장음표시 사용
781쪽
GER MARDUM. nam ultimum diuisionum Senus PERIPATETICi inprimis tradiderunt; secundum vero C ARTESIANI, ac primi ipse ARISTOTELEs dedit occasonem.
O g. X. Hactenys de intelleau humano seiacundum indolem naturalem , quem quum siencultas cogitandi, logica ad veritatum cognitionem formare & eiungere debet, huncque in finem non solum praecepta de vero ac falso scognoscendo; sed & modum doctrinam adplicandi seque in meditatione exercendi tradit, ut inde gignatur recta ratio, siue facultas bene cogitandi. cuius soliu ope ad sensum veritatis eruditae ac philosiphicae peruenimus, quem ut cultores sapientiae capiant, necessieest, in disciplina logicae demonstrare partimi usem; rectae rationis ac veram cogitandi I byrta . rem; partim doctrinam de meditatione expla nare diligenter, ae viam Ottendere, qua quiss rectam assequatur rationem. quid senserines philosophi de priori momento, siue de usu re- rationis legitimo, iam breuiter quidem OXPonere, ac primum quidem ipsum illi uas usum generatim; deinde vero speciatim ra. hione sacrarum scripturarum, siue luminis gratiae respicere vellemus; nisi Vtrumque moini mentum a plerisque togicarum scriptoribus, non sine artis huius atque inde sperandae utili tatis detrimento flentio dimissum fuerit quod
quum obseruaret AND REAs Ru DIGER, , quaedam de careeribus rationis bdisseruit. ex titit quidam natione angius ANTONIVS COLLI Nus, auctor libri de Iibertate cogitandi, qui
782쪽
primum Londini MDCCXIII. lingua anglica': posthac gallica MDCCXIIII. Londini & iterum MDCCXUIL Amste aedami sub inscriptione: Zifcour; ur la liberte de penser pro
diit, quippe quo coLLIN vs maximo erga theologos odio occupatus id agit unice, ut d industria omnem veram certisque limitibus circum 2riptam cogitandi libertatem euertat, eamque cum licentia praua quiduis sentiendi confundat. sic illustre noc argumentum,quod iure ac merito vindicat sibi logica peruerse exposuit, ac ut improbitatis suae atque aliorum ageret caussas, sebari se libertatem cogitandi, videri voluit; re ipsa autem fontem aperuit, Unde errores atque impiae opiniones promanant. quapropter non immerito libidinem
hominis huius in ipsa Anglia profligarunt, Praecipue sAMvEL PYCRop Tin breui disquistione de libertate philosophandi in restus ad religionem Oectantibus, Cantabrigiaem xisi. Ric HARD . BENT LEIus sub
net animaduersionibus in nuperum di eurvum de cogitandi libertate, Londini MDCCXII LPraeter quos aduersus ipsum disputarunt r. p. CROVS AZIn exam. Eu tralae de la libert= de
germanis Io. FRANCISCVS AVDDEvs commentatione de libertate cogitandi, Ienete MDCCXV. GoΥΤLIEB SAM VEL TR
vER disputatione de limitibus libertatis cogi-Helmstadii MDCCXIIII. CORNELI vs D TER ICVs ROCH ius disquisitione philosophica de sententia media in dissertationem nuperam de libertate coeliandi, Helmstadii ΜDCCXIIII.
783쪽
dissertatione priore de praeiudiciis theologicis F. XXIII. noti si) quamuis autem praeter P YCROPTIVM & BENT LEIvM non solum in Anglia voluntatis divinae interpretes aduersus librum hunc dixerint grauiter; sed viginti quoque scripta & adhuc plura a diuersis auctoribus composita contra COLLINvM in publicam emisia sint lucem; fuerunt tamen, qui caussas ipsius tueri ac in dissertationibus defendere instituerunt. ipse liber diuisus est in tres partes, quarum prima continet definitionem libertatis, quod sit licitus mentis nostraevsius, quo elaboremus . sententiam cuiusuis propositionis aperire, considerando rationeS, qu ofam aut confirmare aut infringere possent, ut Mea feramus iudicium pro dignitate argumen-
eorum. secunda parte commonstrare Vult, quam necessaria sit cogitandi libertas; ac tertia obiectiones remouet ac Varios commemOxat , qui libertatem hanc usurpassent, SOCRA- πε Μ quippe, PLATONEM, ARISTOTE
ex definitione, quam adtulimus, haud obscure quis potest colligere, qualem libertatem cogitandi COLLI Nus mente sua sermauerit,qui P-Pe quae ita comparata est, ut cum licentia quidem quiduis sentiendi; minus autem cum ve--ra cogitandi libertate conueniat. quam si
784쪽
'as DE PROGRESSU AC FATII LOGICAE.
