장음표시 사용
351쪽
); inde adhaesio Pulmonis ad Pleuram.
Sequitur jam alter inflammationis exἰtus, dum nempe materies inflamomatoria neque solvitur benigna resolutione, neque attenuata & mobilis redodita per sputa, urinas Sc. expellitur, vel per metastasin ad alia loea corporis deponitur , aut suppuranao separatur , sed manet vasis in farcta,&eum illis concrescit in tumorem callosum, vel seirrhosum. Callum vocari partis membranaceae. increscentem molem, una eum duritie. & insensilitate, ob vasa inter se conereta, alia oceasione in Commentariis g. rra. I. vidi reus. Quamvis autem scirrbi praecipue ei rea loea glandulosa oriantur, ta. men & scirrhosas malae curatae inflammationis reliquias etiam in aliis coraporis loeis observatas fui e , constat ex illis , quae ad 48 s. dicta' suerunt. Lentior, & atrabitaria sanguinis eae hymia tali malo originem dare poterit; uti etiam dum in hoc morbo si languet vitalis humorum imo petus, post repetitam saepius venae sectionem v. g. , ut nec solvendae, &expellendae materiae inflammatoriae, neque per suppurationem separandae,
lassiciat. Seirinosos pulmones aliquoties vidi in eadaveribus; & plurima hujus rei exempla in Historia indiea habentur. Pulmonis lobos adeo inaduratos suisse, ut tophos lapideos referreat, resere Sebengius ι . Μem xabilis etiam scirrhou pulmonis casus memorarus fuit ad 797. , ubi de angina scirrhoia agebatur. Ubi autem notabilis pars pulmonis in sciri hum, vel eallum induruit, patet satis, illum ab aere inspirato explicari non posse; cum pars illa indurataeedere nequeat, & mole sua angustet vicina loca ; adeoque dissiellis erit respiis ratio, erem tantum fere cervice peragenda , Unde orthopnoea vocatur: simulque, dum majori molimine pulmonem explicare nituntur tales homiones, dura 3t callosa haec pars vicinis affrieata molestam, & siceam tussiculam facere solet. omnia autem haec mala augentur, ubi post pastum erudus, &copiosus chylus per pulmonem minus jam explicabilem transire debet; uti etiam dum per motum corporis aeceleratur sanguinis per pulmonem transi rus. Quam dissicilis autem scirrhi euratio sit , etiam in externis corporis partibus, ubi omnia artis adminicula immediate loco assecto applieari Diarunt, antea in seirrhi historia vidimus. Unde patet ratio, quare semelna. tum hoc malum tota vita maneat; & enarrata symptomata producat. Caulosae talis in pulmone duritiei jam meminit Hippinares , notavitque sequentia: Atque murceptis a caiis 3ranssibus, velox difficilis spiratio co ripis; quum Γ Diritum nequa ρον bano oiam eminera , .eque facile attrahere queant. Ea Mia a Iove bi morai oris-- , quales suno aselmaia , tabe
Novimus . autem tale malum adesse, si post peripneumoniam memorata
352쪽
symptomata supertat; interimque milia signa vide683 s. latratis in pulmonae voraucae adsint. Vomita enim, collecto pure turgens, pariter dissi. cilem respirationem , & post pastum, vel motum corporis, malorum augmenotum Deit. Verum vomica quotidie mole augetur, donee crepet; scirrhoia vero pulmonis durities diu in eodem statu manet , adeoque satis evidens ejus mali Diagnosis haberi poterit. Verum etiam . pulmonis inflammatione praevidetur ejus adhaesio ad pleu.ram . Tenuissimus enim halitus, ex minimis arteriolis, in pulmonis,&pleurae superficie hiantibus, exspirans, impedit, ne contiguae sibi mutuo hae partes concrescant: ubi vero inflammatur pulmonis, vel pleurae pars; illa si ca,&in perspirabilis redditur, unde facilis concretio. Numer stimae Observationes confirmant , post pleurit idem , & peripneumoniam Lales concre. tiones pulmonis cum pleura inveniri. In bobus f quod animalium genus
