장음표시 사용
821쪽
DE PROGRESsvi Ae FATIS LONICAE. 763
celebratae: prima eonesuso instituitur a simili adsimile; secunda a partibus singulis ad totum di a singularibus collectis ad uniuersite ; deterςia ex una singulari specie ad. uniuersale, ex quibus diuersis speciesus priecipue usu logicorum celebris est secunda; ita vero a plexisque tradita, Vt omnino emendatione iam tori cura egeati primum enim dilcmrum i ter inductionem mathematicam, qCae proce dit a singulis partibus ad totum. . & Plitioso, Phicam, qua ex speciebus colligitur conclusia de genere, hin i obseruant: deinde non ivlli diuidunt inductionem in perfectam S impζr sectam, qua posteriore haud oimnes Partes δέ sPecies enumerarentur, quod cne caussa fieri solet. nam inductio imperfectn, si etiam foris mula: non datur exemplum contrariam, addatur, non essicere potest conclusionem certam ssed tantum probabilem. tandem quidam inrcluctionem ad certum syllogismorum ordinem
xeducere elaborarunt, vide STEPHANUM
cu AvvINUM; δ id quod partim per terminorum multitudinem; partim pervulgares syllogismorum regulas fieri non potest. g. XXIIII, Quod ad Allis TOTELEM adtinet, constat, quo in honore ipsi fuisse sytilogismum & qua cura industriaque hanc do ctrinam eum exposuisse, siquidem princeps erat propositum, ut artem syllogismorum demonstraret, id quod pleniori opere PE TRVsGAssENDvs R exposuit. quae hanc in rem dederit praecepta, non est, quod heic recenseamus, quum ista longiori & frequentiori philo-
822쪽
64 DE pllo IRRI sv A PATII LOG Ie AE sophorum usu sint celebrata adeoque satis coingnita. quapropter id tantum obseruamus rnum gloria artis huius inuentae Aristoteli vii dicanda sit, nec nep FRANCISCVS PATRICIus A loca Platonis collegit, ex quibus p. teat, philosophum hunc eadem ratione, qua
Aristoteles vocem DPorismi usurpaverit, adhibuisse nomen hoc, & adhuc dixit Porismos, inductioties, exemplum, τεκα Πιοι apud an liquiores habemus Wis s adpeliatione; sic etiam AL cINous syllogismotum formas & figuras ex Platone commemorat, Vt Paullo ante a nobis fuit adnotatum. Mi m de hoe m mento nulla est controuersia: num Plato se
cerit syllogismos 3 siquidem & alii homines
quamuis arte dialectica haud exculti sint, tales argumentationes struere possunt; sed ea est Princeps caussa, de qua disputare debemusrnum quis, ante Aristotelem manum industriamquε negotio huila admouerit, Vt artem ac praecουμα de syllogisinis eosque struendi ratione adferret, cuiusmodi nostro iudicio nullus produci' potest. quamuis studia ipsius, quae in hane logicae partem contulit, non sunt mediocria, praesertim si conditionem disciplinae huius illa tempestate reuocamus in me tem; non omnia tamen essecit perfecta, ac prout inueniendi veritatem modos haud demonstrauit; ita syllogismum quoque ad ma-men tantum veri & falsi adcommodauit, etiam multa ratiocinationum genera eaque minime utilia transmisit silentio. post excessum Aristotelis T ME OPHRAsaeus & EVDEMVsas
823쪽
esiderunt doctrinam defigogismis Θpotheticis
t ex B o E T H I O Probat GER H. I O. V o Ss I V S. sTOICI multum ingenia sua in variis argumentorum generibus eXercuerunt, quorum
λογος a syllogismo Aristotelis tribus. modis differt: primum enim syllogismus Aristotelis saltem duas praemissas propositiones postulat; ad λογον vero Vniea sumeere potest, V. g. viuis E. respiras: deinde in syllogismis aliud quid conceditur in conclusone, quanis in praemissis erat; sed in λογd ebnclusio ea deni esse potest cum praemissarum Vel Vtraque vel una. priussi fiat, λογοι dicuumFδιαφορουμum, V. g.
a ui dies est ' . E. dies est. secundi generis sylluismi ἀλαφορως περανοντες dicuntur, v. g. '' π vel dies est. Φel nox est sed dies non es. E. dies non est. tandem in syllogismis concluso necessario sequitur conditionem praemissarum ; Stoici vero tria genera λογων nabebant, quibus consequentia ex indole praemissarum haud pendeoat. duo autem erant genera argumentorum , concludentia & non concludentia. 'concludentia ratione habita materia sunt vel vera, quae ex sumtionibus veris veram illationem
instituunt; vel fetfui in quibus res sese habet
Contraria ratione; Verorum autem argumen
torum alia sunt demonstrativa ; alia minus; ratione autem habita formae, concludunt vel
824쪽
Blioesice, vel minus: nomine syllogismodi
rum comprehendunt tantum Ostotheticos, qui vel connexi sunt, Vel disiuncti, vel coniunctbti disponuntur iuxta modos, quorum duo sunt genera. primum simplicium est & vocatur proprie τρο ς; qui sit genus figurae argumenisti ; alterum genus est c*mponiorum modorum, quales λογοτστω Vocantur, quod eX argumento pariter modoque componantur. argumenta, quae syllogisti non concludunt, sunt illa, quae via syllogisinorum conclusionem non eliciunt: V. g. b.
