Io. Georgii Walchii ... Parerga academica ex historiarum atque antiquitatum monimentis collecta

861쪽

nem inter ipsum & Vaninum instituit. alii accusserunt ipsum scepticismi, quod omnem sensuum fidem remouerit & easdem dubitandi rationes, quibus usi sint sceptici, adtulerit, in

quibus adcusatoribus est sAMvEL PAR ΚER aduersus quem caussas Cartesii egit AN To- Nivs le GRAND: adde PETRUM DANIELEM HvETIVM. 3 alii quidem negant, Cartesium iure ac merito in atheis ac scepticis

posse numerari, siquidem, si spectamus ad atheismum, existentiamDei tantum in dubium vocaverit, quum ista ex lumine naturae sit cognoscenda, & inter dubitationem ipsius ac scepticismum hoc discrimen sit positum, quod1ceptici semper in dubitatione permaneant, id

quod Cartesius minus secerit. at Vero neces-1e omnino habent profiteri, quod Cartesius talia de dubitatione tradiderit, quae factici quemdam in atheisinum ac scepticismum pon

runt ex sectatoribus CARTEs II, qui ipsius auctoritatem tueri elaborarunt, Obseruantes, quod haud serio dubitauerit,video IO.sCHO-

Lee a

862쪽

T ANV Μ. y at vero, qui alienus est a studio prauorum assectuum ac partium Cartesii, remque accurate ac solida meditatione considerat, omnino potest cognoscere, quod Cartesii dubitatio fuerit negatio, quae nihil habet Commune cum veritate, sed viam parat ad atheismum&scepticismum. g. XLIII. Variae autem doctrinae sunt. quarum historias tradere, e re esset, si id per spatii rationem ac temporis fieri posset. quapropter Vt nobis propositam breuitatem obheruemus, paucis tantum de arte disputandi ac methodo ex historiarum monimentis edisseramus, praecipue quum nobis sit in animo, specimen modo huiusmodi historia: logicae exhibere. quod ad prius momentum adtinet, va

rii modi disputandi celebrati apud philoso

phos possunt commemorari, quorum Principes recensere instituamus. non est, quod duramus de Oratione continua, quam in disputationibus adhibuerunt antiquissima aetate, ut

pluribus ostendit Io. FRIDEM. SCHNEDDER; quoniam artem logicae ex historiis illustramus adeoque artem quoque disputandi respicere, necesse habemus. apud veteres graecos celebris extitit modus disputandi per dialogos, de cuius auctore diuersa ratione disseritur. etenim inuentio eius vindicatur mOdo ALEXAMENI TEIO; modo ZENONI

Eleati, qui scripserit dialogos; modo s o C RATI, modo PLATONI, quae diuersae opini

mes facile inter se possunt conciliari, si dic mus, quod post ZENONEM hoc scribendi

863쪽

DE PRO Gn Essu Ac PATII LOG Ic Alli sesac disputandi genus maiori cura coluerint atque ornauerint so CRATEs ac PLATO. in .

Primis autem obseruamus, rationem hanc disputa nili praecipue adtribui a scriptoribus so- CR ATI, etiam adpellari methodum Meraricam, quoniam istam Socrates praecipue contra sophistas, qui illa frequentissime usi sunt, adhibebat felici successia. hinc & alias leges

praecipiebat, ac sectatores fallaciarum, siquidem unicuique liberum relinquebat respondere, quidquid ipsi videretur, quin etiam iu-hebat alios, cum quibus disputabat, opiniones suas explanare. methodi huius exempla re-Periuntur in PLATONI s dialogis, & in XENOPHONTE, qui plurima refert Socratis colloquia , vere, ut videtur, habita, quum P L AT O multa finxerit, ex quibus I o. CLERIcus regulas heic obseruandas collegit diligentei . sic ante Aristotelem sine ope syllogismorum fiebat disputatio per dialogos, quod colloquia uoque, quae Iobus cum amicis instituit, con-rmant: nec non poli aetatem Aristotelis modus hic adhuc vigebat, quam in rem saltim clisiputationes seruatoris nostri cum iudaeis, pharisaeis & sadducaeis testari possunt. recentissimo tempore CARIsTI AN Vs ΥΗΟM A s Ius magnum pretium modo huic disputandi statuit eumque cultoribus logicae commendauit studiose: ANDREAs RV DIGER vero de isto hoc tulit iudicium: ut non dicum, methodum per quaestiones conclusones solum

Hosa ambagibus ideo est, quod alter non potes

Eee 3 obligari,

864쪽

odiit gσri, ut perpetuo alat vel neget, sed ipsimiique etiam permittendum, ut se nescire quasti rationem respondeat. iam si rabidus sit, - tam Hu ait s negat, donec ad quaestionem pal-- mariam peruenia alter; ad hanc per τό nescio - respondet: se noua series quaesionum alteri erit. insituenda, ad quarum principalem si proce sum Aenuo fit, iterum eodem modo erudere eum

g. XLIIII. Apud veteres celebris quoque

-extitit modus disputandi Megaricus, cuius ia- . entio tribuitur E v CLIDI, .cosditori se la JHegaricae. namque teste LAERTIO, si ph . osophus hic aliorum sententias ac Conclusi Ines. Confutauit per conclusiones, quae variai continebant absurda & incommoda, prout iam supra I verba LAERTII sumus interseretati.

