장음표시 사용
31쪽
ue me diuersis Entium creatorumgeneribus.
ignorare, qua cuilibet in sua facultate cire covenit. Et generatim scire ab quid Lus es, pudor nil discere melle Vide, si placet, quae diximus ad illud Miserum est artem profera, G ad eiu sperfectione tu non a se pirare.
. Ibi pr ut hitur ignorantia, bifcientia non proba tur J Est haec regula π Inris in sexto, quae intelligitur,non de qualicunq; , sed de illa duntaxat ignorantia, quae est causa ves occasio alicuius actus aut omissionis , quia remouet proliibens,id est, qua posita, talis actio vel omissio non fuisset sectata; vera est in iis quae quis scires, vel indagare non tenetur in ijs autem, quae quis tenetur scire, vel indagare, locum non habet, ideo ibi piae sumitur scientia, ni si probetur ignorantia. 8. Q ιadam ignorare melius en quavis ire. IS. Augustinus in Enchiridio c. 7. Tomo 3. sumitur ex
Ir Metap.t. Si ubi Philosophus inquit dan,
melius es no videre ritiam videre intelligitur verum est pronunciatum, de obiectis malis, de de aliis etiam quibuscunque rebus ob vilitatem inutilibus huiusmodi enim non cognoscere expedit in quantum per illa impedimur a contemplatione rerum magis praestatium,iuxta illud pluribus intentus ininor Baasingulasensus, de in quantum cogitatio malarum peruertit interdum hominis voluntatem in malum; quieti m sensu dixit Averro e S. 9. Ignorare vitia inelius es quam scire 12 Metap. commento Si. J quia scilicet ob corruptionena naturae, ex cognitione rei turpis facile oriri potest aliqua inutilis vel noxia deleo alio , vel alius affectus inordinatus ad rem cognitam vel cogitatam, alio- is in. Io Oinaeis rerum notitia bona est nempe secundum se absi lute , ut talis est , siue obie-
32쪽
ctum eius bonum sit , siue malum Cc inhonestum Ratio est, quia obiectum intellectus est verum quod pri inde reperitur in rebus moraliter bonis malis. Vnde nihil alienum a natura intellectus com n ittitur, cum applicatur ad cognoscendum malum: sicuti comunititur alienum a natura voluntatis, quando applicatur ac, volendum malum; e quod proprium eius obicectum sit bonum, quatenus bonum. Vide, si placet. D. Thomam I. p. q. 22. a. . ad . Itaque ex iis explicatum relinquitur dictum Aristotelis QEadam metius es, si videre, quam Uidere. Itaque cum S. Hieronymuin caput I. Abacuc docet, absurdum esse, ad hoc deducere Dei maiestaten ut sciat per momenta singula, quot nasia cantur culices moriantur, c intelligendu est, de scientia per cognitionem quam de nouo Deus acquirat, per momenta singula: Naide S. Hierony mus ad illac hristi verba. Mati tomonne duo poe-- res γ c. aperte tradit Deum habere scientia rerum
omnium etiam minutissimarii, iuxta illud Hebris .is. Non es illa creatura inuisibilis incon pe I eius. ii toro magni errores , ni sex magnis pra diere ingens s.J Veritas sententiae huius, quam tradit ratici seu Petrarcha dialog 7.de Ingenio sacris,pto fanis clarescit historiis Arius, Nestorius , Macedonius , ij Haeresiarchae inirent inagnitudine insuperbiam elati, notissimas illas in C l a concitariit tragoedias. I. acium Catilina Saluiuis magnavi animi fui me ait sed ingenio malo prauoque, ac proinde ex illo tam nefaria in Remp. Romanam pro iij ite molimina. Pulchre se et hac veritate disse currit M. Augustui usui Psalmum ri . ad illaver baci uomes in circuitu ei quem consul eripi '
33쪽
6, De diuersiis Entium creatorum generibus.
