장음표시 사용
261쪽
Α. U. C. CCLIX. Claudio Servilioque coss.collegium mercatorum Romae i nstitueretur , quod ab aede Mercurii, in qua sacra facere solebant , Mercuriale dictum est . De eo
Liv. II, 17. Certamen consulibus inciderae , neeγ dedi rer Mercurii adem . Soarus a se rem ad populum reiecit. Viri eorum dedicatio iussu populi data esset , eum praesse annona ν-ercaroram collegium instituere , sollemnia proponi re iust fuscipere. Sed & Ovidius Fast.
R. v. 672. de Mercurio. , quicum', suus proserenur vendere mere , Thuye dato , 'ibuas uesibi lucra , rogant.
Fuit & aliud mercatorum collegium quod C piratinum dictum est, cuius & Livius & Cicero meminerunt . Horum vero alii mercatores αεw- alii negotiarores dicebantur, quorum illi Romae, hi in provinciis negotia-hantur, si recte rem explicavit Sigon. deant
' iure civium Rom. Π, Io. p. 319. Hinc apud Rei Res. Infre. Class. I, Iro. alius vocatur MER
tui apud Giut... DCXII, 3. q. legitur, NEGOTIATOR ARI JS CREΤARIAE . Quamvis, vero ab hi see temporibus Romani mercat rae paullo maius, quam olim, . statuerint pretium 3 mansit tamen inter eosdem opinio , ad- harere huic virae generi nescio quid illiberale, M viro; honesta indignum . Satis id' adparet ex Iodo Ciceronis de me. I, 41. ubi ex iustituto demereaturae disseritur . Hoc loco Cicero pri-nuim distinguli inter propolas Vel arritatores Mnegotiatorei, quoS Apuleius magnaries vocat:
262쪽
Lib. IV. Th. VI. De illis: Mγdidi otiam , inquit, puta.di , qui
mercantur a mercatoribus, quodflarim vendane. Nihil enim proficiune nisi admodum mentiantur. Nec vero quidquam es turpius vanitate. Eos vero , qui mawariam exercent mercaturam ,
multaque undique adportant, multisque sine vanitate impertiuntur , non admodum vit perandos putat Cicero, sed tum demum laudandos, si satiari qua , vel eontenti potius , Me spe ex alto in portum , sic ex ipso portus in agros possessionesque receperine. II. Quum ergo mercaturae cuicumque inesse , videretur aliquid illiberale s non facile sole-tores quibant mercatores maguarii ipsi in tabernis vep. nam &
fari , sed vel servos, vel libertos, ves liberos Iitata
homines mercede conductos negotiationibus actio hi-
praeficere , quos INSTITORES adpellabant in
eo, quod negotio gerendo instarent. L. 3. L. s. T. g. ult. D. de instDor. a I. Instare aut eruest negotiari , uti Graecis is μανειν Leste Hely- .chio idem ac . Hinc N nius o di mercaturam , cγedo rem faciet , fugi est homo . Unde Pauli. Rac Sent. III, 4. 7 a. ubi servorum Varia recensed genera , institores interministeria urbaua refert. Quo loco INSTRUCTORES legendum , frustra contendit Tho. Remes. Vid. Notam adiectam novae editioni Gruteri In r. p. IoLxxv, s. Si quis ergo cum INSTITORE contraxerat, poterat ipsum dominum vel negotiatorem. convenire. Eor tunet aluta hunc in modum intendebatur: AIO ME STICHO
263쪽
REI NOMINE C. AUREOS MIHI DARE
OPORTERE . Car. Sigon. deIudic. GaI.p. 84. III. Actio Quemadmodum vero Institoria actio ita. a servo institore nomen acceperat ; ita
EXERCITORIA ab ipso domino EXERCI
TORE cognominabatur . Ex quo mare tenta erant Romani, multis illi privi Iegiis inviatarunt homines ad nauticam negotiationem . Quin & saepe in corpora & societates Coa luerunt negotiatores , navigationem communi consilio sumtuque promoturi . Sic apud Gcu- a rerum Inscrip . p. CcLIIx, r. mentio fit SCA
PHARIORUM , QUI IULIAE ROMULAE
RAΤI NAVIGANTES vel NEGOTIANTES , nimirum Marici , Ligerici , Rhodanici, Druentici & Pericorii. Quicunque ergo Vel in ejusmodi societate navali , suo periculo. nmeS. vel fluminibus vel mari ipsi immittebant , sive suas , sive conductas, ii EXER- CIΤORES vocabantur. Unde exereisor est, ad quem obventiones omnes & reditus navis perveniunt, sive is dominus navis sit, sive a
domino per aversionem conduxerit. L. I. g. I s. D. de exercit. aιh. L. I. D. de furt. advers naue. Sic apud Grui. ἐυξri t. p. CCCCXLII, 12. occur, c a 3 sed & jura loquuntur de eo ονι o navicularia
rum , L. II. c. Theor. de Poetvicul. de corpore nais viculariorum, 32. e d. de eartu navareborum
o concilio navicularsorum, Re. Varia iis con- , cessa esse privilegia, constat ex L. A L. I. . O L. 3 6. Cod. Theod. eod. Conf. Reines Noe. ad
264쪽
NARUN. Et apud Reines. Insar. p. IaxvII, ao. SCAPHARII, EXERCITORES ARARI.CI. idem aliquando domini dicti, veluti L. I.
