장음표시 사용
221쪽
uinis oraculis plane consentaneas prodiderit, ac omne pietatis studium exercuerit, uti FO R-TVNIVS LICE rvs de pietate Aristotelis e ea deum)homines s de animarum rationalium immortalitate fecundum opinionem Ariastotelis A scripsit; cui adhuc duos, qui religionem nostram professi sunt, adiungerespossumus. quorum est alter IO. ZExsoLDuri celeberrimus quondam academiae nostrae phi-Iqsophus, qui librum de Ari, telis in ibis, quam tamine naturis .innotesunt, cum soripturas a consensu, ab eaque adparente dissensu edidit, &. Aristotelis.consensum cum diuini scriptura demonstrare sibi sum sit, quod institutum quam minus feliciter successerit, adeo. uue opera male sit posita, ostendit venerandus BuDDEvs. ninc & .de isto dicit pA-
scilius. ' se verum fatendum, nititur sepe praesumta viri alias doctissunt eoaciliatio m-
brico rundamento, tribuunturque nonnunquam
ex intempestuo hoc conciliandi stirio ea sphilosopho sententia, quae ipse in mentem non
invenerunt. alter est CHRISTI AIM V, Ia REIE, 'Rus, qui integram Aristotelis philosophiam in reduci & in eo vltim9 adquiescere, adsirmauit, 3 ut de aliis, IVLI Q CAESAREsC.ALIGERO, ANTONIO SIRMONDO, AV-GUSTINO NIPHO. quos commemorat quoque FABRICI Vs, si taceamus.' de libro hoc videri potest v I N PL AC C I Vs . theatro anonymor. & pseudonym. P. 77, & s. A. P ABRICIus biblioth. graec. lib. III. cap. 6.
222쪽
p. I 6. mentionem facit libri: qmesio magiasralis, ostendens per auctoritates scripturae dianaeae, quia iuxta saniorum doctorum sententiam probabilius diei p is de Diuatione Aristotelis Stagiritae, editi Coloniae a Lamberto quodam
ΙΙΙ. Prout autem christianae religionis homines Aristotelem magnis adfecerunt honoribus, veluti philosophum, cuius doctrinae diuina abundarent sapientia, ita quoque Iudaei istim genti suae vindicarunt, quod quussi res ipsa negaret, fabulis aC commentitiis argumenti. Confirmare, summa adnisi me ope. Ilii pro suo remni sictitiarum studio Aristotelam, Ladarum Hierosolymitanum e tribu Beniamin genus suum duxisse,prodiderunt,videatur B A RT OLO CCIVS. y alii autem, ne tam magnum atque impudens dicerent menda-eium, nugati sunt, istium in eXtremo Vitae COn-istitutum Iudaeorum sacris, proselyti instar se addixisse, id quod credi voluit R. Ios Epκ filius scuEMTov. quibus figmentis scia PION.sGAMA ATVM 3 adduci potuisse, ut verisimile existimaret, Aristotelem aut genere, aut disciplina aut cultu fuisse Iudaeum, id est maxime demirandum, quum haec omnia Plena sint nugarum, atque aperte significent fabulas. nec quis, Vi Verum percipiendi praeditus fidem adiunget narrationi, quod Aristoteles quotidie hac precum formula usus fuerit, quae a B ARTO Lo CCto prosertur ex bibliothecae Vaticanae codice, manu eXarato ocinscripto: arda an ''aero eruditiones phiDyophorum:
223쪽
terribilis, cuius dominio me subiiciam,s aeterae, qui nunquam regnare) cessis,
auctor omnium rerum, Ilibera me ab igne tuo magno. aut quod Alexander Macedo, quum victor Hierosolymas in suam redegisset potestatem magistrum suum Aristotelem thesauro libroarum Salomonis praesecerit; qui vero quid quid boni in illis inuenerit, huius furtum se terit litterarium, idque omne, additis quibusdam grauissimis erroribus, ac speciatim doaeternitate mundi, suo ipsius nomine ediderit, qua de re legas I AC BuM THOMAsIVM PETRUM BAEL 1VM. & qui haec omnia diligentissime conlegit, ' Io. CHRIs To PM
g. IIII. Sic Aristoteles aliis visus est chriastianus; aliis vero Iudaeus: & quem fugiat:
quam amplissimis ornatus fuerit laudibus . veluti sortem mortalis generis humani exceadem, cuiusue merita nemo admiratione, mulat' minus cultu aut oratione c'nsequi posset Fex quibus religiosis ipsius cultoribus p E R ERIVM ' tantum uominamus, in haec verba erumpentem: Huius igitur viri, quem admirata es antiquitas, posteritas vero etiam ve- .nerato, o ut Lucretii verbis utar, L.
