matthaeum sequitur : Audipis dictimι f isse, ' Diliges proximum tuum, V odio habebis iunmicum tuum : ' Ego vero dico vobis, Diligite inimicos υestros , benedicite eis, qui vos exsecrantur, precamini pa o eis, qui infest vobis sunt. V υos persequutur. Sunt enim qui existimant cum tali dilectione , & beneficentia adversum inimi- eos , & intellos, ' pugnare tum judicia capitalia, tum bella. ' Sed facile id rosellitur , si ipsum illud legis Hebraicae dictum consideremus. Praecipiebatur Hebraeis , ut proximum diligerent, M ' Hebraeum scilicet et ira enim vocem proximi ibi sumi ostendit Levit. XIX. I ' comma IT, collatum cum comm te I 8. ' At non eo minus imperatum erat magistratibus occidere homicidas,& alios graviter sontes : ' non eo minus tribus undecim ob delictum atrox justo bello persecutae sunt tribum Benjamiticam , Jud. XX. ' non eo minus re
te David, qui Τ praelia Domini preteliabatur, regnum sibi promissum ab Isboseto armis repetita IO.' Sit
δεδ ea Daieio eorum, qui pastantur , avis m, mi peri .i Praebero es eantumeliis 3 Prabere oτ, eo sen- 'sa & apud Terentium est Adelphis. AE . I L Men. I I. vers. 7. )ii riserrim fetae r I cui par prosel tus ἔ leges autem de non nocinan etiain ad ineolas illos imcircumcisis , de quibus a mim eap. I, S. XII. porrigebantur. Ita Thalmudita G a o N o v I I. i4 mmilitas an id νικερ ιυχαα. I s conreMentis 3 In angorem prolapsi. ε Invisas notam a Das audaciam laedenti ad iterum te Mendendum. 7 comma 7, rellarum a priori proximus &frater appellantur. posteriori eives. Non me ianeris injuriae civium tuorum. is Pristia Domi, i J Non nis iusta hella ger hal. V L stip. f. a. u. a.
279쪽
Io. ' Sit ergo nui1c porrecta latius proximi significatio ad homines. quosvis : Omnes enim in communem gratiam sunt recepti : nulli populi a Deo ao devoti ; ' licebit tamen ' in omnes ' quod tunc in Israelitas licuit, ' qui diligi aeque tunc jubebantur ut nunc quivis homines. ' Quod si etiam velis in Evangelica lege majorem dilectionis gradum imperari, concedatur &hoc, dum illud quoque constet, non omnes aequaliter diligendos, ' sed
magis patrem, quam extraneum. Sic etiam bonum innocentis bono no e. uo. g. centis, bonum commune privato antehabendum ' ordinatae dilectionis Io. u. I. lege. ' Ex *s dilectione autem innocentium nata sunt & judicia capitalia, &pia bella. Vide sententiam moralem, ' quae exstat Prov. XXIV, D. De
bent ergo Christi praecepta de singulis diligendis, atque adjuvandis ita impleri , ' nisi major, ac justior dilectio impediat. Notum est dictum vetus : i T. nu
Dinnibus parcere cri delitas es, itiam milli.
II. Adde, ' quod inimicos diligere jubemur Dei exemplo, qui malis solem suunt oriri facit. At idem Deus de quibusdam malis ' & in hac vita poenas sumit, & olim sumet gravit simas. Quo argumento simul solvuntur ea, ' quae de lenitate Chrillianis praecepta ad hanc rem adferri solent. Nani Deus lenis, misericors, longanimis appellatur Jonae IV, 2. Exod. XXXIV . 6. Alii eiusdem in contumaces iram. hoc est, puniendi voluntatem, passim describunt factae literae, Num. XIV, I 8. Rom. II, 8. ' Et hujus irae ani nil ter constitutus est Magistratus, Rom. XIII, 4. ' Moses ab eximia lenitate praedicatur : at idem poenas de sontibus exegit, etiam capitales. Christilenitatem, & patientiam imitari pessim jubemur. At ' Christus est, qui &JudaeoS
is Latius proximi J Quia in Ν. T. Christus deis monstravit, proximum esse nobis non modo cruxem, sed & quemvis hominem. uo D viai J Ut septem Cananaei. a I Bonum in emtis J Quod est . ut puniatur noxius , ne impunitas augeat in istum & similes improbitatem. a a Bono nocentis 3 Quod iue bonum libi putat , ut ei parcatur, & nihil tuat. 23 Bonum commune J Ut refrenentur delicta supplietis. a Privato J Singulorum alios iniuria assicuentium, ne quid mali vicissim patiantur. Dilectione innocentium I Ne hi portelitarei aur, si malis impunita essent faciuota. G R o T I x. k Nou omnes aequaliter diligentis 3 Tretullian, adversus Marcionem IV : cap. I6. Secundus
gradus bonitatis est in extraneos : in proximos priamus. Hieronsem adversus Pelagium dialogo I.
Praeceptum est mihi, ut dilixam inimicos, is' orem pro perseutorib s. Numquid iustum os ut ita dialicem , quasi proximos consavianus , ιιι intra inmurum eis necessarium nuIIa diuinctiosis 3 Totu. II. pag. 274. C. M. Bag. I Tam omnibus parrare erudelitris eire , quam nulli J Verba sunt Senecae I. de clementia . cap. II. Chossumus I. ad Cor. III , Ia. R sequenti
misericordia punisus , Da ta crudelitas parceus. Imperatores . Valentinianus , Theodo vi , Se Arca diis , in Iege tertia, codice Theodosia is , de d sensoribus civitatum : Removeantur Harocinia , quae favorem reis , N auxilium sceler sis impertiendomatiarari scelera fecerunx. Toxilias apud Procopium
Gotthieorum II : s immo Lib. III. cap. g. 3 τό
re , N prohibere pa vis peccantium in pari pono. Vide quae dicentur lib. II. cap. XXI. b. a.