frequentissime hoc morbo corripitur, qui a rusticis nostris bet longe ur vocatur laniones toties inveniunt pulmonem pleurae validissime accretum esse, atque repetitis experimentis terti sunt, talem morbum tunc praegressum esse. Quin imo & in exterioribus partibus horum animalium concretio membranaorum ad se mutuo observata fuit a talibus causis, quae inflammationi producendae sunt aptissimae. Talem morbum deseripsit Columella sul sequentibus: TR infesta pessis bubula pecori , coriaginem russiet appellant, cum peltis ita
tergori adhaeret, My apprehensa manibus deduci a resis non possit. Ea res noualiter accidit , Uam δε bos aut ex ungisine aliquo ad maciem perductus es , aut Disans in opere faciendo refrixit, aut se sub onere pluvia madefactus es. Ctim autem pulmo & inspirationis di exspirationis tempore contiguus m a. neat temper pleurae pectoris cavum eingenti o , & pulmonis expansionem per aerem in1piratum comitetur semper similis pectoris dilatatio, videtur admodum probabile esse, pulmonis adhaesionem ad pleuram non semper magnam molestiam facere. Risit hinc indicos m mi ius spJ, dum Asthmatici repente suffocati cadaver ine identes subitae mortis causam statuerent , quod
pulmonis Deus dexter pone pleurae adnaeus erae. Testatur autem, quod milites repente caesos di tacuerit, ut in rei veritatem inquireret, atque vide. rit, pulmonem retro costis adηatum, Mnevalentibus, quos Me nulla antea presse.
stat dis has spirandi i caeteros inter velocissimus quidem bernus, a pedibus . Maνehionis de Winebe'ae, pugione enectus, dissectusque, utramque pulmonis obum costis adnarum Uendis. Negari nequit in pluribus cadaveribus in v niri aliquam adhaesionem pulmonis cum pleura, item inde nullam sere moleoniam pereeperint homines, dum viverent . Interim tamen . si pulmo pro maxima parte pleurae acere verit, 3c inprimis illi ejus parti, quae mediastinum facit, It perieardium tegit, videtur utcunque impediri debere alterna putimonis dilatatio S contractio, quae ad liberam respirationem uiritur. Sie Pediems sqJ in cadavere adolescentis, qui a puero spiritum difficilliorem tra Xerat, inprimi. cursu exercitatus, invenit pulmonem dextri lateris pertinaciter in Lib. VI. cap. t 3 Auctori rei rustie. pag. 18a. Vide Η. Boeth. Innit.
353쪽
ei ter de pleurae , & diaphragmati, & perie ardio adnatumr sinister autem
pulmo liber a pleura erat , sed peri cardici tamen, ae septo transverso assi. xus. Plura similia exempla habet Bonexus sνJ, quae modo dicta confirmant. Neque dissimulandum tamen est, quod memerbroeeκius invenerit in cadavere suspensi furis pulmonem in utroque latere non tantum pleurae , sed & toti mediastino , & diaphragmati ideo firmiter accretum , ut non sine dilaceratione avelli posset . Interim optime sanus vixerat,
absque ulla respirandi dissicultate.
