장음표시 사용
581쪽
tum, quamuis rei Pi, haec nulla fuerit opinionum diuersitas, siquidem aliquid potest esse& pars & instrumentum, ViGe GER H. Io.- Vo s s I V M. plerique statuebant. tres esse
partes philosophiae, & tribuebant primum locum logicae; secundum pbysicae ; & tertium
ethicae. CLEANTHEs putabat logicam texpartibus absolui: dialectica, rhetorica, morum doctrina, ciuiliscientia, naturali & denique theologica, teste LAERTIO. alii vero obieruant, has partes non esse logicae; sed ipsius philosophiae, quae controuersia in eo est posita, quomodo sumatur vox logicae 3 qua-Propter plerique censent, logicam diuidi posse in duas disciplinas, quarum altera sit rhetorica; altera vero dialectica, quibus nonnulli adiiciunt partem tertiam definientem , quae agat de regulis ac iudiciis. rhetorica apud Stoicos fuit ars bene dicendi de iis, quae copiosam requirant orationem, ad persuasionem opta. rhetoricae constituerunt tres partes, ut alia sit Gliberativa; alia iuridicialis; . alia δε- monstrativa, ad quas singulas pertineant inuentio , elocutio, dispositio & pronunciatio: orationis autem rhetoricae partes sint exorinum, narratio, confutatio . epilogus, Vide L A ER-τIVM. 3 quod ad Stoicorum dialecticam adtianet, qua voce plerique etiam partem definientem complectuntur, inprimis obseruamus,
quod philosophi hi, quum duo syllogismo
rum genera, alterum absolutorum, alterum h potbeticorum traduntur; maximam temporis
partem in posteriore specie consumserint,
582쪽
prout Aristoteles tantum de priore disseruit.
potheticorum 6siori orum artificium Stoici usque ad minutia iunt persecuti. persuade bant enim sibi, syllogismos absolutos conclu- dere sine via atque ordine, et testis est A LEXANDER Aphrodi us quam disciplinam
putat, illos forte ideo potie exculari, quod venusius es obogimus absolutus, qui Opothetice
proponi non valeat, ita nudus At potheticus, qui absiste eferri nonpost, ac regulae adesaee his traditae accommodari iliis vabant. quo pacto excusari Arsoteles etiam posset, qui cum M illis tradiderit, de sis tamen ne verbum qu Hem. sed heic GAssENDus duo momenta Confundit: num propositio categorica & hypothetica sint eiusdem indolis & eodem mo-cio sese habeant ad veritatem p quod nunquam Potest adfirmari; ac num exercendi ingenii Caussa propositio categorica hypothetice; &hypothetica categorice esserri possit ξ id quod minime negamus, eXistimantes autem, quod hoc salua veritate eiusque ratione minime fieri possit. antequam vero Stoici disserant de syllogismis, duos locos, Uti dicunt, Praemittunt, alterum de vocesignificante; alterum vero de re significata, quod EX LAERTIO,
EMPrRICO, SENECA patet. occasione vocis tradunt doctrinam grammaticae atque edisserunt, quid sit vox, quid dictio, quid oratio .
583쪽
quae & quotuplices litterae , quae orationis partes; simul tamen agunt de definitione, de diuisione, degenere de specie, de ambiguis. quod ad res significatas adtinet, intel-1igunt res prout sunt in anima, ac ab ista ope sensuum percipiuntur. docent quippe, quidquid sit in mente, per sensus transire, aut i cursione fui, ut Socratem, qui visui Occur-Tat; aut similitudine, ut Platonem ex effigie; aut proportione, vel amplificando, ut gigantem; vel eXtenuando, Vt pygmaeum ; aut franslatione, ut humeroculos; aut compositione, ut hippocentaurum; aut contrario, Vt mortem; ampriuatione, ut mutilum. deinde res in anima existentes duplici ratione Con-sderarunt: altera quatenus sint impressiones quaedam in principe parte, hoc est ipsa mente atque intellectu fassie, quas dicebant phant ses; altera vero quatenus mente efferantur, unde copiose agunt de dictis.
