장음표시 사용
191쪽
xortvMQVE CvRATIONE. tyrptimarus, ad tabaci fumlationem appetitus redit, redit autem tragaedia sertiori pristina enim remedia 'effectu suo carent, sinistrum latus fit paralyticum, . et elapsis vix 6 horis aeger moritur. Qui impune, restituti hemiplectici, tabacum fumigant, sunt communiter sortioris temperamenti, et potu vinose, ro
ioplexia, morbus senum familiaris, grauior sane affectus est, saepissime Hemiplexiae parens. Differt a Syncope, quod in hac pulsus nullus, in illa
autem praesens sit, ad extremum usque vitae halitum, imo interdum, in repente Apoplexia necatis adhuc post extremum halitum; contigit enim mihi semel, nouem ictus arteriae in carpo numerare, post sublatam respirationem, in vetula robusta, To annorum, quam apoplexia, post subitaneum in tempore sinistro dolorem, horae spatio sustulit: confCap. I. g. XXIX.) in syncope 'llida mortis imago, in apoplexia facies florida; in syncope silens vel nulla respiratio . in apoplexia respiratio sortis, licet impedita etc. Differt itaque in forma et causa symeope ab Apopl ia et affectibus seporosis. Stertor pectoris, spumans saliua; oculi rigidi, sub palpebris
conniventibus, facies rabicunda, sensuum internorum confusio; externorum desectus, excepto inte dum auditu, et motus omnis carentia, sunt signa
persectae Apoplexiae. Senes interdum horae spatio iugulat, saepius tridui spatio, tardius, Ocyus; sub qua mora in hemiplexiam transit, tuncque hic
dicta phoenomena paululum remittunt, non ' ta nabsque metu mortis insequentis. . Haereo itaque
192쪽
tis eius commentariis, dicentis: non metuans sener apoplexiam, quia subito' necat, quia non omnis apois plexiae est proprium subito nςcare, magis haec proprietas Syncope et catharro suffocativo conuenit. Non' praetereunda tamen silentio est relatio nouellarum publicarum si illis in re medica credere fas est) anni i sq, recensentium, Neapoli, ab initio
mensis Septembris anni i7 4, usque ad Martium anni I7ss, octingentos homines apoplexia mo tuos esse, morte adeo subitanga, quasi fulmine fuerint tacti. Diram accusares hyemem huius anni, quae et ibi viguit, sed illa solum mensibus Ianuarii et Februarii magnae vehementiae in Italia fuit. -
Non adducam multos, et alienos casis, quos maxime WEPFERus in egregio sub Tractatu de spo-plexia suggerit: duos unice meae experientiae adis ducam, licet tantum de insultu apoplectico, non de persecta apoplexia agentes: nec non quosdam: ex Ephem. N. C. Omnes materiam bene dilucidantes; postea quae, cum aliis in cura duco obseruanda, inculcabo. Vetula septuagenaria, robusta, et saliguune repleta, mense Februario, post perpessum quen- . dam animi moerorem, conqueritur de sinistri brachii torpore, qui, cum tridui spatio non remitteret, sanguinis unicas septem', e dextri brachii mediana sibi euacuari facit. Elapsis in horis, sellae ihsidens fit somnolenta, et post leuem capitis motitationem, supina cadit: redit mens post morulam, sed visus deficit, lingua balbutit, vomit. datur vinum caliis dum deglutiendum, pro tono systematis neruorum reuocando; et simul ad os . colluendum, quo iacto,
post horesam visus redit: applicatur clyster squilla
193쪽
oeuatus, addito sale gemmae in vino calido soluto, cum effectu sussiciente. Queritur minc aegra daviscido, in faucibus haerente, et de deglutitione paululum impedita; quae incommoda mox potiuncu- .la ex aqua apoplech. Langit, aquis quibusdam d sillatis mixta evanescunt: brachii sinistri torpor sit
minor, adest autem adhuc molestus susurrus aurium, cum pulsu paruo: delirat versus noctem, et semnolenta artus perpetuo iactitat. Secundo morbi die, mane et vesperi, aloes hepat. gr. j. cum rad. aron- ut calami arom. aa. gr. VIII. dantur, unde binae deiectiones: tertio die multa suspiria, cum sesurru aurium perpetuo: quarto die iidem pulueres aloetici, ex quibus plures alui deiectiones cum suspiriorum