qui genus humanum ingenio superauit de
prestrinxit stellas, exortus uti aethereus solet huius inquam viri praestantiam virtutesque audando consequi velis, mile est, vis quis vellet oceanum exhaurire, aut sedas coeli dint
224쪽
merare es mundi totius magnitudinem manibus suis metiri. enim vero alii hunc philosophiae doctorem adcusarunt impietatis, quinimmo ordini illorum adscripserunt, qui veritati grauissimae clarissimaeque, quod detur
summum numen, maXimam vim intulerunt, eamque destruere lunt conati; id quod utraque aetate factum esse, ex historiarum monimentis cognoscimus. namque aeuo vetustiori
Athenienies illum crimiois insimularunt, quod ellet α εβης υ. , & ipse metu impulsus, ne. supremo adficeretur supplicio, Athenis res suas transtulit Chalcidem, quod ab
Eurymedonte sacrorum antistite adcusatus esset impietatis, siue ut Phavorinus tradidit, a Demophilo, teste DIOGENE LAERTIO, iquamuis hos ambos eiusdem adcusationis audiores nominet ATHENAEVs: confer THUMAM sTAN LEIVM. 3 recentiori vero aetate adhuc diligentiori opera studioque ea, quae philosophus hic sensit dixitque de Deo, si
mecta reddere, eaque grauissimorum errorum plena esse; demonstrare adlaborarunt, prout VALERIANVs 'M AGNVs de araeismo Ariasotelis MDCXLV4 I. scripsit, & GVI L. PO-sT EL Lus dedicatione, quam liber ipsius Iu- sint Maroris eversio Aristotelicorum adigmatum prae se habet. de isto ita iudicauit: nu Mautem sit reipublicae periculosior aut euersione
dignior hostis familiari re domestico. si epita falsa Aristotelis dogmata bellam Iustini Martyris N philosophi praestanti simi fretus
armis'fidei cum mari re confimitis lorica tectus, eo quod vi olim omniafere hereseon H-
225쪽
mina ex uno Aristotele emersere, ita hodie atheorum cohors inde manat, adde Io. LAV- No iv M. y qui & aliorum de Aristotele sinistre sentientium iudicia conlegit. sed praeter hos alii adhuc eandem aduersus nostrum fecerunt censuram, eX quibus SAMUEL PARRE- Rus y eum araeorum omnium principem at-φue ipso Epicuro apertiorem religionis hylam pronuntiat; quodue sit atheus D apertus religionis hostis, id ex instituto probandum sibi
sumsit Auc ΤοR observ. Hallens. 3 & Io. FRANCIscvs BVD DEUS ' dicit: certe,qua de Go, eiusque cum materia nexu necessario, mundi quoque aternitate docet, eiusmodi phiat ophiae Ea ema exhibent, quod cum atheimo consistere queat: nec non ANDREAS RUDI-GEstus 3 varia loca proseri, quae mentem a vera de deo sentiendi ratione alienam prodant, quibus addenda sunt ea, quae hac de re disierit IENR IN THOMASIUS. .