g. XIII. Dicta dividebant in perfecta, in
quibus principem locum teneant axiomata& argumenta ; & in imperfecta, quo pertineant praedicata. axioma dicitur, quod vel verum sit, vel falsum, & iterum in varias species diuidituri argumentum autem, quod adpellatur λίγος, ratio, etiam argumentatis, consistit ex sumtione, assumtione & illatione V. g.
si dies es lux est, sumtiostae est dies assumtio Ergo est lux illatio
differt autem Stoicorum λόγος a syllogismo Aristotelis tribus modis: primum syllogismus Aristotelis saltem duas praemissas requirit: λέ-
584쪽
DE PROGREssu AC FATIS LOGICAE. γος vero unica contentus est: e. g. vivis E. respiras; secundum in syllogismis aliud quid
conceditur in conclusione, quam in priemi sis erat; sed in λόγω Stoicorum concluso eadem esse potest cum praemissarum vel Vtraque,
si dies es, dies satqui dies es E. dies es ;
vel dies est, vet nox est sed dies non es E. dies non es denique in syllogismis conclusio sequitur rationem praemissarum: contra Stoici tria hahent genera λογων, in quibus tale non accidit. argumentorum autem duo Ponuntur genera, concludentia & non concludentia. Concludentia considerantur ratione materiae,& sunt vel vera, vel falsa. ac ratione formae, qua concludunt vel syllogistice; vel minus. syllogismi, quo nomine comprehendunt Stoici tantum hypotheticos, sunt trium generum, vel connexi, vel disiuncti, vel conruncti, quae omnia pluribus exposuit THOMAS S T A N-
g. XIIII. Tandem quaedam dicamus desophismatibus, quae usurparunt Stoici philos Phi. appellarunt ista ἀπορους λογους, inexpliacabiles rationes. argumentationum harum aria erant genera, quarum nonnullas comis munes habebant cum Megaricis, mentiemem, Digentem, electram, conuelatum, Soritem, co
nutum, de quibus supra diXimus; quaedam v ro ipsis erant propriae, quas breuiter explica
585쪽
I. ΚΡΟΚΟΔΕΙΛΟΣ, crocodilus: quae argumentatio nomen accepit ab hac fabula AEgyptia. mulier quaedam quum sentiret puerum circa Nili ripas ambulantem ablatum esse a crocodilo, rogat, ut sibi rederet filium. Crocodilus respondet, se redditurum, si diceret verum, illa igitur dixit: non mihi reddes; cro
codilus autem : sue verum dixisti, siue Dia
sium, non reddo tibi puerum. nam n Verum
dixisti, quomodo possum reddere ξ si falsum,
Iegi meae non satis tecisti. mulier haec inuertit siue verum dixi, siue sum ,puer mihi a te reddatur. si enim verum dixi, sane ex pacto mihi debes; falsum autem esse non potest, nisi a te mihi reddatur. huius argumentationis
uersus fatum disputans proponit illorum rationem, qua ipsum fortasse, siue contingentiam tollebant, atque adstruebant, omnia eX necessitate euenire hoc modo: s messurus es, non fortasse metes, fortase non metes; sed metes omnino. ac pari modo, si non es messurus, non, fortasse metes, fortasse non metes; sed
prorsus non metes. atqui ut vel metas, vel non metas, ex necessitate euenturum est. quare Qfum fortasse perit tossiturue: cum neque iue Metendi, neque in non metendi oppositione locum obtineat. atqui sic ratio adpellationis huius patet. quapropter ALDOBRANDINus
586쪽
errat, quando existimat, quod sophismahoe eo nomine iit appellatum , quasi qui eo uteretur, is aduersarium videretur deiicere, quoniam Θερέων iit κοι Cάλλειν, Vt obteruet SVID A S. quanto in pretio argumentum hoc apud Stoicos suerit, ex co colligere possumus, quod ZENO, quum vellet discere 1 eptem illius species, dialectico obtulerit ducentas minas, polcenti tantum centum,teste LAERTIO.
