Io. Georgii Walchii ... Parerga academica ex historiarum atque antiquitatum monimentis collecta

411쪽

: g. X. Accidit etiam subinde, ut vehementia actionis sophistis vocem intercluderet & spiritum, sicque PHILAGRO ἐσβis,1 το ςΘiγμα imo τῆς bile vox interclina fuit, quum oratione quadam Aristogitonem exhiberet, ad stationem parantem aduersu' Demosthe

nem, quod Μedis, & AEschinem quod Philippo faueret, id quod & ipsi sibi mutuo obiece

rant, in orationibus quippe π. χωοαπρεσβείας &de corona, Ut legimus apud PHILOSTR Α- TVM. I ac propter haec dicti sunt oratores fanatici. Vt patet eX THEMISTIO, item νυμφ ολχsar'οι, latine lymphati, uti s O c R A T E sin laude amoris, quum more sophistarum uteretur dithyrambis, a PLATON Edicitur πολ- λακις - αγλη οις, id quod Obseruat DIONY- si v s Halicarnassetis. 3 6mphaim enim,item 6mphaticus, quod nomen a b ha & hoc ex graeco νυμφη Vnius litterae mutatione, significans aquam, originem suam deducunt, idem est ac insanus, furore correptus, cuius Caussa

credita fuit conspectus nymphae, id est spectri

in fonte aut aquis. hinc&FEsaeus: θmphae dictae sunt a vmphis. vulgo autem memoriae

proditum est, quicunque speciem quamdam e fonte, id es figiem omphae viderint, furen-

412쪽

ac quidem nouo carminis genere, lyrico qui pe, quod excogitasse, ipse sibi gloriae ducit, ex quo etiam patet, cur alio loco δ ita scribat male sanos adseripsit Liber Satyris Faunisque poetas. nec 1olum ipsi carminum auctores de tali instinctu diuino sunt gloriati; sed & alii pagani scriptores idem tradiderunt, siquidem quum APOLLONIVS RHODIus y principium operis sui his verbis facit:

tuis Phoebe auspiciis viros veteres eosque fama clarosi memorabo; obseruat scholiastes: παραπλησίως γαρ Τοχμιπι- 'ν Αενοις οι ποιηura ἐνθουσιαἰαν, ad exemplum fere ι insanorum poetae diuinitus commouentur: E V- ῆMOLPus apud PE ΤRONIVM 3 de arte poetica disserit, eiusque & hoc constituit praeceptum : praecipitandus est liber spiritus, ut potius furentis animi vaticinatio adpareat; &cic Eno: ' spe audiui, poetam bonum neminem , siae quod a Democrito)Platone iuscriptis relictum esse dicunt sine inflammatione animorum exstere posse, sine quodam asstatu quasi furoris. '' sic poetarum natio diuinitus incitata credebatur, qui carmina sita non sine caelesti aliquo mentis instinctu funderent, nec solum ab Apolline musisque, sed&Baccho ac Venere multa ad versus scribendos haberent adiumenta. quumve PLATO, Vt ex superioribus constat, quatuor τῆς θειας μα-

a lib. I. epist. I9. P. S. 1 argo ut. lib. I. v. I. p. ur. 4 d. rarore lib. II. e. 46.

νίας

413쪽

νεις constituit species, & primam quidem Apollini resert acceptam,ex qua vaticinia credit Pendere; secundam Baccho, ex qua mysteria; tertiam mussis, unde poeticum accersit impetum ; quartam denique Veneri, unde vim amatoriam; haec omnia suroris genera poetae sibi vindicant. namque per Apollinem &musas motus illi intelligi possimi, quibus adficitur animus ipsiusque facultas ad operationes sibi consentaneas excitatur, si quidem Apollo non solum satidicis, ut existimat PLATO, sed& poetis praesidebat, cuius fabulae interpretationem HOR AT Ius confirmat, qui se epico carmini minus aptum esse arbitratur atque ita disserit :Phoebus volentem proelia me loqui, victas urbes, increpuit bra:

ne parva Tarrhenum per aequor vela darem. Bacchum autem poetae in societatem suorum deorum ideo adscripserunt, quoniam praeleserat vini.quod magnam vim ad ingenium poeticum , nunc eXcitandum atque inflamman- tam , nunc Vehementius acuendum habere sibi persuadebant, ut testatur CRATINUS Poeta Comicus apud HORATI v Μ: nuda placere ais, nec vivere carmina pos-

. si ascribuntur aqua potoribus;& PROPERTIUS; A iquod superest vitae, per te/tua cornua via

virtutisque tua, Bacche, poeta ferar.

