Io. Georgii Walchii ... Parerga academica ex historiarum atque antiquitatum monimentis collecta

641쪽

CELINVM esse auctorem philosophiae scholasticae; ABEL ARDv M vero theologiae s cholasticae, quamuis ipsius discipulus PETRus

LoM RARous maiorem nominis famam magistro luo fuerit adsecutus. quam controue 1iam componere, ac quae Vera sit sententia, de- Clarare, res omnino ardua est, inprimis quum

ista quaestio, de qua disputant, varia ratione Potest considerari. quodsi enim respiciamus adpellationem de vocemscholastici, illius usus iam ante frequens fuit, qua aeuo medio signisi

cat,ant hominem litteris ac bonis artibus eXCellentem; posthac praecipue virum, qui doctoris ac professoris munere fungebatur, qualis periona eo tempore lumen quoddam orbis

eruditi habebatur, ut cFI R. AUGUSTUS HERMA N N V s obteruat. si autem ad rem ipsam aduertamus animum, omnino discrimen inter philosophiam & theologiam 1cholasticorum ponere debemus, ac ratione philosophiae respicere modum, quo ista ad exemplum Ara hum culta fuerit; ratione theologiae autem Prima studia, quibus istam non solum publice sunt professi, ted &, quod princeps est momentum, ieiunam, aridam, inutilem, etiam impiam philosophiam coniunxerint cum ista, quorum quis primus fuerit, propter inopiam monimentorum historicorum desiniri haud potest. ceterum si quaestionem ita ponamus,

quis primus singulari studio & applausu ita genus hoc litterarum, praecipue theologiae tractauerit, ut clarissimum nomen a se dederit; magna veri specie gloriam istam meretur LoΜ-BAR Dus, qui facile celebritatem Abelardo

642쪽

Ogistro suo praeripere poterat, quoniam ille nomine haereticarum opinionum suspectus erat. g. VIIII. Quod speciatim ad scholasticorum dialecticam adtinet, illius historiam distincte tradere postumus, si primum auctores, qui in hac disciplina sunt versati; posthac autem ipsam rationem dialecticae scholasticae

lasticis igitur philolophiae, etiam dialecticae

Operati sunt in. RVCELINVs, quem alii scribunt no-SCE LINUM, & Henricus Gandauensis RVZCELMvM, quod & rectius fieri, existia

primus nominalis, aut nominalis doctrinae in logica Aristotelis inuentor: hinc OTTOFripvenyis 3 dicit: habuit Abelardus primo praeceptorem Rozelinum quemdam, qui primus nostris temporibus in logica semientiam vocum instituit; & intelligit per furentiam vocum doctrinam nominalium. noti quoque sunt versus in Rucelini doctrinam, qui leguntur apud AVRNTINUM: quas Rucellae doces, non vult dialectica

voces,

iamque docens de se non vult in vocibus

res amat, in rebus cunctis vult esse diistic PETRVs ABEL ARDus, Rucelini discipulus, qui philosophiae laude clarus fuit, hinc D. Sarisberienses passim eum vocat nomine Peripatetici Palatini, quoniam sequebatur

643쪽

Aristotelem & in monte Genouesae, ubi erat insigne palatium, docebat, Vide IACOBUM; THOMAsIVM. dialecticam quoque cOluit , unde ipsum dictum esse dialecticum,

testatur HORNIvs. vitam eius exposuit nominatus THOMASIUS. 3

BERTV s magnus, qui philosophiae Aristo- . telicae maxime deditus erat, adeo ut adpellatus fuerit Simia Aristotelis: hinc dicit LANGIus: ' ob amplitudinem omnifariae