280쪽
3. VIII Au bellare unquam iustion sit. IoiJudaeos inobedientes suppliciis affecit gravissimis, Matth. XXII, τ. ' R im
pios in die judicii pro meritis est damnaturus. Magistri lenitatem imitati Iunt Apostoli, qui tamen ' ' potestate sibi divinitus data usi sunt ad poenam facinorosorum, Ι. Cor. IV, 2I. V, s. I. Tim. I, 2O. I 2. QUARTUs locus qui objicitur est Rom. XII, I . ' Nemini rumlum pro malo reddite : si procin ara honesta tu omnium conspectu : si fori potes,' quantum in vobis est, cum omnibus hominibus in pace viventes, non sine
ipsos ' ulciscentes, dilecti, ' sed date locum irae : scriptum es enim; ' Meum
es ulcisci: ego rependam, dicit Dominus. ' Itaque si esurit in icus tuus, cibaeum; si sitit, da ei potum : ' hoc enim si feretis, carbones ignis coacertabis in caput ejus. Ne vincitor a malo , sed Uuce Maro rutilum. Sed hic quoque eadem, quae ad locum superiorem ' patet responsio. Nanu uo tempore dictum fuerat a Deo , Meum est ulcisci, ego rependam; ' eo ipso tempore & judicia capitalia excerc tantur& de bellis scriptae erant leges. Quin & beneficia inimicis popularibus scilicet exhiberi jubentur, Exod. XXIII. q. S. Haec tamen , ut diuximus , neque poenis Capitalibus , neque bellis justis in ipsos etiam Israelitas
obstabant. Quare ne nunc quidem Verba eadem, aut praecepta similia , ' quamvis y latius patentia, in talem sensima rapienda sunt: eoque minus' quia 3ς capitum sectiones non ab Apostolis sunt, aut eorum aetate, sed
XIv. narratis malis Hierosolymorum I Tom.
sum tise, qui luce sereris , atidi iasini praedirenιem. tum per paralolas , tum aperιe se exerre. similia habet oratione seeunda adversus Iudaeos.
& Mostiatim de sermonibus Domini in monte lib. I. st alios, quos citat Graiiantis Caus. XXIII. quaest. VIII. o Ulataeenses 3 vulgata interpretatio in hoe i co habet deuendentes. sed ea uox sepe a Chri stianis in ut eiciendi sensu polita invenitur. Tem Ilianm de Patientia : Cap. X. ) δε ε ὐ-- ἐμfudaris , in rites e s Merius , oneraberis. Quid
mihi eum ultione. mutis modum regere non postim pre ἰmpatientium doloris 3 Adversus Marcionem II. non enim i tiri a mutuo /xercentia tiremium sapit,
sed in eotum eohib dis violentiis prospicis, ut quia durissimo , V infideli in D in popula loreum , vel etiam in edistis viderestiν a Deo exet effare de msum , edicendam postrii per Pνophetam, Mihi L. sensum , H exo defendam . dicit Dominus r iste rim e missia injuriae metu sicis salim secursurae νυ rinaretur e V licentia retributionis prohibitio elibet promoeationis r ιι se improbum astita etis ret, dum feeunda permis , prima terretur : Uprima deterrita, Me se via e mi litur . qino laaii- facilior ιλον tationis pre eundem saporem
lialatii. Nihil amaritis etiam id ipsum pati, quod
fereris aliis. ccap. I . De monogamia a
diluvium iniquitaser provoea erunt. Iemel defens qualescumque fureunt, u on tamen septuagies septies.
quod duo matrimonia meruerant. cap. 4. eum Pauli, de quo hie sermo, non male explicat Atiis tust in epiliola CLIV : Hino atitem dictam Ut . non res,lamus mara , ne nos vindictu delectet . quis alieno malo inimum pactis. Vide qliae infra lib. II. cap. XX. g. v. & RG a o N O v I I. 6 Proeti te h-esa J I aee Bera versio ara
providentes bona non tantum cer Deo, sed etiam cora omnitas ho-initas. Castalio r date operam. tit vos apud omnes homines honesti perutis. Nec male sit, honesta sectantes in memplum, Ad consessi nem omnium hominum. vel ut, quantum fieri potest , apud omnes homines hcne audiatis. Matth. V, II. α Date Deum irae J patium , advocationem,
ut Liquitur Seneca ad Μarc. cap. X.
ag Popularibur J Civibus, quibuscum est smuutas, mitius tractandis quam in hostes externos tantulimus. as Larius parentia I Etsi ad plures pertineant si vocis Proximi significationem productam. 3o Capitum stationes 3 Et habuit longe alias vetus Ecclesia , de quibus videndus cinatibon, initio Notarum ad Ν. T. vide inprimis Prol gomena Doctissimi ΜILLII, num. Pos. Usqq. U. fleri Secundum veterem illam divisionem. capita XII. XIII. Se M v. Editionum nostrarum in unum compingebantur, ut videre est in Editione laudata. I. B.