장음표시 사용
631쪽
mentator Auerrhoes) tam spe ab Aristotelis fui sententia videatur deuius, inde factum votant,quod is in Hispania natus cs Arabum idiotamate imbutus. quum gracae litteraturae ne vices quidem imbibisset, Aristotelis libros in barbarum sonum non translatos quidem, sied mutia Ialos , Eecurtatos peruerseosque quum lectitaret, in iis, quae altioris sunt scientiae re interioris sensus, auctorem eminentissimum dio brevit- ratis ita saepe concisum, ut sensuum acumina, sudantes philosophos ae ineant diu multumque, minus minusque consequi valuit: in primis autem studia haec,quibusArabesAristotelem sunt sectati, ac bonas philosophiae litteras in di1crimen adduXerunt, magno dolore Conqueritur LUDOVICUS VIVE s. quum igitur Aristo-
Telem ducem suum eligerent, illi praecipue philosophiae parti operam dederunt, quae dicitur λογικη, ita Vt verborum studiosi essent maxime; de cognoscenda autem ipsarum re- Tum indole parum solliciti. quapropter intrisue dominis ientiae verborum; passim quo-
Ius 3 autem quum praecipua philosophiae arabicae momenta exposuerit, haec addit: ex
hae philosophandi ratione tria potissimum consecuta, ut scilicet omnia terminis s conficti Motionibus suis inuoluerent, tum quoque certis his consequentiis N principiis quisibet demon-
632쪽
strarent, deinde vero hac ratiociniorum trutina in utramque partem res ipsas expenderent. de AvERRHoe & AvICENNA adhuc legi potest IA C. GADDIUS. 3g. V. Sic logicae fata in Arabum gente duriora fuerunt, quum Aristotelem, cuius doctrinam sequi instituebant, haud intelligerent& adhuc multa erronea atque inutilia adderent. ceterum hoc philosophiae genus nisi ι- co-Arsotelicum multis Iudaeis in Africa & Hispania degentibus sese probauit, qui excitati ad litteras philosophiae colendas mentes Contulerunt. alii scribebant obseruationes in scri- turas diuinas; alii studio talinudis sese traii bant; alii inquirebant in res abstonditas artiscabbalisticae; alii autem in philosophia Aristotelica locabant operam suam, Vide I O. FRANCISCUM BUD DEUM. quam diligenter in philosophia Aristotelis sint ver1ati, ex multis constat ducumentis, siquidem nousolum libros philosophi huius, atque Arabum ad sapientiae huius studia spectantes in linguam
transtulerunt ebraeam; sed & commentariis atque adnotationibus illustrarunt,quorum a ctorum notitiam petere possumus ex IVLIO
momenta attingamus, ac fata logicae interebraeos hac tempestate illustremus, libros ac
633쪽
acriptores huc spectantes ea, qua decet breuitate, recensere instituamus. primum igitur fuerunt, qui scripta logica Aristotelis verterunt. sic testatur BARTO LOCCIVS, eXstare ΜSS. ni sun la librum categoriarum, interprete ignoto in B. Vatican. 4.nmbon o de interpretatione, interprete anO- . : nymo in B. Urbinat. 4.e pnn u librum anal icorum per anonymum in B. Vatican. q. nurun h librum topicorum. ibid.ERPE NIVs, Ut patet ex catalogo ipsius librorum manu eXaratorum, habuit logicam Aristotelis cum isagoge Porphlyrii quibusdam commentatoribω arabicis lingua hebraica. 4t. LAMBECIVS autem recenset codicem Ten-gnagelium, quo continentur compendium logicae Maimonidae: Porphlyrii isagoge in quinque voces Cum eXPositione Auerrho s: categoriae Aristotelis cum commentariis Auerrhois;
Abu Neetar Alpharabi, philosophi arabis de
syllogismo demonstrativo lib. I. & II. cum commentariis Auerrhois, quae Omnia a R. I ACOB. S. Simson ANTOLI Hispano conuersia sunt, qui vixit seculo XΙΙΙ. nec non MAIMON I D E s testatur epistola ad R. Iehu iam Aben Tibbon, quod R. is A AC filius CHONAIM dcripta Aristotelis verterit, quamuis nondum ex eo sit apertum, num in logica quoque monimenta eandem contulerit diligentiam.
g. VI. Non solum autem ipsa scripta Aristotelis ; sed & Arabum commentarios, quibus philosophum hunc illustrare elaborauerant,
634쪽
s 6 DE PROGREssu AC FATI LOG CAR. ac libros logicos transtulerunt Iudaei in limguam suam. . A v I C E MN AE opera,quae etiam logicam Complectuntur , a MAIMONIDE, Vt titulus fert, hebraice conuersia Bononiae ollendi, testis . est HERN HARD. de MONTF A VCON. AvEn RHOIs scripta logica hebraico sermone exposita, quae ad illustrandum Aristotelem pertinent,diligenter commemorat I O. CHR.
