장음표시 사용
241쪽
ad illius dicta philosophorum 1ententias inconsiderate adplicarunt, aut temere linguam gentium cum sermone lacrorum scriptorum
contulerunt, uti 1aepius fecerunt H V G o G R OTIus & IO. PRICAEVS, Obseruante Io.
CLERICO, quamuis ipse aduersus hanc optimam interpretandi regulam interdum peccauerit, quod tantum ex interpretatione vocis λογος apud Ioannem principio euangelii patet, quum existimet, Ioannem vocem &doctrinam hanc de λογω a P H ILO E mutuam accepi me , y quae res in controuersiam & disceptationem vocata est ab Io. van der WAY
TR i N G A aliisque. sed haec in transitu. g. XIII. Quae iam exposuimus, magnam habent vim ad illorum sententiqm, qui Aristotelem cum libris diuina auctoritate conscriptis consentire credunt, diiudicandam. quamuis
nobis iit in animo. infra singillatim philosophi
huius opiniones penitus inspicere, & quantum impieratis illis iniit, explanare; ea tamen, quae diximus generatim de grauitatu veritatum sacrarum, de veterum philolbphorum rati Ono per prauitatem adfectuum corrupta, icqui inde suam habuerunt originem , maXimis erroribus,facile confirmare Pollunt,huiusmodi concordiam plane elle fictitiam commentitiamque. doctoribus, Uti uicuntur, scholasticis facile potest ignosci, quum i si a aetate tanta fuerit barbaries, ut neque lacruIn codicem,
neque Aristotelem explicandi, ob putidam graecae & hebraicae linguae inicitiam cuidam fuerit facultas, praecipumluum illorum philo
242쪽
sopitia in seruitutem theologiae Papcure esset redacta, quod histor ire momentum pluribus
perloquitur ADAMUS TRIBBE PII OVIVS. xied per Luae ii Eliu M emendata doctrina pUriore christiana, ac splendida bonarum litterarum exorta luce, multos adhuc ex societatibus nostris sacris fuisse, qui tam pio a religioso cultu Aristotele in sint prosecuti, omnino est, quod admiremur. verum quid non per-1hadet adfectus, qui a prima aet. re Voluntatem occupauit suaque semper habuit alimenta 3 cui si quis amore erga veritatem incitatus resistat, facile ab erroribus liberari & in veram cognitionem rerum utilium deduci potest. ita Aristoteles auctoritate tua multorum animos adeo ceperat, ut ab ipso discedere, nefarium crimen liciae maiestatis Aristotelicae haberetur, Utque 1ectatores illius hanc dignitatem conseruarent & in maiorem adhuc locum promoue re possent, ipsius doctrinas cum diuinis es fatis conciliarunt, quoniam turpe esset Christianis, Aristotelem a christiana religione & litteris sacris alienum docere, interpretari ac defendere. quod opus quam in selici successii sitsusccptum, quisque qui a corruptorum aD sectuum studiis abest, eXZEisoLDI libro,cuius superioribus mentionem fecimus, satis &super cognoicere potest, quippe qui plenus cst conciliationum ieiunarum; duriores cum sacri codicis, tum Aristotelis interpretationes complectitur, ac grauissima momenta, in quibus omnis vera conciliandi vis posita est, relinquit intacta: Conser IO. FRANC. BVDDEvM
ego existimarem, fiere osse maiori adhuc spe
243쪽
cie conciliationem inter Platonis, Pythagorae, stoicorum doctrinas S 1cripturarum sacrarum veritates. si tantum spectemus iplas conclusiones, quam inter Artitotelem & codicem diuinum, cuius integra morum disciplina externam modo hominis felicitatem respicit,Vt pluribus infra demonstrabimus. de cetero iure ac