s diem esse s noctem nisum es: sed dies es b
denique argumenta non concludentia sunt,quibus oppositum Conclusionis repugnat nexui sumtionum, quorum quatuor sunt genera, quum sint talia vel per diremtionem; Vel per redundantiam, vel eo qu*d sint in figura incommoda, Vel per defectum, quod pluribus persecutus est THOMAs ST AN LEIus. RE P I C v R v s doctrinam de syllogismo haud dignam cultura censebat, rem exigui momentielle sibi persuadens, iis quis dicat, omnis homo est animal ratione praeditum, Plato est homo, ergo animal ratione praeditum; sue: Plato est homo, ergo animal ratione praeditum; lae: Ρlato est animal ratione praeditum, quOniam homo est; Aue o m qi homo est animal ratione praeditum, igitur'& Ρlato; flue quia Plato est homo, igitur est animal ratione praeditum , Vide CHRISTIANUM THOMA
825쪽
g. LX V. Tempore scholasticorum & P
ripateticorum omnis logica arte componendi syllogismum absoluebatur, de qua multum disputarunt; re autem ipsa nihil ad incrementa disciplinae huius contulerunt. etenim generatim obseruare possiimus, quod hi doctores syllogismum non adhibuerint, veluti medium inueniendae veritatis; quod de isto mori
Te grammaticorum, non ea ratione, quae decet
philosophum, disseruerint; quod de aliis ratiocinandi modis excogitandis non fuerint solliciti, quodue in nugis & inutilibus disputationibus diligenter se suaque ingenia exercuerint adeoque doctrinam subtilem, spinosam ac utilitatis expertem tradiderint. quod ad syllogismum simplicem eumque absolutum, uti dicitur, adtinet, acriter disputarunt de desinitione, quam dedit Aristoteles, ac primum quidem de genere ipsius, num λογος tignificet rationem, an orationem, prout quoque alii generis loco posuerunt argumentationem; alii habitum instrumentalem, instrumentum, dispositionem. disserentiam vero huius syllogismi plerumque in scholis significant per principia materialia, formalia, canonica & perfectiva, uti adpellantur. ad principia materiatia reseruntur termini & propositiones, ubi ratione conclusionis varias quaestiones nullius momenti proposuerunt: num conclusio posit dici
proposito' num fit pars Blgogismi ' num sit
illius effectus, aut forma' ratione principiorum formalium instituerunt varia exercitia grammatica ope figurarum & modorum syllogismorum, quum genuinum meditationis huius Aristotelicae finem haud assecuti sint, nec
826쪽
in illis fundamenta diuersarum argumentOrum rationum cognouerint. per principia canonica intelleXerunt canones & regulas,quas ad bene formandos syllogismos magna copia constituerunt, quorum alia dicuntur primaria , quo spectat iactum de omni & dictum de vulgo; alia vero secundaria. tandem principiis perfectiuis comprehendunt doctrinam dareductione atque expositione syllogismorum. syllogismus simplex determinatus diuiditur inmodalem & exponibilem, de quibus multas secerunt disputationes, nec non de syllogismis compositis, & elenchis sophisticis. quae omnia distincte recensere, non necessarium est, praeci liue quum ex libris logicis, quorum incredibiis extat copia, peti possunt & cognoscio etenim non solum hanc doctrinam in scriptis logicis copiole exposuerunt; sed seorsim quo
q. XXVI. PETRvs RAMus duas dialecticae partes constituit, quarum altera de argumentorum inuentione; altera vero de iudicio disseruit, ac iudicium in axiomaticum & dia-niaeticum diuisit, & ratione dianoetici etiam tractauit de syllogismo. quo quaestio cum argumento, ut posito antecedente, necessario concu- datur. syllogismi autem duas partes fecit, antecedens, quod propositione & assiimtione constet, & consequens, quod sit ipsa conclusio. si alterutra antecedentis pars desit, sit enthy-
827쪽
mema; si qua accedat, prosyllogismus. divisit syllogismum in simplicem & compositum: simplicem in contractum & explicatum. contractus sit, quando argumentum quasi in exemplum assumatur, v. s. quaedam confidentia es vistus, ut constantiar, explicatus vero, quando omnes eius Partes deducantur, V. g.
con utio es virtus, quadam confidentia esconsantia; ergo quaedam considentia es vi tus. explicati duas species siue figuras facite
alteram, quando argumentum tam in propo-stione ; quam in assismi ne sequatur; alte-xam vero, quando argumentum antecedat in propositione & in assumtione assirmatum 1enuatur. ad priorem refert quatuor modos secundae figurae Aristotelicae; ad posteriorem ruatuor primae, etiam nonnullos Proprios adit. syllogismus compositus diuiditur in connexum s disiunctum. counexus sit duorum modorum: aut enim assumat antecedens &concludat consequens, V. g. A Hi sunt, diuia natio es igitur 1, aut tollat consequens, Ut tota Iat antecedens, v. g. si nulli rei sapiens absenti tur unquam ἔ aliquando etiam opinabitur emunquam autem opinabitur ; nulti igitur priiassentietur. disiunctus Vero duorum etiam sit modorum. nam Uel unum tollat,ut reliquum concludat, veluti: aut dies est, aut nox es , atines non es, nox igitur es; vel assumat unum, ut reliquum tollat, ut: aut dies est, aut nox es ;at dies est,non igitur nox es: confer PETRUM
mendauit, & syllogismum reiecit.