ABV ACHMED ALGAZALI, philosephus arabs scripsit logicam, quae eum commentariis Mosis Narbonensis hebraice extat manuscripta in bibliotheca Bodleiana. 3woLFIus ' clarissimus putat, hanc logicam eandem esse cum ivann nisn de utilit telogices, in quem tractatum magister vi- TALIS TOLOSANUS commentarios scripsit , hebraice a R. M o s E ben Iosiae Narbonensis translatos, qui manu exarati cum scholiis exstant in bibliotheca Vaticana. ABV NASA R ALPHARABI, magnus inter
Arabes philosophus habitus,atque inprimis a Maimonide probatus. hic scripsit librum de elenchis sophisticis constantem partibus tribus, quarum prima introductionem; secunda fallacias in dictione& tertia fallacias
extra dictionem tradit: atqui hoc opus hebraice manu scriptum extat in bibliotheca Vaticana, ut de aliis taceamus. g. VII. Verum Hebraei in eo adhuc posuerunt operam suam, ut oc ipsi conscriberent logicas, quas a Voce tun meritari, plerumque
635쪽
avan Vocant, quia praecipue ad meditationem spectare debent. quo pertinent R. ABRAHAM L. MEIR ABF N EsR A , qui seculo XII. post natum Christum vixit, atque cum inter iudaeos, tum alios magnam 1 consecutus est auctoritatem, sit quidem illi - -τ ipsum tapellant; aBAR-ΤΟLOCCIo autem Vocatur excedensρbi: Iosephus, astronomufi, medic-- poeta, gram-
maticω, habbati a s S. Scripturae famo fusi interpres. ipsius ivan d liber logices manu - Conscriptus reperitur in bibliotheca Ua-- ticana.
ELIAs BESCHIT ZI, Laraeus siritus sis, qui ii CPoli vixit, unde& metantini adpellatio-l nem accepit, seculo XU. inclinante, cuius logicam illam, quae in catalogo bibliothecae Leidensis recensetur, esse suspicatur W OL-
Aiaxos EPH f. CAs PI seculo XIII. clarus,cuius logicam manuscriptam Commemorae HOTTINGERUS; ' &Wo.LFIVs s tradit,
esse commentarium in X. Praedicamenta. Aristotelis. LEvi filius GEns CHO M siue Gerson, qui philosophiae Aristotelis consecratus erat, variis erroribus de aeternitate mundi deque . naturali diuinationum dono Occupatus. BuXTOR FI Us si Commemorat ipsius logicam Venetiis editam, quem sequitur Io. IVLIVS STRUUIVs; 7 rectius autem WOLFIus 3 monet, illum scripsisse expo-
636쪽
sitionem breuem in Auerrhoem in logicam, siue X. praedicamenta Aristotelis, libros de' interpretatione, analyticorum, de syllogismo, quod opus ΜS. extet in bibl. Vrbinat.
tiis editam sine dubio intelligat eius notas in Auerrhois expositionem Aristotelis Venet. Μ D LII. lat. edit. 4. R. Mos Es filius M A I M o N , qui Cordubae in Hispania anno Christi Μ C XXXI. natus, &magnam ingenii atque doctrinae laudem sibi Peperit, Praecipue quum & litteris philoso-i phiae operatus sit diligenter. certe in mori imentis suis mentionem facit Aristotelis, Platonis, Galent, Themistit, atque aliorum, di ipse praefatione mischnae testatur, quod perlegerit omnes libros philosophicos. sic libro, qui inscriptionem habet doctoris perplexorum multa attingit argumenta Philo1ophica,atque Aristotelis Arabumque vestigia, Premit, etiam more Aristotelicorum docet, ad sublimem rerum diuinarum notitiam nemini patere aditum, nisi in logica a meta- physica probe animum atque ingenium eX-4 Ercuerit. RICHARD sIMON A de phil
. 1ophia huius doctoris ita censet: Rabbi -- ses cognomine Maimonides seu mimonis HIius magnam exsimationem Abi peperit, nedum apud Iudaeos,sed σ apud Christianos, . qui in suis operibus unum ex eius libris, cui
titulus: moreb neuochim, frequenter citant.