De scientiis in Particulari. Di TINCTIO PRIMA.
lent, atque per suas caui ac sicut enim res sunt per suas causas, ita per eas perfecte cognoscu-tur,idque dupliciter, i. in cerio tantum genere 2. in omni genere simplicuer. Qia i re scit in certo genere per causas certas laetet minatas, dicitur Philosophus in illo genere. qui rem scit meliciter per omnes causas, dicitur Sapiens seu philosophus simpliciter. a. pbHσορ hia si mortis contemplatio Plato in Dialogo de sapientia. Mors est duplex,una in ab cellia animae a corpore conlistit,altera est, qua mes in corpore quide inanens, sed a vitiis cupiditatibusq; se iuncta diuina meditatur. Hanc posteriore praecipuὸ considerat δ docet Philosophia, ac proinde mortis contemplatio dicitur,no quod haec ut propria Philosophiae definitio; sed descriptio aliqua a certo assectu desupta. Philosophi dici possunt veri Religios; ut qui assidue , quo modo recte naoriantur cogitant. Etenim praecipuus eligionisi opus est ita
Vivere, ut omni hora admo item, rationem ae
terno Iudicii eddendam sis paratur.3. hiis
34쪽
3 phil opbia dominatur Fato. Est commune effatum P Llosophorum Ratio illius cst quia Philosophia aliter hominem fornaare potest,ac per naturam est inclinatus Atque hac de causa sui cuique mores dicuntur fingere Fortunam, ipsa virtutem sequi dicitur, ut explicatum est, Titulo de Cay Fortuna. Notandum autem ex Suarcet, liberi in hominis arbitrium proprie non subesse Fator, quia immediate subest Deo, non autem causis natu talibus, castris, caelo, aut influent ijs hi si indite est ea per accidens, ratione corporis 4emperamenti, quod varie potest assici a caelo,&c δοῦ cuius constitutionem animus, ut plurimum sequitur. Dicitur ergo Philosophia omnint, dominari Fato quia non ollam liberum hominis arbitrium ex virtutis rescripto dirigit; sed etiana passiones & perturbationes animi ex corporis complexione, alijs causis naturalibus orientes moderatur. Et hoc fere sensu,nomen Fati usurpare possumus : non autem simplisiter ne videamur cum Ethnicis asserere absoluta nari fatalem necessitatem om
nium eventuum, etiam liberorum.
. Philosophia est ranimisiimum animi humani
bonum. J Elicitur exlb L Metaph. c. a. refertur a Boetio, in Porphyrium Pro explicatione illius bene notauctum est quod dicitur humani, nempe . ecundum naturalia considerati. Si enim spectetur in ordine ad finem supernatur: lem , ad quem a Deo Heuatos noscisse Fide certum est; inulta haud dubie bona,&charismata longo nobiliora animis nostris diuinitus infunduntur, ut patebit ex Titulo de Habilibus iupernaturalibus. Eadem restrictione intelligendum est, quod docet Tullius, de creatione Caeli. Mundi Nullum, inquiens, bonum Philo Laprs- stabilius, neque datum Vortalium genere Deorum concessu cr munere, veIae dabisar Ratio huius Ecellen Ti
35쪽
6 diuersis Entia1n creatorem generibus
tiae ex eo petitur; quia animur a possidentis non modo illustrat atq; exornat cognitione rerum omnium
intelligibilium, quae amplissimo huius mundi ambitu
continentur; sed etiam per conte plationem veritatis eum diuinae naturae quodammodo assimilat consormat atque non secus, ac forma aliqua substantialis physica, materiam primam nudam in se ac deformem sua informatione perficit ple doremque ei ac ornamentum confert; ita Philosophia vera forma, pessectio, sinaturalis Entelechia mentis human e eam nobilem quidem in se , sed veluti tabulam ratam,nullis picturis insignium naturae habituum adornatam' omnium rerum intelligibilium imaginibus,tuminibusque scientiarum ad omnem pulchritudinis excellentiam iacietatem adumbratam
perpolitam reddit,camque ilicredibili quodam atque inusitato splendore fulgere facit,non secus, ac si diuina supremi artificis manu depictam expolita
1. Philosophia imperitus nec se scit , nec aliquid aliud Albertus Mag. deantellech. Intellig. c. 6. JNotatur hoc dicto miseria hominis, qui animum studiis philosophicis excolere negligit' neque enim alios modo, quibuscum agit .sed .seipsum miser ignorat insuper neque cibi A potus quibus titur.
nec aeris quem haurit, nec aliorum naturae coissmo
dorum, quibus fruitur, operationes causas ompertas habere potest: sed in tan: a,tamite multiplici hac rerum naturalium pulchritudine oberrat, non aliter, ac brutum aliquod in sylvarum ac faltuum occultis vagatur, nullam neque frondium virescetium, neque arborum fructificantium, neque fructuum luxuriantium notitiam habens.