S. 8 . r I 'Andem, si bronchialis arteria, vel & pulmonalis vehe- mentissima inflammatione 388. corripitur a causa interna , vel externa 8a4. , brevi nascitur gangraena , de inde cito
sphacelus ob copiam , motumque cruoris, & ob motum assiduum v, steris tenuissimi. Id futurum docent: i. Signa violentissimae pertipneumoniae 8a s. , nulla casia, nec arte sedata. a. Debilitas summa, cita, pulsu se inprimis manifestans. 3. Frigus extremorum. At jam natam scimus, si haec praegressa, sputa ichorosa , tenuia, cine-ricea , livida, atra, laetida . Inde autem cita mors. Sequitur jam ille inflammationis exitus, quo in partis affectae gangraenam
terminatur. Vehementissimas inflammationes gangraenam minitari, dc quia. bus indiciis illud futurum nosci possit, in Commentariis g. 388. explicatum suit. Ubi ergo a eausia 32 . enumeratis validissima pulmonis inflammatio. nata suit, brevi fiet gangraena , dum abolito vitali influxu sanguinis . per arterias, effluxu per venas, pars mollis corporis in mortem tendit; gangraena vero nata cito mutabitur in sphacetum, sive mortem persectam partis, de quibus vide L 4rρ. Ratio humorum patebit, si considerentur sequentia . . .. Arteria pulmonalis & bronchialis, per omnem hujus visceris substantiam dispersae, minimos ,& tenerrimos ramos distribuunt, qui in valida pulmonis i flammatione pro maxima parte obstructi sustinere debent omnem impetum , quo cor dextrum urget sanῖuinem in pulmonaris arteriae truncum, & cor sinia sirum in bronchialem arteriam. Summum ergo discrimen est, ne tenerrima haec vascula rumpantur subito , unde gangraena fiet vide g. 388. . Augetur periculum, quia pulmo inflammatus quieseere nequit, sed alternis vicia bus dilatatur, & contrahitur, quandiu vita durati quin imo tanto fortius sum. mo respirationis molimine agitatur pulmo, quo pejor morbus est. Praet rea demonstratur sD, aerem inspiratum inservire, ut refrigerium fiat sanguini, ob rapidum motum per pulmonalam arteriam calidissimo, animatque sanum, hoc aeris refri3erio destitutum paucis minutis, mori, & horrendaeutredine subiici nata intolerabilem spirare mephitin . Verum validam imnammationem ingens aestus comitatur; & turgentibus vasis inflammatis minui. ν ὶ sepulchret. Tom. I. Lib. II. Sect. I. pag. so8.sos.sio. εω. Diemerbrock.
354쪽
minuitur spatium aeri inspirando, adeoque longe mimis ref 'igerἰum ex is
nari poterit. Patet ergo, concurrere in vehementissima pulmonis inflammatione omnes causas , quae subitam partis mortem , & eitania putredinem essitere valent . Cognoscitur autem ille morbi hujus exitus naturus ex signis frequentibus. r. Sisna haec omnia g. 8a6. enumerata fuerunt. Si simul nulla evacuatione criti ea , vel metastasi , nullove artis molimine levatus suetit morbus , novimus certo gangraenam pulmonis instare.
a. Robustissimus enim homo , acutissima peripneumonia correptus, statim tam debilis fit, ut nequidem manum attollere possit . Quando S. 6oo. de Debilitate, tanquam symptomate Febri si agebatur,. demonstratum fuit, illam sequi impeditum 'influxum. & pressionem liquidi nervosi in musculos. Verum ut 'ille influxus, & pressio fiant, requiritur libera actio omnium
vas briim, quae cerebri fabricam constituunt. In vehementissima vero peri- pneumonia omnis sere sanguis inter eor dextrum , . & .fipes: pulmodalium arteriarum colligitur, atque simul impeditur liber reditus sanguinis uenosi ab encephalo I vide 82o. J, unde cerebrum comprimitur: simulque cor sinistrum, nullum sere sanguinem accipiens, per carotides, & vertebrarum debitam copiam versus e nee phalon pellere nequit; adeoque eoncurrunt effineaeissimae debilitatis causae. Simul autem ex dictis intelligitur, quare inpulsu se haec debilitas inprimis manifestet.
3. Cor enim sinistrum tantam copiam sanguinis non recipit, ut ad extizema corporis usque una eum sanguine ea lorem propaeare possit ; 4nde frigus extremorum in peripneumonicis merito pro funestissimo signo habetur. Ubi vero gangraena jam oecupat pulmonem , similes degenerationes fiunt, ae l. 388. & 417. memoratae fuerunt. Notatum enim tune fuit, si locus inflammatus in gangraenam transeat, liqui putrescere, ichorem effusum sub epidermidae in bullas colligi, cineri ceum, pallidum . iustum , atrum tandem fieri colorem, partemque sic affectam in putridum tabum diffluere. i Spura tune educta similes, omomo, do e hent , uatque citissime omnia, quae jam emortua sunt , in putredinem vergqst, ob calorem ingentem , di aeris liberum accessum . Simul autem patet , nihil: sere spei luperesse.
dum vitale hoc viscus gangraena correptum est adeoque citam mortem
instare. Videantur illa, quae in Commentariis g. 43a. , ubi de gangraena
viscerum agebatur, circa hanc rem notata sueruns.