V. Quibus adparet, quanta sit diuersitas opinionum de Aristotele eiusdemque doctrinis, ita ut alii in ipsius laudes sint effusi, alios vero omnem pietatis existimationem illi adimere Videamus, qua Propter quum nobis quo inque sit in animo, de atheismo philosophi huius tractare, non ab re esse duximus, illorum sententiam , qui magistrum suum Aristotelem tam sancte pieque colunt, accuratius examinare. id vero melius nobis peregisse videbimur, si generatim de studio multorum veteres phi
226쪽
lo phos cum scripturis sacris conciliandi dixerimus, ostendendo, quod Dartim huiusmodi institutae conciliationes uni nullius momenti, partim minime ea, qua deceat ratione, pomni institui. atqui ut de priori momento differamus, in propatulo est, quod limiusmodi opinio tam magnifica de Aristotele ex corrupto animi adfectu, quo ipsi plane consecrati fuerunt, originem suam habeat, quae ut fieret amplior & plurium occuparet animos, in id imprimis omnem contulerunt laborem, Ut ostenderent, doctrinas Aristotelis plane esse consentaneas diuinis scripturis.
pro studio quippe, quo quisque philoiphum
suum eX antiqua aetate prosequebatur, huiusmodi conciliationes saepius sunt institutae, id quod non solum Aristotelis, sed & Platonis aliorumque philosophorum cultores fece runt. namque si PLATONEM respiciamus, negotio huic non mediocrem dederunt op
&plures alii, quorum mentionem habet FABRICivs. y & quem fugiat, quo amore Captus fuerit Ius Tvs L IPSI usui praecepta &doctrinas Stoicorum, quas ad sententias diuinarum litterarum interpretari, adeoque Philosophiae huic magnam efficere auctoritatem, summa opera adlaborauit, prout ipse Profitetur, non alios e priscis magis consentire cum
' christianapietate quam eos, qui a Ioica domo; cuius rei & IACOB vs THOMAs Ius 3 exhi-het testimonium, quando dicit: verum fiderat Lipsis propositum, ut quemadmodum Ari-
227쪽
stotelem scholastici, sic ipse Stoicos suos, quoad
posset, maxime reduceret ingratiam cum religione chrisiana. ' sic & fuerunt, qui EpI-cvRI doctrinas cum sacris pandectis in gratiam reduci posse facillimo negotio, sibi persuaserunt, ac ipsius sententias de atomis cum Mosis historia diuinae generationis egregie
Dvs Di K IN so N δ dicit: quum stycepissem philosophiam Mosaicam pro virili mea dilucidandam cunctisque serio perpenses Arme concepissem, munus idiuae nusia ratione melius, quam corpusculari vel, ut loquuntur, atomica pra- sandum fore.' huc etiam speciatim pertinent ea, quae de SE NECA Sc EPICTETO eorumque doctrinis, cum oraculis diuinis conuenientibus pro se
Tuntur. de SENECA multos auctores L IN τR v IVS praefatione ad s v A N I N G I I Se necae ille Ol naturat. Contemptat. Haun ITIO. Conlegit; EPI CTE TVs autem a B ARTHI Oaduersar. lib III. cap. Io. & 16. christianus est dimis; RERREL Us not. ad enchir. Cap. 37. commemoratis Epicteti doctrinis addit p Mum abes, quin exclamem, o sancte Epictete Po IRET Cec nom. divin. lib. III. Cap. I .vo eat illum diuinum senem, neque dubitati futurum, quando Chrsus adpariturus es, ut ide una cum eo in gloria compareat. COM MICH. nos sALius disq. de Epicteto, qua proba rur, eum non fuisse Christianum Greening. 17 8. 8.
