장음표시 사용
251쪽
ambitione aut voluptate ducitur, &praua sua mente pronus aptusque est ad simulationem ac
dissimulationem. illi enim, qui gloriae studio
tenentur, facile simulacra virtutis exercent; disputationes autem, quibus Veritatem quod deus sit, infringere Conantur, minus negli eunt, ut sapientia de acuta iudicii facultate aliis Imperiores Videantur. at contra volUptate dominante. & imagines honestatis omnemque simulandi ac dissimulandi artem iacere, EXP
Tientia testatur: confer IO. FRANCISCVMBUD DEUM. LI. ΙΙΙΙ. .Ita quidem atheismus ex mente in aspectum lucemque profertur; minime tamen ideo omnia sunt cXpedita, si de atheismo auctoris Cuiusdam iudicare, vitiumque liocineo notare velimus. disterentiam enim esse sineismi auctoris & doctrinae vitaeque,omnino ducimus, quae & facile potest intelligi atque explanari, si quidem ut quis de tali errore reus fiat, necesse est, ut aut deliberato consilio &proposito atticismum profiteatur; aut eius modi quidem doctrinas tradat, quae aduersus pietatem ac religionem erga deum sunt; NO nitus autem de illarum vero periculo, nihilominus illas defendat & tueatur . non omnes sane,qu i cupiditatum illecebris excitati,omnibus flagitiis se contaminant, auterroribuS,quibus Cum atheismo quidquam commune est, ducuntur, pro atheis siue practicis siue theoreiiciae sunt habςndi, praesertim si quis.nunquym admonitus, errores nec explicauerit neodem fenderit. .: ita quamdam doctrinam regumus. Pronunciare impiam atque cum athei1ma P 4 con-i
252쪽
coniunctam, quantuis auctor illius sua mentei suoque animo re ipsa credat, esse deum. quo nomine hac in caussa nunquam sere satis circumspecte ossicium nostrum facere possumus, ne viri cuiusdam innocentiam laedamus, eumque sine iure ac merito in Ordinem adscribamus atheorum, aut benignius. quam Pro Veritatis dignitate par est. de eo lentiamus, etiam ea ullas illius contra iustas adcusationes, nullo
rationum praesidio muniti agamus. id quod imprimis neces larium esse ducimus in illic platione illa de atheismo veterum philolophorum, quibus alii dixerunt diem Mos9Ue vitii huius damnarunt: at contra alii fuerunt ipsorum patroni, nullo posito discrimine inter atheilinum auctoris & doctrinae euiusdam. vi igitur veritatis regulis doctrinas Aristotelis metiamur,fundamentum illarum,quarum aliae spediant intellectum, aliae vero voluntatem eius, qui haec veterum momenta diiudicat, clam re & breuiter indicare atque illustrare, non erit inconsultum.
I. V. Ut recte sentiamus & iudicemus Matheismo philosophorum, qui antiqua aetate
floruerunt, ratione intellectus necesse est, striamum integrum philosophiae cuiusdam complexum tenere, quo doctrinae inter se connectuntur,ac suis principiis conclusiones confirmantur. quaprDPter quum monimenta multorum philosophorum ad posteritatem militis snt translata; aliorum iudiciis non plane quaelibet fides debeat adiungi; etiam unius auctoris contraria sibi loca dictaque saepius extent, immo rion Omni aetate moris fuerit, ad certum ordinem meditationes ac doctrinas di--nco ' rigere,
253쪽
rigere,omnino difficile est, tales philosophos