414쪽

adde ANACREONTEM GYRALDv M. ac tandem furor quoque Ueneris carminum auctoribus attribuitur, quoniam nullum fere poetam inuenimus, qui arti poeticae satisfecisse sibi videtur, nisi ingenium in argumento amorem spectante eXercuerit, quamuis ipsius animus a tali cupiditate ac libidine minus regatur. hanc igitur interpretationem fabularum si sequamur, enthusias mus poetieus, quem Veteres prae se tulerunt, plane corruit, nec quidquam, quando rem ipsam contemplamur, de religione & sacris paganis continet. sed tamen quod & haec antiquiorum fuerit una mens, id penitus adfirmari non potest, quin etiam fuerunt, qui deorum adflatum atque instinctum sibi obtigisse, omnino existimarunt, id quod ex iis, quae paullo post dicemus, apertum & manifestum eriti qui plura hoc de argumento desiderant, illi adire pos

' ' hie enthusiasmus poeticus saepius quoque adpulsatur furor poeticus. PLATO ipse enthu- .saonum dixit Mανίαν, furorem, quae VOX quamvis sit horridior, benefica tamen e Iicatione mitIganda: hinc etiam addidit: cadeo que significauit, non unum esse furoris ge-

415쪽

vR TE R vM SOPHIsTA R. A et Q E GRAT. 38Inus. fatidici enim quiue oracula edebant, ac poetae interdum speciem furonis prae se ferebant. sunt. qui furorem poeticum ita exisplicant, ut maxime ad adee. dat; momenta autem enthussiasmi atque ecis staseos non sunt perturbanda, etiam ex vetarum sententia. ' huc quoque pertinent poetatum formulae inuocandi deos deasque, de quibuS s C A L I-GER lib. V. I7. poetic. disserit. poetae chri stiani inuocabant spiritum sanctum, ut patet ex extremo praefationis IvVENCir

ergo age, sanctificus adsit mihi carminis auia. Eris Spiritus, ct puro mentem riget amne canentis duleis Iordanis, ut Christo digna loquamur.

''ob hanc caussam poetae hedera ac lauro coronati fuerunt, vid. BORREΜANNSIvΜ de poetis & proph. p. 26. seqq. exempla autem poetarum recentioris aetatis, quos vinum maxime delectauit, collecta deprehendimus obseruationibus ad Io. BVRC. MEN CKEN1 declamat. de chartat. erud P. I39.

g. V. Ceterum haec, quae de enthusiasmopoetico disputauimus, magnam lueem nobis praeserre possunt, quum iam animum ad veteres sophilias atque oratores Conuertere instituamus. atqui si eruditae antiquitatis monimenta perlustramus, nobis ista tradunt, quod multi non solum arti oratoriae quid quam diuini insitum esse crediderint, sed & oratores quemdam numinis adflatum siepius sibi assi tribuerint, etiam ab aliis, veluti diuino concitati instinctu erintliabiti. sic APPOLLONIus interrogatus a Telesino: τίς δε η σοψω;

quae verosapientia est y respondit: δειασμάς, ι

416쪽

ως αν Iς Θεοχ ευχοι,, η, Θυοι, diuinus insinctus, s ut diis fundenda preces sacraque facienda sint, doceus, teste PHILOSTRATO. a

quamuis per hanc sapientiam intelligi posse videatur ipsum philosophiae studium, praeci

pue quum APOLLONIus & alio loco apuILos TRATO dicatur, Θειοτερον, ς ο Πυ- Θαγορας τῆ σοφία πέοσε AΘειν , artem tamen eloquentiae, Cuius multa dedit documenta, etiam hac sapientia contineri, probabili ratione adfirmamus. ' nec recentiori aetate desue runt, qui disciplinae oratoriae quidquam diuini inelle sibi persuaserunt, prout apud D Α-

haec legimus: quis non tu oratoribus aliquid i uini agnoscat' neque enim artem hanc e sopb sarum palaestris natam exsimemus. maluae quid in liga elucet, erectum, gloriosium, quod ipsos animos expu et,praeclarumque rebus di-tituis si peditet infrumentum. non sunt emari is hominibus aesimandae artes: diuinae ilia sunt, aetereae, atque ex eodem fonte derivatae, unde olim in apostolorum animos undebantur: et si hae omnibus numeris absolutae. praecepta, quae a magistris successu seculorum congesta sunt veritati s naturae conformia, hos vatales loquuntur. quare ad diuinos iniuadhibeamus, quae diuina μut, quae e veritaris quasi utero obstetricias manus admouentes magi ri in lucem protulere. verum is deloquentiae ἴ γος in spiritu π impetu est. quae opinio hominis christianae pr'fessionis quainuis faniorem ac mitiorem ' a linittat interpre

417쪽

tationem, quam ista, cui pagani auctores erant addicti; tuo tamen destituta est fundamento, vi ex dicendis patebit clarius.' eloquentia etiam a graecis dicitur σους . sic ν AvLLvs scribit epist. I. ad CorInth. I. V. II. se non tradere doctrinam euangelii ἐν σοφίαλ.νου quae verba ERASΜVS interpretatur per sermonem fucatum, & paullo post C. II. v. q. dicit: a λογος μου - το μου ὐκ ἐν πει άν9ρωπ Dare σοφίας λογοις, i. e. iusermonibus eloquentiae humanae ad persuasionem compositis, quae rospiciunt artem oratoriam veterum 1bphistarum, cuius finis urat το πειθ ανον, siue fucum facere.

