Io. Georgii Walchii ... Parerga academica ex historiarum atque antiquitatum monimentis collecta

421쪽

oratorum artes animantur , diuinitus in lin. guas quodam incidente ad latu: & sENΕc Αλ dicit: non pρtes gravis aliquid re si raceteros loqui, nisi mota mens. quom vulgaria

re solita contemsit, instinctuque fasto si reexit

excelsior, tunc demum aliquid cecinit grandius' ore mortali. non potes sublime qui uam sin arduo positum contingere, quamdiu apud e . desciscat oportet a Iolito es esseratur smordeat frenos s rectorem rapiat situm eoque ferat, quo per se timuisset ascendere. quae verba aperte significant ορμην ἐκ Ἱκmi , ad smilitudinem fere Sibyllarum furoris, ut VIRGILivs de Cumaea scribit: talibus ex addito dictis, Cumaea S Θί

horrendas canit ambages: antroque remugis,

obscuris vera inuoluens. ea frena furenti concutit, timulos subpectore vertit solio; num autem ipse s ENECA tali opinioni de numinis adstatu fuerit addictus; an ipsius ver-ha, quae sublimia sunt atque eXcelsia, benigniorem habeant sententiam, id accuratius definiri haud potest,nisi affirmare velimus, Senecam animum ad Stoicorum doctrinam aduertisse, quod anima humana ex mente diuina emanauerit, atque in corpus veluti carcerem sit coniecta. atque ita cum eXemplis, tum testimoniis probauimus, quod veteres sophistae crediderint, se haud esse sine inflammatione animi atque aliquo adflatu diuino, eoque ipso eloquentiae, cuius studio penitus erant consecrati, caelestem auctoritatem vindicare, summa adnisi fuerint ope. s. VIII. Quod momentum etiam adpel-

Bb a latio

422쪽

latio diuina, qua sophistae ornati fuerunt, illustrare potest. etenim ut splendida sane & magnifica cognomina obtinuerunt , quae satis aQmper declarant, quantam dignitatis gloriam quantamue existimationem habuerint; ita di

cti quoque sunt Θ EIo I, diuisi, ut est apud

apud THEMIsTIVM.' quo & spectant adclamandi formulae & θεοφορήτως, diuine tuino impetu, quas φω ς nominat PLUTAR-cAvs s &auctor est, istas sua aetate in scholas fuisse receptas, a quo discedit PHILOsTRA-Υus, si quum tradat,primum Aeschini sophistae hunc adclamationis honorem fuisse datum. namque quum veteres Orationes suas recitarent, auditores modo Per Vocem, modo pecgestum adclamarunt, atque ediderunt plauius a

quo priori ritu varias adclamandi λrmulas adhibebant, in quibus το-& Θεοψοήτως

principem tenebant locum, Velut plenae maie-1tatis ac dignitatis diuinae: Confer LUDO UI-CvM CRESO LLIUM Z &FERRARI v M. Snec dubitamus, quin hac adpellatione hisque plausus sermulis adflatum diuinum, quo agitatos se sophistae dicebant, respexerint, quamvis alias Θῶων & diuinum dicatur omne eX-cellens & communem conditionem quadam in re eXcedens. '

423쪽

πETERVΜ ISTA R. ATQUE ORAT. 389' AR Isaeo TELEs ethic. ad Nicomach. lib. VII. cap. I. obseruat, Lacones, quos propteri virtutes maxime mirarentur, ρμους adpellasse. nec non HOMERO Usipatum est, homines prae stantes quadam in re vocare θωM. quamuis

veteres aliquid diuinitatis interdum adpellatione hac omnino significasse videantur, inprimis quum Pythagoram ac Platonem eius que sectatores quosdam adpellauerint θμους. namque quando discipuli Pythagoram dixerunt diuinum, teste IAΜBLICHo de vit. Pyth. cap 3 s. ipsum, veluti deum diuinis honoribus adficere voluerunt, prout ipse hic philosophus obscurus sibi videbatur, nisi abdicata humana sorte, in deorum ordinem ad- scriptus crederetur. sicque Plato a vetusta aetate habitus est filius Apollinis, ac prete aliis dictus θω , Cuius nominis autem rationem ' si quis sepetere velit ab ipsius praestantissima ac veluti caelesti sapientia, illi repugnare no-

