장음표시 사용
871쪽
ipsius opera sua functi fuissent felicius. qua-Propter ER HARDVS WE GELIVS, qui magnum decus academiae nostrae fuit, edidit an absin Ariuotelicam ex Euclide resitutam, quae genuinum sciendi modum s natiuam re auratae philosophiae faciem per omnes disciplinas ichnographice depingeret, atque in eo inprimis
fuit, Vt opus οἰναλυτικων explicaret recte ac verum illius usum demonstraret. NI ZOL Ius
vi generatim magno studio philosophiae Aristotelicae sese opposuit; sic&censuram in hanc cloctrinam exercuit: δ quam ob causiam DA
minus honorifice sentit atque obseruat, quod studio partium abreptus multa disputauerit aduersus ipsam veritatis rationem, Per occasionem litis cum MAIORAGIO institutae.sCHOLAsTI CORVM Iibri plenissimi nugarum sunt de hac doctrina. Primum enim distinctionem fecerunt inter notiora natura aenotiora nobis, qua posita disputant: num bona methodus debeat incipere a notioribus natura, an a notioribus nobis y his expositis, tradunt
diuisionem methodi, quae sit vel anubrica, vel dinthetica, vel de itiua, quam Vltimam nonnulli diligentes Aristotelis assectae reiiciunt &duas priores retinent. Bnthetica sit, quae progrediatur a principiis ad principiata, a simplicibus ad composita, a partibus ad totum , &propria sit philosophiae theoreticae ac praecipue physicae; anal tica vero, quae a fine progrediatur ad media ac propria sit philosophiae Practicae. tandem Proponunt regulas speciais
872쪽
les de methodo, quod debeamus agere de no
mine , de quaestione an sit ' quid sit ' quotuplex
sit res, de quaesione οτι s-του λοπι, cuiusmodi praecepta merito perstringit CHRIs Τl-ANUS THOMASIV s. ex doctoribus hisce praecipue IACOBI ZABARELLAE libri quatuor de methodis laudantur, de quibus BARTHOLOMAEUS RECRER MANN dicit: in libris Zabareliae eminent illi quatuor de methodis, quibus lumen omnis methori, ut re demonstrationis, immo praecipuarum doctrinarum Iogicarum maximum in germania accendit. eX-tant illi in operibus ipsius, quae prodierunt ΜDLXXXVII. sol. ubi etiam legitur apologia aduersus FRANCISCUM PIC COLOMINAEVM, qui 3 Zabarellae doctrinam labefi-ctare adnisus fuerat. alios autem auctores huc spectantes recenset sPACHIV s. εβ. XLVIIII. ΡΕΥRvs RAMvss dicit: methodus es Hanoia variorum axiomatum homogeneorum pro naturae suae claritate praeposiatorum, unde omnium inter se conuenientia i dicatur memoriaque comprehenditur. hinc ut
ex ipsius sententia spectatur in axiomate veritas & falsitas; in syllogismo consequentia &inconsequentia; sic in methodo consideratur, vi per se clarius praecedat, obscurius sequatur, omninoque ordo & confusio iudicatur. atqui ex hac ratione definitio generalissima prima erit: distributio sequetur, quae si multiplex fuerit, praecedet in partes integras partitis, sequetur diuisio in species: partesque ipsae R
873쪽
species eodem ordine sunt rursus tractandae ac definiendae, quo distributae fuerint: &transitionum vinculis, si longior inter eas intersit explicatio, colligendae sunt. hisce igitur ex ponit sententiam suam RAMVs ac declarar, quod unica tantum sit methodus, de qua doctrina BACodevERvLΑΜ Io hoc tulit i dictum: de unica methodo ου dichotomiis nil attinet dicere: fuit enim nubecula quaedam δε-ctrinae , quae cito transit: res certe ui s leuis rescientiis damnosissima. etenim huiusmodi homines, cum methodi suae legibus res torqueant, quaecunque in dichotomias illas non apte
cadant, aut omittant, aut praeter naturam i
sectant , hoc inciunt, ut quas nuclei re grana scientiarum exiliant, ipsi aridas tantum s δε- ferras siliquas fringant. itaque inania compendia parit hoc genus methodi, solida scien-riarum destruit. L. Dictus BACO devERvLAMio ipse in hac doctrina de methodo inuenisse noua sibi visus est: quamuis nec satis distincte, nec perspicue sententias suas declarauerit, vi bene
seruat & summam ipsius doctrinae exhibet, quam heic repetere, non necesse est. inprimis extitit CARTEsIVs, qui peculiarem dissertationem scripsit de methodo, qua illius duas species anabricam &Bntheticam proposuit, ac praecipue artem hanc ad mathesin adplicavit. eX quo tempore mathematici methodum dictam mathematicam singulari cura&studio coluerunt, qua principia quaedam generalia