mus, melius eos de fide sacra mereri, qui discordiam profanae philosephiae cum chrisiana intercedontem fideliter detegunt, quam qui te nebras inter D lucem pacrsi perguxi: quapropter & institutum IO. BAPTISTAE CR
a Pi, qui de philosophis ethnicis caute legendis scripsit, lAudem omnino meretur. XIIII. Hactenus de prima sententia, illorum quippe christianorum, qui tam praeclare de Aristotelis philosophia sentiunt eam-rue scripturis diuinis consentaneam esse ad
rmant. Pro Ordinis ratione Conuertimus
nos ad Iudaeos, quorum fabulas de Aristotele, quas supra breuibus attigimus, verbosius ex Ionere ac diiudicare non ab re est e ducimus. int itaque, qui philosophum hunc genere Iudaeum fuisse, contendunt, uti R. G E D A L I A s 3 cuius lacum latino tantum reseremus sermone: reperiuntur, dicit, in quodam tibro inter clariseianos ex iis, quos fecerat Eusebius ,1 r pta haec verba: dixit Alii hos dbciptuis siuis: contienit ut sciatis, quod maior pars philosophiae ad nos peruenerit ab Arisfotele sapiente, qui fuerat vir Iudaeus de se me Israelis Iero-fθmitanus de filiis Latia, de tribu Beniamin. venis aes vostri famam ex insulis longinquis,
244쪽
quae sunt in Asia s defendit ex montibus a nos s sedit nobis m diebus plurimis. philosophiam peperit vobis multo plura valde reliqtiit s didicimus ab ore eius, quam ipse didicerat a nobis. 1ed GEDALi As vel non intellexit E v s E B i v M ; vel de industria verba ipsius in commodi Ilii gratiam detotait, siquidem apud EusEΗ1vM eo loco, δ quem G ED AL 1 As sine dubio respicit, CLEARCHys introducit ARISTOTELEM loquentem de
Iudaeo, animo & lingua graeco philosopho, qui ad se in Asia degentem venerit, aliosque 1apientiae suae fecerit participeS. nec CLEAR-cuus hic suit peripateticus ille de discipulus Aristotelis; sed alius aetate multo inferior, cuius adeo fides non satis firma est, quippe quod omnino nos in admirationem deducit, etiam ex christianis quosdam, MARSILIUM
festis atque apertis Iudaeorum fabulis fidem adiungere potuit te: conser PETR. BAEL v M. quo u ad illorum sententiam adtinet, qui Aristotelem prosely tum factum & Iudaeorum sacra ampleXum stille, tradunt, illa sane minus digna est, quae Verbosius refutetur. Prae- . cipue quum epistola ista Aristotelis ad Alexia andrum, quae fundamentum sententiae huius habetur, plane eit commentitia ideoque iureuc merito reiicitur, Ut pluribus obseruant i o.
g. XV. Fabula autem illa, quod Aristoteles
245쪽
philosophiam suam ex libris Salomonis rapuerit &furatus sit, Plarie conuenit cum Iuttaeorum ingenio atque animo. etenim philosophus hie magna apud illos valet auctaritate, quapropter R. ABRAHAM in navis p in vo cat eum ramo lasn νm principem philosopho rum, & MAIMO Ni DES dicit: ycloisia
i otelis es perfecti a scientia humana
pr.eter illarum, qui istumo gaudent inflauriusque'dum attingant gradum pro bratae, quo valgus seperior. quapropter quae ludaeorum
grauis est arrogantia, haec omnia confinxerunt, Ut Aristoteles veluti homo paganus non suo ingenio sapere,&, quae sapientiae oriramen ta coltcgerit, Iudaeorum nationi. debere vide. retur, Prout eos quoque pudet Omnino, a paganis aut christianis didicitie. hinc & tradunt, quod PYTHAGORAS per ipsorum ictim suum ornauerit ingenium,quin immo, per circumcisionem istorum sacris sit initiatus sidquod post alios commentus est M E N A s s Ε sua brari, & ex recentiori aetate dixit xc olsci AMBAT Vs: 'tha oras aut Hebraeus, aut Hebraeorum auritor fuit, aut Stramque.