pronunciare a theos. cuius rei cauilii ut eXempla quaedam ex historiarum monimentis repetamus, conflat. quod nonnulli existimauerint, Zabios siue Sabaeos, gentes antiquissimns talia docuille, quae ad sp IN o ZAE errores quodammodo accederent, id quod Mos Es M A I M O-NiDEs adfirmare videtur; sed quis ignorat, incertam fidem illorum auctorum, per quos notitia huius gentis ad nos peruenit, Vt pluribus post alios Obseruat Io. FRANCISCVS BvDDEvs. y idem quoque sentiendum esse ducimus de Chaldaeis, quorum doctrinae nonnullis athei imo fauere videntur, quippe qui adfirmauerint omnes res fluxiste ex dei natura, quae opinio saltim sapiat ingenium Spinoetae; alii vero putant,sensiste chaldaeos bene de summo numine, quod a Zono Asa RE dicatur lux,άυγω radii, ψέγγος splendor, πυμ πατρικον, υπατον, λω γοων, ignis paternus , sipremus vivificansque, inprimis Vero Oromazes, quae vox sit originis chaldaicae ac significet ignem Plendentem. sed tamen compertum omnes habent, qui leuiore industria in cultura historiae philosophicae sunt versati, ut incerta omnia sint, quae de Zoroastre chaldaeo dicantur, &quam lubrica fides atque auctoritas sit oraculorum, quae ipsius nomen prae se habeant, quamuis non Prorsus negauerim, vestigia quaedam
Orientalis philosophiae ibi deprehendi, conser
sationes suas aduersus veteres philosophos ex antiqua aetate Petunt , quod iam illa quidam adcusati fuerint atheismi, caussam suam leuio -
254쪽
ribus sane argumentis corroborant. tanta enim erat superstitio fusia per gentes,atque imprimis graecorum oppresserat animos, ut ille, qui veriorem de deo ac ipsius cultu sensum doceret, ac tali harbarae atque anili superstitioni resisteret, in atheorum numerum sit relatus, quod praecipueAthenis factum esse relatum legimus, quae deorum peregrinorum pariter ac patriorum sedes erant atque officina, ut pluribus d monstrat sAM VEL PAR KERus. R ita SΟ-CRATI Crimen atheismi ohiecerunt di intenmomenta adcusationis a Melito contra ipsum prolata, hoc quoque fuit: ἁλκῶ Σωκράτης, δεραὸν η πολις νομιμ Θεους ὐ νομ ων , ετροα Αε κωνὰ
δο κονια ei γουμενος, iura violat Socrates, quos
ex maiorum institutoue cepit riuitas, deos esse
negans, alia vero noua daemonia in cens, te1te DIOGENE LAERTIO, conser XENOPHONTEM: 3 ubi per ΔΑΙ MONI A non intelligendi sunt DII, Vt PLATONIS, XENOPHONTIS, DIOGENIs LAERTII & aliorum,qui de supremis Socratis fatis scripserunt, interpretes sine caussa eXistimarunt. namque Athenienses non adeo abhorruerunt a cultu Peregrinorum deorum, qua de re notissimus est versus Comici:
quem respicit CICERO ' & illustrat, quando dicit: nouos vero deos sic Arisophanes facetis- us poeta veteris 'comardiae vexat, tit Quae etim Sabazius re quidam alii Hi peregrini,is F-eati e riuitate ericiautur; adhaec legimus
255쪽
apud PLATONEM, Melitum ideo imprimis Socratem vocasse in iudicium, quod negauerit deos. quamob rem in e' Versamur opinione, Δ AIM O NI Α ignificare ea, quae ad deos pertinent, & ET EPA Δ ΑIMONIA Ui ΚΑΙ-N A introducere,esse idem ac noua ratione de rebus diuinis disserere, nouam de rebus diuinis doctrinam proponere atque Propagare. en igitur Socratem atheum i quoniam rcctius de deo,quam plebeii ac multi philosophorum, sensit, ac contra aniles de diis fabulas disputauit, in atheorum ordinem adscriptus est. etenim teste XENOPHONTE plerique philosophorum putarunt, deos quaedam scire,
quaedam vero ignorare; at Socrates existim uit, παν--ε δ vota Tae τε λεγομενα, τομανα-τῶ σιγῆ β ευομενα, deos omnia scire, vel quae dicerentur vel agerentur, veI taciate deliberarentur: item deoS πανταχῆ παο ναε υq σημωνειν, τοῖς άνΘρωπεις περι των οἰνγρωπείων παντων, ubique ad se ac de rebus humanis omnia mortalibus significare: conseratur