6. Philosophia intrabiles parit oluptates Sumitur ex Li. de partibus Animal. c. is. J Vbi Aristoteles
36쪽
ait, philosopbantibus ingenue, ijs, qui causa' intellia
gunt, naturam parentem mirabiles excitare moluptates reasdem sucitate, stabilitate eximias esse, docet lib. 1. Eth. c. 7. alibi. Ac sane quid delectabilius a
natura homini obtingere possit, quam rerum tumnaaximarum, tum occultissimarum naturam atque affectionem contemplari scire di Gitonemo mirtutes elementorum s verba sapientis sunt Sap. c. 7. in tium: consummationem medietatem temporum, micissitudinum permutationes anni cursus cir Li Para dij tiones, naturas anima by iras bestiarum , i mentorum cogitationes hominum, differentias virgultorum tristes radicum, queconque sunt absconsa C improuisa: omnium enim horum,atque adeo conditoris eorum, quoad homini fas est contemplationem docet Philosophia, animumque 1 terrenis affectibus ita abstrahit, ut nulli perturbationi ob noxius in contemplatione veritatis feliciter conquiescat. . bi sopbari non potes animus curis occupatus. Albertus Mag. in Metaphys tractatu 2. c. 3. Ratio est quia per illas a contemplatione veritatis abducitur. Vnde meriti, diuinus ille Plato,eum,qui suturus est Philosophus,iubet sedatas habere omnes perturbationes, appetitum rationi obedientem, qui nisi p.rdomitus fuerit,&veluti iniecto freno in gyrum rationis ductus, magnam partem animi saepe detorquet, contemplatione cognitioneque veritatis abducit.
37쪽
66o De diuersiis Entium creatorum generibuL
D Loe ica. i. T Ogica milli si18 es ad mura philosophiam. Boetius in Porphyr. J Nomen Philosophiae late hic sumitur pro quavis facultate superiore sue humana illast naturalis, siue diuinain supernaturalis iam ut recte Clemens Alexandrinus ait,l. I. 6. Stromatum. Dialectica velut manu ducit adie ram area namqu sapientiam, i ad cognitiovemsuprema
1 Ggica es disciplina discipli arum. . Sumitur ex
M. Augustino L . de Ordine, ubi praeclare ostenden Lictam, tilis, quam que nece staria Logica sit ad omnes alias scientias recte percipiendas. Quomodo, ait,intellectus aut ratio transiet ad alia fabricanda, nisi ipsa pinis sua quasi machinamenta quaedam de instrumenta distingueret, notaret, diri eret, proderetque ipsam disciplinam disciplinarum , quam Dialectica vocant Idae docet docere, haec docet discere; in hac seipsa ratio demonstrat, aperit, quid si, quid velit, quid valeat icit scire, sola scientes non solum vult; sed etiam potest. 3. Sine Logica, qm i cnti ricirri, sciunt se scire. Albertus M. Tractatu i in Praedic σ3. Ratio essati est; qui aut aliquis dicatur apodi cicice,sue dem sistratives perfecte scire, de cuiusmodi scientia intelligi debet necesse est, ut certe ciuidenter cognoscat, suam ratiocinati orium esJe necetiarib Minfallibiliter bonam, S ut possit reddere causam huius infallibilis bonitatisci hoc autem non potest sine Logica;
quia haec sola docet, quae sit vera demonstratio , Sodad,am requiratur
38쪽
Absurdum est, mul quarere silentiam modum sciendi. 1. Metaph. cap. 3. t. IJ per modum sciendi intelligitur Dialectica sue Logica. Sensus itaque pronunciati est, absurdum csse , si quis simul discere velit alias scientias logicam cum hanc ante illas
addiscere oporteat, eb quod tradat modos δή instrumenta sciendi,atque ita viam paret ac muniat ad cic-tias acquirendas. Ea de causa Aristoteles Logicam primo uater omnes libros suos loco collocauit quod eius cognitionem ceteras scientias anteire coveniat; Metaph. t. s. docet eos qui ad scientias accedunt, debere esse doctrina analytica instructos , quae praecipua pars est Logicae, quam ipse tum Priorum, tum Posteriorum de resolutione libris pertractauit. Ita quidem propositum axioma interpretantur plerique recentiores, quos sequitur Hurtado. Vetum si attente legatur Aristoteles, eo loci per modum scie-di intelligere videtur methodum tradendi scientias. Cum enim dixisset, varios esse Auditorum gustus , c hos alia methodo ac ratione procedendi delectari; scibiungit, Auditotes debere ad Doctoris methodum sese accommodare; ab lardum esse, quaerere a do- Et ore scientiam, simul illi praescribere methodum
De Mathemati a. r. N Mathematicis non est materia se forma Sumi Itur ex 8. Metaph c. t. is. Idem clariorab is verbis explicat Philosophus' probat . 7. Metaph. c. s. t. 37 Vbi docet materiam non cile de substati, rei insormiari obiectis mathematicis idque ex eo
39쪽
ός De diuersis Entium creatori generibM.