'umque inde defunctorum incisio.
Tota morbi historia praegressa docuit, peripneumoniam esse veram inflammationem pulmonis; adeoque Sc communes omnis inflammationis exitus hie exspectandi erunt. Praeterea fidelibus Obses vatis constitit, per metastasim materiae morbolae ad alia eorporis loca novos morbos fieri ex peripneum nia 33c vario quidem successu , prout at haec, illave corporis loca suerit iacta, Tom. II. Pars IL E haec
355쪽
nossit quis cRndia deficilint, dum pulmonis amo Iaesa est. Si jam.
comaderettur , Omnem sanguinem venotum totius corporis , cordis proximi vi masna urgeri omni momento in loea obstructa, patebit, materiam instam. matoriam mitis magisque erotrudi debere in vasorum eonversentium anguis sitas , liquidissimum exprimi, erassum aecumulari & compingi: adeoque necessario hunc morbum subito in pejus.vergere. Aecedit , quod nunquam
qui eicere possit pulmo, dum homo vivit, & tanto frequentius & validius agitari debeat aucto respirationis molimine, quo distelli 'r est sanguinis per
pulmonem transitus. Praeterea, si vaporis balneum exceper; s, nulla topiscorum remediorum applicatio hic multum emolumenti facere potest , ob visceris hujus situm, dum in pleuritide v. g. balnea, fomenta, emplastra, cata Masmata &e. tanto eum fructu adhibentur. Si iam simul eonsideretuesumma illa teneritudo vasculorum , quae pulmonis. fabricam constitia unt, patebit, illa facillime destruenda esse , dum eordis vis urget sanguinem an vasa obstructa; adeoque lethalam gangraenam metuendam esse, si validus Me morbus fuerit, uti paullo ante dictum fuit. Sed & revulsio, adeo requisita in cura inflammationis suide 396. I, impossibilis hie est. omnis enim sanguis totius eo oris, uti antea dictum fuit , semel debet transire per pulmones illo tempore, dum per reliquas par tes corporis omnes moveturr unde nulla arte impediri, vel minui multum potest languis per pulmonem motus, superstite vita . In corde enim, &pulmone est communis illa scaturigo, ad quam omnia liquida totius comporis confluunt. & ex qua omnia per universas, & singulas corporis partes. distribuuntur. Praeterea in euratione inflammaticinis summum usum habebat illa methodus, per quam materia obstruens ex valarum angustiis in i liora loca retro linatur vide S. 4. 4 demonstratum autem ibit in Commentariis q. t r. l. , illam retro pulsionem inprimis obtiner posse, dum larga , & subita sanguinis inlisione sie minueretur impetus liquidi vis ali. urgentis loca obstructa, ut avasorum contractilitas praevalere ponet, & re- tuo pellere obstruentes moleeulasi versus latiora loca . Verum dum in pulmonalis arteriae angustiis materies inflammatoria haeret . Ii et etiam alanimi deliquium usque mitteretur sanguis, valvulae in cordis dextri orificio arterioso locatae impedirent ramen retrogradum illum sanguinis in arteria pulmonali motum ἔ adeoque haec retropulsio tantum locum' habere posset in leviori perime umonia, quae soloa fines arteriae bronchialis obsideret. Notatum autem fuit ad g. 313. , finibus arteriae bronchialis instam malis, malum facillime propagari ad contiguos ipsis arteriae pulmonalis ramos et adeoque patet, nec a revulsione , nec a retropulsione materiae inflammatoriae , multum boni exspectari posse in hoe morbo; atque iure concludere licet, difficilem semper in Peripneumonia Ptognosin esse.