g. VII. Quamuis placita veterum phil sophorum ab aliis sint conlecta & ad posterita
tis memoriam propagata; obseruamus tamen, illos sententias tantum speciales ac conclusiones, nec cum principiis coniunctas notasse; etiam magnam inter eos dari discrepantiam, adeo ut quidam ex uno auctore atheismi adcusetur; & altero iterum defendatur. sic multa
legimus de opinionibus philosophorum sectae
Ionicae amu ARISTOTELEM, PLUTAR CHUM, STO BAEUM, CICERONEM, DI
256쪽
GENEM LAERTIVM , ex quibus alii hosce philosophiae magistros de pietate ac vero de deo lentii sus ectos reddidexunt; alii vero pro
diuersa interpretandi ratione caulias eorum egerunt, id quod inprimis in eXemplo THALET 1s Milesi conspicuum est. namque nonnulli ipsum adnumerant atheis, duobus praecipue argumentis muniti, partim quod teste PLVTARCHO τον Nουν του κοσμου deum statuerit. partim aquam dixerit esse initium rerum, cui deum ita adiunxerit, Vt ipse vacans corpore minime possit constare, adeoque haec THALETIs aqua Praedita fuerit mente ac vita, cuius rei testimonium eXhibeat A RisTO
εμ ιυχον υ λωπινιον πληρη, principium omni . tim aquam sise, animatum mundum ac daemonibus plenum, quae omnino prae se habeant similitudinem cum doctrina Spinorae, conserAvCTOREM obseruat. Hallens. I at contra non desunt, qui THALETEM diligenter tuentur ac defendunt, hancque iniuriam ab ipso propulsant,siquidem veteres philosophicarum litterarum doctores per mundi animam nihil aliud intellexerint, quam quod deus omnibus rebus praesens adsit, suaque vi ipsis tribuat vitam eamque conservet,quem deum THALEsquoque a materia, siue aqua seiunxerit, auctore CICERONE: Thales Milesius,quiprimis de talibus rebus quaesiuit, aquam dixit esse intatium rerum : deum autem eam mentem, quae ex
aqua cuncta siveret; quae verba perspicue
257쪽
prodant, num Thales deum siue mentem ab aqua adcurate distinxerit. licet lane lonici, sui Thaletem funt secuti, in explanandis re rem naturalium caussis dei, veluti caustae emaeientis nullam fecerint mentionem, inde latamen minime colligi potest, quod & nullum
summum numen agnouerint, squidem pro tua doctrinae ratione inter rerum naturalium caussas materiam tantum considerauerint, ut
. VII. Hacteriuς de primo momento, quod ad cognitionem ut limi philosophorum nea cesse sit integrum philosophiae illorum com plexum teneret atqui lateri debemus, primum h/ce medium huiusmodi colhrae, quae iusta & aquil esse debet, minus sufficere, nisi eoundum omnes doctrinae, quibus inest cumclusio,ad normam ac Vim pri seipiis m, Hirta deductae snt, adcuratius eXaminentur. quod duum multi neglexerint, atque oculos mentis au conclusones tantum conuerterint, quid
mirum, quod pro studio aut amoris, aut odii uoci quisque c0ptus fuit immodino, tam multi sitie caussa modo in christianorum, modis atheo restia ordinem sint adscripti λ pri neepgisne lex est, quam bonus inteques obseruatae Gebet, vi in eXcusando, defendenuo aut explicando scriptore quodam ad ipsus scopum'ε
Primum fontem, ex quo omnes 'doctritiae sunt riuatae, aduertat animum, quod si molior
fide fuistet obseruatum, sane tot dissertationia
258쪽
bus de theologia HOMERI, HESIODI, S CRATIS, SENECAE, LUCIANI & aliorum orbis litterarum non abundaret, nec atheorum ex antiqua aetate numerus tam esset nimius.