3 meminit illius LuCIANvs. ΙΙΙ. APPΟΣ ΛΟΓΟΣ. ignauarario , cui si pareamus, nihil omnino agamus in vita. sic enim interrogant: si fatum tibi est, ex hoc ,rbo conualescere ς siue medicum adhibueriris , siue non, conualesces. item, si fatum tibi
est. ex hoc morbo non conualescere: sive tu medicum adhibueris, siue non, non Conuale sces. & alterutrum fatum est. medicum ergo adhibere, nihil adtinet. CICERO S hanc argumentationem commemorat ac bene dicit directegenus hoc interrogationis ignauum atque iners nominatum est, quod eadem ratione omnis
e vita tolietur actio. IIII. ΚΥΡΙΕΥΩN, dominans, quod argumentum ideo hac ratione nominatum videtur, quoniam ibi mentio fiat dominii, veluti si uis e. g. arguat Themistoclis filium, & non ominari, & dominari graecis. non dominari enim, quia neque illis imperat, neque de imperando cogitat; dominari vero, quia imperat matri, quae imperat et hemistocli qui
Imperat graecis: quamuis apud veteres auctores nullum huius argumenti deprehenda tur exemplum, vide PETRUM GASSEN
587쪽
V. ΟΥ ΤΙΣ , nultas, quod fallaciarum genus nomen habuit ab M o M E R I - versibus, ubi interrogatus Polyphemus, Cui Vlysses antequam ei effoderet oculum, persua rit quod ipse nominetur OTTΙΣ, respondet: ἔτις sua Hείνει δολω,ουδε λῆφι. quae verba dubiae sunt si
gnificationis, siqvidem λς significare potest
& nemo & nomen quoddam proprium. L ME R T I v s adhuc alia harum argumentationum genera recenset, quae omnia heic distincte exponere, spatii ac temporis ratio haud permittit.
g. XV. Ex his colligere possiimus', quid sentiendum sit de dialectica Stoicorum. scilicet philosophi hi hanc doctrinam neque solide, neque distincte tradiderunt, quid quod
inutilia atque aliena, inter se perturbata ipsos delectarunt, quumve Vinculis prauorum adfectuum capti tenerentur, unice operam suam in struenuis fallaciis consilmserunt. sic illustris haecce ars in Stoicorum scholis a prosperiori rte remota, nulla accepit incrementa;
uin etiam malo fato factium est, ut sere data
ueriti obliuioni. BARTHOLOMAEUS RE CKER MAN Nus 7 haec vitia in dialectica Stoicorum notauit:
i) quod nullam certam logicae finem definiue
r est. Ioe. a desintate tuenda oz lis. I. Nos 3 ad D Effetum lib. II. cap. s. 4 orat. II. s ad Laertium lib. II. Am. νοῖ. p. ias. 6 ovis Ix. 7 P g. - α ιν. ἐI. - . a. s. u.
588쪽
DE PROGREss V AC FATII LOGICAE. 3 3
runt, idcirco omnia ad ostentandum dissu tando ingenium coutulerunt.
mis ac captionibuspauca habuerunt. unde Cicero, Stoicorum ali,sectator aperte dicat, Stoicos iudicandi partem diligenti, istersiecutos ; de inuentione non multa docuisse. 3) methodice artem non construxerunt vitam. ) insignes V pueriles hophisae circa vocabula fuerunt, re via reliquisiectis .inprimis Peripateticis dioerre viderentur, nouos ex cogitarunt terminos.
g. XVI. Nunc dicamus de EPICvno eiusque dialectica siue potius canonica. n tuS tra Uitur anno tertio Olympiad. CVim. & vita de functus anno secundo olympiad. CXACII.