IumhIichus s Neanthes Sstrum sui sa wans rumant, i s a mere de itidem ora rim, inexander libro de Ambolicis octa risis Nazare sthi Assyrii discipulum eum facit ut Gemens lib. I. romari quem a nonnadis puta xi Mochielem dicit. Vestis icti fuit plane ea. dem , qua Hebraei sacerdotes Nebautur. Masinentia ab animalibus cal de ab eo inducta; qtio facilius cimiibus abstinens ea, quae sunt Heis
246쪽
braeis immunda, vitaret. Samius vocatus es,
ut reor, quod e Semi Academia aut sectasprofiterram: nam Θrur procul dubio fuit, non Samius: s licet a plerisque Tariuae vocatur, id forte ob riuitatis Assim famam accidit, quae totius olim Briae princeps habita em idem quoque narrant de PLATONE, quod multa ex lege Iudaeorum sua sibi fecerit, cuius sententiae & plerique sunt ChristianGrury, I o. C L E R I C v s y autem isti se opposuit, vide
WOLFIVM. 3 quae quamuis omnia maxime
adhuc sint dubia, & dentur omnino, qui plane negant, Pythagoram Platonem Ceterosque, uos graecia Vetus tulit, philosophos sua abbraeis accepisse; attamen, si & res ita sese haberet, Obseruandum existimamus, hanc ipsam Ebraeorum doctrinam a philosophis istis saepius non recte perceptam, etiam esse corruptam: nec inde effici posse conclusionem, quod Aristoteles hauserit sua ex scriptis Salomonis, id quod aperte falsum ponitur. g. XVI. Tandem tertia sententia de Aristotele explananda restat, eorum quippe, qui illum impiarum doctrinarum adcusarunt, elaiam in ordinem adscripserunt atheorum. sed quum ipsum dissertationis huius argumentum in eo Versetur, ut Ostendamus, Aristotelis philosophiam plenam esse grauissimorum e Torum, eorumque qui cum atheismo sime coniuncti, quiue ad illum facile. quemdam possimi perducere,non est, quod iam quaedamo de re dicamus, quapropter potius ipsi
247쪽
. . ternus β. II. quotuplex At athei res externus C. III. de discrimine inter albetylatim auctoris o i i doctrinae cuiusdam de meaeis ad diiudica dum veterum philoisiphorum athei γum necessa . riis, Forum alia spectant ad intesiectum, aliis ad Ooluntatem A. IIII. ratione intellectus --dium primum indicatur θ iEustratur s. U. VLmedium secundum o tertium A. VII. --dium i quartum I. VIII. ratione voluntatis cindicant ur media VIIII X. baec dicta gens ratim adplicantur Aristitelem XI. 1
g. I. De atheismo ARISTOTELIs disputaturi: non alienum-ab ossicio faciemus, si quaeis clam ese ipsa ameismi indole, eiusdemque Variis generibus,quanta fieri poterit Nerspicui tale & breuitate, notemus, ac lectoribus ad faciliorem meditationum nostrarum cognitionem Praeferamus lucem. non essiquod vocabu Ium atheismi interpretemur, eiusque aut oriaginem aut varias signifieationes declaremus, ne longius a proposito dicendi argumento diam Camur, ac tali negotio, quo clarissimi viri
c n A P I V S R feliciter sunt functi, nos addicamus. sussicit quippe, nos propriam ac genui
248쪽
nam vim significandi vocis huius sequi ac per illam intelligere eiusmodi errorem, quo quis Ari deum negat, adeoque rem subsistontem finitam originem sui sibi ipsi i bere, nec rebus naturae quidquam diuini inesse, sibi persuadet. qua definitione quum ponamus, atheismum errorem esse ideoque pertinere admorruptionem intellectus,simul fgnificare volumus, illum non propria vitii indole, sed ra-,ione originis atque enectus, qui inde conflatur, referri posse ad voluntatem etenim aniamus hominis se miscere atque implicare potest huiusmodi erroribus ac vitiis modo propter miseram intellectus debilitatem, modo corruptis adsectibus Voluntatis impulsus, ita