f. 843. TX quibus 847. liquet quando, ere, de cum quibus
a st tomatibus in mortem abeate se. Si totus pulmo,
356쪽
una cum 'corde instammatur cor in latus p rocidit, aeger parasmia resolvitur, frigidus, & sensus expers est, tum secundo; vel tertio die moritur. Si urina initio morbi bona & cocta, post 'quartum tenuis. Si in vigore morbi erectus sedere cogitur. Si puris est per inferiora secessus e si sicca cum fervore strepente pleni i pulmonis in gutture: si vehemens in corpore valde sicco , duro, callossi , excer citato: si mala est cum praerubro valde stillicidio sanguinis di si seca est cum maculis rubris pectori adsperss: si coryza, aut sternutatio multa praecedit , sequiturve et si ex ardente febre ortum duxit: si sputum biliosum cum pure post sextum diem inceperit: si sputum ab initio valde cruentum, flavum sincerum , album rotundum, spumosum valde, dolorem non sedans, si fuscum , coenosum , amur-Cosiim , nigrum , livescpns , inaequaIe, aeruginosum et si neque febris, neque respirationis difficultas remisit , moritur die septimo, vel nono . Mors vero iis contingit , dum pulsus cleficit , omnia frigent , solum pectus , caput , collum aestuant, genae rubent, liventque . .
Generalis in hoe morbo Pro*nosis ut vidimus, perἰeulum notabat: varium tamen illud est, &, quamvis saepe, non tamen semper in mortem terminatur morbus . Unde operae pretium erit considerare funesta illa symptomata, quae Μedicum docent, certam instare perniciem . Praestan. tius quidem foret sanare aegros , quam sutura praenoscere , Verum cum illud semper in potestate Medici non sit, tune saltem famae suae consulet, 3c omni culpa vaeare credetur, si praeviderit,& praedixerit, quinam aegri evadere possint, quinam autem perituri sint; uti optime Hirererates. u monuit, antequam pulcherrima illa circa prognosin in morbis axiomata
Si Torus PULMO &e. Ex Hippoexare desumta est haec Prognoss, eujus alia occasione in Commentariis, 32. mentionem feci , rutque in Coacis Praenotionibus - ita habetur: Quibus vero Deus mimo infammarus fueritorem corde, M ur ad latras procidat, resolvitur totus aeger , iacet frigi π e sensu, edi, moritur fecundo , aut renis dis . Si vera sene corde contigerit, θ' minus, longiori tempore Uvunt, quidam autem etiam servamin. Cum enim totus pulmo inflammatur, cor dextrum replebitur, ut S auricula dextra ob impeditum sanguinis per pulmonem inflammatum transitum, adeoque nec potuerunt se.evacuare venae coronariae, unde & cordis in propria substantia. inflammatio sequetur ἔ uti L 373. probatum fuit , ubi de variis inflamma. aeonis causis agebatur. Cum autem cor a quatuor magis vasis sanguiseris tendulum in pericardio haereat, horizontali sere stu postum, sie, ut venutriculus
357쪽
trieulus dexter eordis una eum dextra auricula anteriorem eorporis partem
spectet xl, paret ratio, quare. corde dextro, & aurieula distentissimis, sint.