828쪽
7o DE PROGREssu AC FATIS LOGICAE.
g. XXVII. Recentiores philosophi do- trinam quoque de syllogismo attigerunt,
uamuis non Vna eademque ratione, siquiem alii aduersus istam secerunt censuras; alii uero eam simul ad veriorem usum transtulerunt aliosque adhuc ratiocinandi modos excogitarunt: &alii denique placita Peripatetica retinuerunt, Contra adcusationes deferiaderunt,nouisque auxerunt accessionibus. pr ι-
muna genus est illorum, qui in dignitatem doctrinae Aristotelicae & scholasticae de syllogismo accuratius inquisiverunt, cum generatim, tum speciatim. generatim obseruarunt, sy logismum haud medium esse veritatis inueniendae; sed ad inuentam veritatem, quae in conclusione sita est, probandam & certa quadam ratione proponendam facere. IO. Lo-Cκxvs dicit: BPogismus magis ad victoriam in dissputationibus consequendam, quam ad veritatem inueniendam accommodatus use
et Metur; & paullo post : 6siogismus cognitimine posterior re proinde inutilis es; item: f
Ogymus ad summum ars tantum est pauxit i , quam habemus, cognitione cum aliis dimi candioine ulteriori quovis argumento. quod iudicium adprobat ANDREAS RUDIGEM, si intelligatur de vulgari doctrina: ne non
bene obseruat, quod, antequam struatur syllogismus, nota sit conclusio adeoque Veritas, &
829쪽
hinc dicit: quod vero iam ηotum es, id Iane' interueniente forma figogismi nec noue detegendum es, nec noue detegitur; & quibusdam
interiectis: ergo A quid conducat DVNisiva
forma, disputantibus sane conducet, atque a versarium impudenter apertas consequentias negantem confundet. speciatim vero nonnulla momenta doctrinae Aristotelicae examinarunt.*,quid illis insit, demonstrare elabora .runt. Peripatetici igitur laudant tres figuras syllogismorum ;CHRIsTIANVS autem TH
adtinet, possemus carere fecunda s tertia, ta/7- tum abest, ut quartam prioribus putemus esse Iuperaddendam, quia conclusomes tam affirmativa, quam negativae, to uniuersales, quaru particulares comprehenduntur sub modis pri- mae figurae: & GvΝD LINGIVs: eminet inter omnes figuras prima. ceteris tuto caremus: adde TITI VM. 3 quartam figuram,quae vocatur galerica non solum Peripatetici; sed& recentiorum philosophorum plerique rei cerunt; nonnulli autem, A VcTOR quipste artis cogitandi; ' TITI Us; IO. CDRI-
D 1 G E R 7 istam probarunt, quumve Vulgares illius modi sint barbari, calentes, dibatis, se-Damo, se om, duos tantum Ru Di GER sretinuit, quoniam calentes, fessamo, stes mPertineant ad secundam figuram, & pro bar'
830쪽
hari posuit barbara, sicque fecit conclusonem pro particulari uniuersalem. conditores logicarum peripatetici magnam regularum Copiam ad struendos syllogismos proponunt, quibus recentiores philolophi haud aequale posuerunt pretium. sic generapim IO. CLE-u 1 c v s de illis ita iudicat: verum quidquid dicant Halectici, hae regula inanes suπt, sine rei, de qua agitur, cognitione; quoniam saepis e sensim vocabulorum intelligere non po fumus, adeoque an ad regutas exactumst argu- mentum dignoscere, nisi rem aliunde noscamus. contra re cognita me regularum usu haud di sculter fastatem ratiocinationis deprehendimus; unde coPigere licet, inania esse logico
rum podicita, qui. δε es ros spondent, ut quispiam opestius dialectices post quidlibet
defendere re oppugnare: Confer GVNDLI G I vM &GER HARDVM. 3 speciatim vero regulam illam vulgarem, quod megius ter Linus non ingredi debeat contarionem TL-τιys ' pronuntiauit, frustra esse positam:& Io. LOCKIVs s item ANDREAS RUDI- GER obseruarunt, quod canon ille, nihils
qui ex propositionibus particulatibus, sit selius. nec minori industria doctrinahi de Blgogismis
co 'sitis examinandam emendandamque eL se censuerunt. nonnulli putarunt, syllogis' mos compositos duplicis esse generiis: Vel constet ex propositio ge composita, inio spectet Milogismus condationalis, disiunmutis, copι -