Buius auctoris praecipuus scopus es, quae in feripturis didicistima insunt, elucida
omniaque aquivoca in iisdem occurrentia to
637쪽
Dre. plurimi Iudaei in methodum eius illicio, insirrexerunt , s hoc y riptum damnant, quia sinu ratiocinandi more gentis tuae patrum traditionem euertere videbatur.' ac
sane R. Moses philosephum censeri nimis affectauit, ae quoddam ex Arisoletas rescripturae principiis misicetaneum parauit, quod ' omnium palato i apere non potes. eius me-' taphu ea nimium subtilis es, es in sua plu-
rimarum ebraicarum vocum genuinae Agni ι ' eationis investigatione fatis peritus gram- maticus non videtur. praeterea fereyemper
quaesiones decidit ex propriis praeiudiciis , quae quidem religionis , quam profitebamr , axiomatibus quandoque conformiaiunt sed faepius etiam aeriit, ut Arabum phily horum, quorum libros evolvorat, opinionibus - L erus imbuta st. inve alia scripsit quo-' que togicam, quae in quatuor&decemxa i pita distincta & manu exarata exstat in bi - bliotheca Vaticana, ubi etiam reperiri cum pendium eiusdem a R. Mos E hen TIB-Z uo N, qui floruit anno Christi Μ CCLXX. . sub inscriptione: nun m&,n opus Agicam ,
a. clium logicum etiam deprehenditur in hi- hliotheea Vindobonensi. Vt cognoscimus EX NEssEL Io. extat adhuc opus quod- clam sub titulo : im ni,s, de disinctionibus Logicis, quod Maimonidi tribuitur, cum duplici commentario viroque άνων μω edi- tum venet. anno Chr. Μ D L. Cremonae MD L. & MDLXIIII. quem postremum, librum piari nibu a logica illa & compendio
638쪽
Iogices distinguit B ARTO LOC cIvs. sed . . Clarissimus WoLFIVsδ merito suspicatur,
esse unum eumdemque librum, quia & ille in XIIII. capita distinctus sit, quibus logica illa absolui dicatur; compendium vero,quod
dicitur ivan ndis,u ex titulo ipso amn mbu vi- . detur ei adpellatum. BUX TORPI Vs,
tine versa & punctis vocalibus illustrata a Munstero &excusa Basilere per Frobentum L prodierit anno Μ D XXVII. sed R I C H A u D. c. SIMON F probat, logicam illam esse Maimonidae, quod Obseruat quoque WOL
Atqui haec sufficianti quae omnia aperte . significant, magna quidem fuisse auctorita-- te Aristotelem in gente ebraea; minus am tem prosperiora logicae fata. etenim seque--s bantur Arabes, qui ipsi Aristotelem haud intelligebant, & praecepta rationis Cum scri--'pturis sacris ac traditionibus adeoque sum- ά . ma imis permiscebant; quin etiam corruptis, affectibus, qui prauas gignebant opiniones, -i trahebantur. quam infeliciter interdum Peripateticam philosophiam coniunXerint cum diuinis oraculis, MAIMONIDES suo exemplo demonstrare potest. de verbis enim Mosis ' disputans: stib ste tami eius erat velut opus alberinis lapidis his biri, - ista interpretatur de materia prima Arist teli corum: 3 dico ergo, inquit,pe ibus
639쪽
ebus, idem 6se ac ex caussa ipsus, hoc spereum spropter eum, sicut explicuimus. quod autem apprehenderunt. fuit ipsa materia prima, quae es a Deo benedicto simmediate scilicet) cuiusque ipse cau1sa se iens. nam. Obseruandum es, quod dicat , ut opus aue-Ainis iambiri: s enim voluisset denotare co-Iorem vel speciem externam, Ampliciter dixisset, scut albedo sapphiri. verum addit, scut opus, quia materia, ut nosei, natura sua semper recipit formas s patitur, nunquam vero agit, ni er accidens, Acut forma sem-
per agit per se, nunquam autem paritur. vis per accidens, quemadmodum isa in libris p ficorum explicantur. eX quo modo tractandi philosophiam, facile cognoscere poS: 1umus, quae fortuna logicae fuerit apud illos, quae Usu genuino rationis humanae, solido atque unico fundamento nititur. de logi- Cis talmudicis, quas vocant, heic nihil adtinet dicere, de quibus si in censum horum librorum verius venirent, supra fuisset dis. 1erendum: ceterum Videre possumus I o. HENR. HOTTINGERUM & I O. IULI v M- S T R V V I v M , cuius rudimenta logicae H Braeorum rationem argumentandi talmudi-' Cam eXponunt, inprimis ex libro Hasichora. Olam.
g. VIII. Quum Saraceni gens arabica magnam Africae partem occupassent, & in Hispaniam transiissent, hac ratione philosophiam oratii co-Aristotelicam intulerunt in Europam, ac fundamentum philosophiae sicholasticorum Posuerunt, solent tres classes scholaiticorum
640쪽
Constitui. prima incipit a RVCELINO, Velut alii putant a PETRO LOMBARDO, atque extendit sese usque ad tempora ALBERTIma ni, qui ingenio nituit circa medium 1eculi XIII. secunda aetas deducitur ab ALBER Tomagno usque ad D V R A N D v M de S. Portiano, id est initium seculi XΙΙΙΙ. qua aetate praecipue
samam sibi adquisiverunt. tertia aetaS, quae durauit usque ad Christianae doctrinae refo
stituit ALsΤED Ius, y quod iam ante eum quoque fecit DANAEVs, & in quas accuratius inquirit IACOB vs THOMAsIVS. 3 qui obseruat, quodsi historiam scholasticorum a RVCELINO, cuius aetas incidat in annum MXCIIII, usque ad reformationem deducamus , haec scholastica doctrina complectatur quatuor secula cum vno fere quadrante; quamuis aliter sit pronunciandum de illis, qui ineologiae scholasticae originem derivant a LAN FRANCO, quippe qui ABEL ARDVM, discipulum n V C E L a N i, integro seculo ant cessit. nec de his aetatibus omnibus Una eademque sententia est, ac inprimis disputant de prima origine atque auctore philosophiae aetheologiae scholasticae. alii hanc gloriam vin