g. VI. Quod si igitur homines praui adse-etias impulsu commoti sint ad huiusmodi conciliandi studium, facile exinde iudicare pos
228쪽
sumus, quanta simplicis veritatis promouendae ipsis fuerit cura, cuius quippe nullam habuerunt rationem, & perditae mentis cupiditati satisfacere, laborarunt. quid multa Θ quilibet mediocri iudicandi virtute praeditus percipere potest, quam ieiunae aridaeque fiat saepius tales conciliationes, quod ut fiat manifestum, non ab re erit, hanc in rem exempla quaedam proferre. sic BEssARIo eam ob caussam PLATONEM cum oraculis dei consentire putat, quod plus fidei, quam demonstrationibus tribuerit; Plato, ait, in hoc pra-cipue cum nostra religione conuenire videtur, quod nultam quaerit demonstrationis rationem, Ied primam praecipuamque omnium virtutum sidem construit, per quam res diuinas merito colendas exi imat; quasi fides Platonis, hominis rationis tantum lumine inlustrati& adhuc paganorum lacris initiati eadem sit ae fides, quam doctores religionis christianae do-Cent, quae seruatore generis humani nititur, 3 cuiusue nemo Per Vires naturae, sed gratiam spiritus sancti particeps esse potest. AvG6sTINVS STEVCHVs, Vt consensum Ari- stotelis cum Mose demonstraret, momentum
illius inter alia in eo posuit, quod adsimilitudinem libri generationis diuinae adfirmauerit,
deum marem & feminam προς Uiν κοινωνίαν PT
duxisse, quod sane ita firmum statutumque est, ut a nemine, siue sit politus, siue rudis ingenio, vocetur in dubium . quin immo interdum fuerunt ea licentia, Vel potius audacia ac temeritate, Vt sancta profanis, religiosa ac pia impiis, lumina tenebris, summa infimis
229쪽
miscerent turbarentque, cui impudentiae insignem reliquit locum i VsTVS OPsIVS, qui per fatum Stoicum intelligit aeternum prouia dentiae decretum, quod tolti non magis e rebus
potes, quam prouidentia ipsa: δ quid p ipsa1nprouidentia in , quam ex lactis litteris Cognoscimus quamve profitemur pie, ad V E L L E I IeXemplum apud ciCERONEM ' qui eam per ludibrium anum fatidicam Stoicorum
vocat, ita adluquitur : ades nosra aUus, ades amanda nobis super omnes ueueres/U Herum amorest 3 quae Verba neque Dectus, neque
scribendi genus hominis christiani produnt,&sane miramur, magnum Lipsi ingenium in
tam futiles, commenti dias ac impias sententias incidisse. atque etiam alia Stoicorum delirantium somnia tam pulcre interpretari poteth. sed, quae attigimus exempla, suinciant. g. VII. At vero hae conciliationes non solum sunt nullius momenti, sed & ex veritate ea, qua decet ratione, minime possunt institui, quae sententia nostra verbosus explicari potest. primum enim sacer codex, qui religio nis christianae doctrinas tradit, eiusmodi complectitur res ac veritates, quas nemo humanae mentis oculis intueri, Vique rationis cogno scere potest, prout omnes illae sinat, Quae viam ad veram eamque sempiternam selicitatem consequendam monstranti equidem facile, concedimus, quod ratio nostra emendata at que diligenti cxercitatione perpolita nihil neque adfirmet, neque neget, quod diuinis effatis sit aduersum; multa tamen eaque grauiora veritatum momenta illis insunt, quae in-.
230쪽
tellectus noster sua percipiendi vi minime consequi potest. adhaec paganorum philosophi rationi emendandae nullam dederunt operam, quin etiam adfectiuum cupiditatibus indulgentes , istam corruperunt maxime, adeo ut philosophia, quae veritates suas ex lumine sanae rationis deducit, non sit eadem ac doctrina huiusmodi philosophorum. quod si enim hoc secissent, pro veritatis indole, quae simplex atque una est, quaeue Una eadem 9ue ratione cognostitur ac percipitur; tanta sane diuersitas veritatum principalium . totque Vete- riun philosophorum 1ectae non fuissent, prouealia 1ententiarum principia adhibuit PLATO, alia ARIsTOTELES, alia ZENO, ali R EPICVRV s. atqui cerie in summis ereoribus & ma- rimarum rerum, dei quippe, prouidentiae diuinae, animae naturae atque immortalitatis ignoratione sunt versati , quas tenebras & ille, qui recta utitur ratione, dissipare & aliis in hisce momentis clarissimum praeserre potest lumen. id quod diuinus apostolus P AvLLus pro sua iudicii grauitate breuibus, sed magna verborum virtute exprimit: ἐματαιωλιων ἐν is διαλογισμοῖς αυτιοῦν , vani futilesque factssant cogitationibus meditationibusque, vi ἐσκοτιμ νε ρισυνετος αυτων καμία, id est, quoniam intellectias ipsorum verae sapientiae non capax, crassis occultatus & circumfusus est te nebris errorum ; qua interpretatione EXPIanamus Vocem καρδίας per intestinum, quae signiscario & alio loco apostoli huius confirmatur, quando dicit: τὸ εργον του νομου γραχHoν ἐν ταχς καμίας αυτων. immo addit: φασκον-