Joannis Bernhardi De Fischer De senio, eiusque gradibus et morbis, nec non de eiusdem acquisitione, tractatus, de nouo reuisus et abundanter auctus. Accesserunt praeterea desiderati Franc. Ranchini, et Floyeri gerocomicarum, amplae sciagraphiae. Nec

171쪽

per se est debile, tanto magis nunc in corde r m tus cordis est, per te, illis rarior, et debilior; arteiariae valde amplae, et Vix sanguine replendae: quid, mirum iam, si, sub defectu aliquali sanguinis, solas vapor elasticus cor flaccidum amplius distendat, et neruprum virtutem 'sufilaminet, vel si, sub retent respiratione, sanguis detentus neruos cordis debiles .eutere suo in totum priuet Dilucidationis ergo dabo sequentes breues casus. Vir annorum S hydropicus factus, fit asthmaticus: ' cum simul vires vitae valde laberentur, cordisque actio imbecillis euaderet. sub respiratione paululum compressa, vitae finem adsuturum metuebat, hinc cum ipsi cr pitus ventris emittendus instaret, famulo suo imperabat, ne illum desereret, in Mare enim crepitum, et sub illius emissione se moriturum: comprimebat eo ipso spiritum, ad emittendum crepitum, et simul e spirabat. Alius annorum 66, per aliquot annos e hypochondriis, et pulmonum infarctu, inlimaticus, obesulus, . vitae finem ex debilitate instare obseruabat: cum tamen ad ambulandum adhuc vires valerent, suasu Medici haustum cereuissae Anglicae sortio- ris bibeb t: refocillebantur inde subito vires ad a gri ipsius gaudium: committebat se lecto, et suau, ter per horulam dormiebat: ' expergefactus rursus haustum cere uisiae sumebat, et currum adscendobat, in quo sere per milliaris spatium extra urbem veli batur: sumserat autem secum in currum ampullam cum cereuisia hac, ipsit mire analeptica, et extra v bem adhuc eius haustum potauerat. Redux domum saccus, aluum deponebat fluidiorem, et post hori

iam altera vice, cum torminibus quae omnia ex cereuisa, et quidem ultimo, post succrassationem in cur

172쪽

r a CAp. II. DE MORBIS sENIM Bus, tu pota, accidebant, quia seces communiter quatriadam infundo ampullae restitant: Cum audiem tertia vice alunm deponeret, exspirabat. Vir annorum. 67 habitus laxi, ex multo aquae vitae potu, hydrope thoracis, et polypo videbatur laborare; nihil iminus apparenter valebat: cum scalas ad capessen dum officium adscenderat, et ad scribendum pe nam iam inter digitos tenebat, absque mortis prae usis signis, de sella in terram mortuus cadit.

g. XLI.

Interim non excludendae sunt aliae causae Symeopes et Lipothymiae, quia haec relaxatio neruΟ-xum non semper in corde, vel in cerebro incipit, et quidem non semper vel a desectu sanguinis in corde, vel a spiritu retento. Docen ur id variis casibus aliis. BERNABEus, Medicus Romanus, in Tra- ictatu de morbis improuisis, tradit de sexagenario quodam, quod, postquam sanus surrexerat, ex parco aquae vitae haustu. grauissimis ventriculi doloribus correptus sit,. cum insecuto sudore frigido, et mo ' te. Aquam: mortis veneno tinetam, illum hausisse' putares, nisi Appendix A. I. D. II. Eph. Nat. C. no- ' his casum daret colicae grauissimae, a parce sumto spiritu vini natae. His addam castim alium, do- .centem, quae incommoda ex spirituoso medicamemto interdum assurgere possunt. Proiiciebatur quidam, tempore hiberno, ex traha, in stipitem ob-

uium, quo ipse sinistrum latus sub costis spuriis

contundebatur: sequebatur mox leuis dyspnoea, et paulo post mictus cruentus. Cum. sanguinis quasdam stagnationes superesse posse iudicarentu , ad illas re luendas tincturae tartari non admodum sa-

atae guttae aegro clabantur: sequebatur au

173쪽

tem, sere immediate, anxietas cum leuibus typoth miis, et artuum frigore, quae per horam durabant, et in verticis immanem pruritum finiebantur, ab ipso aegro scalptione ambarum manuum, ad illarum istudinem tandem domatum.

f. XLII.