qui magno studio philosophiae sese tradidit,
quamuis nonnulli unt, qui Epicurum dialecticam parui feciste credunt. sic de eo dixieci ERO: δ iam in altera philosiophiae parte, quae est quaerendi ac disserendi, quae λογικὴ di citur, i e veser, plane , ut mihi quidem vide tur , inermis ac nuduν s. todit definitiones, nihil de dividendo ae partiendo docet: non quo modo Usciatur concludaturque ratio, tradit et non, qua via captiosi soluantur, ambigua distinguantur , ostendit. iudicia rerum infensibus ponit: quibus si semel aliquid fas pro vero probatumst,sublatum esse omne iudicium veris falli putat: item: dum dialecticam inquit,
589쪽
s DE PROGREssu AC FATIS LOGICAE. contemnit Epicurus, qua una continet omnem
re perspiciendi quid in quaque re sit, scientiam, re iudicandi quale quidque sit, ac ratione ac via dissutandi, ruit in incendo, ut mihi quidem videtur, nec ea , quae docere vult, vlia arteat inguit, ut de aliis locis taceamus, quibus Epicurum hac de cauli a perstringit. Di ΟGENES LAERT Ius, quum de Epicureis loquitur, dicit: τὴν διαλείικην ως παοελκουσαν Onκιμάθσαν, dialecticam , ut superuacaneam repudiant. PLUTARCHVs apud A. MEL LivM 3 Pronuntiat, imperfecte atque
praepostere atque ivsicite I bogismo esse Wum
Epicurum. sed tales Ceniturae omnino aequo ac iusto sunt grauiores. quod Epicurus non plane a studio logicae fuerit alienus, quin etiam meliora hac in arte tradiderit, quam alii
philosophi, qui singularem dialectices gloriam adiectabant, ex diccndis paullo post patebit. quapropter merito censemus, quod Epicurus dialecticam Stoicorum , quae tantum fraudibus ac vanis disputationibus in Guiebat, reiecerit; etiam quum magistri huius 1ectae nomen diriecticorum ac dialecticae vehati iure quodam proprio sibi vindicarent, ipsam hanc adpellationem remotam esse voluerit. id quod satis confirmat s EXTUs EMPIRI-Cus, ' & HIERONYMus dicit: quoniam Stoici dialectieam sibi vendicant, s tu huius sientiae delirameuta contemnis, in hac parte Epicureus es, quae verba satis fauere caussae Epicuri videntur; A. GEL Lius autem - ipsum
590쪽
DE PROGREss AC FATIS LOGICAE 3 sdefendit aduersus pLvTARCH v M. existimabat quippe, naturam Veritatis Cognoscendae optimam esse magistram, quae si ulla arte esset adiuuanda, indigere paucis regulis atque
I. XUII. Iam dispiciamus de ipsa logica
Epicuri, qui istam dixit canonicam. teste L ERTIO, ' quoniam paucis canonibus siue regulis rationem declarabat, qua mortalium intellectus possit consormari ad cognoscen- cum verum, Ut quamuis artem suam neque clialecticam, neque logicam adpellauerit, rem ipsam tamen retinuerit. at vero existimaui
omnem quaestionem in philosophia posse in
stitui aut de re, aut de voce.. in quaestionibus in re duo momenta, partim iesia vertim, Pa tim criterium eius, essent oblemanda. vetitatem aliam esse dicebat exsentiae siue exsantiae; aliam vero enunciationis, siue iudicii. veritas exsentia sit ea, qua unaquaeque res in ipsa rerum natura exsiliens sit id ipsum, quod ut, nihil aliud, cui veritati nulla oppυ- Datur falsitas. Veritas autem enunciationu si-De iudicii sit conformitas enunciationis ore factae aut iudicii mente peracti cum ipsa enunciata seu iudicata re, cui opponi potiit falsitas. quod adstiterium veritatis adtinet, Obseruauit. quod res, Cuius Veritas Uuaeratur, aut ad solam speculationem; aut ad vitae actionem spectet. res naturae percipiantur aut sensiuaut mente; & res morales ipso affectu sue adpetitu; sic tria veritatis criteria constituit r