.xo ratio disputandi per θύogismos longo tem

poris tractu in scholis celebrata fuit, Cui ARD TOTELES praecipue multam dedit operam. etenim quod ad illius inuentionem adtinet, discrepant auctores sententiis suis, cui haec laus et debeatur, siquidem alii hac in caussa fauent. Aristoteli; alii vero.obseruant, quod non χ-

865쪽

lum vox dirigismi more Aristotelico adhibita deprehendatur in Platone; sed & res ipsa, prout ALCINOvs Persectas syllogismorum

NVM SCHNEIDE Ru M. y quidquid sit; modus hie disputandi usum multorum seculorum obtinuit, adeo ut & nostra aetate, qua philosis- Phia per operam atque industriam clarissimorum virorum a forcubus purgata est, Consuetudo ista per syllogismos disputandi, praesertim in academiis, sit stabilita &. confirmata. at-rui. multi persuadent sibi, eam vim arti huiuisputandi inesse, ut nulla alia ratione veritas imaestigari atque in lucem proserri possit, etiam aegro serunt animo, si quis a more isto discedere atque alio modo ad disceptationem adgredi velit. recte iudicat de methodo hae ANDREAs RV DIGER: 3 DEogifica metho Hus etsi hoc non laboret, laborat tamen auiore Encommodo. opponenti enim iacet argumentaria haculo ad angulum respondentem si noufondere, saltem copia inanium argumentorum xamdiu lacessere, donec tempus praestitutum sit elapsum. respondenti conceditur ad maiorem mel nihil respondere, si thesin modo suam pro-hare, vel ineptis diuinctiunculis vim argumentorum tamdiu eludere, donec iure suo excipere queat, animum iam esse in patinis,'differendam adeo huius rei disceptationem in aliud tempus esse. adhuc ex antiquioribus commemorare debemus DIOGENEM CFnicum, qui ad-

versavi

866쪽

versiariis sibi non ratiocinatione quadam; sed actione ipsa. qua ipsos deducebat ad sensionem, obuiam ire solitus est. quapropter D I O-GEFIEs LAERTIVS δ de eo tradit, quod ratiocinanti cuidam & concludenti, illum habere Cornua, manu frontem palpans dixerit, equidem in non video: & dicente quodam,

non este motum, exirgens ambulauerit. Cuiusmodi ratio disputandi in illis rebus, quae ipsa nituntur sensione, potest adhiberi, si modo cum illis agendum est, qui certitudinem son1lium admittunt, qua remota, ne hoC quidem disputandi genus pondus quoddam habere potest. 6. XLV. Ceterum plerique veterum Philosophorum studio altercandi aliisque fallacias struendi tenebantur. seque tradebant Contentionibus non in gratiam veritatis, sed pravorum adfectuum libidinem. sc in schola Eleatica ZENO auctor disciplinae erisicae a uibusdam habetur, quamuis etiam artemialogorum coluerit. PROTAGORAs scripstartem contentionis & libros contradictionum& ipse adhibuit sophismata. Megarici dice- bantur siue contentis, & inter discipulos EUCLIDIs erat EvavLIDES, qui Varia argumenta captiose produxit, supra ' a nobis Commemorata atque illustrata: cuius auditor ALEXIN vs Eliensis dicebatur elenxinus a contradicendi studio, teste LAERTIO. 3 auctor scholae Eretriacae MENEDEMUS Uehemens adeo fuit disputator, ut liuida saepe facie discederet, quod obseruat THOMAS sTAN-

867쪽

L Eius; STOICI autem fallaciarum plenis disputationibus fuerunt addictissimi. duplex illis erat genus disputationis: alterum breue,1ubtile, spinosum, ipsisque proprium; alterum vero vulgare,quod vel continua Oratione, vel interrogando vel respondendo absoluatur,

quod de hoc argumento disseramus, quoniam id superioribus satis est expositum ac dignis

testimoniis confirmatum.

' g. XLVI. Recentiori aetate plerique scriptorum logicorum operi huic satis fecisse sibi

videntur, quando demonstrant, quomodo ars

disputandi per syllogismos misit institui at

que exerceri. quapropter pauca sinat, quae in gratiam historiae huius a nobis obseruari debent. Io. CLERI Ous edidit dissertationem philosophicam de argumento theologico ab invidia ducto, qua hanc argumentationem,quum ad aduersariorum sententias non soliae r spondeant; sed id agant, ut erga illos excitentinuidiam eoque imperitos ab inquisitione re xum controuersiarum auocent & ad assensium perducant; elegantissime eXposuit. recensen varios modos, quibus efficitur inuidia, quando siententia, quae oppugnatur, male explicatur: minibus inuidioses infamatur: eum inuisorum hominum dogmatibus confertur: exaggeratur momentum quaestionis: invisi redduntur honi, quod vocibus nonnuliis a theologis inuentis virnotini: studiose occultantur rationes, qui hus refutanda sentestis nititur: taeentur incommoda, quibus premitur sententia defendenda : praetermittuntur ea, quae inuidiam amoliri,

