Io. Georgii Walchii ... Parerga academica ex historiarum atque antiquitatum monimentis collecta

331쪽

collecta sint, dubiam fidem lubricamque auctoritatem prae se ferant, nihil certi de Chabdaeorum sententia definiri potest: ac quamuis minus negauerim, vestigia quaedam philosophiae orientalis ibi mueniri; illud tamen exinde tantum patet, quod mentem ab animas j arauerint, eamque eX dei essentia emanasse ibi persuaserint. sed haec duo momenta: num mens distincta ab anima sit essentiae diu nae8 & num praeter animam detur adhuc intellectias agens, minime sunt perturbanda. g. VI. Restat, ut Stoicorum quoque intueamur sententias de anima, ac speciatim de

intellectu agente, quippe quem philosophos hos hominibus 'indicasse, multi existimant.

cuius rei inter alios testem producunt D I OGENEM LAERTIvM qui ex doctrinis Stoicorum reserat,animam hominis esse την, corruptiona obnoxiam. τῆν δὲ Των ολων,

a*Θαρ'ον, ἐσς--ειν - ἐν Τοῖς Gοις. sed testimonium hoc rei probandae minime lassicit, 'squidem tantum doctrinam de anima seu spiritu mundi, qui est deus, & unde anima hum na avulsa sit, attingit, quae opinio de spiritamundi non plane eadem est ac sententia de intellectu agente. namque anima iuxta Stoicos est pars dei & totius mundi: hinc sENECA Rdicit: animus deos aequat, illac tendit origianis suae memor: item: quid es autem, cur non

exsimes, in eo diuini aliquid existere, qui

dei pars es' totum hoc, quo continemur, ervnum es,'deus socii eius sumus s mem-

332쪽

BVM THOMAs IvM alii obsermant, Stoicos statuisse in homines praeter animam quo que mentem, hinc ANTONi Nus dicat:

νῆς, tria sunt, ex quibus consas, corpus, anima, mens. sed nondUm patet, num mens contineat intellectum agentem, quod nonnulli adfirmant, an deus ipse officium faciat huius intellectus, & menti lumina praeserat, conserIO. FRANCISCUM BUD DEUM. ' qua pro pter plane mihi persuadeo, quod Stoicorum doctrina de anima neutiquam inter se cohaereat, quin etiam repugnantilis bi& contraria Complectatur. esto autem : crediderunt in- Tollectum agentem, siue hoc tribuamus menti sue deo; minus tamen sententia haec ex Stoicorum scholis cuni Aristotelica potest conciliari. etenim Stoicis deus erat mundi forma informans, Aristotelis autem forma assistens, ut ex superioribus adparet.

autem in terra humore que animalia is plantae, quoniam humor in terra, spiritus in humore, calor animalis in uniuers inest, ita ut quo-aeam modo plena fini animae omnia , in quo nonnulli animam mundi Aristotelis se inuenin se, sibi videntur, eamque cum intellectu agente confundunt. at vero quaecunque sit illa

333쪽

anima mundi, plane tamen ab intellectu agente Aristotelis distinguenda est. etenim intel lectus agens est ex numero intelligentiarum, veluti adsistens forma; autem penitus insita est materiae, veluti forma informans: & prout ille praeest: cogitationibus hominum ; itρ haec regit ac gubernat vivent um generationes, id quod pturtibus persequi i

g. VII I. En indolem animae ab Aristotelqexpositami primum miramur, Aristotelem

virum acuta indicii facultata Praeditum, tam ieiuna tradidi sie de natura animae humanae, quae ita sunt comparata, ut ipsius indolem genuinam plane evertant. idem fere fuisset, ac si hominem omni iaim destitutuin pronunciasset, p sertim quum tutellectus agens, a quo Cognitiones rhrum pendeant; a nobis penitus sit seiunctus. ad haec Vero, quum Veri Ormentis nostrae cognitio m/grro nobis ad libmento esse possit, ut Veriora quoquo de deo sentiamus, quis dubitaret, talem Aristotelis sententiam non flenitus immunem esse impietatis Z quisque saltem atheorum huiusmodi de indole mentis hominum doctrinam admittere potest, quamcis stimmum es numen, n erect praefracte. nam Aristotelis anima nullo adio

fungitur munere,.quam Vt eficiat motus, cuiusmodi etiam in animalibus, quae rationis beneficio carent , item in plantis deprehendunturi & facile a vi quadam materiae insta deduci possunt. si moraelis cogitat, ac quidem pro ratione iudicii, id non ab animae humanae viribus, sed intellectis agentis ope proficiscitur,

334쪽

quippe qui extra hominem sit constitutus. se discrimen inter hominem ac brutum animal rem ouetur, quod inprimis in iudicii potestate, ac vi positum est, siquidem fatis compertum habemus, esse quoque bestias, quibus natura praeter sensum ac motum dedit memoriam a que ingenium. Verum enim Vero maiorem adhuc lucem rei huic adferamus, si & Arist o- telis opinionem de immortalitate animae eX

TELIS THEO RETICO.