Interim spiritus vini non solum, non semper triastes hos et mortiferos excitat casus, sed secundum Ephem. N. C. D. III. A. V. Obs emetus eius etiam est euidentissime plane salutifer: recensetur enim ibi, feminam quandam, quando Syncopes, ve ibi appellatur, cardiacae insultus sensit, sub colore

faciei emortuali, exclamasse, morior, morior. et

post subito haustum spiritum quendam apoplectiacum, mortem syncopticam in instanti fugasse. A paret itaque ex his, assici primo et primario, in eiu modi casibus, ramum sexti paris neruorum, orificio ventricu i insertum, et surculos ad cor mittentem. Quod autem in quibusdam haec grauis affectio aspiritu- vini excitata sit, in aliis autem iam excitata sopita, id discriminis adfuisse puto, quod in prioriabus inopia succi viscidi, tunicas ventriculi et intestinorum, secundum naturam tegentis, adfuerit, unde nermi illorum, ad spasinos proni, facile ita irritati fuerunt, ut accedente spiritus vini elasticitate, illos grauiter distendente, paralytici inde euaserint, et liquos cordis neruos etiam tono suo priuauerint. In posteriore autem casu, mortem subitaneam mu/nante, hoc nemorum par, ex parte orificio ventriaculi insertum, ex propria debilitate, sui relaxati nem intendit, quae spirituosis nempe aromaticis, contra apoplexiam, tonum vitalem sulcientibus, i nabatur. Coincidit haec syncope, cum illa lipo-

174쪽

r 4 CAp. u. DE 1loavis sEmitflus, thymia, quae aliquibus ex esuritione accidit, his pastu fuganda. Similiter in Ephem. N. C. re enasetur de semina, quae saepe comedendo synccpen, auertebat. Nonne similis diuersitas appgret in ve- 'naesectione circa lipothymiam ὶ aliquibus enim lupothymiam inducit, aliquos autem a lipotbymis. reo

g. XLIII. . Quoad illam, quae a spirituosis assumtis

in mentem mihi incidit alius casus hic memoranadus, docens consensum neruoriam ventriculi per totum corpus improvise et thsolenter redundantem.

et quidem , ex leui causa: senescens quidam robuosus, appetitus imminutione laborabat, quam a via scido multo, stomacho inhaerente, natam esse iudicabat: formidabat vomitorium chymicum, vel stud officinale sumere, et eligebat hunc in finem aquani tepidam, sale communi salitam, suceessue, opiose iugerendam: cum iam multas eius liberae biberat, mediante penna, in fauces intrusa, ventriculi m tum an 'fericum excitabat. pisciebatur sic multum viscidi; superbibebatur rursus aqua, iterum pennao adminiculo euacuata: Verum, mox, sub hoc labore aeger digitos minuum sibi dolere sentit; mterim bibere et euacuare : ecce. autem digiti podum dolore etiam corripiuntur, qui dolores ita ubiisque increicunt, ut aeger exclamare, et Medicum a se sere cineretur; hic cum nihil medicamentorum ad manus esset, iubet a rum pedes manusque aqua.

calidae immergere, qua immersione . . o on his spasmus dolorificus sedatur. Sea, hismae et pa

tholo ae satis: quid senibus consilii

175쪽

, 3. XLIV.

Ardua sane res erit, inprimis, cum grauissimam morbi huius speciem senes communiter insultare iudicemus, nempe quae ex corde amplo, flaccido, a teria magna, ultra naturam capace, a sanguine fere vacuis, neruisque praeterea debilibus oritur. Efficacissimum et subitae operationis debet esse remedium, quod simul ad manus si, cum mors seres pulsat. Quid autem adeo paratum haberi potest, quam spiritus quidam ab herbis balsamicis abstractus, qualis ille feminae fuit, quo morior, mori rsuum fligauit. Noui seminam, quae olim, cum es.set viginti aliquot annorum, quorundam liberorum iam mater, ventricosa, syncope aliquando corripi batur, adeo subito, ut non temporis superesset, noemori r pronunciandi, multo minus spiritum vini poscendi; simulac vero ad se redibat, post elapsu a vel 4 minuta, statim aliquid spiritus vini postulabat,

et sub facie adhuc emortuali, vitam totam reuoc bat. Praeter spiritum talem balsamicum, extra pa- roxysmum, etiam commendabilis est masticatio camphorae, et gummi galbani iis, qui hunc morbum metuunt. Assectu irruente, facies cum aqua apoplectica, Hungarica, vel alia spirituosa, vel ipsi aqua communi frigida madefacienda, ut nerui faciei abundantissimi, sic agitati, reliquos molitent: artus fricandi, scrobiculus cordis introrsum premendus, sal ori ingerendum, digitus auricularis sortiter comis primendus, clyster sortiter euacuans primo, et mox alius vinoso - oleosus iniiciendus. Venaesectionena

adhibere in lipothythia, quid solennius y bene autem constare cum supra notata syncopes aetiologia,

i quilibet dubitabit. Cum liuetri consideremus, bla

176쪽

- 1 6 CAP. II. DE MORBIs sENILIBUS, hoc affectus genere, circum sanguinis quidem in pa-roxysmo non subsistere, Fasa tamen reliquorum viscerum et extremitatum sanguine esse referta, et motum sanguinis circulatorium, per eius subtrpeti nem in actum reddi posse, eoque ipse cor motum suum, respirationem autem pulmones repetere, non incongruum esse videtur hoc auxilii genus in usiim Mahere. Qui autem irruentem hostem tempestiue sentiunt, pro re nata, vel haustu frigidae, vel haut stulo liquoris spirituosi, cum cautione mox dicenda

sumant.