Eee s possent:

868쪽

gro DE PROGRESSU AC PATH LOGICAE.

possent: inuidiosa confectaria deducuntur ex sententia eorum, qui oppugnantur; malienis fusipisionibuι premuntur: nouitas iliis obiicitur, quasi crimen: consensu hominum potentiorum opprimuntur: miscentur in Eisceptationibuae. quae cum iis habentur, multa, quae ad rem nisu faciunt ,sed quae inuidiae creandae apta unt: in deteνiorem partem accipiuntur indifrentia:

prouocatio sit a peritis iudicibus ad imperitos raduersarii denique quasi immorigeri magi ratibuι infamantur. ANDREAS RV DIGER

Praecipue commendauit modum disputandi per enthlymemata, ubi sic dicta minor propositio omittituta tandem huc quoque reserenda est ars illa disputandi, quam nonnulli ex doctoribus ecclesiae romanae in praesidium malae mussae adhibent, quippe quae tribus praecipue momentis absoluituri primum Ias scripturas sacras a nobis & illis, qui ecclesiae reformatae se addicunt, veluti unicum probandi fundamentum postulant, nec permittunt, Vt Con

sequentiis viamur; sed iisdem verbis propo-stiones nostras, quibus istas pronuntiemus, ex diuinis. oraculis demonstremus. deinde ossicium probandi tantum ad aduersarios, Cum quibus disputant, pertinere asserunt; sibi vero esse integrum, de rebus religionis assirmare, nec amrmationis ullam vel ex scripturis, vehantiquitate ecclesiastica adferre probationem.

tandem adtribuunt sibi quoddam priuilegium, quod sint inpossessione opinionis suae, qua de

re legi possimi GEORGIvs CALIXTUS,

869쪽

9. XLVII. Scriptores, qui artem disputandi

exposuerunt, suiu Vel generales, quo 1pectant illi , . qui logicae praecepta recentiori aetate tra-λiderunt, quorum notitiam ex superioribus Possumus haurire; vel deciales, qui ex insti Tuto argumentum hoc persecuti sunt, modo peculiaribus libris; modo disputationibus academicis. prioris generis sunt ANDREAsRhsLERus methodo disputandi, quam I. P. FELwINGER edidit; CONR. HORNE IV sIibro de processu disputandi; FRID. DEDE- A1NDus artiscio disputandi contracto; Io. oNRAD DAN Nii AVER Vs idea boni disputatoris; I A C O B V S THOΜAs Ius procus, dis

nus succincta manuductione ad methodum dis putandi s conscribendi disputationes iuridi-cM; IO. FRID. HEI NE methodo disputandibodierna: quibus etiam adiungimus regulas bene disputandi praeparantes atque in ipso con Fictu adiuuantes IV. tabulis expositas cura

IACOBI GUILIELΜI FE VER LINI, item

abses de fatione errores oppugnandi s verita tem defendendi, quarum auctor est CARO LusFRANCISCVS BVDDEus, assinis noster optimus.. posterioris generis sunt varii scriptores disputationum huc spectantium, ex quibuR

tantum commemoramus dissertationes C H R ISTOPHORI WEIssENBORNI iis arte disputandi; WoLL F. CHRISTOPHORI WIs A N n i de detractione disputationum nonnum-

quam

870쪽

quam iusta; Io. BERN HARDI WIDEBvas 1 1 de variis dissutandi modis; Io. IACOBILEM MANNI de certaminibus eruditorum rite instituendis, ut de multis aliis taceam Us.

g. XLVIII. Extremo disiertationis huius attingamus quoque breuiter historiam doctrinae de methodo. voces methodi & ordinis sunt plerumque unius significationis, quamuis Peripatetici istas interdum a se distinguant, ita ut methodi ossicium sit demonstrare; ordinis demonstrationes disponere; ordo pertineat ad integram disciplinam; methodus ad singulas partes: hinc etiam dicunt ordinem iuuare &promouere cognitionem; methodum vero eandem gignere atque efficere, Vide CHRl-STIANUM THOMAs Iu M. R sed haec disserentia est nullius auctoritatis, siue respiciamus rem ipsam: siue usum. methodum diuidimus in uniuersalem &particularem: illa respicit eruditionis partes generatim & ostendit, quo ordine snt cognoscendae; haec speciatim veritatem, quae duplici ratione consideratur, prout ista vel cognoscitur; Vel cognita ac percepta aliis proponitur: unde duplex oritur methodus; altera meditationis; altera vero diductica, uti adpellatur. de methodo media rationis omni fere tempore philosophi solliciti fuerunt. ut ostenderent, quo ordine meditatio sit instituenda hacque cognoscendum V rum & falsum, quamuis non omnium labor s liciorem habuerit successum. eX antiquioribus ΑR Is TOTELEs libris τιοῦν ἀναλυτικων doctrinam hanc attigit, ac quidem multorum iudiciis solide exposuit, si modo interpretes

ipsius