fine, et praecordiorum magno levamine. Mor xia interim adhuc adest, et desectus virium, ambul re non permittens. Conualescebat tamen successive. Elapsis vero vix quatuor septimanis, multas narium haemorrhagias experitur, et quod, ob controuersiam,
in Hem Ieria solennem, de fellendo venasectionis Deo, notabile esse iudico, unice ex nare sinistra, in minius latere torpor parastticur si manifestauerang. LXIV. Vir vere septuagenarius, diu ortigini et vomitu
obnoxius, tempore australi humido, corripitur veristigine, cum tinnitu aurium, et motu quodam spasis
modicq, ut aiebat, sub ipso cranii vertice ; deficiunt simul sensus, ex quo in humum cadit. Leuatus, mox quidem sensus sat bene recipit, sinisTum autem latus valde torpidum, et visum in sinistro oculo obscurum sentit. Post venaesectionem, in dextro brachio institutam, vires ad motum et ad visum redeunt, vomiturit, et tandem evomit materiam biliosam
194쪽
eum multo levamine; cumque conatus vomenda continuarent, insusum Thee iterato exhibetur, inde adhuc vomitus cum maiore levamine sequum,tur. Praescribitur ipsi potiuncula ex aqua apopl. Langit cum aqua flor. tiliae, coenam s. vino etc. , temperata, addito parce sale volat. oleos. S. nec non spir. salis ammon. cuius femedii beneficio paucis diebus conualescit. Hic casus clare docet, menii , gum spasmum, in atoniam vergentem, aliquando esse causam Apoplexiae: cons. ηAGLivius et Acta Med. Berol. D. I. Vol. VII. Secundo, usum exumium, quem vomitus praestant, in aflectibus ap
plecticis, si excitari possunt, inprimis vomituritione praesente. Breues itaque hi casus usibus didascaliacis non carent.
His adiungam obseruationes quasdam ex hem. N. C. petitas, de apoplexiis senilibus, quarum sumis , mam primariam, absque dispendis tamen, prolixitatis euitandae ergo, ab oculos ponam. D. I. A. IX. Obsi166. prostat vetula Ta. annorum, a symtomatibus grauibus apople Scis restituta, et quiὸem mediana 'te specifico cephal. ossicinali Li . spiritu salis ammon. anisato, ct Ess. siccini: Exhibita etiam fuit salis vitrioli drachma semis, absque effectu vomitu uo, cum aliquali levamine tamen. Rediit post tres menses idem affectus, tunc mitigatus a superueni eniste enormi haemorrhagia uteri. Eadem res, vs erihaemorrhagia, aliquando feminam' 4o annorum, subito gutta serena, et apoplexia, in hemipleriam desinente, assiciebat. Tanta varietas effectus, unius eiusdemque causae, ex circumstantiis, non sempeeclare cognitis, et aetate variantibus. In o. LII.
195쪽
A. IV. Obs 94omarratur, sexagenario, post venaestactionem, salis vitrioli drachmam semis datam fuisse.
absque insecutis, nec conatibus vomendi et post e hibitam mixturam, ex aqua salutae cum vino, et apoplectica, anatice ad unciam unam sumtis, ET Saluiae, lil. conuall. aa, drachmam unam, spirit. sal ammon. scrup. uno, et OL suce. guta. octo, cluster acrior in, ctus. Illitum vertici, temporibus, ceruuet et carpis manuum oleum succini, et colophonis loco elyster eum Elect. hierae picrae cum Marico adhibitus, cum aegri conualescentia.' g. LXVI. Aphemr Nat. C. Cent. X. Obs 6 r. fistunt octogenarium apoplecticum, simul conuulsum, sanitati
restitutum, ope venaesectionis in pede, vesicatorio. 'rum in brachiis et nucha applicitorum, castorin rum, cephalicorum, balsamicorum et spirituosorum externorum. Ephem. Vol. IX. Sistunt senem
annorum, repetita Venaesectione, curatum, repetitis
vicibus. Possem adhuc curas apopleriarum insignes
adducere, sed sussiciant hae pro doctrina: r. ipsis
grandaevis restare spem emergendi ex apoplexia a. decantatam gloriam fatis vitrioli deficere communia ter a. spirituosis heminis, et oleo succini inesse ma- ignam virtutem ad tonum generi neruoso redde dum, ex causa quacunque, modo non sit grauissima, et acutissima apoplexia, nec paruae essicaciae eritol. succini, cum alcati volatile intime combinatum. 4. In venaesectione repetita maximum haerere praeiadium. Recordor hic moniti, ad Cephalalgiam dati, de caute secanda vena senum, cum prostent toto
easus in apoplexia largiter emissi sanguinis, quin enormis haemorrhagiae uteri proficuae f. praeced.