874쪽
ponuntur, id est definitiones, aXiomata&postulata, ex quibus deinde certissimae conclusiones deducuntur, cuius regulas ex scriptoribus logicae AvCTOR artis cogitandi & Io.cLERI Cus tradiderunt. quod ad inuentionem illius adtinet, methodus ipsa iudicatur antiqua, quum ALCINOvs 3 Platonem ad
ticam haec differentia fuisse videtur, quod illa ex quibuscumque principiis emciat conclusones; haec Vero certa principiorum genera certumque eorum ordinem requirat. atqui hanc EUCLIDI mathematico, veluti auctori adtribuunt, teste saevRMIO: Euclides a tem primus est, qui omnia Geometrica eos egit, eosiecta in quindecim elementorum libros digessis, negligentiusque probata accuratius rimon auit: adde G E R H. I O. V Ο s s I v M. si prae aliis istam diligentissime exposuerunt TS CHIR HAvs Ius I & celeberrimus CHRISTIANVA WoLFFIVs: 3 nec non fuerunt, qui istam ad alias disciplinas adcommodarunt, Vt PETRUS
cussione fundamentorum fidei pontificia ad res
sacras; SAMvELVero P VFENDOR FI V s ad iurisprudentiam Vniuersalem. at vero nostra aetate ANDREAS RUDI G ER Prout magnum
875쪽
studium in id contulit, ut disserentiam matheseos & philosophiae demonstraret; sic quoque
obseruauit, quod methodus mathematica non omnibus disciplinis possit adplicari ac ratiocinatio philosophica & mathematica maAimo pere disserant. tradidit quoque methodum, quam adpellat mathematicae aemulam, quippe qua obseruatur primum sensio, siue interna, siue externa, siue utraque; deinde vero defi- nitio, tum diuisio, item axiomata, conclusiones&scholia, secundum quem ordinem syntheticum conscripsit institutiones eruditionis. nec negari potest, quod multi magno cum detrimento veritatum abusi fuerint methodo mathematica, id quod eXempla CARTEs II,
s o N i demonstrat iones de deo satis confirmant. Ceterum fuerunt, qui diuisionem methodi in Bntbeticam & anablicam non magni fece
g. LI. Hactenus de methodo meditationis, quam sequitur method, didactica, cuius d Arina graeca voce quoque adpellatur methodo- Iogia. recentiores praecipue icriptores logicae elaborarunt, non solum Viam ad cognitioneω veritatis commonstrare, sed quoque ostende re, quomodo per ossicia humanitatis obligati debeamus cum aliis communicare de cognitis veritatibus, quibus commoda mortalium vita romouetur. quapropter doctrinam hane
ogicae vindicarunt BAYERVs, 3 IO. CLAU-
876쪽
FIus ' aliique. methodus haec considerari potest vel ratione obiecti, quod tractandum nobis elegimus; vel ratione auditorum ac discentium,quorum conditioni istam accommo- damus. ratione auditorum diuiditur metho-- dus in acroamaticam & exotericam, cuius discriminis vestigia in antiquis monimentis de-
prehendimus, quo spectat distinctio scripto-
irum ARISTOTELI Sin exoterica, quae CIC M
n o adpellat populariter scripta, & acroama-- tica, qua de re legi possunt MELCHxo R
cendi rationem paraenetica quoque & para- . digmatica resertur, quas aptas nonnulli iudicarunt ad mouendos animorum adfectus ideoque inprimis in tradenda doctrina de moribus adhibuerunt. praeter has methodos adhuc aliae sunt: methodus quippe per Halogos, quam diligenter illustrauit GEORGIvs P Α-
877쪽
DE PROGRESSU AC FATIS LOGICAE. 8I9sculus; δ item per Bmbola, qua ex Verustioribus praecipue vius est PYTHAGORAs, per fabulas, quibus & veteres & recentiores doctrinas morales proposuerunt, Vide I O. A L-BER TvΜ FABRICIvΜ,' quo dispectant scriptores rerum publicarum fictarum & commentitiarum , quod argumentum persecuti
q. LII. Sed haec sussiciant speciminis loco. nobis enim neutiquam fuit Propositum, pleniore stilo historiam omnium doctrinarum, quas complectitur logica, tradere; sed tantum
elaborauimus, per eXempla quaedam commonstrare, quomodo talis historia consgnanda esset litteris, hancque in rem adiumenta quaedam indicare. ceterum ex illis, quae diximus, non obscure possumus cognoscere, quae
fata fuerint doctrinarum logicae, quid debeamus antiquis, quidue praestiterint recentiores.