ut ex contracto tali errore semper impietas mentis aduersus deum nascatur. at vero quo niam error nunquam non spectat facultatem
in ellectus iudicandi &ex propositione quadam effciendi conclusionem; inde quoque consequitur, discrimen esse ponendum inter erronem de deo.* inter ignorantiam & inaesetiam illius,qualem tu variis gentibus fuisse &esse. a quibusdam adfirmatur, praecipue nostra
alii adserunt, nullam gentem fuisse & esse neque tam immansuetam neque tam seram, quae non tensum habeat dei. & quamuis ignoret, qualem habere deum deceat, tamen nabenn
249쪽
g. II. Vitium hoc atheismi duplici ratione considerari potest: partim prout in animo illud inhaeret; partim aliis fit apertum & manifestum. priori modo iterum quis nullum deum dari, sibi persuadere potest, vel simpliciter sine ullo opinionis suae argumento, in quam persuasionem alios deducit rerum prosperitas, uti LACTANT ivs ' dicit: ex rerum prosperitate luxuria; ex luxuria vero, ut vitia omnia, sic impleto aduersus deum nascitur; alios Mero aduersa fortuna, cuius vi res praeter Vol n-.tatem eueniunt, ita ut bonis nucle, malis benest,quod suspicionem officit, quasi nullum este deum, saltim nulla rerum humanarum cura tangi; vel ster principia, opilae Venditant, quaeue modo diserte, modo per vim concludendi impietatem hanc complectuntur, qui athleti l mus iterum diuiditur in scepticum, quum sublata omnium rerum Certitudine, Veritas quoque, deum dari, dubia redditur, quamuis dubitatio haec nondum sit error; & in dogmatiacum, quando eiusmodi doctrinarum consti
tuum complexum, ut ex illarum connexione effectuum rerum naturalium rationes se reddere posse, sine vi quadam & opera diuina sibi
ersuadeant. quum autem hominoes tam sce .erata & nefaria mente negent, esse numen summum, id fieri potest vel directo, ut deum plane tollant, vel ita de natura dei, quatenus caussia prima est omnium rerum & omnia visua producta conteruat, sentium, vi deum es
250쪽
se, nequaquam credere possint, quando ipsum vel ex mundo relegant, vel veluti caussam Cum mundo, tanquam essectu Commiscent. namque si vellemus deum nobis fingere, qui plane nihil ex rebus, quas intuemur oculis, quasve concipimus mente, produXerit, multo minus natum prospiciat viribus, prorsus esset absurdum atque ab omni alienum ratione, quoniam deus ideo deus est,quod omnium rerum existat prima caussa, omnique atque absoluta perfectione praeditus, prout quoquest idem, siue dicas deum corporeum, siue deum esse neSes. nunc restat, Vt dicamus, qu modo vitium hoc conspiciendum aliis sese praebeat.
g. III. Prodit quippe sese atheismus modo doctrinis, sue ex ore exeant, sue scriptis Proserantur; modo vita, quapropter diuulitur in theoreticum & practicumata ut posterior species a priori re ipsa non differat, sed unus idemque sit athei simus, & prout aut ex viueruli
ratione aut ex dictis scriptisque cognoscatur,mOX theoreticus, mox practrcus dicatur. RUamuis enim apud atheos intellectus prauitas semper cum interna voluntatis corruptione sit Coniuncta; externis tamen actionibus hoc in
re discrimen inter se constituunt, siquidem alii a doctrinis quidem se abstinent; seu tali pesti-
sero errore occupati, in dissoluta vita & pessimis moribus omnem laudem ponunt; alii vero Ipeciem honestatis atque animi salutis publicae conseruandae studiosi prae se serunt; ea autem, ouae dicunt scribuntque, Venenata 1unt. quae uiuersitas ex variis cupiditatum generibus earumque indole gignitur, prout quis aut