T. 2. C. Theod. donav. non excr & in Marmore apud Reines. Insor. CDF. III, 2 I. ubi memoran- .
tur DOMINI NAVIUM CHARTAGINENSIUM EX AFRICA . Diversi ab his erant MAGISTRI NAViUM, qui navi praeerant ,
quibusque totius navis cura fuerat demandata . L. I. g. I. D. de naui. caupon. stipui. L. I. g. I. D. de exercit. act. L. I. printa j g. ult. D. ad L.
Rhodiam: iique larpe 1ervilis erant conditionis, ceu ex . iisdem locis adpares. b Quicumque ergo cum magistro naviS contracierat , et actis in ipsum exercitorem dabatur, eaque intendi solebat hunc in modum: AIO
ME SΤICHO SERVO, QUEM MAEVIUS DOMINUS EI NAVI , QUAM EXERCET , , MAGUTRUM PRAEFECERAT , CENTUM AUREOS EJUS REI CAUSSA, CUI PRAEFECTUS LRAT, CLEDIDISSE, EUMQUE EIUS REI NOMINE CENTUM NIHI DARE OPORTERE. Car. Sigon. de
IV. De TRIBUTORIA actione praeter ea Iv. Actio quὰ a iureconsultis dicuntur nihil est, quod addamus, nisi quod ea hunc in modum intendi
b) Nonnunquam plures magistri divisis officiis: praeponebantur, veluti alter locandis, Riter exigendis vecturis . Plerique sie duos uni navi praeficiebant, ne alter sine altero quid ageret . L. 1. s. 13. D. di exercin
265쪽
' 262 Amri Rom. Ad distis. consueverit e RIO MAEVIUM PECULI
RES STICHI SERUI MERCES EX EDICTO NON DISTRIBUISSE , ET QUANTO MINUS TRIBUTUM SIT , QUANTUM DEBUERIT, TANTUM ΜΙΗI EUM- DARE OPORTERE . Car. Sigon. de Iudici '
v. Actio. V. Reliquae sunt actiones QUOD IUSSU, hes de in DE IN REΜ VERSO & de PECULIO , ' quarum issa. instituebatur , si filius familias
culio. vel servus jussit Patris vel Domini contraxers, uia, quoties ex contractu illo pater vel Dominus factus fuerat locupletior': hae , si alienae potestati subjecti, quibuscum quis contraxerat , peculium profectitium haberent. Tale , ut supra vidimus, filiitimilias , & servi , & ipsae matresfamilias habere solebant. Quod si ergo etiam sine voluntate mariti , domini patrisve cum uxore, servo filiove contradium fuerat 3 tunc maritus , & dominus , & pater conveniri poterant. Et quidem , si non versum , tantumi praestare tenebantur , quantum patiebatur peculium. Si partem tantum in rem versam. esse constaret , . partem praestabant iidem , reliqua. ex peculio, quantum fieri poterat ,
. petebantur. Adeoque tum utraque actio cuia
mulabatur hoc modo: AIO ME STICHO MAEVII SERVO C. CREDIDISSE , UT . . . MAEO DOMUM CADENTEM FULCL
RET, ET Μ EVIUM QUATENUS EΤ IN REM VERSUM ET IN PECUMO MICHI ESSE CONSTABIT, DARE MIHI OPOR
266쪽
I. At quum securi hac actione foenera- vi sci. tores filiisfamili s plinima solerent credere, Maces , ' Coque res rediret, ut fili, ad praematurum.ui n una atque improbum successionis votum impaIle rentus; SC. MACEDONIANO cautum est ab ampli stimo ordine, ut ne eis, qui pecunt m filiis. familias crediderint, etiam post mortem patrum actio petitioque daretur. . Nam ipso quidem jure erat actio ,' sed ea elidebatur exceptione SC. MMedonianL, L.