Iumus. quin etiam diuorum nomen, quod AMMIANUS MARCELLINUs lib. YXx. extrem. christianis adtribuit, ita inualuerat, vi pars maiestatis imperatoriae crederetur,

, quod num recte an inreligiose factum sit e nonnulli disputant, qui diui nomen ab usu christianorum remouendum esse contendunt. quod caelites ac beati in primitiua ecclesia non diui, sed sancti, beati sint adpellati, a o Paganus mos nostro demum seculo reuixerit, ut diuus multas, diuus Nicolaus & sic alii dican

g. VIIII. Sic veteres sophistae eloquentiam suam in caelestibus numerarunt beneficiis, atque in inuentione elocutioneque diuinum crediderunt adnatum. sed vero uti superio-

424쪽

vETER UΜ s Ο ΡΗIIT AR. A T QT E DRAT. 393. Cum equo Sophocleo a pHIL OsTRATO lib. .: II. de vitis sophistar. n. 23. 6 q. . . . tales dicendi formulae deprehendunxur quoque apud pHi Los TRA TvΜ in heroisis,

. g. X. Accidit etiam subinde, ut vehementia actionis sophistis vocem intercluderet & spiritum, sicque PHILAGRO το ςΘἐγμα -ο της bile vox interclusa fuit, quum oratione quadam Aristogitonem exhiberet, adcusationem parantem aduerssis Demosthe

nem, quod Aledis, & AEschinem quod Philippo saueret, id quod & ipsi sibi mutuo obiece

rant in Orationi nus quippe π. παρπιτροσμας &de corona, Ut legimus apud PHILOs TR Α-T ν M. J ac propter haec dicti sunt oratores fanatici. Vt patet ex THEMIsTIO, item νυριφολ- οι, latine lymphati, uti socRAT E sin laude amoris, quum more sophistarum uteretur dithyrambis, a PLATON Edicitur πολ- λωεις insinc λNHοις, id quod obseruat DIONY-s I v s Halicarnasseus. 3 lmphatus enim,item 6mphaticus, quod nomen a b ha & hoc ex graeco νυμφη Vnius litterae mutatione, signifi-Cans aquam, Originem suam deducunt, idem est ac insanus, furore correptus, CuiUS Caussae

credita fuit conspectus nymphae, id est spectri

in fonte aut aquis. hinc&FEsaeus: θ haedictae sunt a vmphis. vulgo autem memoriae

proditum es, quicunque speciem quamdam e fonte, id es figiem v hae viderint, furen-

425쪽

di non fecisse finem. quos graeci νυμψο π ς,

vM, & GISBERTUM CUPERUM. se 'sophistarum actio & pronunciatio promsus erat singularis, a qua quisque ingenuus eloquentiae cultor abhorrere debet. nam quamuis pars haec artis oratoriae praecepta ea que breuia admittat; illa tamen, si fructus. suos ferre dabeant, postulant praecipue dotes naturae consentaneas eloquentiae , adeo ut hoc momento dicere poSsimus oratorem non fieri, sed nasci. duplici autem ratione actici oratoria potest esse vitiosa. altera species est, quando ista, Iicer pro diuersis cogitationum Sc adfectuum generibus instituatur varia; anxie tamen de contra naturam adsumta nec satis temperata est, quae auditorum animos magis ad indignationem, quam volupta- 'tem commouet quidquid enim adfectatum est quum mentem sibi ipsi ac propriae tantum delectationi deditam Sc a studiis aliorum alie- nam prodat, ingratum est ac maxime mole- istum altera species nimis est libera atquo etiam effrenatior, quam par est, quales or

perstringit: praecipue vero, ait, bis de sicleati ne Hretorica rhetoriseno histrionico dicendum .i nobis videtur: quandoquidem hodie plerosque . deprehendimur, mira vocis contentione, vultu. multiformi, oculo vago ct petulanti, iactatishrachiis, saltantibus pedibus, laseivientibus lumbis ac variis motibus, inuersionibus, circumductionibus, resupinationibus, saltihus, gesticulante toto corpore, animi videlicet mobilitate ipsιm