OPINIONE ARISTOTELISV.' AD IMMORTALITATEM . '. ANIMAE HUMANAE

, SPECTANTE. . '

Dicendorum summa β. I. variae auctorum sententia proferuntur de Aristotis, quid senserit de immortalitase animae g. II. pro nur, ipsumhane veritatem negasse β. III. Huc atur hoe per exempla disipulorum ae siectatorum i is f. IIII. fit conclusio de impia bac sententia I. V.

I. Quum perspecta sit & cognita Aristotelis doctrina de indole animae humanae, etiam vae superioribus constet, quid sentiat de ipso -ql P , U deo;

335쪽

deo ; facile ipsius opinionem de mentis nostrae immortalitate capere possumus. etenim ut anima nostra semper permaneat atque Omnis expers sit corruptionis, id efficit partim dei voluntas, partim ipsius indoles, a qua pro ordinaria virium naturae ratione omnis finis atque interitus longe abest. quae Veritas,quod anima sit immortalis, prout magni est ponderis, siquidem cultum nostrum erga deum multum Potest iuuare& confirmare, ita male sana sententia in tam grauissimo momento non mediocre adfert detrimentum & hominibus viam ad impietatem mentis parare Potest. quapropter consultum esse duximus, etiam hac in re Aristotelis philosophiam reuocare sub cenissuram.

f. II. AEuocum vetustiori, tum recentiori disputatum fuit in utramque Partem: qua gloria, qu iue fide in hac doctrina explananda se praestiterit Aristoteles p fuerunt, quorum T Prehensionem philosophus hic minus effugere potuit. Vt silentio dimittamus antiquiores, ATTICV π Platonicum, POR P.M YRIUM, PLOTINVM apud Eva Ea IVM R. THE ODORET vM & alios veteris ecclesae doctores, IVST1N VM mari rem, ORIGINEM, G REMORI VM utrumque; constat ex historiae litterariae monimentis, quod PETRUS POMPONAT Ius i negauerit,' immortalitatem

animae ex principiis philosophicis posse de monstrari, quo ipso adfirmauit, doctrinae Aries stotelis, cui ubique eo temporosancta habeba tur dignitas, nullam inesse vim ad probandam

animai

336쪽

animae immortalitatem : sed quum hoc pronuntiauerit, quid mirum, quod multorum odium grauissimum inuidiamque sibi constauerit seque in Controuersias animum deturbantes coniecerit. alii enim persuaserunt si, hi, POMPONATIVM animae interitum cre didisse, ipsique inter atheos adsignarunt se 'dem, uti AVGVsTINUS NIPHVs, qui asuersus eum librum scripsit; DANIEL GEORGIvs MO RHOPIVs 3 & Io ANΝEs UsEMus testatur, se non semel accepisse ab Heli. daeo Foroliuiensi, eum fuisse atheum. alii iudicarunt, Pomponatium saltem in eo a veritatis via aberrasse, quod iuxta Aristotelis mentem, animas mortales esse, docuerit, quum de ecclesiae decreto ipsius sententia alia ratione sit explicanda, quo spectant CAspAR CONTARE-mus, qui de illo testatur THEOPHI LusvAYNAvDus 3 quando dicit: non absoluteac pliciter; mortalem animam censetisse videtur Pomponatius, siedduntaxat ratio nuda con-oretur, it liquet ex opere Contarent, Cardinans, de immortalitate consicripto aduersus Pomponatium flus quondam Contarent in philoia 'phicis magis m. nec aliud censue im vo. Disse idos, eiusdem aeui phil ophos, δε-vat uos a Lateranensi concilio Fub Leone X s ullis longe ante a Stephano Parisiensi episcopo, an

no ia7 . vel potius Iaa . in rescripto, quod extat t. V. bibl. Margarini p. 13i9. aeque damna- s. quodassererent, animam rationalem secun

dum fidem esse immortalem, at secundum phi- sophiam esse mortalem. id certum est, quod

337쪽

ex philosophiae Aristotelicae principiis im

mortalitas animae non possit demonstrari, ut paullo post probare instituamus, qua in re adeo Pomponatius sensit recte; at vero sanae rationi omnem momenti huius cognitionem, etiam probabilem abiudicare, eamque tantum

exscripturis diuinis peti posse, sibi persuade

re, id temerarium esse putamus. de cetero caussam mente nostra capere non possumus, cur quis ideo in atheorum ordinem adscribatur, quod immortalitatem animae tantum ex

oraculis diuinis cognoscendam esse, adfirmat, quod omnino fecit Pomponatius. Primum quidem error de anima mortali cum atheismo est coniunctus; sed non sequitur, ut ille, qui in tali errore versatur, ipse ut atheus: deindes quis asserat, animae immortalitatem firmis rationibus ex sacro tantum Codice posse probari; iste sane minime negat, animam elle immortalem. praeter Pomponatium autem com memoramus ANGELUM ROCCAM, qui eXer. citationes de animae immortalitate conscripsit, iisque istam interire probare, atque hanc sententiam auctoritate Aristotelis, quippe qui idem senserit, communire ad laborauit. sic&

istimarunt, hanc veritatem grauistimam ex Aristotelis philosophia minus patere, ut de aliis

taceamuS. at Vero non defuerunt, qui hac in re causiam Aristotelis perorarunt. PETRVs DANIEL HVETIVs' dicit, extare in eXCer-

