장음표시 사용
161쪽
I 8 Ans. Rom. Ad In s. Ipsae pecuniae deponendae coisignabantur In sacculo, signis non quidem publicis, sed privatis, ceu patet ex L. LI. g. 3. D. locaui conducti .
De Obligationibus , qua ex delicto nascuntur.
HActenus de obligationibus, quae ex comtractu descendunt, jam de iis, quae ex delicto profici scuntur . Deli cta vero quum vel privata, sint, vel pubiaca; de illis , non de his, hoc&sequentibus titulis agitur. Pr vasa dicebantur delicta, quae ad rem familiarem & privatam pertinebant, & de quibus actio non cuivis e populo; sed ei duntaxat, cui damnum datum injuriave facta fuerat ,
- Competebat. Talia erant furtum , rapina , iniuria , damnum injuria datum . Hoc primo titulo non nisi de furto agitur : de reliquis delictis in sequentibus disseritur. I. Unde I. Utrum a furωo, id est, nigro, an af . - , - rendo furtum adpellatum sit hoc delictum , Ομμ' ' nostra parum refert . Prius Labeoni apud Paullum L. I. D. defuγr. Varroni in Fragm. ex Reri disin. XIV. Servio ad Virg. AEneid. II. Θ IX. ut & Nonio α 23 o. p. s 1 I. posterius Gellio A. Att. I, I 8. placuit. Sane quum & Graeci olim fures a ferendo vocarint φωρας, quis dubitet: qui n& hoc vocabulum, cum aliis Origine Graecum Latinaque civitate donatum siti Est vero hoc vocabulum ex eorum numero , quae usus in deteriorem significationem d torsit.
162쪽
Furari. essimi proprium erat servorum , n tante Servio ad hunc Virgilii versum , adeo ut furtum servile .pγώ - Vocet Tacit. I, 48. sertate Utium Salvi M. de rubern. Dei IV. De furti definitione hic dicere, operae pretium non esset. Quare primum id tan- taxat moneo, a contrectatione rer im alie- uaranu, fures veteribus etiam resacra quasi Rui. res alienas tetigerint, dictos. esse , Cu-
iacia Obs VI, 2. Deinde Iuri consultos veteres existimasse , verum etiam immobilium furtum fieri posse. Sane id ex L. 38 Abde usurpia O usuria Plin. Hs. me. II, M. & Geli. Noti.
festast, concepra δέ oblata a) dividebant: quae xμος didivisiones e XII. Tabulis sunt. Periculosissima
έa aum dicebant furtum manifestum, O nee manifestum , ipsum intelligebatur delictum ,
quum vero, furtinis eonceptum , oslatum, proh/bitum', nou exhibitum dicebant 3 furtuni non. delictum, sed rem furtivam notabat. Et sane etiam optimi auctores fuγει- vocam rem furtivam. Sen. de Mn . II, Furtum noxavecipit ia. Ovid. Past. I. v. s6α de bobus furtivis 2M girum rarus. Iuxta dedere seno ἀ
163쪽
erant furta nocturna de quibus in legubus XII. Τabularum caverant decemviri : SI
NOX FURTUΜ FAXIT , SIM ALIQUIS OCCISIT , IURE CAESUS ESTO. Macrob.
Satura. I, A. Verba , si tollas ἀρχασμους , clara & perspicua sunt . Nox dicitur pro noetu, ut observant Gell. VIII. I. Taubm. ad Plaurip. I Coo. Sm idei nestae si im, id est, si eum , ceu ipse docet Macrob. I. e. Unde . sensus planissimus . Si quis μνem nosurnum Occiderit, eum iure ocidisse videre. e) Licebat ergo per XII. Tabulas furem nocturnum occidere , quocumque modo , nec opus Mais ut sum telo deprehenderetur, aut ut occisis Ius id cum clamore testaretur, id enim in diurno tantum furto exigebatur . Cicero pro Milon. III. Seneca Controv. x, s. p. 627. Ul-Han. apud Auet. Collat. Leg. Mos. is Rom. VII, 3. p. 7 F9. Unde vel Triboniani emblema estruando L. q. g. r. D. ad L. Aquit. dicitur, ita emum fas fuisse furem nocturnum occidere,' si occidens id tum clamore esset resti aeus: vel cum viro celeb. Ger. Nood. Lib. I. U Cap. XV. statuendum, testificationem illam cum clam re faciendam, quam Cajus d. l. q. requirit,
b) Fures nocturni Graecis ἐμε κοιeM 3 Plauto Trinum. m. a. dormiratores dieuntur, quod interdiu dormiunt, noctu vag/ntur.