' secum

426쪽

oum fuisse animo concitato, item κροπινειν ἐν

δαου, non minus in campis rhetoricis sitim pedibus pulsauisse, quam equus generosius; quae

verba elegantem 1ane continent comparationem. qUemadmodum enim equi certaturi ungulis suis terram lapidesque concutiunt, Vehementius sese mouent; ita eadem ratione Polemon incitato animo commouebat corpus auiter, seque in campis rhetoricis, exerceat, ubi P AI L O sTRATVs per sormulam χω- μὰ Ar Θεσεων respicit omnino ad χω , in qui-Dus equi solum quatiunt, υποΘε- autem simi argumenta,quae tractabant rhetores. ' praeter POLEMONEM commemoramus iterum SCOP E L I A N V M, qui quamuis e cathedra orationes recitaret summa cum suauitate; recto tamen corporis statu quum peroraret, asperio 'rem prae se ferebat speciem, ac robusto utebatur sermone, feriebat semur, quin etiam ἐλεγε οσώε- μἀλλον, ωσπερ βακχευ- , dicebatur et ksι motu tehementiore s gestu bacchantis more, auctorie PHILOsTRATO. Vt enim in in

ventione & elocutione potest esse βακ iis , id quod superioribus a nobis suit obseruatum; tita actio quoque Oratoris tale admittit,atqueemgiem hominis furentis ac insani prodit, ad similitudinem illorum, qui sacra Baccho consecrata, lebrarunt. tertius sit ALEXAN-D E R , qui nobis eXhibet exemplum olutis σο- φὶςnιῆς, quando teste PHILOITRATO R άνσ- π G τῆ θρονου φαδιω τω προσωπω, e cathedra exsiliit vultu sereno Seuerus autem Vir COH-

r de vii.sephistar. lib. I. n. a I. I. s. ade vii. s φ.tr. lib. II . . s. 3.

sularis

427쪽

secum voluente, ad populum procismare. acquiex his facile colligi potest, quantum pretium ponendum sit illorum studiis qui. veterum actionem reuocare, δc ad illorum exempla iuuentutem anxie instituore sibi sumserunt, quo spectat PETRI FRANCD specimen eloquentiae exterioris ad orationem Ciceronis pro Archia accommodatum, Amstelod. 3697. 8 docetero hanc doctrinam eloquentiae exposuerunt LUD. CREs DLLIus, qui edidit vacationes autumnales , M I C H A E L le F A V C H EV R, euius liber de actione oratoria sermone galli- co conscriptus elegantissimMSest: lo. CLE . R I C V s tom. 1. Parrhas p. iaa. seqq; vi do aliis

i f. XI. Exposuimus igitur enthusasmum veterum sophistarum ex historiarum monimentis, siue inuentionem atque elocutionem; sine actionem respiciamus, quapropter ratio ordinis at ile argEmenti dignitas postulat, videro ipsis videamus, & quid de tali oratomum adflatu diuino sentiendum sit, eXplanemuS.' qua OPera animum ad veteres 1Ophistas atque oratores tantum Conuertimus, nec in praesens de ipsis thusiasmo Oratorio generatim diipieere, nobis est propositum, quae duo momenta' quamuis inter se cohaereant, seiungi tame possunt separatimque Proponi, praecipue quum insophis iis ea observemus, quae singulari industria adtingenda sunt & exponenda. atqui ut muneri ac negotio huic ea, qua decet, fide satisfaciamus, monemus primum, quod

non omnes eloquentiae magistri atque auctores, quos vetus tulit aetas, siue fuerint in m me-

ro sophistarum, siue minus, de numinis adstatu Vna 1en1erint mente, quin etiam eXtiterint, ri quibus

428쪽

quibus haec omnia vana videbantur & futilia. hinc u VINCTILIANus y dicit: ut possimus autem plura scribere, etiam plura re celerius, non exercitatio modo praestabit, in qua sine dubio multum es, sed etiam ratio: si non resupini spectantesque lectum, s cogitationem murmure agitantes, exspectauerimus, quid obueniat, sed quid res postat, quid personam deceat, quod fit tempus, qui iudicis animus , intuiti, humano quodam modo ad scribendum

accesserimus. & DIONYsIVs LONGINUS: πολλαχῆ ἐνθουσιαν εαυτοῖς δοκῶντες, ου βακχευκοπι,