stro vero corde, de auricula sere vacuis , eor versus anteriora procidat, & la. tus tangat . Mirum certe videtur, Hippocratem haee notare potuisse, nisi vel ex cognitis circulationis legibus, vel ex eadaverum peripneumonia defunctorum sectione, illa didicisset. An sorte & gangraenosus livor latus occupans illo in loco, ubi eor locatur, signum hujus rei dedit Z Certe in ilia
Praenotione cνὶ, quae modo allegatam proxime praecedit, notavit, inflammatos Mali de pulmones .i ut adlatus asstaeam , livores soras ostendere, atque sie affectos aegros a Veteribus sideratos dictos fuisse. Cum autem, ad motus musculares peragendos , spirituum nervosorum, S sansuinis arteriosi debitus influxus in musculos requiratur, atque ex illis, quae dicta suerunt ad F. , constiterit, omnem sere sanguinem circa cor colligi, pauculum tantum tenuissime partis sanguinis trans primi in cor
sinistrum 3, dum valida peripneumonia decumbi thomo simulque impediti reditum sanguinis venosi ab en ephalo, adeoque illud eomprimi distentis
accumulato sanguine vasis majoribus , patet satis . quare resoluti jaceant tales aegri, sic ut viderim robustissimum juvenem pessima peripneumonia correptum, ipso initio secundae diei morbi nequidem manum movere potuisse. Ex dictis simul intelligitur, quare omnes fere corporis paries frigeant, di inprimis extrema, atque hebetes, δt sensu expertes jaceant tales aegri, dum nempe morti iam proximi sunt; antea enim intolerabilem anxietatem patiuntur. Unde dixit de iis Annaeus , quod praesentia mala ignorent
dum proxima mors instat; δc rogati de morbo nihil diseriminis adesse te pondeant: verum Digida extrema, lividi ungues, pulsusque debilis, celem rimus & deficiens, satis docent , funestum instare morbi eventum. Cum vero pessima haee figna nunquam adsint, nisi validissima fuerit peripnmis
.m nia, raro ultra tertiam diem morbi vim sustinςre possunt aegri, sed plerumque citius deficiunt. . Si URINA &e. Quando ad 4. agebatur de sanatinae peri eum niae. quae fit evacuatione materiae mor sae per urinas, de hae Pirenosi actum fuit; simulque notatum , hinis in locis Coacarum Praenationuan anu niri , evin hoc 'tamen discrimine. ut in primo loco poneretur, lethale sonum esses aure quarium diem lemus μνει --, in altero vero haberetur, s pos .arium diam hoc obtineret . Simul autem tune monitam suis , probabiliorem videri illum textum, in quo .mte quartum diem Dauur . Inceptam
enim tunc evacuationem .salutarem. materiae moriadae designat, & malo.
omine suppressam, antequam istegre lavatus Berit pulmo: cum enim talisperi eumoniae exitus in ianitatem sperari nequeat, visi lavior morbus fuerit sui de g. 83o. , admodum probabile via r . p. intinam . ab initio morbi bonam, & eorum, tribus primis quatuorve dictata eliminari possem iam materiam, adeoque absque periculo tenuem urinam post quinx 3 1-
358쪽
rem diem reddi posse in tal; easu'. Tune autem aliquid metuendum v .
detur tantum, quando urina . prius crassa.- in tenuem mutatur, antequam
signa docuerint, levatum esse pulmonem penitus. SI IN uso ORE MORBi &e. Videantur illa, quae de respiratione erecta in Commentariis I. 816. dicta fuerunt. 'SI PURIS EST PER INFER lo Ra s TCEssus . Vidimus antea ad , 83α . materialem peripneumoniae causam, coctam, & mobilem redditam , acquirere puri analogam indolem, neque tamen absolute puris nomen mereri; illamque variis viis de corpore sic expelli , atque etiam per alvum . Uerum de tali
excretione hie non agitur, sed de puris veri, & satis copiosi, per alvum secessu, qui in hoc morbo pulmonis validam suppurationem praegressam supponit . Ita enim in Coaeis saJ legitur haee Prognosis r PuImonens suppuratis pus per areum secedere trebati, Cum enim pus hac via egrediens misceatur,& aliis plurimis, quae per alvum aliminantur naturali corporis lege requia ritur magna satis illius copia, ut distingui possit. Pus autem in pulmonis