878쪽
TRADENDI SPECIATIM.Σ Τ N Ο Ψ . Dicendorum sun-a. q. I. Varii modi logicam remdendi generatim indicantur. S. II. modus, logiacam tradendi per Bmbolo. 6. III. per hierogly bica. S. IIII. per exempla. S. V. VI. quia sentiendum fit de bis commemoratis modis. S., de Oncretimo logico. S. VIII. O . . g. LDUo sunt momenta, ad quae in hac logicae
historia animum debemus aduertere, uorum alterum spectat ad scriptores, qui arti huic manus operasque admouerunt; alterum ad ipsam doctrinam, quae duplici ratione potest considerari, partim ratione obiectorum, quae Proponuntur; partim ratione formae siue modorum , quibus materiae EXplanantur & traduntur. de priori disseruimus breuiter Capite superiori: quapropter ordo postulat, ut ad posterius quoque momentum adgredia
g. II. Uarii sint modi disciplinas adeoque etiam logicam tradendi, quos cum methodis haud
879쪽
haud confundere debemus. methodus enim respicit praecipue ordinem doctrinarum, quo istae inter se connectuntur ac proponuntur, id quod variis modis, quamuis Vbique una atque eadem methodus Observetur, fieri potest, quemadmodum diuersis methodis eundem modum possumus adplicare. quod ad methodos asstinet,quibus logicae conscriptae sunt, de illis supra disputauimus: quibus oe caussis iam nobis in animo est, dispicere tantum de variis modis logicam tradendi a nonnullis obseruatis. GEORGIvs P AsCΗIus edidit li-hrum Omnino elegantem de variis moralias dendi modis, cuius exemplo incitatus I
pit, quibusdam dissertationibus eadem ratione de variis modis logicam tradendi ediserere, atque Obseruauit, logicam proponi posse vel ornate, vel aude sine quodam ornatu; O namenta vero Petenda esse vel ex loco simi-
Iium, quo etiam spectent Bmbola, emblemata. hierogldiphtea; vel ex loco exemplorum, Vel testimoniorum. g. III. Logica igitur tradita est per symbola , id est per essata translata, grauiora & bre-Viora , quorum sententiae non facile intelligi ac praecipi possunt. quamuis nemo quidem integrum compendium logicae per symbola Conscriptum usui publico tradiderit; FEvE LINVS tamen existimat, quod ex symbolis PYTHAGORAE quaedam eligi possent, quae huc spectarent, e. g. quum dixerit: viaspubliacas declinato, quod symbolum ita explicantet
a Dissere, de variis modis logicam traἀendi eap. I. s. .
880쪽
non debemus sequi opiniones plebis, quippe quae
certo iudicio carent neque extra controuersam funiposita, vide T Η Ο Μ A M s T A N L E I v M. Lad cuiusmodi 1ensum logicum alia Possent a Commodari, aut ad ipsorum imitationem quaedam fingi, cuius logicae symbolicae ipse FEvERLINus specimen exhibet: symbolum I. Palladis e tem atque caput Medine ob oculos tibi pone, id est, perfectiones atque impersectiones, suevitia intellectus humani animo tuo probe Considera. symbol. II. olyae vestigium ab cinere tolyito,
h. e. obscuros atque confusos conceptus euitato, eosdemque a mente remoueto.
symbol. ΙΙΙ. augusum annulum negestato, i. e. caueas tibi a philosophia 1ectaria omnibusque praeiudiciis. symbol. IV. cum ea, qu/e aurum habet, ne congreditor ad liberos ρrocreandos, hoc est, praeiudicia auctoritatis extirpato. symbol. V. per viam publicam ne vadas, h. e. praeiudicia a multitudine idem sentie tium desumta eXue. symbol. VI. in Choenice non fedendum, id est, praeiudicia auaritiae sunt deponenda. symbol. VII. Apodinem octium ex animo tuo elicito, h. e. praeiudicia ambitionis e mente tua deleto. symbol. VIII. fine lumine ne loquitor, h. e. de rebus non satis intellectis iudicium suspende, siue sobrie dubita. symbol. VIIII. in meridie somno ne indulge,