Φλα ara Aerra, quum videantur passm Abi ceu diuino correpti s ineitati furore, non ba ebantur, sae nugantur pueriliter; qui etiam

quum Voces ἐνθου σιασμος, βακχέα, φωβοληπτος Vsurpet, addit particulas ω e&οἰονοι, iisque significat satis, se neutiquam verum ac PrOPrium adflatum diuinum admittere, prout inter alia de p L AT ONE tradit, 3 illum nonnullos insectari, quod saepeωσπερ υπο βακχέας τινος των λογων, veluti a bacchante quodam verborum furore ad duriores metaphoras rapiatur: confer MERICUM CASAU BONUM. ' quini

etiam alii artis dicendi doctores, quorum ingenia tempore vetustiori fuerunt clara, de tali diuina ope, quae eloquentiae cultoribus esset necessaria, ninil disseruerunt, sed omne, quidquid in facundia est praeclarum, & naturae henignitati & artis praestantiae vindicarunt. ex

quibus CICERONEM tantum nominamus,

qui ex persona CR Assi F dicit: Ac igitur censeo, naturam primum atque ingenium ad

429쪽

vETERUΜ s OPHIRTA R. AT OF E ORAT. 397 dicendum vim adferre maximam; neque --

ro sis, de quibus paulgo ante dixit Antonius, scriptoribus artis rationem dicendi s viam, sed naturam defuisse. nam s animi atque ingenii celeres qui em motus esse debent, qui ad excogitandum acuti, ornandum quesint υ- heress ad memoriam firmi atque diuturni; &paullo post : neque haec ita dico, ut ars aliquid limare non possit; neque enim ignoro, iquae bona sint, feri meliora postse doctrina,

quae non optima, utiquo modo acui tamen scorrigi posse. g. XII. Ad haec obseruamus, quod multi ex

veteribus, quum in laudes eloquentiae veluti artis diuinae ac casestis beneficii emundantur. etiam oratores diuinos praedicent, his dicendi formulis, quae aliquid diuinitatis complectuntur, Uti translatis utantur. iis enim significare Voluerunt partim oratoris ingenii indolem ad illustrioris splendidiorisque eloquentiae usum maxime aptam; partim id ipsum, quod or tionem emcit sublimem, pulcram, ac magna vi ad animos hominum commouendos praedi'tam. quo etiam spectant interpretationes, quibus supra explanavimus fabulas de enthusiasmo poetico, quod per adflatum Apollinis musarumque intelligi possint motus illi naturales, per quos animus ad racogitandum non

solum excitetur, sed & pro vi sibi indita aliquid essiciat praeclari. ad quod illustrandum& hoc valet, quod animus humanus in Vet rum monimentis dicatur daemon ac deus, quam in rem multa loca deprehendimus apud impe-Tatorem ANTONiNVM, qui saepius τῶ ἐαυτώδωαγος facit mentionem, quo etiam respicere

430쪽

existimamus EPICΥETVM; qui quamuis fores sint clausae fiantque tenebrae, nos iubet meminisse, qdod non loti simus, quippe quum. ωωρος δαίμων praesens sit, Cons. ΑPVLE-3vM & IAM BLICHVM. 3' quumve vox latine exprimitur per nomen GENI V s, quod etiam graeca ciuitate donatum esse ex D 1ONE, qui dixerit TENION του uis, testatur DE si D. HERALDus, ' factum hinc est, ut mentem humanam etiam genium adpellauerint, quod patet ex A PVLEIO. &PLUTARCHus si multis exemplis confirιmat, animum hominis dici non modo daemonem, sed & deum, ' prout MENANDER:

OLEAR A M. 7 quae omnia hanc lucem nobis adserunt, quod quum Veteres de mentet mortalium propter ipsius excellentiam praestantiamque interdum formulas dicendi usu pauerint, quae diuinitatem significent; non sit

mirum, cur eXcellentes litterarum auctores,

culturae ingenii summo studio deditos dixerint diuinos, eorumque doctrinas praedicauerint diuinas. nec est, quod quis halce adpellationes earumque rationem petat aut ex doctrina Pythagoreorum, Platonicorum & Stoicorum, quod animi hominum ex mente diuina fuerint tracti, aut ex Aristotelis opinione de intellectu agente. namque sit penitus insipiciamus phi- 'losophiam Pythagorae ac Platonis de daemoni-