se Esse hane legem ex iure Attico in XII. Tab
las traiaslatam , patet ex Demosth. Orar. pro I in ocrate, p. ν9o. qui haec Solonis lex eitatur r
164쪽
non quidem ad evitandam poenam homicidii, sed ad effugiendam poenam L. Aquiliae fuisse necessariam, quippe qua & culpa qua vis vindicatur , non solus dolus, ceu in L. 'Cornelia de sicariis. Quae si sequaris, ut sunt sane verosimillima , in non Τriboniani hoc emblema erit , sed εhημα ab ipso C
io Iurisconsulto commendatum. III. Quamvis vero ea Lex ipsi iuri divino Exod. XXII: 3. per omnia sit consentanea 3 sem- fio 4, per tamen paullo durior visa est prudentioria furto ii bus. Quo factum est, ut ea paullatim ab usustu use. recederet, iique, qui furem nocturnum occidissent, ex lege . quilia convenirentur, immodi nonnunquam ex lese Cornelia de sicariis, si recte se habeninlpiani verba apud Auctorem Collae. Leg. Mosaici is Rom. VIII, 3. Si Iurem nilitamum, quem lex XII. Tabularum omnimodo permieris occidere, aut diurnum, quem eadem Impermittis, sed ita demum ,sio aelo defendat, videamus, an lege Aquilia renearuν Ee Pomponius dubitae, num hac lex nune se in usu. Et si quis noctu furem occiderit, non dubitamus quin lege Aquilia teneatur. H Sin autem quum posset adprehendere, maluit occidere , magis es, ni iniuria feci e videatura ergo etiam lege Cornelia se tenebitur. Ex quo loco discimus, sensim in
hanc d Eodem reserenda L. s. D. de L. corn. de sicarct xen . ubi Cons. Ger. Nood. Probab. I, 9. '.έ ε At negat Pauli. Ree. Sent. V, 13. s. locum hic habere legem Corneliam. Et profecto ea non injuriam sed dolum requirit. L. I. D. ad L. Corn. de sicar. unde non cεrnelia sed Aquilia seribere.
debuisse Ulpianum, argumentis haud levibus
165쪽
hanc degem non modo obsolevisse , verum etiam' actionem datam adversus occidentem
Iv. Lεgε, IV. Postremo ex constitutionibus invaluit, novissimi ut distingueretur inter furta. , quae ruri, &dς ςQ4ς- quaeri civitatibus facta essent . Ruri valebat Lex XII. Tabulatum, adeoque furem noctu num ibi quoquo modo licebat occidere . L. I. C. quando liseae unicuique sine iudice se vind. at in urbibus, ubi facilius' vicini cla- more excitamur, id non licebat , adeoque ejusmodi caedem lex Aquilia vindicabat . Cons. Cui ac. Obs. XIV, 1 s. XIX, II. V. Fu . V. Ad fures diurnos quod attinet, quos, sequi An Vetere Glossa interdiarios usa: οκλέπτας , . quid λ - adpellari observat Cujac. Obser. XI, 17. ii atque se ac nocturni vel manifestum, vel nee manifestum furtum commiserant . Fur manifestus, quem G aeci - αν φωρφ adpellitabant, e- .rat, qui vel in ipso furto deprehensus fuerat , vel eo certe loco, ubi furtum fuerat factum. Immo ulterius furtum manifestum Iureconsultis videbatur extendendum, quamdiu furi eam rem tenens fuerit visus, vel deprehensus, sive in publico, fi ve in privato, vel a domino, vel ab Alio, antequam eo pervenisset , quo deferre vel deponere destinaverat. L. s.f. a. D. de rare. Et ita manifestum furem et- i,am describit Virgil. sciri. III. - 27.
166쪽
υib. IV. Tit. I. 263 Non ego te vidi, Damonis, pessime, eaprum Excipere insidiis, multum latrante Deiscap Et cum clamarem, quo hunes proripie ille λὼ d quae verba Servius : Manifesti furti amguis, dicendo VIDI. Ergo non sola sufficiebat visio, sed oportebat eum, qui viderat, id ipsum prae se tulisse, & indicasse, quod fie-hat . clamore & accursu. T. 7 7. 6.-D. derare. VI. Fures ergo manifesti Vel sine telo Vel bis es, et cum telo fuerant deprehensi . Si sine telo , iam iis distinguebant decemviri, ingenuine essent , genui an ervi: & si insenui, pubereste an imp beres 3 De ingenuis, qui ad pubertatem per- LGexu veneranti ita statuerant: SI LUCIFURTUM Tab.