338쪽

ptis Photii vitam Pythagorae incerti cuiusdam auctoris, ubi tradatur, Hatonem atque Aristotelem docuisse, animos humanos post mortem permanere; & recentiori aetate praeter alios, qui religiosi fuerunt Aristotelis 1ectatores, &grauiores Pomponatio aduersarii, AN ΤΟ-

c1 aliique ipsius doctrinam aduersus adc sationes tueri, diligenter instituerunt. g. III. Sed ab omni auctoritatis studio alieni plane nobis persuademus, doctrinam Aristotelis partim ue deo, partim de indole animae humanae ita esse comparatam, Vt subinde neutiquam animae immortalitas possit cognosci. quod si enim deum respiciamus, ipsius cum iustitia, tum benignitas essicit, Vt mens mortalium immunis sit interitus; sed quum ex sententia Aristotelis summum numen nulla rerum humanarum cura tangatur, quomodo

quaeso, talis dei diuinitas nobis argumentum possit suppeditare, quo animi humani immortalitas eluceat Z quodue ad ipsius animae indolem adtinet, posuit philo phus noster discrimen inter animam & mentem seu intellectum agentem, & aperte pronunciauit, i cην id est

animam, a qua motus corporis pendeant, esto mortalem; mentem Vero immortalem, Vt ex superioribus constat. at vero, quum intelle

Eius

339쪽

ctus agentis ossicio fungi intelligentiam quamdam, adeoque extra hominem esse constitutam, satis superque probauerimus; non possumus perspicere, qua ratione per hanc Aristotelis opinionem possit confirmari animae humanae immortalitas Θ nam ex hoc consequitur, ut ista intelligentia, quae munus intellectus administrat atque omnibus hominibus lucem praefert in cognoscendis rebus, ab interitu sit

remota, quae qUUm Omnibus eX mortalium

genere non solum communis ; sed etiam ab anima iuxta Aristotelis opinionem plane sit distincta ; nemo sane ex his poterit emcere conclusionem, ut & sinistae hominum animae sint immortales. quam distinctionem inter animam & mentem seu intellectum agentem quoniam plures minime obseruarunt, etiam maiori industria nonnulla verba, quae aliquid immortalitatis iapiant, quam ipsius Aristotelis mentem respexerunt, & adhuc nimia erga philosophum hunc religione fuerunt occupati, non mirum, 9uod ipsum de animae immortalitate rectius sentientem defendere,sibi sumserint. quid multa Θ si Aristoteles animum aduertisset partim ad cogitationes intellectus, partim ad cupiditates vos talis, facile deduci potuisset in cognitionem spiritus nostri, quod non solum peculiaris sit substantia eaque a corpore plane diuersa, sed & omnis corruptionis CXPers. nam quo pacto id, quod ex nullis partibus compositum est, pro constituta virium naturae ratione mori queat, ratio capere

non potest: id quod etiam perspectum probe exploratumque habuit cic ERO: quid

340쪽

multa y inquit, sic mihi persuas, pie sientio,

cum tanta celeritas animorum sit, memoria praeteritorum futurorumque prudentia, tot artes, mentia , tot inuenta , rion naturam, quae res ι- contineat, esse mortalem : cumque semper agitetur animus,

principium motus habeat, quia se ipsie m neat , ne sinem quidem esse habiturum motus, quia nunquam se ipse sit relicturus; er eu=n simplex animi natura esset, neque haberet in

se quidquam admissum inspar sui, atque vi mmile, non stoisse eum diuidi, quodsi non posse, '

rion posse interire. sI III. Discipuli, lauditores ac sectatores Aristotelis etiam hoci in momento nobis adferre pollunt lumen, quae ipsi fuerit disciplina de animorum immortalitate. atqui aetate antiquiori ALEXANDER Aphrodisiensis scripsit libros duos de anima, quam esse ειδες τι τῆ σω-

αυτην disputat, etiam profitetur, se sententiam Aristotelis tradere, ipsumque ut in aliis argumentis, sic quoque in hoc de anima sequi. & alio loco dicit, se a quodam accepisse sententiam Aristotelis ita expositam, quod mens diuina, quae est intellectus agens, extrinsecus adueniens per humanum corpus velut organum operetur: item aperte negat, animam esse immortalem, ac poste separari a corpore, 3 & ita quidem, ut temere dicat eos, qui immortalitatem animae tribuant, perinde imentiri, ac si quis bis duo aiat esse quinque, 'conser IO. ALBERTUM FABRICIUM. F