VII. Quandα conditum sit istud Senatus VII. De
Consultum, non adeo liquido constat. Latam esse de mutuo legem a Claudio Imperatore , contro- anno V. C. DCcC. exque cautum, ne id a filiis versia. familias umquam repetere possent creditores, ducet Tacit. Annal. XI, 23. Sed existimant plerique, saluberrimam hanc legem corruptissimis sub Nerone temporibus obsolevisse. Nam de eadem re iterum ad Senatum retulit Vespa- sanus . Suet. Vespa . XI. Auctor senatui fuisVespasianus , decemendi , ne suorum familias neratoribus exigendi crediti ius umquam esset, hoc es, ne post patris quidem mortem . Hoc sane credere malunt Torrentius ad Suet. &Ant. Schultingius Iurior. anteiust. p. an. quam, quod vulgo existim*nt, memoriar er rorem in re tam parum antiqua obrepsisse Suetonio, accuratillimo scriptori . Neque enim rarum este aiunt, ut jura illis tamquam a
ctoribus adscribantur, qui ea abolita desiietudine restituerint, idque exemplis devionstrat Frid. Brummer. ad Leg. Cinc. III. Sed longe expeditior superesset Tacitum Suet
267쪽
Ant. Rom. Ad rasis. niumque eonciliandi ratio ce) modo de primo Vespasiani consulatu certius constaret. hii, at VIII, id Vero siligulare habuit hoc SC. quod nomina nΡn ab auctore vel co . nomen adeptum est, tum E sed a Macedone quodam, sive im robos inneratore, uti vulgo eatistimant, sive filius familias, uti Theophilo videtur, id nomen habuerit. Et si e quamvis plerisque vapulet Theophilus, &ipsi in prioribus editionibus eum notaverimus Iiam tamen veritatis studio adductus ingenuenioneo,probabi florem & ipsius S Cti verbis comvontentiorem esse Theophili statentiam. Aiunt
enim Patres: Ouum inter reseras sceleris caumas, Macedo quas illῖ natura adminiserabar , etiam asalienum anibui ei. Haec prima caussa, quae Senatum movit, quod Vacedo δs alonum adis Bibtii et inter sceleres caussas. Atqui as alienum . non ratione creditorum dicitur , sed ratione
debitorum. L. 2 I 3. g. I. D. de HS.Sequitur Hr . - c is spe materiam peccandi malis moribus pra- flaret qui pecuniam .ne quid amplius diceretur incertis neminibus crederet. Haec demum SC. Veria r
ea Ingeniose nimirum Taciti & Suetonii sententias conciliavit Petr. Faber Semesr. I, 2 s. p. I 2. Claudius Taeito hujus SC. auctor fuisse dicitur sub eodem vero Cos. suit Vespasianus , isque . consulatus Vespasiani vetus adpellatur a Sue- rota. Uesp. VIII. Claudio ergo tribuitur ea lex, tamquam principi, Uespasiano tamquam eonsuli. Nam & consulibus, immo & Senato- . rigus tum adhue Ius suilla referendi ad senatum , relationemve postulandi , discimus ex Geli. Att. IV, 1 o. Sed is primus ac vetus
Vespasiapi consulatus non adeo certus est. i
268쪽
. Lib. IV. TD. VII. 16 verba ad foeneratorem pertinent. L. I. D. ad SC. Maced. Incertis vero nominibus credere non est , suppressa causa mutui celatoque titulo crediti , & tacito foenore credere , ut rem explicant Paraeus in Lexici erit. Cuiaci ad C. de SC. Maced. is in Parae. D. eod. Ian. , Vinc. Gravi na de Leg. Senat cons. LXIX. p. 619. sed nominibus non bonis sub usuris immodicis credere. Tales foeneratores erant Scaptius & Matinius , de quibus Cice- ro ad Attici vim ri uir. nec non Fufidius, de quo Horatius. Serm. I, 2. v. Q. L Fusdius vana famam rimas ae nebulonis, . Dives Agris, dives positas in faenora numis , Quinas hic capiti mercedes exsecat, Argus Quanto perditior quinque est , tanto acrius
Nomina sesamy , modo sumta veste virili , Sub patribus duris risonum. Maxime, quis
. Iuppiter , exclamat, simul atque audivit.