FAXIT, SIM ALIQUIS ENDO IPSO CAPSIT, VERBERATOR, ILLI QUE CUI FURTUM FACTUM ESCIT , ADDICI
TOR . Gell. XI. ult. Virgis ergo caesi e)usmodi fures noxae dabantur ei, Cuju& res sur-.Iipuerant , . illique ad servilia addicebantur ministeria. Unde ob hanc libertatis jacturain Τheophilo ad princi Instit. de perp. is temp. aIl. dicuntur subiisse τιμιωρ αν κεφαλα tu , ρα-
nam capitalem .. Et Serv. ad Virg. AEn. VIII, p. 316. Furrum capitale erimen apud majores Dir, ante poenam quadrupli.
VII. Cum servis multo severius egere de-VII.Qu eemviri. De iis enim lex prodita in duode ei in tabulis in hanc sententiam . SERVUS
VIRGIs CAESUS DE SAXO DEIICITOR
Gell. l. c. Furacissi num genus mortalium erant servi , qui freti virtute icapulariam , facile. omneS et pilabant loculos , nullaque poena Eamus, quam Verberibus , poterant ab hoc detate
167쪽
I64 Ant. Rom. Ad dis M. fio revoeari . Hine extremum supplicium servos manebat, si in furto fuissent deprehensi, deiectio scilicet de rupe Tarpein , quod supplicium semper praecedebat fustigotio . Qua de re videndus Iust. Ryequ. de Capitol. IV. p. 6 . seqv. v 111. VIII; Impuberes denique in furto depre- Quomo hensos decemviri verberari jubent praetoris d. ii u arbitrio, noxamque ab iis sarciri. Gell. XL UD. 1κ uis, IX Sed quid, si cum telo fur fuisset depre- modo thensus p Tum decemviri ita caverant ; SI SE
/- hs TELO DEFENSINT, QUIRITATO, Emsi . DOQUE PLORATO, POST DEINDE SIC SI ESCINT , SINE FRAUDE ESTO .
Cic. pro Mil. III. Gothois ad Leg. XII. Tab. Tab. II. p. 6. Teli adpellatione, ut ait Caius ' L. sq. f. 2 . D. desuri. & ferrum & fustis, M apis, & denique omne, quod nocendi caussa habetur, significatur. Quod si ergo ejus-- modi instructus armis deprehendebatur fur , occidi impune poterat, ea tamen lege, ut qui
eum interemturus erat, quiritarer Prius, em doque plerarer, id est, ut sollemnem illam ingeminaret formulam : QUIRITES VEGRAM FIDEM vel PORRO QUIRITES, eoque
clamore furem a se deprehensum esse testificaretur. Uide de ea formula Britan. De Form. VIII. p. 728. Raevard. ad Leg. XII. Tub. III. X. Sed
f Libanius servus apud Plaut.b limar. II, 2. . I s.ctuin si ergo res sisenda est, rapere cupio publicum. . Pemetabo, atque obdurabo , periuraba denique a
168쪽
Lἱb. IV. TD. I. Issx. Sed ex quo lex Porcia verberari civem, Romanum & vinciri ; lex Paetilia Papiria.vero his in eo eumdem addici vetuerat; omnia illa mitiga- gibus Vit praetor, quippe qui in edicto suo quadrupli poena furtum manifestum vindicavit. L. 3 4. D. de fura. Id tamen quadruplum mere poenale erat , ita ut extra quadruplum adhuc res ipsa restituenda esset: Pauli. Recepi. Sennm 3I13. ad quam recuperandam domino tum rei vindicatio, tum conditio rei furtivae compe tebat , quarum illa adversus quemcumque Possessorem: L. 23. D. de re vind. haec adve sus furem ejusve heredes , in quantum ad
hos pervenerat, dabatur. L. I. L. f. L. I. g. 2.L. 8. L. R. L. 19. D. de cond. rei fura.
XI. Fur nec manifestus est , qui, licet in xi. D. furando non deprehensus, furtum tamen fe- furto nec cisse se negare non potest. Pauli. Recepi. Seu . ἶ-'il l μ 3 1. a. De eo ita leges XII. Tabularum: Tib.