demonstrare ipsi fuisset animus, haec inprimis inomenta sundamenti loco debuisset ponere,
Primum quoaeratio nostra finita, id est quum
velit cogitare , debeat incipere a certis principiis, ac quum cogitauerit, in certo criterio adquiescere, ex quibus disserentia intellectus diuini ac humani patet; deinde quod deus ta- Iem cogitandi modum constituerat, ut absqus
ideis nusia cogitatio feri posse, quodue omnes ideae oriantur a fenfione; tertium quod fesso
Pendeat ab eo, quod deiu nobis aliquid naturale aut morale manifestum fecerit; quartum, quoae hoc seri posse ratione modo exisentiae; modo sentiae rerum. ex quibus consequitur, deum intellectui humano posuisse terminos; quorum gradus ex natura sensionis & idearum;
harum autem gradus eX conditione reuelatio
nis diuinae siue per naturam, siue scripturam diui nam factae dependere. qualis igitur reuelatio diuina; talis sensio; qualis sensio, talis idea; qualis idea, talis cogitatio; qualis cogitatio, talis meditatio & inde pendens libertas cogitandi. quae si ad res ipsas adplicantur. Osrendi potest, quod detur partim ignorantia sine culpa, quo spectant mysteria cum rationis, tum scripturarum diuinarum; partim cognitis
probabilis, in quibus intellectus noster debet adquiescere, qui si quid supra vires suas per
meditationem velit assequi, facile documenta stultitiae prodere potest. ' XI. Ad hanc doctrinam do usu restier tionis pertinet quoque illa disputatio speci lis: num fit pugna inter lumen naturae EF o ria ' quam etiam logicae doctor attingere pol est, quamuis id iterum a plerisque fuerit ne- e , glectum.
785쪽
silectum. nonnulli tantam pugnam inter rationem & fidem prodiderunt, ut summam vim aut rationi, aut religionis christianae doctrinae inferre necesse habuerint. alii, Vt pugnamissam euitarent, rationis imperii longiores, quam par est,sines posuerunt, eique subiece-xunt fidem, quod Socinianis, IO. LOCRIO,
aliisque solemne est, qui religionem christianam expertem esse mysteriorum putant. sunt quoque, qui usum rationis nimis deprimere ipsique indoctrinis diuinis ac christianis nul- Ium locum relinquere instituerunt, quo spectare videtur praecipue PETRUS BAELIVS, ideo inprimis a doctissimo IAQUE LOTIO VO- Catus in disceptationem. etenim scripsit contra BAELI v Μ librum gallica lingua: conso
mite de Iasi auec la rason, ad quas obi ctiones ibi propositas quum responderet BAE-Livs in libro: response aux quesions onProuinciat; iterum edidit examen de la theo- regie de uri Myle; ac quum &BAEOvs multa aduersus ipsum acerbius dissereret in libro: entretiens de Maxime s de Themiste; composuit response aux entretiens. sic & illustra
2I v s disputatione de concordia rationis smaeei, quae ipsius libro: esseis de Theodicee praemisia est, contra BAELI v M solide disseruit, quod adhuc alii fecerunt, inter quos PETRUSPO IRET de ipso eiusque sententia henei dicat: unde, inquit, dum rationem videturώρ-
primere velis, ut fidei Ioti detur locus, hanc potius pudendum in modum derisit sproculca vit,
786쪽
Ot alteram omni molimine in altum eveheret. ceterum hanc in rem legi possunt PETRus
WEDELIus si aliique. g. XII. Antequam historiae doctrinae deintellectu humano ultimam imponimus manUm, nicum tantum momentum, quod de industria reseruauimus ad extremum, attingere, non ab re esse ducimus. disputatum est: num imielyectui humano peculiaris vaticinandi facul-- tas possit adtribui ' quod argumentum commercium habet quoudam cum doctrina logi- e , in qua recta ratio, Vt subiectum veritatis consideratur, ac ostendi debet generatim,quibus modis veritas possit cognosci. Voces: facultas diuinandi siue vaticinandi non una sententia sunt adhibitae, siue res, siue fundamentum diuinationum respiciamus. A N-DREAs Ru DIGERI diuidit spiritum homunis in meutem & animam, quam posteriorem vi diuinandi praeditam esse censet; eam autem antum ad praesentia extendit. plerique Contra vocem diuinationas ita usurpant, ut resipiciat ad futura, eaque arcana & abdita plane, cuiusmodi cogitoscendi ac praedicendi num inst vis quaedam naturalis p disputatur. eX vetustioribus f To I cI adfirmabant, homines tali naturali virtute pollere, quae modo in ipsis
787쪽
dormientibus, modo furore concitatis, accedentibus praesertim caussis vim hanc excita tibus, se proderet. eadem sententia fuit ν ER I PATET ICIs, ac ipse ARISTOTELES rationes, cur Sibyllae ediderint vaticinia, deduxit ex calore, quae Opinio quoque tribuitur