q. VI. Quod ad ipsos sophistas atque oratores adtinet, fuerunt, qui primum in inuentione & elocutione cum sibi ipsis, tum aliis videbantur adflatu diuino incitati. de AE-

incere sophistarum disertationibus adeo st

quens non erat. ab AEIchine igitur initium δε-xit, qui diuino impetu extemporaueam oratio.. nem fundebat, perinde atque illi, qui oracula spirant; quibus verbis auctor minime significat, Aesseni nem fuisse primum, cui laus orationis ex tempore recitatae sit Vindicata, sed

i Di iti so by Cooste

418쪽

nis cuiusdam auspicium feci illa ab eo, quod non sine numine hic, quo iam feratur, impetus sibi obtigerit: & LONGIN vs de DEMO-sTHENE producto quodam ipsius loco, ita

scribit: κὐαπερ ἐμπνευγώς ἐξαίφνης υπο λῆ, ριονώ φοicοληέος γενομενος, tanquam derepente a deo inspiratus ac veluti a patus Phoebi numine ; quumque de eiusdem oratoris consum mala eloquentiae virtute ac grauitate dispu

jeo tanquam diuisitus immissa quaedam dona, humana enim dicere, ne M. sic etiam AEI. a V s. ARISTI DE s, sophista fauit Smyrnenses disertus ac suauis ipse prometur. se per somnia& diuinas voces saepius repetitas inuitatum fuisse ad eloquentiae midium, idque tanto cum successu coluisse, ut omnes oratoris Virtutes se unum tenuiste, 3 etiam multis creditum, se Socratis, Platonis, Thucydidis & Demosthenis facultatem vel adiequi, ' vel 1hperare sipse aperte fateatur: Confer Io. ALBERTUM FABRICIUM. ε at vero non solum vindi-

earunt sibi adflatum numinis cuiusdam generatim ac plerumque speciatim Phoebi, qui sapientiae Geus erat ac musarum praeses; sed&gloriati sunt de instinctu quodam Bacchi, ac furorem Bacchicum, prae se habuerunt. quo nomine vox interdum eiusdem est significationis, ac id, σιασμος, quamuis spmiatim adflatum a Baccho βακχγοις & βακχαις, si-

419쪽

ue viris de mulieribus sacra ipsius, quae orgia dicebantur,celebrantibus immisium significet. euiusmodi instinctus exemplum eXhibet NIC E T E s, sophista quoue praeceptore usus fuit PLINIus iunior, siquidem de eo PH Lo-sTRAT vs memoriae prodidit: ἡ κε ωα Τῶν λογων Τῆ μεν ἀρχαιου m πολιικῆ απαε ιεν Maro κχος γαρ , κώ -υροι Mea, , eius porro incendi genus ab antiquo ciuinque recessis:

Bacchi enim quasi numine agitur 9 diibram-

hos canit. namque solemne erat sophistis, verba adhibere ad tumorem non sine cura composita, cuiusmodi tumida oratione praecipue usus est GORGIAs Leontinus , in quo dicendi genus maxime turgidum multi ex veteribus notarunt. neque vero non per Poe-

sin factum est, ut sophistarum dictio esset tam tumida, qui stilo poetico diligenter erant dediti , eumque in oratione soluta in speciem splendidae & diuinioris eloquentiae adhibebant vitiose. ex quo tumore magnificis illis sonis & strepitu alia, quae prorsus simi contemnenda , consequebantur, compositiones quippe intorambicae, quae stilum tumidum& plenum numerorum, compositarum ac nouarum vocum prae se habebant: idque est orationis vitium, quod CICERO vocat insulsitatem, quamve velut insaniam sermonis reiicit, ad quod proxime accedit βακχεια & παρεν Θυρσος, quam adpellationem adhibet YMEo-D R V s apud LONGINvM, quia videlicet non cuiusuis est, torsium symere ed rius santum, qui Bacchi numine instinctus rapiatur, ut T AN AQUILLUS FABER vocem hanc in-

420쪽

autem huiusmodi Nicetae βαιχμας comme morat I HILOSTR ATUS, ' quod Ionicus

quidem adolescens, praesente sophista ISAEO, Nicerae de Xerxe magnifice dictum hoc : ἐκ

βασιλειου νηος Αιγιναν ἀναδησωμδεα, laudauerit, ubi eleganter obseruat GoTT FRIED OLEA-

Rivs, , quod Nicetes videatur declamatione quadam XerXis. in Salaminiaco sinu descripsisse stationem, atque ut praetorice nauis ad Aeginam insulam molem veluti vastissimam,inuamuis non adeo magna fuerit, proponeret,aixisse, insulam naui esse astigandam, quum alias alligetur nauis insulae. adde eXemplum THEMisaeis si enthusiasmum quoque Or

torium sissectans.

g. VII. Sed praeter haec eXempla, quae a tigimus breuiter, etiam testimonia, ex priscae aetatis monimentis depromta Proserre, atque per illorum auctoritatem adflatum numinis, quem veteres sophistae persuadebant sibi, comlirmare possumus. atqui haec esst virtus,quam PLATO 7 orationi Virorum πολιτικῶν inprimis necesthriam et se adfirmat, quos vult Θειους