s. XLV.

Qui timent senes hoc mortis susitaneae genus. et ex insultibus leuibus timere necesse habent, comsilium capiant r. ex supra recensita diaeta longaeis, uorum, qui quotidie haustillum spiritus vini sumserunt, vel bibant vinum generosum, vel manducent quotidie, . inprimis cubitum eundo, granum Vnum vel alterum camphorae, ut vigor neruorum conseris' Metur, ex vigore sanguifiis, nec iustus gradus motus

intestini, seu irritatiui, ut hodiernae scholae loquumtur, ipsis ad cordis motum deficiat. a. Alui segnitiem euitare studeant, ne eius difficilis deiectio spuritus diutinam retentionem poscat; segnitiem auis' tem euitent, vel clysteribus emollientibus, vel pitu. Iis aloeticis, vel iusta diaetae, ad hunc scopum directione, et regimine ; sit autem illa, de reliquo, ar

male tota non carens. Quo tragicus autem casus,

supra allegato romano similis, quoad spiritus vini, sum, non accidat, spirituosa talia non bibant, nisi' bene saccharata, vel comedant prius aliquid panis, vel alius cibi, et si quid accidat cMMassici, statim cibum

177쪽

cibum quemvis obuium devorent, ut detur spiritia, absque mora, quo eius violentia temperetur. : o' g. XLVI. Claudamus huius affectus pertractationem quia busdam casibus memorabilibus, ηd illum pertinentibus. primus sit ille ex Hor MANNI Med. Conc Part. VI. Cas. X. Dec. IV. grandaevi, qui sensibus externis et internis subito priuatus, pro moribundo, vel pro mortuo habitus, tertio tamen die ad inco Iumitatem rediit. Secundus grauior adhuc, sumatue. ' - . ex monitis medicis medicinischen Bede

ken) p. 33ς. viri, a cephalalgia habituali vexati, qui

suos monuit, ne, si forsan typothymia corriperetur, illum sepelirent, exspectando ad diem de cimum qua tum usque. Contigit etiam; quod a typothymia-vel syncope per octi duum durante, ad vitam redi xit. Tertium praebent Ephem. Cur. D. A. Observ. de quodam, fratrem suum, quem diu non viderat, inuisuro, cum autem illum mortuum, et a Medicis praesentibus dissectum inueniret, in tantam incidit Syncopen, ut omnibus ante adhibutis frustra auxiliis, ad vitam reuocare inane si stu- . straneum futurum censerent Medici ; proficuum itaque ducunt, pro informatione de morte hac subiatanea, remoto cadauere fratris, illum dissecare; subaudiens autem talia, in imis cerebri latebris oeculta syncoptici anima, hoc propositum eludit, oculos aperiendo, corpus mouendo, et cum illo celerrime avolando. Fidissima mihi, hunc casum suggessit memoria, locum obseruationis amem, sestinante ata hine tabellario, in tot Ephemeridum Voluminibus, , reperire non potui.) Quartum exhibent Comm nt Acad. Paris A. i7 8. Cum grassaretur ibi rheuma ... ' . M tisinus,

178쪽

vr GAr. II. DE NORBIs SENIL1Bus, iis nus, cum excretione erysipelatode, transeunte inph dlictenes serosas, venaesectio, pro febris vehementi a repetita, ptisanae, et tandem purgationes, omni- us sanitatem xeddidere, senibus autem haec cura non fuit sussiciens ; nam exsiccatis philichenibus, retrogradus a cute ad massam sanguinis prauus humor, illius lipothymia assecit, cuius lethalem esse-

ctum unice cauteria applicata eluserunt. 3 prauus

1lle humor vel neruos stupore affecit, vel vapore lethali repleuit venas. Notandum interim, typothy- , mi as senum, licet morbo incongruas, semper suspectas esse.) Vltimus sit viri senescentis, qui ex debia,

litate generis neruosi, et remora quadam circa aolatae principium, per spasinum sensibilem manifesta ta, no au post somnum quatuor horarum. insulta