vomica contentum , ut alvo exire possit, dedet vel erodendo vicina viscera, hepar v. g. & ventrieulum, viam parasse ; cuius rei exempla quaedam in Commentariis β. 836. q. memorata fuerunte vel fieri poterit, ut idem illud pus mora , & calore loci attenuatum , venis resorptum . atque humoribus circulantibus mistum, dein per vasa me seraica in intestina derivetur. se. que exeat de corpore. Quam parum spei supersi, dum ulcerato prius pulmone vicina adhuc viscera eroduntur . satis patet, Major forte spes anui. gere videretur, dum resorptum pus absque ullius visceris erosione per alavum exit. Verum si consideretur, pus optimum, & blandi spissitudinem eremoraceam habere , patebit illud dissicillime resorberi posse , quam dia optimas illas dotes habet. Μora quidem attenuatur, sed tunc simul aere fit, &putrescit, uti ad s. 4o6. demonstratum sui te unde pus sic ni utatum, di dein resorptum, putrida, & pessima eae hymia totum sanguinem inficit, , lethali fere tempes eventu: dum una tunc cum hoc pure in putridum ta bum soluti humores sani per alvum dilabuntur, eum subita virium jactura; uti constat in phthisicis , quibus putrida talis di arrhoea morbo , & vitae finem imponere solet. Verum quidem est , raris quibusdam casibus constru tisse , resorptum ex apostemate pust per alvum exivisse salutari eventu, etiam in pulmonis vomi eis s vide Commentaria go 6. I , sed cum non ab insolitis, sed a frequentibus, eventibus regulae prrenosticae deducan. tur, credo concludi posse, si non semper, & absolute, saltem plerumque lethalem esse in hoc. morbo puris per inferiora secessum. . Si si CCA CUΜ PE avo RE &e. Hoe est illud pessimum fgnum in periis pneumonia, dum ingratus ille strepitus ab adstantibus percipitur, qui reserturventis .in lebete. operculo inprimis tecto , . aquae s bilum unde servovi rem strepentis pulmonis dixerunt Medi ei. Designat autem ille strepitus sem- pensere aerea pulmonis cava angustata esse, sive a collectis sputis hoe fat, crassioribus ,& non sicile educendis. sve ab in sarcti, 3c distenti vasis sanguineis comprimantur pulmonis vesiculae aereae quandoque Sc a puImonis sic-
359쪽
citate tale quid fieri posse, alia oecasione in Commentariis g. 816. dictum fuἰt. In asthmate senili, dum lento muco gravatur pulmo, talis strepitus percipitur, quem pulli immaturi ex ovo erocitationi non inepte comparat apud Lu- b boni senis morti inhians futurus haerest verum non adeo mali ominis est ille pulmonis strepitus ab hae causa , cum uno, alterove sputo educto cesset; vel minuatur saltem . In Peripneumonia vero notat , pul monis vasa sanguinea sic in sarcta, & distenta esse, ut comprimantur pulmonis vesiculae, unde liber aeris itus ,& reditus impeditur ; simulque collectus mucus spumescens , de quo statim dicendum erit, cum aere coninquassatus, neque ob respirationis summam dissicultatem averri potens ex his locis, ingratum illum steriorem iacit. Dum per sputa evacuatur morbi materies 83 o. a. quandoque levis talis strepitus observatur ; sed educto sputo , quod in tracheis haerens causam dederat , cessans illico. Unde cautissime proposuit Hippocrates sci hane prognosin, dicens et Malum quoque, si nihil expurgetur, neque proiiciat pulmo, sed plenus exisens in gur, aure ferveat. Aliis in locis in Commentariis S 8ax citatis , velut corium stridere, vel & modulari pectus dixit. SI VEHEMENS IN CORPORE S e. Μagna enim tune, & inflammatoria tenacitas in liquidis adest , & rigida vasa cedere nequeunt , unde nihil boni in hoc morbo ex sua natura adeo perieuloso sperari poterit. Videan. iur illa, quae in Commentaris φ33 o. r. habentur.