apparere ostendit: Quoniam, ut inquit, nihil Dbsam iis circuli neque lapii si propterea quod ab eis feraretur. Id est, aes, aut lapidem, aut aliud quodcunq; corpus figuratum, non cile de essentiali conceptus gurae circularis, aut alterius cuiuscunque quam recipit abstratuis quidem Mathematica, ab ipsa rerum' sensibilium materia,eamque physicae considerationi relinquit Quomodo enim Metaphysica circa res
materiales non versatur, nisi in ordine ad propriam
abstractionem ut scilicet declaret, qua ratione in js
reperiantur communia transcendentalia praedicatata Entis. Ita Mathematica easdem non considerat,
nisi prout quantae sunt, certis figuris terminatae. Et hac de causa alibi Philosophus inquit:
χ. Mathensatici versantur circa Is mas lib. I. Post.
c. Io. t. 3O. Non quidem circa omnes, scd circa illas duntaxat , quae rationem obiecti formalem participant, a materia, ratione abstrahunt. Olbiectum namque Mathematicarum scientiarum est qualitas, quatenus terminata. Id est, prout in Quantitate continua sunt lineae, seperficies, Tolida Certa seu determinata, ex quibus variae figurae existunt, ut circu tus, triangulus, pyramis, conus, cylindrus, c quae omnia etiam in quantitate discreta proportionalitera eperiuntur solosiuaim terminatos . seu finitos numeros Arithmeticus considerat Tam eis ver qualitas reipsa non existat,nisi in materia sensibili Mathematica tamen eatenus illam non considerat; sed prout ratione vel intellectione illam abstrahit a materia, ut clarum est caedictis. Vide, si placet, Suarea disp. i. Metaph secl. 2. num. I 2.3. Entra Mathematica non sunt sub antis Refertur ab Alexandro de Ales in . Metaph. t. i .&in ta. t. is . a D. Thoma in . Metaph. lect. 13. Per abstractionem a materia sensibili, ni ut obiectam
40쪽
thesios perfectionem quandam ac liiirantiquam vocant Mathematicam s. c. triangubam ratione abstractum est omnin , planum, ex tribus linei omninbrectis, tribusque angulis iunctis omninb indiuiduis constitutum inualc in rertim natura seexceptis sorte caelestibus vix reperiri potest. Atque hac de causa dicuntur entia mathernatica non ste substantiae quia prout a Mathesi pia sidciantur, omni materialitate et insuper reali existentia carent Id tamen illis est omni labier accidens tussicit enim,
quod tam in mente Auctori naturae, quam in hii naana eorum ideae, tanquam eractissimi erunt typi, tanquam exacta Mathesios obiecta existentia habeant. Quamobrem dicendum est, Entia Mathematica omnibus numeris absoluta est entia per sese, vera: Figura autem, quae in rebus existant, suntentia per accidens, imperfecta, Sc liaci v. c. iii a-gulum in charta. depictum non est verum triangulum a Mathematico per se intentum; sed veru triangulum est, quod in idea diuitia est. Unde Plato di cere solebat, Deum cometrivi', id est, tanquam ve- Ium Geometram, non nisi persectissimas deas coim templari Adde haecentia eis possibilia quis ciaim neget Angelum aut Deum, haec essicere polle acl um autem scienti satis est esse possibile, scientia namque abstralait ab existentia obiecti. . Puer potest esse dilath maticus Sapiens antem, aut Natin alis non potes. 6. Eth. c. 8. Ratio eae quia magna ingenij iudici maturitate opus est, ad acquirendam sapientiam, quae princeps est, domina latentiarum, traditque primas uniuersalissimas rerum causas atqui niuii salis sinaseunt cognitudi I, Metaph. c. a. quia a sensi remotissima sunt. Similiter Physica cum rec ii ditam naturae vim strutetur,4 a vaga atque errabunda variorum effe-