196쪽
CAp. n. DE MOR Is SENILIllus, Verum disserentia attendenda inter praeceps periem tum, quod est in 'apoplexia, et morbos' non adeo acutos; praeterea, in apoplexia enormiter sanguis in capite et thorace stagnat, id quod in aliis affectibus non fit. Nihilominus, sunt Practici, qui putent, 'apoplacticos interdum iugulari per venaesectionem, interdum saluari. Experientia stat pro maiori numero saluatorum.
Caulam apoplexiae agnoscimus triplicem. I. Sanguineam, ex sanguine extrauasato natam. 2. Ser
sam, ex diluuio seri, cerebrum inundante 3. Menin-geam, nempe a meningum atonia, cerebrum et meis
dullam oblongatam comprimente. Ad progno bonam pertinent haec pauca: si aeger se mouere incipit, simulque melius respirare, et loqui, et quiadem haec, cum aliquali eminentia, et continuatione. Oculi vero contorti, magnus pectoris sterior, et oris spuma grauitatem mali indicant. g. LXVIII. . Vt iam memoriae ergo, in paucas regulas contraham, quae, et quo ordine agenda sunt, cum apoplecticum ex orci faucibus eripere cupimus, haec pono: I. Ex arteria temporali, ex vena iugulari, et ex mediana, pauco, ves aliquot horarum, temporis spatio, sanguinem esse mittendum, et quidem ad uncias decem, in latere quo commodum, maxime tamen in recenter affecto. 2. Post haec statim clysteres
iniiciendi ex aceto squili, et elect. hierae picrae, diac. quod scHvLetius in praelarition. ad Hypen an Branών. etiam iustissime commendat participantes : 'el ubi haec ad manus non sunt, parentur staex cereuisia et sale. vel ex vino oligophoro et
197쪽
vel aceto, aqua temperata, et sale, clysmata, eaque repetenda bis vel ter horae spatio, ad largas euacuationes usque. 3. Praebeatur aegro, si degi titionis restat quaedam potentia, oxymellis scillitici repetita dosis, vel etiam rad. Ipecacuannae drachma, cum grano vno vel altero tartari emetici pro stimulo. Nec hic spernendum monitum CARLII in suis comment. medicis, soliolum tabaci, in aqua calida maceratum, infusum dare, citius apoplecticum
reuocans, cum ατω et facta euacuatione mulis eae saburrae mucosae, quam emetica antimonialia et
venerea. 4. Oleum succini tam camphora, et pa in pinguedine animali, vel etiam ol. amygd. dulci vertici, nuchae et carpis astricetur. scarificationes in capite plus uno locu fiant, maxime silpra suturam coronalem, et postea rubefacientia ex sem. strucae, sinap. applicentur. Manus pedesquo aceto calido fricentur, nec non ori, mediante syringa iniiciatur acetum calidum, cum sinapi, vel pi-ppre, non puluerisatis, coetum, et mellitum. 7. Sternutatorium tabacinum, vςἱ ex flor. lil. conulli naribus insumetur; cubebae hic sunt debilioris vi glutis. 8. Post excitatos vomitus, vel illos frustra tentatos, purgans deglutiendum detur, vel sennatum, vel colocynthiacum, date quodam neutro, Vel simplici, nitro, sufficienter acuatum. Elech. Lenit. Floreng. unciae duae, adiecta nitro, solutae in aqua
calida. 9. Denique spiritu illi apoplectici, esse
tiae, spirit. salis ammon, et quac experientia probauit, in usum sunt voc/nda, modo antea, per seu Xam et asperam methogum amfr ex sopore apopi
.etico exciteturiat sui compta factus sit. IO. Sune qui testiculos 'ino tepido fouere docent, uia inrtuis
198쪽
x98 Cap. II. DE MORBIs sENItillus, eis vitalis illis multum insit. An vetulis apopleει- eis haec topicat vide Part. II. Therapeui. Scia raph. Banehini. Valent et reliqua, quae sub haemiplexia ἀommendaui, nempe in momento illo apoplectico, i. e. quando sterioa pectoris remittit, sensus et motus lateri cuidam redduntur, cum mentis lucidis interuallis, tunc omnino eum medicamentis allegatis internis, continuandum, et corpus aloetico- salino laxante, utpote modico et susiciente, saepius eum aerandum.