SI MALΛ EST CUM PRAERUBRO VALDE STILLICI Dio sANGUINIS. Inmaeis Praenαionibus habetur haee Prognoss. Antea monitum fuit in Commentariis f. 8;o. 4. peripneumoniam rarius solvi per haemorrhagiam narium: ex illis autem, quae de hae re in Commentariis g. 4 i. dicta su runt, patuit, largam tantum narium haemorrhagiam in morbis acutis proindesse, stillicidium vero leve sere semper mali ominis esse, nisi, in die imdice contingens , largam evacuationem critico die proxime sequenti pra nunciet. Unde patet ratio, quare pro sunesto signo in hoc morbo habeatur, inprimis si admodum rubrum fuerit. Designat enim tune, ob in deditum Ianinguinis tr nsitum per inflammatum pulmonem sie urgeri, & distendi capitis vasa, ut solvi incipiant quidem, neque tamen sanguis, spissior jam dc hine
saturate ruber, atque illico concrescens, pleno rivo exire possit. SI SICCA EST CUM ΜACULIS 3ce. In Coacis Praenotionibus iterum haee
Prosnosis habetur. Postquam enim Hippocrates ce) dixerat; cui in peripueu.monsis siccis pauca cocta educunι, metuendi funt, subjungit sequentiae Rubores tu pectoribus utcunque Iazi ..is M. α talibus prenisisse μαι. Designat enim, eutanea vasa in sarcta manere, vel rupta sanguinem ess udisse; de paullo post in peripneumonicis livescere solent hae maculae , sicque gangraenae naice iis indicium praebent . In pluribus morbis observatur , internis partibus affectis , in cute quaniloque mutationem apparere. Dum saeva intestin sum insammatio in sangraenam tendit, in abdominis cutes rubores tales
aliquando apparent , Ii vescentes brevi in pessima paronychia, ubi malum
360쪽
eirea tendines musculorum digitos flectentium haeret, lata saepe gona ruinhra secundum totum musculi, cujus tendo assectus est , decursum ex te ditur , 'tuneque plerumque in tota hae longitudine profunda latet inflammatio, in gangraenam , vel dissicillimam suppurationem terminanda ut plurimum. Dum in aegro natura moliebatur salutarem, & largam narium hae. morrhagiam, obscuram rubedinem, quae in dextra nasi parte ad genam usque extendebatur, multo magis conspicuam fieri observavit Galenus f vide Comin entaria g. 7 r. J. Ex quibus patet, in morborum Prognosi ad illa omnia sisna attendendum esse, licet sorte non adeo facilis appareat observanti Μ dico nexus, quem haec signa habeant eum re significata. Fidelis similium observatio usum habebit; semper rationem forte dabit sera dies. Si CORYZA AUT E TERNUATIO &e. Quid coryzae nomine intelligatur, antea in Commentariis f. 6ρ. s. dictum sui tr atque etiam de hac re quaedam in Commentariis S. 787. & χοῖ. habentur, ubi de anginis ab hac causa ortis agebatur. Constitit tune , incipientem eoryzam saepe comitari validam sternutationem . Si autem tonsiderentur illa, quae in coryEa continugunt, patebit facilis ratio, quare haec praecedens, vel sequeus peripneumoniam noceat. In hoc enim morbo membrana nares internas, fauces,
asperam alteriam, pulmonem ipsum dic. investiens tumet, & inflammatur leviter plerumque, sic quidem, ut ipsa narium foramina adeo angustentur, ut ne quidem aerem per illa trahere possint sie affecti. Ubi ergo una eum peri eumonia inflammatoria talis morbus adest , augebitur respirationis dissicultas , dum concurrunt binae eausae , quae cava aerea pulmonis munuunt: ab inflammatis enim vasis arteriosis, & tumentibus comprimuntur vesiculae aereae pulmonis, his vasis undique cinctae, simulque ob eoryzam tumente membrana, harum vesicularum internam superficiem constituente, minuitur earundem cavitas. Summo ergo iure Hypri atra fὶ monuit : In omnibus autem morbis circa pulmonem gravediens oe seruulariones maecis
esse , σ consequi, malum . Si jam simul consideretur, per tussim, & sternuotationem , quae coryzam comitari solent, agitari valide pulmonem inflammatum , & augeri impetum humorum in loca obstructa , patet, justum a. metum esse, ne tenerrima haec vasa rumpantur, & inflammatio in lethalem gangraenam abeat. Si Ex ARDENTE FEBRE ORTUM DUXIT . In febre ardente enim emor
parte blandiore, Sc liquidiore orbatus est vide f. a. I, atque inflammatio per universum sere corpus adest r si ergo in hoe morbo sanguis in angustiis atteriae pulmonalis haerere incipiat, nihil spei fere superesse videtur: vel enim subita sequetur suffocatio, &mors; vel ob humores acres, spisses. valide motos vide f. 388. , i ammatio pulmonis in febre ardente nata
brevi in gangraenam terminabitur . Ardentem vero febrim satis freque ter in lethalem peripneumoniam terminari, ad g. νει. monitum fuit.
Sequuntur iam illa praesagia, quae ex sputis malis in hoe morbo habemur a