Codf. Gen Noodi. de Fin. o Gur. II, 13. p. 29X. qui totam hanc foeneratorum artem egregie exposuit. Ejusdem ergo furfuris erat scelestus ille , qui huic SC. occasionem dedit , Macedoni tanquam incerto nomini, sub usuris mordacissimis credendo . Inscriptiones Gr*teri p. LXXX. meminere C. MODESTUMACEDONIS qui an ejusdem cum nostro familiae fuerit, alii videant.
269쪽
Ex delictis eorum, qui in potestate erant,
dabantur actiones noxales, quarum Origo erit paullo altius repetenda.
noxae datione ob furtum, ceu docet Ulpianus L. 2. g. I. D. de noxul. act. Ex quo colligimus , actiones illas noxales non aliunde, quam ex ipso illo vetere iure decemvirali, descendere in quibus etiam horum vocabulorum prima mentio fit, de quibus dispiciendum accuratius.
mo dubitaverit. Utrumque vocabulum ita distinguit Iustinianus, quod noxa ipsum , quod nocuit, corpus 3 noxM delicium , quod quis
commisit, denotet. ν. Inst. Re. eademque legimus L. I. pr. D. F quadrup. ρau fecit. Nec abnuit usus veterum auctorum. Nam Ter. Eun. V, 2. v. 13. Unam hanc noxiam omitte , si aliam admisero , occidiro . Platae. Mosell. V, 2. v. 1 GEuid gravaris λ quasi nori eras iam uti meomm
ream noxiam. Et ita passim alibi. Sed tamen non raro neglectum istud discymen animadvertimus . Noxa enim plane etiam maleficium& peccatum qualecunque denotat, non m do in jure nostro L. 4s. g. I. D. de Leg. I. T. 4.OL. 3 2. D. de noxal. act. sed 3e in duodecim tabulis , ut testatur L. a 38. M. D. de Verb. Sign. quamvis eo loco multae editiones noxa λFlorentina noxia praeferat.
270쪽
III. Noxae vero dedere, vel in noxam da- ril, Quiare , erat hominem potestati suae subiectum, ani- qui malve vivum tradere ei, eui delicto quodam noxa d vel facto illius fuerat damnum illatum. L. r. s. xit 1 . D.s quaἐrupes pauperiem focis. Quinctilian.
Deelam. IX. Noxae ergo olim dabantur non solum animalia, non solum servi, sed& filiis
milias . L. f. pen. D. .e oblimo action. t. 3. s. . D. do liberis ruminib. exhibend. immo & filiae fa milias . f. iae. Inst. de noxal. a. mεnum tamen
hae in re inter servos liberosque intercedebat dilatimen . Liberi enim homines noxae dati serviebant quidem, sed non elant servi . Quin
lac. obs XII s. Hine si tantum adquisitum per eos essent, quantum damni dederant, man mittendi erant, quamvis nulla interposita esset , uti in emancipatione, fiducia . Papinianus apud Aullari Collat. Leg. Mos is Rom. II, 3. Μ numissi quoque non erant libertinae conditi nis, sed ingenuitatem recuperabant, non se-eus ac filii, a parente venumaati . minctilian. Inst. V, Io. Quae omnia in servis secus se habebant, qui vere erant servi & omnia adquir hant domino illi novo, cui fuerant dediti. Si tamen tantum corrasissent pecuniae, ut huic atisfacere possent , manumittendi omnino erant. Cuiac. Obs XIII, Sed quamvis satis diu haec vigeret consuetudo, siquidem & Paullus adhuc illius meminit Recem. Sene. II, 31. s. postea tamen sensim obsolevit noxae deditio filior familias, eaque graviter improba