pollunt quidem esse sententiae ac conclusiones, quae modo 1beciem christianae doctrinae praese serunt, modo vim ad atheorum errores habent; sed ex his non debemus colligere, quod ipse auctor atheus aut christianus sit. tertium necessarium elle hoc in negotio putamus, Ut placita veterum philosophorum nobis quoque sint peripecta, quorum sententia si adhuc uubia aciparet, locus quidem est coniecturis, minime vero grauiorib useargumentis. sic atheismus obiectus est PYTHAGORAE, quod quemadmodum omnes numeris Amultiplica tis constent monadibus, adeoque nihil sint nisi
monades. quae quum componantur, Varias accipiant adpellationes; ita etiam Pythagoras res quasvis, quasconspiciamus,, varios dei caracteres formasque varias nominauerit, quod omnino ad doctrinam Spinogae accedae aevero quamuis eX PLUTAR GHO iam pateat clarissime, quod naturam diuiserit in duo principia, quorum alterum sit deus, Vim agendi in se habens; alterum vero materia omni motus facultate destituta, quaeue sit mundus,
quem oculis nostris conspiciamus, confer s MVELEM PAR KERUM; omnino tamen admiratio nos occupat, quod si quis orbi erudito nouum aliquid proponere ac receptae Cuidam sententiae aduertari velit, coniecturis tantum sese muniat. etenim doctrina Pythagorae de numeris adeo obscura est atque ambigua, ut quamuisae lanationes multorum interpre,
259쪽
tum stat adhibitae; sententiam philosophi huius haud gustare, multo minus ipsius impiam opinionem de deo ex illa probare postimus. quibus de caussis TH. BuRNET ivs benedicit: quis sivientior unquam euasit ex numeris 'thagoricis y aut veritate bi antea ignotam exinde didicisycerte qum mihi contigit hae-
tenus aut apud veteres aut recentiores niamerorum Pythagoricorum interpretationes ins icere, notitias vulgares exhibent, quales ahunde facio est et addiscere: aut tenues argutias de rerum principiis absque fundamento ου sine fructu. huc quoque pertinet eXemplum ANAXIMANDRI, qui ideo relatus est in atheorum numerum, quod initium omnium rerum τοάπμιον seu infinitum esse dixerit, ac per illud nihil aliud, quam materiam, sublato deo significaucrit. equidem nobis neutiquam in animo est. philoiophum hunc ab omni errorum culpa liberare i piumque tueri diligenter; plane tamen nobis persuademus, quod opinio haec de infinito huiusmodi adcusationi minus susticiat, quoniam 'ondum explicatum satis atque euolutum est, quid philosophus hic per το απειρον, intelleXerit. namque ipse nondum explanavit, quid sit το de quo conqueritur DIOGENES LAERTIvs ου διορ νάερα, ἡ υδωρ. η-τι, non tamen definiens arra, aut aquam, aut aliud quidpiam : & idem dicit s tMPLICI us 3 λέγει δὲ o υτῶν μητε ἐ
260쪽
RO principium hoci vocat tantum infinitatem naturae, quando scribit: at hoc Anaxisnana
rio populari s siodati suo non persuasit. is
enim infinitatem naturae dixit ese, a qua omnia gignerentur. hinc non est,quod miremur,interpretes sententiis dilCrepare maxime. GA-LΕNvs existimat, intelligi aethera; THEM DsΤius apud GAssENDUM naturam mmdiam inter aerem & ignem; & CLEMENfAlexandrinus 3 id non te materia, sed mente diuina interpretatur,& D I C Κ I N S Ο V s ' Pro singulari receptae tententiae studio heic vestigia quaerit atomorum. . V ul. Tandem prout cognitio Vitae aC morum auctoris cuiusdam magnam habet vim in interpretatione ipsius doctrinarum ; ita &heic si de atticismopherius velimus iudicare, nil illius vivendi genus animum Conuertere, non ab re erit. Etenim cogitationes ac propei sones animi in lucem scie proferunt per ser mones actionesque humanas, ex quibus debemus colligere, qua quisque iit indole mentis quave valeat voluntate. equidem haud ne
lare possumus, quod ii res'nobis sit cum phi-
osophis ex aeuo antiquo; dissiculter medium hocce sk adhibendum, quoniam non λlum ea. quae de ipsorum Vita moribusque consignata fiat litteris, minus pleniori cognitioni 1estaeiant; sed & lubrica interdum confirmata sunt fide atque auctoritate. adhaec plerique apti erant ad simulacra vinutum exercenda, & quo maiori ambitionis studio quis trahebatur, eo vehementiori opera honestatis speciem prae se