- doctrinae magnus dictus, fuit in omni philosophia peripatetica peritissimus. hincwa plerisque simia Ari totelis adpeliatus es, qui s- nimium vitioseularis scientiae ebriatus -- pientiam humanam , ne dicam philo sephiam prophanam diuinis litteris copulare ausius est, quique dialecticam contentiosiam, spino mgarrulam sacratissimae s purissimae non pertimuit permisicere theologiae, nouum sphilosophicum modum sacras docendi s explanandi litteras suis tradens sequacibiu: theologisarum sectae, quae ab eo Aserti

rum dicitur, dux re monarcha excelgens. scripsit hic Albertus in omnes libros,qUOS C m- plectitur organon Aristotelis, Commentarios, in quibus logicae artis peritiam magnam: ostendit, ut ait BARTHOLOΜAEVS E-

THOMAS AQVINAs, qui a cultoribus philosophiae & theologiae 1cholasticae magnis aediuinis sere laudibus adficitur. dicitur δε-ctor angelicuae,pius quam Salomon, interpres

644쪽

diuinae voluntatis, matutinus lucifer, quasi tana plena sapientia moribus f velati sol oriens mundo. scripsit commentarios in uniuersum Aristotelis organon,item 1-- mulam logicam de quatuor oppositis, de demonsti atione, de fallaciis, de modalibus, de natura generis, de natura accidentis, flenatura syllogismorum, a quibus quantum

ars logica incrementi capere possit, ii possunt experiri, qui cum iudicio sne praeiudicio

tenelgarum aurium haec talia ignei vere inge nil monimenta lubenter legunt, uti dicit Κ E-

existimat, quod AuvINAS primus arabicam philosophiam tractandi rationem obi seruauerit. PETRUS HISPANus, qui conscripsit fummulas dialecticas, quas, Ut supra monuimuS, MICHAELI PsELLO debebat. opus hoc tantam consecutum est auctoritatem dignitatemque, ut usus illius in omnibus fere scholis fuerit frequens, ac insignis illorum copia extiterit, qui id obseruationibus ac commentariis illustrandum curarunt. ΕΟ. D VNs SCOTus, vir subtilis ingenii, cuius ope abstrusas quaestiones, quae nullius sunt Utilitatis, proposuit, etiam auctor sic dictarum haecceitatum extitit, cuius indΟ-- lem nemo elegantius eXpressit, quam ImBAL AEus, 3 quando dicit; Ioannes Duns natione Scotus, doctor subtilis adpeliatus, sortentosius artifex, ac litigiorum patria cha , impo rarum labrinibos ingenio

645쪽

dalino excogitauit contendendi formulas . novas verbis intricatis subtiliter adinvenit, - monstrifica confictationum vocabula foret - mauit, de si postionibus, obligatoriis, instabilibus , haecceitatibus , jormalitatibus, modis intrinsecis, atque aliis sophistorumi chimaeris, ut Christus in contentione praedicaretur ac innumeris supersitionibus in eccle-- sia vestretur. sultior enim es ea sententiariorum papsicorum theologia sacra, ex

centaurorum biformi conflata Lenere, quam

. sunt scripta fabulosa Hesodi s Orphei theo-

logorum gentilium. qua ingenii indole. quum esset, ac nimis subtili cogitatione

omnia expendere elaboraret, quid mirum, quod monimenta sua effecerit maxime obscura,ita ut de eo ilicere possimus: quia non vult intestigi, non debet legi: ob quam caussam adpellatus quoque est tenebrarum magiser. scripsit quaesiones in logicam; de

. uniuersalibus, de praedicamentis; in posteriora anabrica Ariuotelis. Qv ILIEL Mus o CCAM, qui heic ideo com memorandus est; quod sectam nominalium instaurauerit: composuit summam totius k logicae, maiorem siummam logicae, quibus illi, qui nugis scholasticorum delectantur, summum habent pretium, adeo Vt M A R C v s de BENEvENTO, qui Occami opera edidit,' praefatione testetur, quod si apud deos nexus

logicae inuenirentur, nullius nis Oecami stri doctismi solutisne uti dignarentur: De quibus vi& aliis, quos de industria silentio praeterimus, pluribus Videri POiIunt A D A M v a