Restat adhue eonsilium, grauem hune anctum aecauendi. Si inuento nupero. Gallico, sacculo itiu Berotinensi an apoplectico fides danda, certe ope ra leuissima aberii poterit, gestando seluin suculum speciebus quibusdam repletum circa praecordia. Equidem considerandum. concurrere in praecordiis
c mirum quoddam nemorum, quorum res
ctio ipsam mortem subitaneam sugat, uti supra, ad Syncopen vidimus, an autem adeo penetrans virtus iis speciebus insit, ut sanguinis infarctum, ' vasa tamdem rumpentem, et seri secretionem excessivam, in cerebri Ventriculis, auertere possit ψ porro meningesin perpetuo aequilibrio toni seruare, ne vel conueusantur, vel relaxentur, de eo tamdiu dubitandum, donec experientia illud ulterius probet. Appende
di sunt hi sacculi senibus, in quibus, si non prodr
mi apoplexiae primi' iam obseruati sunt, tamen exeonstitutione dorporis hie morbus est metuendus,e. g. qui collum habehi breue et amplum, vasa i
sularia itidem es haracia, ut operientia
199쪽
Si quid ex rationibus plus luculentis et minus secretis, cautelarum haurire licet, consistunt illae insequentibus: I. venaesectione, bis vel ter per a 'num instituta, moderata, pro aetate. 2. in quotia diana, ante somnum iacta, corporis frictione. 3. in quotidiana illinitione olei succini, vertici et nuchae. q. in alui quotidiana exoneratione. s. in intern usu quotidiano olei succini ad guttas tres vel qui que, vel olei misi ad decem, facto. 6. in capitis fi quenti pectinatione, mediante pectine arcto, quin menstrua eius prouida lotione cum miti lixivio. 7. in valde frigidae aurae iuga, maxime circa caput. 8. in irae cohibitione. .ciborum, dissicilis digesti
nis repertorum, vel flatuletitorum, remotione; imo omnium non immodica ingestione. to modico via vini generos. II. veneris, vel nullo vel parco Vsu, caput adiciente, et somnum altum inducente. Cum praeterea notum sit, apoplexiam sub somno, vel
mox a somno, communiter contingere, monemus.
I a. capitis sub somno eleuatum situm, prae supino praestare, simulque a somno diuti io abstinentiam. 3 3. surgentes de lecto aliquid eleosacchari anisi e - piant, ut grana quaedam si pirus, a longo tempore decantati masticatorii praeseruatiui. i . si iustiserina corripitur senex, illam quantocyus coerceas reme iis emcacibus, quia concuso capitis, et eius . detentio per tussim facta, eius extrauasationem producere potest, et aliquando produxit. I s. ollum etiam nulla ligatura coarctetur, eadem ex causa deintentionis sanguinis, et impediti circuli. 16. aerem .
200쪽
iam G p. Π. DE MORBIs SENIMBO, Nunc reliquos morbos capitis, latius sumtos, sentitis producere ordo poscit. 1 ig. LXXI.
Cum in Hemiplexia saliuae excretianis, ceu Do nomeni huius morbi facta sit mentio, de illo incommodo, senes quosdam, non selum vexante, sed ex illorum vires interdum frangente, agere conueniens duco. Noctu tantum, sub semno excernitur, c piose, senibus quibusdam et grandaevis, aliquando adeo copiose fluxu, ut vires inde frangantur, testiabus Ephem. N. C. D. II. A. IV. Obs. Io8. Certo saliuae liquorem inter nobiliora corporis secreta numerandum esse, vel ex hoc apparer, quod eius supem sua excretio corpus debilitet; cum de cetero comset, illam inseruire faciliori manducationi, deglutiationi, et tandem deglutitorum ciborum digestioni. Ex debilitate ductuum talualium hune saliuae spontaneum sub somno fluxum oriri, manifestum est egeneratur praeterea in senibus eius copia, ob periapheriam corporis magis obstructam et densatam, quae minus permittit serum per poros sudoriseros exhalari; simul, in usum faucium et ventriculi; itulae enim in senio saepius aridae fiunt, et irrigatione . saliuali opus habent; ventriculus autem eget liquore digestiuo auxiliari, quia d mesticus ille gastricus vappescere incipit. Hunc liquorem itaque saltu
lam relaxata orificia ductuum satualium, omniumque innumerorum, per imnum relaxatorum Vasc Iorum excretoriorum, oris et faucium irrigationi in seruientium, in os euacuant senum, qui ore, ipsis ita semno, plerumque aperto facile effluit. Vivit adhuc grandaevus, qui, per biennium, ulcere cruris