argumenta inde collecta non esse AMMON 1i; sed pLvT ARCHI ipsius. sc probaueriant diuinationem praeter XENOPHANEM atque EPICvRUM, de quibus testatur Cic ERO, Aetiam alibi id de E P I C v R o Confirmat, quando dicit: ' nihil tam irridet Epicurus, quam praedictiones rerum futurarum 1, item doleo, Stoicos nostros Epicuraeis deridendi sui facultatem dedisse; non enim ignoras, quam Ula deri-
Plerique negant, hominem Vi quadam natura-Ii prouidere ac praedicere posse futura ; alii autem multorum exemplorum dignitate commoti haec inter arcana & abdita animae humanae reserunt, praecipue quum in aperto sit postum, diuinationes neque a Deo, neque a malo spiritu esse prosectas. alii hominem per naturam accepisse peculiarem facultatem reuelationem a Deo, aut a genio quodam Prosectam recipiendi, asserunt, Mos Es quippe
788쪽
XIII. Hactenus de intellecti humano ac recta ratione, subiecto Veritatis, Cuius doctrinae historiam quum breuiter simus pers cuti, varia quidem momenta attigimus, quae vel minus,vel breuiore industria a scriptoribus Iogicae sunt tradita; suffcit tamen, ista cum arte hac summum habere commercium, inprimis quum simul demonstrare nobis sit animus, quibus doctrinarum accessionibus disciplinam hanc posse augeri atque emendari. iam convertimus nos ad doctrinam de principiis Meriteriis veritatis cognoscenda, quae quum ab
omnibus fere philosophis distincta habeantur; de illis quoque disseramus separatim. quod ad principia adtinet, multum disput tum est, quodnam sit primum principium co gnoscendi 8 per quod intelligunt eiusmodi
propositionem, quae sit Vera, uniuersalis, eu dens, nec possit demonstrari. PERIPATETICI putant talem propositionem esse illud:
i simile es, idem ui esse s non esse, quos
plerique philosophorum recentiorum sunt se
ri tale principium uniuersale, quod omnes conclusiones veritatum specialium contineat; sed existimat quoque, hanc a Peripateticis a
789쪽
que ab aliis commendatam propositionem neque uniuersalem, neque utilem esse, aduersus quem EPHRAIM GER HARD vs disputat. Iudaei traduntur. quod huius propositionis veritatem negent, ac statuant, idem limul ponse esse, & non esse, Vide IO. FRIS CHMVTH, cuius opinionis quoque sunt assectae pontificis romani. PAVLLVs s ARPI Vs 3. adfirmat, Patauit multa 1cripti cuiusdam exempla inuenta fuisse. cuius regula decima tertia haec fuerit: eredendum ecclesiae hierarchicae, es nigrum esse dixerit, quod oculis auum videtur :GREGOR i v s de V ALENTIA ' dicit: quandoque potes contingere, ut quis teneatur conari
ad eliciendum adpensium fidei supernaturalem
circa id, euius contrarium verum es. quam in rem adhuc illustre exemplum proferamus.
disputatur quippe: num Maria soror Lazaria Maria Magdalena fuerit diuersis J quae quaestio inprimis FRANCISCVM TVRRIANUM grauiter eXercuita quum enim constitutiones apostolicae, quas habet genuinas, Μariam Lagari sororem a Maria Μagdalena distin. guant; & tamen breuiaria romanae ecclesiae utramque esse Unam eandemque dicant; pro veritatis ratione habuisset nectae,aut officium ecclesiae romanae; aut constitutiones apostolicas insimulare erroris. sed utrumque per superstitionis ac stultitiae morbos, quibus laetborabat, ipsi nimis durum videbatur. qua-Propter ex apostolicis constitutionibus Μa-
790쪽
riam Lagari sororem eandem esse cum Μaria Magdalena negat; attamen se non errare putat, u cum ecclesia pie adfirmet, Mariam Lara .ri sororem eamdem esse cum Maria Magdalena, quamuis sit falsum, quod dicat ecclesia ivide THOMAM IT Tis IvM, R cui addas
s I v M. 3 alii, nonnulli quippe scholastici atque inprimis sco Ti hoc principium probauerunt: ens sens, quae propositio quidem vera, etiam clara; sed quomodo inde aliae veritates ac conclusiones possent deduci, haud videmus. sunt Ouoque, quibus hoc: quori Iibet est, vel non es, placuit, aduersus quod va
nulli autem hoc cum illo: imp Uile es idem
simulesse, non esse coniungunt: confer S T EPHANUM CHAvVINUM. 3 eX recentiori-hus RENA Tvs CARTEs Ius M principium hoc: ego cogito, ergo sum, commendauit, quod neque sua indole principium demonstrationi inseruiens est, neque ab ipso Cartesio tale habitum. etenim tantum ubi persuadebat, hanc esse primam eamque certam veritatem, qua quis contra dubitationem ac scepticismum se
munire posset: id quod ex ipsis Cartesii ve bis colligere possumus, quando dicit: sic aurem reiicientes ilia omnia, de quibus aliquo modo possumus dubitare, ae etiam falsa esse μ- gentes: facile quidem supponimus, nusium ess