646쪽

& illi, qui de scriptoribus ecclesiasticis ege

g. X. Breuiter cpmmemoratis principi-hus scholasticis, instituamus quoque, indolem logicae scholasticae perspicue exponere, quiP-pe quam plenius intueri ac cognoscere possumus, si de ipsa philosophiae huius ratione videmus generatim. quisque igitur, qui genuinae sapientiae& ingenio & mente operam dat, merito censet, illam scholasticam Cum vera philosophia nihil habere commune. Videa mus, quid essiciat Verum, rectum ac genuinum

philosophum, id quod in duobus momentis postum est, prout omnes disciplinae, adeoque etiam philosophia duplici ratione pomini

considerari; partim ratione rerum, de quibus tractant; Partim vero ratione formae, qua disciplinarum naturam prae se habent. quod ad res adtinet, philosophus tales proponere debet, quarum cognitio vim habet ad felicitatem nostram, siue internam, sue externam; siue huius, sue alterius vitae promouendam, ad Ο-que eius muneris est, se abstinere a momentis inutilibus, quaestionibus disputationibusque vanis ac ieiunis. sed vero quem fugiat, quam plenissimae scholae horum doctoriam ineptiarum fuerint,& quam cumulatissima monimenta illorum quisquiliis sint 8 ERAs Mus ' notat haec portenta scholasticorum: iEa Hemum,

. inquit,

647쪽

inquit, magnis istuminatis theologis digna putant; ad haec si quando incidunt, expergiscuntur scholastici, num quod instans in generatione diuina ' num plures in Chriso filiationes in num possibilis propositio: pater odit mtium y num Deus potuerit suppositare mutierem, num diabolum, num asinum, num cucurbitam, num Alium t tum quemadmodum cucurbiata fuerit conrionatura, editura: miracula, mgenda cruci' quid consecrasset Petrus, si consecrasset eo tempore, quo corpus Christi pendebat in cruce p D num eodem tempore Chrisus homo dici potuerit num post resurrectionem edere aut bibere fas sit futurum in iam nunc famem stimque praecauentes. sunt innumerabiles λεπGM IM his quoque multosubtiliores, de instantibus, deformalitatibus, de qui Eitatibus, haecceitatibus, quas nemo possit oculis visequi, nisi tam θnceus, ut ea quoque per altissimas tenebras videat, qua nusquam sunt. ab-ὶrdas quoque quaestiones proposuerunt, ruumque de istis acriter in Viramque partemisputarint, saepius non solum ieiuna; sed &impia, quae maiestati scripturarum diuinarum aduersa sunt, sua sibi secerunt, id quod Ao

ne: A mus aut aliud quodcumque brutum ho-siom consecratam arrodat vel comedat, quid de eorpore Chrisi sat ' copiose demonstrauit.

atqui eadem ratione Veram ac genuinam phi-Ιosophiam, cuius Veritates nobis aditum ad felicitatem patefacere debent,corruperunt,quinetiam proscripserunt, suaque ingenia ac pecto

648쪽

ra impleuerunt nugis, quisquiliis, ineptiis,

quorum disputationes ac certamina de voci hus tantum instituebantur, atque erant λογο- φιαχίαι , Vt Ostendit SAMUEL UEREN FEL-s I v s. y quodsi autem philosophiam consideramus ratione formae, qua ad artem disciplinae adcommodata complectitur genuina principia & inde deductas consequentias, ille nomenae laudem veri philosophi tueri potest, qui

partim ratione intellectus libertate cogitandi eo, quo decet, iure Vtitur; partim voluntatem ab assectuum vinculis liberat, ut non solium prospiciat hac ratione intellectui; sed&studia & voluptas veritatum, item animus istas aduersus impetus praue sentientium defendendi fortiter. gignantur. quodsi ita est, sic uti est,scholasticos ne ullam philosophicae la dis partem tenere posse, merito censemus. namque si ipsorum spectamus intePectum, quem excolere & ad formam sanae rationis, qua omnia nititur philosophia, redigere deis