syncoptico, mediante tussi anxia et curta, excitabatur, vix se sui compotem sentiens: inueniebat in ' carpo manuum puIsum quasi evanescentem, et simul, intermittentem, sinistram autem manum, et faciei partem sudore frigido assectas; refocillabat autem se subito camphorae manducatione, et 'vino rhen no crocato, cdefacto, et tunc securius somnum capiebat, absque metu noui i nsultus. usu camphorae autem et gummi galbani praeseruatiuo se immunem postea fecit ab hoc incommodo. Neruit , debiles, sensim in somno, ultra iustum modum relaxati, cordis motum tollere tentabant, unde insultus yncopticus; sub euigilatione autem ad tonum re- capessendunt cogebantur, qui roborantibus fulcie-

Restat adhuc ponderanda mors sinum subitanea per gaudium, cum non cisint sagmpla, ex inopinato

179쪽

aeeessa fortuna, vel re gratissima improuiso oblata. mortuorum. Sic anno IT 4, mense Octobr. do centibus literis publicis, moriebatur Mathisburgi Anglus grandaevus, Octoginta annorum, paucis horis, post nuntium, cognatum quendam in Anglia, ipsi magnam pecuniae summam, praeter opinionena testatam esse. Flebile, et stupendum diuitiarum be

neficium. Taceo praeter hunc recentem, casus r

liquos, in historiis reperibiles. Cap III. I. XXXIJ

Dissicile autem reor dilucida tu, qua praecise ratio- ' ine, ex gaudio vires vitae adeo cito suffocentur, ut cessent plane ad cordis motum. Ad syncopen ceriate reserendm est mirus hic affectus. Quemadmota dum terror 'comprimendo neruo fluidum nerueum a sussiciente influxu arcet, et ita cordis motum supprimit; ita gaudium neruos adeo suaviter, ad atoniam usque, videtur mulcere, ut ex abundanti influia xu fluidi neruet, idem motus Vitalis extingMatur, cera cerea ex affuxu nimio cerae. Voluptatem quandam se sensisse interdum praedicant, . qui a typothy-

miis; reuocantur. Cum in praeced. g. de syncope diuturna reuiuiscentibus quidam casus allegantur, merito hic signa de vera molle syncoptica, et totali vitae destructione, scitu quam maxime necessaria.' producenda sunt; ne restitante adhuc vitae scintillu- .la, syncoptici tales terrae mandentur. Sunt vero primario haec tria verae mortis signa. r. perdurans refrigescentia corporis, cum liuore simul notati. et . contabescentia musculorum, et tendinum, simiurigidorum. 3. oculorum sortis marcor. Equidem 'eontingit, ut, qui ex gangraena interna subito iiiva- , . lescente, febrili horripilatione coniuncta, dum coriaporis refrigescintia, improuiso citius moriuntur, , M a pauco

180쪽

18o CAp. II. DE MORBIS sENILIBus, pauco' ab exspiratione elapso tempore, insignites eae sanguinis motu inrestino, millam resistentiam periaphericam iam patiente, recalescant: sequitur tamen mox liuor partium, coniuncta rigiditate, et oculoriam marcore. i Conf. Bruttier de non festinanda se-

. ' g. XLVIII. paradisis est morbus Tenes saepius, et grauius ac ' fligens, quam iuniores. Varia est, occupans num' partem separatam corporis, nunc dimidium, a ve

. . tice ad calcem, nunc truncum medium inferiorem ' . cum artubus, nunc totum, capite solum saluo. Prior nomen adoptat ex parte, quam occupat, se- cunda I iii lexia audit, tertia Paraplegia, qua communiter eF violentia externa ortum sumit, rarius ex interna causa. ' i. g. XLIX. Paralysis particularis corripit interdum subito paris 'tues, interdum successue. Hemiplexia autem comis muniter subito invadit, et ut plurimum sub parox smo apoplectico, nunc leuioxe, nunc grauiore. Pa-,alyses particulares, quas senes patiuntur, sunt com- muniter linguae, vescae et ιν tirum. Raro paralysis linguae totalis est nis ex paroXysmo graui a poplectico relicta, qualis aderat in grandaeva quadam, . quae ex paroxysmo apoplectico hemi extam retinuerat, et per quadriennium, usque ad mortem, tota muta erat; balbutiunt enim communiter ex lin- gua paralytici, nec toti aphoni sunt. In considera. . ' tibnem hic veniunt miri effectus neruorum, eX. lom . . ' ginquo ad ossicia linguae et vocis. Docent enim '

experimenta. facta in canibus: per paris vagi ramiaeeruosi ligationem, subitaneam in illis oriri mutita-