SI ADORAT FURTO, QUOD NEC MANIFESTUM ESCIT , DUPLIONE DECL
DITO . Gothosted. Le. XII. Tab. Tab. ILbola vox adorae crucem hic figit criticis : ι sed rem. expedit Festus voce adorare p. 24s. Adorare apud antiquos significabat agere . Unde is legati oratores dicunrur, quia mand ea populi aguno. Sensus ergo legis est: si ag tur furti nec manifesti, furem duplo damna tum iri. GelI. Noct. Att. XI, I 8. Et hic quidem
g Nihil agit Marcit . ad Tab. XII. p. 2 3. sequis dum legendum monet adulas vel adolat, quod veteribus idem suisse ae fallit , ex Glossis docet . Non solent deeemviri ita loqui, neque sermonis adsectare elegantiam.
169쪽
. r66 Ant. Rom. Ad distis. ni t mutavit praetor, qui & ipse furtum nec
manifestum duplo Vindicavit, praetereaque rei furtivae, vel conditionem, vel vindicationem concessit. XII. An XIL Hanc furti nec manifesti poenam de- haec lex cemviros ex iure Attico desumsisse , oste Attici a dunt AntoΠ. Contius Subces leἱL M, I 8. Sam. Petita ad . Leg. Arri VII, s. Sed Solan non profecto furtis nec manifestis, verum levioribus dupli poenam statuerat. Deserti viri Vero pG Πam, quam leviori furto proposuerat Solon, ad furtum nec manifestum transtulerunt, dubium , an satis prudenter . 'Tac. Cujac. Obsam, Ir. furtum manifestum ideo severius punitum censet, ut plus consequeretur, qui diligens fuit' in rebus suis custodiendis, quam qui negligentior. Sed quum deprehensio furis magis fortunae sit, quam diligentiae; nondum satis facit haec ratio, nec ego, ut Uerum fatear, cur lenius puniendus sit fur nec manifestus, quam manifestus, satis intelligo, nisi forte id aliquam veniam mereri dixeris , quod ingeniosius ille, quam hic, furari didicerit.
la a limationem vero veniebat id, quod fuerat contreetatum , quamvis quidam Iureconsulti veteres, stoicorum sequuti principia, eum qui aliquot medimnos ex acervo frumenti si stulerat, totius acervi furem esse judicarent.
De qua philosophia, non sane publici saporis
videndus Horat. Epili. I, 16. & ibi Porphyrion. L. 2 I. D. desum & Merili. Obs. I, 24. xiii Lest XVI. Pergimus ad fur m eoneorum , cuius xu. Ta indoles nec Iustiniani aevo amplius nota filii,
i y- ω hodiedum in tanta litterarum luce satis obde furto sei,
170쪽
Lib. IV. τί . I. Isrscura est, fatente V. D. Petro Burmanno ad Petron. Sat r. CXVII. Legem XII. .Tabutirum. ex Geli. Noa. Airim i 8. ita restituit Gothostedus: SI FURTUM LANCE LICIO UECONCEPTUM E SCIT , ATQUE, UTI MANIFESTUM VINDICATOR. Sed quid
lanx sit, quid licium , adhuc sub judice lis est. Operose & eleganter hanc legem explicat Vir doctus & amicus, Abr. V vielingius in diatν ade furto per lancem ore iscium cencepto, edita
Marpurgi cIOIoecxxix, sed, uti fit in re obscura, facile omnes hypotheses , solis superstructae coniecturis & fractis e naufragio tabulis vacillant . Multa ea de re multi dixerunt, docte sane ac nitide ; sed ita ut semper nobis aliquod dubium supersit. Nec alider de ea, quam ipse elegi sententia sentio,quam tamen ceusimplicissimim& verosimilem hic licebit breviter explicare.. XIV. Licium Alexandro ab Alex. Gen. Dier. XIv. Ua-
in a. est tela, cui rem furtivam a lligarint fu- titiones res , ubi ardes introiissent e lancem vero eos putat opposuisse oculis, ne adgnoscerentur , Franc. Balduino Comment. ad , . . Insiit. R. r. furta per lancem & licium concepta ea fuisse videntur , qua religionis obtentu impostores quidam , tamquam fac sculi licis Decincti ,
O laneam ad colligendas stipes circumferentes
commiserine , sacrilegiis proxima . Sed aliud profecto est conripere furrum , alipd commiseere: nec quisquam veterum ejusmodi impost rum meminit . Fr. Ηotomanni conjectura, quam in Commenti ad d. g. 4. In s. h. e. profert, somnio paene simi lis videtur . Illud enim fu tuus