huissent, iste plane corruptus, ae in tetras tene bras inscitiae, falsarum opinionum, atque errorum deductus erat, qua conditione rebus philosophiae haud consulere poterant. primum enim nimio studio auctoritatis cum Aristotelis, tum ecclesiae romanae tenebantur,hoc que morbo laborantes haud apti erant ad veritates propagandas; sed fidem quamdam philosophicam,quae omnem Veram philosophiam frangit atque euellit, introducebant. Aristoteles tum eligebatur perpetuus dictator philois

mphicus, ac veluti Papa ecclesiae Pliilotiphi

649쪽

Cae, cuius auctoritate omnia metiri solebant, adeoque propriam iudicandi facultatem penitus opprimi patiebantur. quin etiam ista aetate bonae litterae sepultae iacebant ac tanta linguae graecae inscitia erat, ut Aristotelem grae- Cum haud intelligerent; sed ut versionem 1acri codicis latinam habebant pro norma; sic Aristoteles quoque latinus, a graeco multum discrepans erat, quem veluti oraculum philolophicum sequebantur. erant autem 1cholastici homines 1 acri & maximam partem monachi , quos tanta superititio, tanta coeca erga

Pontificem romanum pietas Occupauerat, Vt

quidquid postularet commodum atque ambitio Papae, pro persectistima haberent veritate,

licque dr haec auctoritas omnem cogitandi li-hertatem tolleret. deinde discrimen inter i men gratiae ac naturae haud obseruarunt, ac

scripturas sacras cum philosophia perturba-xunt, quod iterum duplici ratione fiebat, par tim obiective; partim formaliter, ut his meta- physicorum vocibus utamur. obiective dum

egerunt in philosophia de eiusmodi rebus,

quas tantum 1acer codex sibi vindicat, nec ullus homo naturalibus intellectus viribus cognoscere potest, quales sunt mysteria fidei Christianae, etiam momenta philosophica indisciplinas theologiae intulerunt. formaliter vero philosophiam cum theologia confundebant, quum istam theologiae ancillam esse e istimauerint adeoque in doctrinas theologiae haud inquisiverint ac placita ecclesiae, abiecto lumine rationis. promiscue vera habuerint, id quod plane absurdum est. nam si theologiam

consideramus veluti disciplinam in formam

N, i r artis

650쪽

artis redactam, quae nitatur suis principiis ac Contineat conclutiones, subest quoque legibus philosophiae, inprimis artis logicae, siquidem theologus de veritatibus cognoscendis, probandis, defendendis sollicitus esse debet, quae sine beneficio logicae haud praestare potest. aliud est sacer codex; aliud vero theologia; ille dependet ab auctoritate diuina & plane errorum immunis est; haec vero efficitur ingenio humano, atque omnino periculo errandi exposta est, ut theologus quoque pariter ac philosophus in errore versari Possit, nec errores theologici ac philosophici sua natura disseiarant. quapropter putamus, quaestionem illam: num philosopnia sit domina, an ancilla

theologiae Z nullius esse momenti, siquidem philosophia est eruditio generalis, Cuius Ipecies sunt theologia, iurisprudentia & m dicina, si theolosia ut disciplina arte humana

Concinnata consideratur. quae duriora fata philosophiae quum euenirent,atque omne st cium veritates cognoscendi esset abiectum, quid mirum, quod voluntas scholasticorum sedes fuerit prauarum cupiditatum ac perditissimorum assectuum , quae corrupta mens semper sequitur corruptum intellectum, Pr ut omnis virtus nititur Veritate, atque Omne vitium errore. qui hanc miserrimam scholasticae doctrinae faciem uberius cognoscendi desiderium habet, ille legem Potest ERAAM v Μ